Immununa A Sursurat

Ellen G. White

Copyright © 2021, Ellen G. White Estate, Inc.

1. Information about this Book

2. Pauna

3. Pauna Iti Umuna A Pannakaiwarnak Ti “Experience and Views”

4. Naistoriaan A Pauna

5. Kapadasan ken Sirsirmata

1. Ti Immuna a Sirmatak

2. Dagiti Simmaruno a Sirsirmata

3. Ti Panangsello

4. Ayat ti Dios Kadagiti Tattaona

5. Pannakagungun Dagiti
Pannakabalin ti Langit

6. Ti Naluktan ken Naserraan a Ruangan

7. Ti Pannakasuot ti Pammatitayo

8. Iti Bassit nga Ipastoran

9. Dagiti Maudi a Saplit ken ti Panangokom

10. Pagturpopsan ti Duaribu Tallo Gasut a Tawen

11. Rebbengen Gapu iti Panawen ti Riribuk

12. “Nakaskasdaaw a Panagtugtog ”

13. Dagiti Babaonen

14. Marka ti Animal

15. Ti Bulsek a Mangidalan iti Bulsek

16. Panagsagsagana iti panungpalan

17. Kararag ken Pammati

18. Panawen ti Panagurnong

19. Dagiti Tagtagainep ni Mrs.White

20. Tagtagainep ni William Miller

6. Mainayon

1. Panglawlawag

2. Urnos ti Evangelio

3. Dagiti Parikut ti Iglesia

4. Inanama ti Iglesia

5. Panagsagsagana iti Yaay ni Cristo

6. Kinamatalek iti Nasocialan a Gimong

7. Kadagiti Awan pay Padpadasda

8. Pananglipat iti Siak

9. Kinaawan Panagraem

10. Dagiti Saan a Pudno a Papastor

11. Sagut ti Dios iti Tao

7. Naespirituan A Sagsagut

1. Pangyuna

2. Ti Pannakatnag ni Satanas

3. Ti Pannakatnag ti Tao

4. Gakat ti Pannakaisalakan

5. Ti Umuna a Yaay ni Cristo

6. Ti Panagministro ni Cristo

7. Panagbalbaliw ti Langana

8. Ti Pannakaliput ni Jesus

9. Ti Pannakaokom ni Cristo

10. Ti Pannakailansa ni Cristo

11. Ti Panagungar ni Cristo

12. Ti Yuuli ni Cristo

13. Dagiti Adadalan ni Cristo

14. Ti Ipapatay ni Esteban

15. Ti Pannakaconvertir ni Saulo

16. Ikeddeng Dagiti Judio a Papatayenda ni Pablo

17. Sarungkaran ni Pablo ti Jerusalem

18. Ti Dakkel a Panaglikud

19. Ti Palimed ti Kinadakes

20. Ti Patay Saan a Nakaay-ay-ay a Biag nga Agnanayon

21. Ti Deformación

22. Nagmaymaysa ti Iglesia ken ti Lubong

23. Ni William Miller

24. Damag ti Umuna nga Angel

25. Damag ti Maikadua nga Angel

26. Mailawlaag ti Tignay Adventista

27. Sabali Pay a Panglawlawag

28. Ti Santuario

29. Damag ti Maikatlo nga Angel

30. Natibker a Pagtakderan

31. Espiritualismo

32. Kinaagum

33. Ti Pannakagungun

34. Dagiti Basbasol ti Babilonia

35. Ti Napigsa nga Ikkis

36. Agpatingga ti Maikatlo a Damag

37. Panawen ti Riribuk

38. Pannakaispal Dagiti Sasanto

39. Gunguna Dagiti Sasanto

40. Ti Daga Malangalang

41. Ti Maikadua a Panagungar

42. Maikadua nga Ipapatay

43. Panglawlawag

44. Pagsurotan

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

29. 29

30. 30

31. 31

32. 32

33. 33

34. 34

35. 35

36. 36

37. 37

38. 38

39. 39

40. 40

41. 41

42. 42

43. 43

44. 44

45. 45

46. 46

47. 47

48. 48

49. 49

50. 50

51. 51

52. 52

53. 53

54. 54

55. 55

56. 56

57. 57

58. 58

59. 59

60. 60

61. 61

62. 62

63. 63

64. 64

65. 65

66. 66

67. 67

68. 68

69. 69

70. 70

71. 71

72. 72

73. 73

74. 74

75. 75

76. 76

77. 77

78. 78

79. 79

80. 80

81. 81

82. 82

83. 83

84. 84

85. 85

86. 86

87. 87

88. 88

89. 89

90. 90

91. 91

92. 92

93. 93

94. 94

95. 95

96. 96

97. 97

98. 98

99. 99

100. 100

101. 101

102. 102

103. 103

104. 104

105. 105

106. 106

107. 107

108. 108

109. 109

110. 110

111. 111

112. 112

113. 113

114. 114

115. 115

116. 116

117. 117

118. 118

119. 119

120. 120

121. 121

122. 122

123. 123

124. 124

125. 125

126. 126

127. 127

128. 128

129. 129

130. 130

131. 131

132. 132

133. 133

134. 134

135. 135

136. 136

137. 137

138. 138

139. 139

140. 140

141. 141

142. 142

143. 143

144. 144

145. 145

146. 146

147. 147

148. 148

149. 149

150. 150

151. 151

152. 152

153. 153

154. 154

155. 155

156. 156

157. 157

158. 158

159. 159

160. 160

161. 161

162. 162

163. 163

164. 164

165. 165

166. 166

167. 167

168. 168

169. 169

170. 170

171. 171

172. 172

173. 173

174. 174

175. 175

176. 176

177. 177

178. 178

179. 179

180. 180

181. 181

182. 182

183. 183

184. 184

185. 185

186. 186

187. 187

188. 188

189. 189

190. 190

191. 191

192. 192

193. 193

194. 194

195. 195

196. 196

197. 197

198. 198

199. 199

200. 200

201. 201

202. 202

203. 203

204. 204

205. 205

206. 206

207. 207

208. 208

209. 209

210. 210

211. 211

212. 212

213. 213

214. 214

215. 215

216. 216

217. 217

218. 218

219. 219

220. 220

221. 221

222. 222

223. 223

224. 224

225. 225

226. 226

227. 227

228. 228

229. 229

230. 230

231. 231

232. 232

233. 233

234. 234

235. 235

236. 236

237. 237

238. 238

239. 239

240. 240

241. 241

242. 242

243. 243

244. 244

245. 245

246. 246

247. 247

248. 248

249. 249

250. 250

251. 251

252. 252

253. 253

254. 254

255. 255

256. 256

257. 257

258. 258

259. 259

260. 260

261. 261

262. 262

263. 263

264. 264

265. 265

266. 266

267. 267

268. 268

269. 269

270. 270

271. 271

272. 272

273. 273

274. 274

275. 275

276. 276

277. 277

278. 278

279. 279

280. 280

281. 281

282. 282

283. 283

284. 284

285. 285

286. 286

287. 287

288. 288

289. 289

290. 290

291. 291

292. 292

293. 293

294. 294

295. 295

296. 296

297. 297

298. 298

299. 299

300. 300

301. 301

302. 302

303. 303

304. 304

305. 305

306. 306

307. 307

308. 308

309. 309

310. 310

311. 311

312. 312

313. 313

314. 314

315. 315

316. 316

317. 317

318. 318

319. 319

320. 320

321. 321

322. 322

323. 323

324. 324

325. 325

326. 326

327. 327

328. 328

329. 329

330. 330

331. 331

332. 332

333. 333

334. 334

335. 335

336. 336

337. 337

338. 338

339. 339

340. 340

341. 341

342. 342

343. 343

344. 344

Information about this Book

Overview

This eBook is provided by the Ellen G. White Estate. It is included in the larger free Online Books collection on the Ellen G. White Estate Web site.

About the Author

Ellen G. White (1827-1915) is considered the most widely translated American author, her works having been published in more than 160 languages. She wrote more than 100,000 pages on a wide variety of spiritual and practical topics. Guided by the Holy Spirit, she exalted Jesus and pointed to the Scriptures as the basis of one’s faith.

Further Links

A Brief Biography of Ellen G. White

About the Ellen G. White Estate

End User License Agreement

The viewing, printing or downloading of this book grants you only a limited, nonexclusive and nontransferable license for use solely by you for your own personal use. This license does not permit republication, distribution, assignment, sublicense, sale, preparation of derivative works, or other use. Any unauthorized use of this book terminates the license granted hereby. (See EGW Writings End User License Agreement.)

Further Information

For more information about the author, publishers, or how you can support this service, please contact the Ellen G. White Estate at mail@whiteestate.org. We are thankful for your interest and feedback and wish you God’s blessing as you read.

Pauna

Kadagitoy agbaliw-baliw a panawen pudno a narasay nga adda maysa a libro a nagpauten iti sangagasut a tawen nga umadadu pay laeng dagiti mangayat kenkuana a mayabay kadagiti sabsabali a mangsarsarita kadagiti agdinama a maararamid. Nupay kasta dayta ti nakaapapal a pakasaritaan ti Early Writings of Ellen G. White (Immununa a Sursurat). Kabayatan dagiti tawtawen naminadu a naimprenta iti nadumaduma a pannakaiwarnakna. Ita agparang iti maikalima a pannakaiwarnakna idiay America.

Daytoy popular a bassit a libro mainugot ti pannakanaganna, idinto ta isut nabalbaliwan a pannakaiwarnak manen dagiti tallo nga immuna a libro ni Ellen G. White— Christian Experience and Views of Mrs. E. G. White, nga immuna a naimprenta idi 1851; A Supplement to Experience and Views, a rimmuar idi 1854; ken Spiritual Gifts, umuna a libro, a nagparang idi 1858.

Ti nasaknap ken agnanayon a kinapopular ti Immununa a Sursurat mabalin a maigapu iti di bumassit a tarigagay a mangtagikua ken mangadal kadagiti damdamag ti pakaammo ken pakapapigsaan a dimteng a nasapa iti iglesia iti pannakaaramat ti sagut ti pammadto.

Ti maikadua a pannakaimprenta daytoy a libro naaramid idi 1882 iti dua a babassit a pagbasaan—Experience and Views ken ti Supplement ti linas-ud ti immuna, ket dagiti Spiritual Gifts ti maikadua. No maipapan iti makunkuna a nainaynayon iti immuna kadagitoy sigud nga aramid, ken kadagiti pannakabalbaliw iti dayta a tiempo, kastoy ti makuna ti pauna ti nangiwarnak:

“Naikabil dagiti sursurat iti baba ti panid dagiti fecha ken panglawlawag, ken maysa a nayon a mangted kadagiti dua a nangayangay unay a tagtagainep, isuda a nasagid ngem saan a nasalaysay iti kasisigud nga aramid, a mangnayonto iti pateg daytoy a maiwarnak. No ilaksid

dagitoy, awan ti nabalbaliwan iti agdama a maiwarnak manipud iti sigud nga aramid, malaksid ti pannakaaramat ti baro a sao ditoy ken idiay, wenno ti pannakabalbaliw ti pannakasangal dagiti balikas, nalawlawag ti pannakaisao ti kapanunutan, ket awan paset ti aramid ti nailaksid. Awan ti aniaman nga anniniwan ti panagbalbaliw iti uray ania a kapanunutan wenno rikna iti kasisigud nga aramid, ket dagiti naisukat a sao naisuratda iti imatang ken naananay a palubos ti nagsurat.”

Dagiti dua nga agkadkaddua nga aramid naiwarnakda manen a kas maymaysa a libro idi 1882 ket napanaganan iti Immununa a Sursurat. Idi 1906 nabaliwan manen a naimprenta iti maikatlo a pannakaiwarnakna idiay America, a naaramat dagiti sigud a kadadakkel ti letra, ket daytoy nasaksaknap ti pannakaiwarasna, ket napnekna ti dumakdakkel a pakasapulan. Ti pannakaikabil ti panpanid daytoy a pannakaiwarnak nagbalin nga isut rukod kadagiti amin a referencia ken pangitudo kadagiti sursurat ni Mrs. White.

Ti maikapat a pannakaiwarnak ti Immununa a Sursurat rimmuar idi 1945. Iti uppat a pulo a tawen ti pannakabaliw-baliw iti adu a pannakaimprenta, naaramat dagiti babbbaro a plancha ti pagideppelan. . . . Naaramat dagiti babbaro a pannakayebkas dagiti sao, ti pannakabingbingay dagiti balbalikas ken baro a pauna a mangted iti ababa a pakasaritaan ti libro.

Iti maikalima a pannakaiwarnak saritaen ti pauna dagiti nadumaduma a panawen ken napaspasamak a nailas-ud kadagiti nadumaduma a paset ti libro ken dadduma a nainayon a mangsalaysay kadagiti nadumaduma a naisao ken kasasaad a di unay nalawag idi panawen ti pannakaisuratna. Saan a nabalbaliwan a pulos ti sinasao ni E. G. White ken kasta met ti pannakaurnos dagiti panid ti maikapat a pannakaiwarnak isu a sarunoen daytoy, iti kasta isut maitunos iti Comprehensive Index to the Writings of Ellen G. White.

Iti Experience and Views agparang ti pakasaritaan

ti kabibiag ni Mrs. White, ket ti ababa a pannakaisao ti kapadasanna iti tignay Adventista idi 1840-44. Sa sumaruno ti maysa a bilang dagiti nasapsapa a sirsirmata, nga adu kadakuada naiwarnakda nga immuna a kas articulo iti warnakan.

Ti Supplement ilawlawagna dagiti sumagmamano a sasao iti nasapsapa nga aramid a di unay naawatan wenno kasla natiritir, ken mangted iti mainayon a pammagbaga iti iglesia. Naiwarnak daytoy iti maysa a tawen nga immununa ngem ti folleto a napauloan itiTestimony for the Church.

Ti Spiritual Gifts, umuna a libro, idinto nga isut umuna a nakaiwarnakan ti pakasaritaan ti nabayagen a panagbinnusor ni Cristo ken dagiti angelna ken ni Satanas ken dagiti angelna, isut magustoan gapu kadagidi nalawag a panangsalaysayna ken kinalawagna. . . Kadagiti sumarsaruno a tawtawen daytoy ababa a sarita isut naipadakkel unay a nailas-ud iti uppat a libro a napauloan iti The Spirit of Prophecy a naiwarnak idi 1870-84. Kalpasan ti nasaknap a pannakaibunongna, daytoy juego ti uppat a libro isut sinunnoan ti ammo unay ken adadu unay ti mangbasa, dagiti Conflict of the Ages Series, nga iparangda iti nasaysayaat ken nakangayngayangay, a kas ti pannakaipakitana ken Mrs. White dagiti adu a naipaltiing kenkuana. Uray pay adu dagiti daddadakkel a li-bro—Patriarchs and Prophets, Prophets and Kings, The Desire of Ages (Ti Ubbog ti Biag), The Acts of the Apostles, ken ti The Great Controversy (Dakkel a Panagbinnusor) —iparangda ti pakasaritaan ti panagbinnusor iti naananay a pamayan, ti sigud a sinuratan iti ababa, nalawag, ken simple a forma, agraman ti Experience and Views, adudanto latta dagiti makasapul.

THE TRUSTEES OF THE ELLEN G. WHITE PUBLICATIONS

Washington, D. C.

Marzo, 1963

Pauna Iti Umuna A Pannakaiwarnak Ti “Experience and Views”

Ammomi nga adu dagiti napasnek nga agsapsapul iti pudno ken kinasanto ti Biblia a busorenda dagiti sirmata. Adda dua a gapu a nakapataud itoy a gura. Ti umuna ti kinafanatico, a buyogen dagiti saan a pudno a sirmata ken araramid. Daytoy inturongna dagiti napas nek nga agduadua iti uray aniaman a banag a naimpadtoan. Maikadua, ti pannakaiparang ti mesmerismo, ken ti managnagan “nakaskasdaaw a panagtugtog,” naaramatda a pangallilaw, ken mangpataud iti kinaawan pammati kadagiti sagsagut ken panagaramid ti Espiritu ti Dios.

Ngem ti Dios saan nga agbaliw. Ti panagtrabajona idi iti pannakaaramat ni Moises iti sangoanan ni Faraon isut naananay, uray pay da Jannes ken Jambres napalubosanda a nagaramid kadagiti milagro babaen ti pannakabalin ni Satanas, nga umasping kadagiti milagro nga inaramid ni Moises. Ti panangtuklis nagparang met kadagidi aldaw dagiti apostol, nupay kasta dagiti sagsagut ti Espiritu naiparangarangda kadagidi pasurot ni Cristo. Ket saan a panggep ti Dios a baybay-anna dagiti tattaona ita a panawen ti kinaulbod a di maatipa nga awan dagiti sagsagut ken panagaramid ti Espirituna.

Ti sikap ti maysa a pangtuklis isu ti panangtuladna iti makita a kinapudno. Ngarud ti panagparang ti espiritu ti riro isut pangpaneknek a ti Dios agpakaammo kadagiti annakna babaen ti pannakabalin ti Espiritu Santo, ket ngannganina tungpalenen a sidadayag ti saona.

No maipapan ti mesmerismo, kankanayon nga imbilangmi nga isut napeggad, ket iti kasta awan ti pannakaibiangmi kenkuana. Ni kaanoman dikam pay nakakita ti tao a nainfluensiaan ti mesmerismo ket awan a pulos ti ammoni maipapan itoy a banag, ta awan kapadasanmi.

Iwarasmi daytoy bassit nga aramid nga inanamaenmi a liwliwaennanto dagiti sasanto.

James White

Saratoga Springs, N. Y.

Agosto, 1851.

Naistoriaan A Pauna

Ti Immununa a Sursurat isut maysa nga aramid nga agpaut ken naisangsangayan a pagngayangayan dagiti Adventista del Septimo-dia, ta las-udenna dagiti kasapaan a libro ni Ellen G. White. Naisurat ken naiwarnakda iti katengngaan ti maikasangapulo ket walo a siglo a pakapatibkeran ken pakasursuroan dagiti naglasat a kaddua ti nagsurat kadagiti kapadasan dagiti agngilngilin ti Sabado nga Adventista manipud idi 1840 nga agingga iti labes ti 1850. Gaput itoy, ipagarup ti nagsurat a ti agbasbasa ammona unay ti pakasaritaan ti Pannakariing Adventista ken ti pannakaparang-ay ti tignay dagiti Adventista del Septimo-dia a nangrugi idi 1844. Ngarud, dagiti kapadasan a nasayaaten ti pannakaawatna idi a tiempo masagidda laeng ket dagiti sasao a maaramat nalinteg koma ti pannakaawatda a mangibaga ti pakasaritaan dagiti agngilngilin ti Sabado nga Adventista kadagita nasapa a tawtawen.

Idi 1858, iti panangisuratna ti pannakaiwarragawag dagiti damag dagiti tallo nga angel ti Apocalipsis 14, sawen ni Ellen White dagiti kapadasan dagiti addaan ti paset iti aramid ket sana ibaga dagiti leccion a maadal kadagitoy a kapadasan, ket dina salsalaysayen ti kababalin dagitoy a damdamag. kitaem dagiti panid 251-257, 276-281. No dadduma aramatenna dagidi di unay mabigbig a sasao a kas ti “Adventista la ti nagan,” “naiserra a ruangan,” “naluktan a ruangan,” ken dadduma pay.

Ita nayadayotayon iti adadu ngem sangagasut a tawen manipud kadagitoy tawtawen ti kinatured. Masapul a laglagipen unay daytoy ti agbasbasa. Sukimatentayo ti pakasaritaan a pagaammo unay dagiti kinadakkelan ni Ellen White ta sarakentay dagiti kangatoan a punto dagiti kapadasan dagiti agngilngilin ti Sabado nga Adventista bayat dagiti sangapulo wenno adadu pay a tawen sakbay ti pannakaiwarnak dagiti banbanag nga agparang ditoy.

Kadagiti pangrugian a parrafo ibagana iti ababa a pamayan ti pannakaconvertirna ken ti nasapa a kapadasanna a Nacristianoan. Ibagana pay ti panagdengdengngegna kadagiti ser sermon iti doctrina ti Biblia iti maururay a yaay ni Cristo a sibabagi, isu a maipagarup nganngani umay idin. Ti dakkel a Pannakariing Adventista a maisao ditoy iti ababa nagbalin a dakkel a tignay. Napataud kas bunga ti naannadan a panagadal dagiti adu kadagiti naimpadtoan a sursurat, ken ti panangawat ti nakaadadu a bilang dagiti tattao iti naimbag a damag ti yaay ni Jesus iti entero a lubong.

Ti Dakkel a Pannakariing Adventista

Ngem idiay Estados Unidos ti kasaknapan ken kaadduan ti immawat iti damag Adventista. Idi a dagiti makabael a lallaki ken babbai kadagiti nadumaduma a sekta inawatda dagiti padpadto ti Biblia maipapan iti panagsubli ni Jesus, naibungana ti pannakapataud dagiti napasnek a mamati nga Adventista. Masapul a maawatan ditoy a saan a nabuangay ti maisinsina nga urnos a nareligionan. Ti inanama Adventista inturongna ti nauneg a nareligionan a panagbiag kadagiti amin nga iglesia Protestante ken inturongna dagiti adu a managduadua ken awanan pammati a mangipaduyakyak iti nalatak ti pammatida iti Biblia ken iti Dios.

Idi a ti tignay nagtengna ti nangato a kasasaad iti nasapa a paset ti tengnga ti maikasangapulo ket walo a siglo, adda sumagmamano gasut a ministro ti nangipuk-

kaw iti damag. Impanguloan ni William Miller, nga agnanaed idi iti kadayaan nga igid ti Nueva York. Isut mabigbig idi iti aglawlawna ket agtaltalon ti pagsapulanna iti panagbiag. Uray no dimmakkel iti napigsa a nareligionan a kasasaad, idi agkabannuag nagbalin a managduadua. Napukawna ti pammatina iti Dios ket inarakupna ti kapanunutan a deista. Idi a basbasaenna ti maysa a kaskasaba iti iglesia Baptista iti maysa nga agsapa ti Domingo, tinignay ti Espiritu Santo ti pusona, ket naiturong nga umawat ken Jesu-cristo a kas Mangisalakanna. Inkeddeng ni Miller nga adalenna ti Sao ti Dios, ket ingakatna a biruken iti Biblia ti makapnek a sungbat dagiti amir a salsaludsudna, ken mangadal nga agpaay kenkuana dagiti kinapudno a masarakan kadagiti pinanidna.

Iti dua a tawen inaramatna ti adu a panawenna iti tunggal paset dagiti Sursurat. Inkeddengna a saan a mapan iti sabali a paset no dina pay nasarakan ti makapnek a pannakailawlawag daydiay agdama nga adadalenna. Iti sangoananna adda laeng ti Biblia ken maysa a concordancia. Idi kuan dimteng ti panawen ti panangadalna kadagiti padpadto ti maikadua a yaay ni Cristo a makita a sibabagi. Nauneg ti panangsukimatna met kadagiti dadakkel a padpadto ti tiempo, nangnangruna ti padto ti 2300 nga al-aldaw ti Daniel 8 ken 9, isu nga insilpona iti padto ti Apocalipsis 14 ken ti damag ti angel a mangiwarragawag iti oras ti panangokom ti Dios (Anoc. 14:6, 7). Iti daytoy a libro, idiay panid 246, kuna ni Mrs. White nga “imbaon ti Dios ti maysa nga angel a mangtignay ti puso” ni William Miller, “a maiturong a mangsukimat kadagiti padpadto.”

Iti kinaagtutubona ni Mrs. White nangngegna ni Miller a nangted ti dua nga urnos ti kaskasaba idiay ciudad ti Portland, Maine. Napataud ti nauneg ken napaut a pannakaipagket kadagitoy nga adal iti pusona. Bay-antayo ni Mrs. White a mangiparang kadatayo ti pannakabilang dagiti padpadto, kas imparang ni Panglakayen

Miller kadagidi agdengdengngeg kenkuana. Itoy a banag mapantayo iti naududi a libro ni Mrs. White, Ti Dakkel a Panagbinnusor:

Ti Panangbilang Kadagiti Naimpadtoan a Pannawen

“Ti padto a kas la nalawag unay idi a mangipalgak iti tiempo ti maikadua a yaay ni Cristo isu ti Daniel 8:14: ‘Agingga iti dua ribu ket tallo gasut a malem ken bigat; kalpasanna ti santuario madalusanto.’ Idinto ta sinurotna ti pagannurotanna a ti Nasantoan a Surat isu met laeng ti mangipatarus kenkuana, naadal ni Miller a ti maysa nga aldaw iti simbolo ti padto itakderanna ti maysa a tawen (Num. 14:34; Eze. 4:6); nakitana a ti pessat ti tiempo a 2300 nga aldaw a naimpadtoan, wenno talaga a tawen, dumanon iti adayu a labes ti panagturpos ti panawen wenno dispensacion dagiti Judio, anansata saan a mabalin a tuddoenna ti santuario daydi a panawen. Ni Miller inannugotna ti nasaknap-pannakaawatna a kapanunutan, nga iti panawen Cristiana ti daga isu ti santuario, ket iti kasta inawatna a ti naipadto a pannakaadalna ti santuario ti Daniel 8:14 itakderanna ti pannakadalus ti daga iti apuy iti maikadua a yaay ni Cristo. Ngarud, no masarakan ti apagisu a pangrugian nga agbilang iti 2300 nga aldaw, iti panagkunana nalakanton nga ammoen ti tiempo ti dakkel a panungpalan, tiempo a panaggibus ti agdama a kasasaad agraman ti ‘amin a kinatangsit ken pannakabalinna, pasindayag ken kinaubbawna, kinadangkes ken pammarparigatna;’ ket iti dayta ti lunod ‘maikkatto manipud ditoy daga, ni patay mapukawto, ti gunguna maitedto kadagiti adadalan ti Dios, kadagiti mammadto ken sasanto ken kadagidiay nga agbuteng iti naganna, ket madadaelto met dagidiay a mangrebbek iti daga.’

“Intuloy ni Miller ti panagsukimatna kadagiti padpadto a binuyogan ti baro ken naununeg a kinapasnek, a nagpatpatnag ken nagmalmalem a nangadadal iti nagparang kenkuana iti dayta a tiempo a nalaus unay ti kinanaskenna

ken makaawis iti amin a ngayangay. Iti capitulo 8 ti Daniel awan nasarakanna a makaitudo iti pangrugian a mangbilang iti 2300 nga aldaw ket ni angel Gabriel, nupay nabilin nga inna ipaawat ti sirmata ken Daniel, saan a naananay ti panangilawlawagna. Idi naiparang iti panagkita ti mammadto ti nakabutbuteng a pannakaidadanes a mapagtengto iti iglesia, napukaw ti pigsana. Dinan naibturan a pulos, iti kasta pinanawan pay la ti angel iti mano a tiempo. Ni Daniel ‘natalimudaw ken nagsakit iti sumagmamano nga aldaw.’ ‘Ket nagsiddaawak iti sirmata,’ kunana, ‘ngem awan ti makaawat kenkuana.’

“Nupay kasta imbilin ti Dios iti babaonenna, ‘Ipaawatmo itoy a tao ti sirmata.’ Dayta a bilin masapul a matungpal. Iti panagtungpal ti angel iti dayta a bilin, iti sumagmamano a tiempo iti kalpasanna simmubli ken Daniel, a kunkunana, ‘Ita rimmuarak, tapno ikkanka iti sirib ken pannakaawat;’ ‘gapuna nga utobem ti panggep, ket awatem ti sirmata.’ (Dan. 9:22, 23, 25-27.) Adda maysa a napateg a punto iti sirmata ti capitulo 8, a di naipaawat, nga isu ti maipapan ti tiempo—dagiti 2300 nga al-aldaw; anansata idi intuloyna ti panangilawlawagna, ti angel adadda a sinasaona maipapan iti tiempo:

“ Pitopulo a lawas naikeddengda kadagiti tattaom ken iti nasantoan a ciudadmo. . . . Ammoem ngarud, ket ammirisem a manipud iti iruruar ti bilin a mangpabaro ken mangbangon ti Jerusalem agingga iti Napulotan, ti Principe, addanto pito a lawasna ken innem a pulo ket dua a lawasna: mabangonto manen nga adda lansanganna ken kanal, uray pay kadagiti nariribuk a panawen. Ket kalpasan dagiti innem a pulo ket dua a lawasna madadaelto ti Napulotan, ket awan ti mabati Kenkuana. . . . Ket mangaramidto iti maysa a tulag kadagiti adu iti maysa a lawasna: ket iti tengnga ti lawasna pasardengennanto ti sacrificio ken daton.’

“Ti angel naibaon idi ken Daniel a ti panggepna isu ti panangipaawatna kenkuana ti paset ti sirmata iti capi-

tulo 8 a dina naawatan idi kua, nga isu ti maipapan iti tiempo—‘agingga iti dua ribu ket tallo gasut a malem ken bigat kalpasanna ti santuario madalusanto.’ Kalpasan ti panangibilinna ken Daniel nga utobenna ti panggep ken awatenna ti sirmata, dagiti immuna a sao ti angel kunana, ‘Pitopulo a lawasna ti nakedngan gapu iti ilim ken iti nasantoan a ciudadmo.’ Ti sao a nayulog ditoy iti ‘nakedngan’ kaipapananna ti ‘nailasin.’ Ti pitopulo a lawas a mangitakder iti 490 a tawen, kuna ti angel, a nailasin a naisangsangayan nga agpaay kadagiti Judio. Ngem ania a bilang ti nakailasinanda? Idinto ta ti 2300 nga al-aldaw isisu laeng ti tiempo a nainaganan iti capitulo 8, masapul nga isut pakailasinan ti pitopulo a lawas, ngarud ti pitopulo a lawas isu ti maysa a paset ti 2300 nga alaldaw, dagitoy dua a tiempo maymaysa ti pangrugianda. Ti pitopulo a lawas kinuna ti angel a mangrugi iti iruruar ti bilin a mangpabaro ken mangbangon iti Jerusalem. No masarakan ti fecha toy a bilin, iti dayta ti pangrugian ti atiddug a tiempo ti 2300 nga alaldaw mapatalgedanton.

“Iti capitulo 7 ti Esdras masarakan toy a bilin. Iti kinaananayna unay isut intuyang ni Artajerjes, nga ari ti Persia idi tawen 457 S. C. (Sakbay ni Cristo). Ngem idiay Esdras 6:14 masasao a ti balay ti Apo sadi Jerusalem ‘binangonda ken lineppasda, a mayannurot iti bilin ti Dios ti Israel, ken mayannurot iti bilin da Ciro, Dario, ken Artajerjes, arari ti Persia.’ Dagitoy tallo nga arari, iti panangirugi, panangpalagda, ken panangileppasda iti bilin, tinungpalda nga awan kurangna ti bilin a kiddawen ti padto a mangitangkiar iti pangrugian dagiti 2300 a tawen. No alaen ti tawen 457 S.C., isu a pannakaananay ti bilin, a kas fecha a pangrugian ti bilin, makita ti naananay a pannakatungpal ti tunggal ramramit ti padto maipapan iti pitopulo a lawas.

” ‘Manipud iti iruruar ti bilin a pangpabaro ken mangbangon iti Jerusalem agingga iti Napulotan a Principe, addanto pito a lawasna, ken innem a pulo ket dua a

lawasna’ wenno innem a pulo ket siam a lawas, wenno 483 a tawen. Ti bilin ni Artajerjes nangrugi a matungpal idi otonyo ti tawen 457 S.C. Manipud itoy a fecha, 483 a tawen dumanon iti otonyo ti tawen 27 N.C. Iti dayta a tiempo natungpalen ti padto. Ti sao a ‘Mesias’ kaipapananna ti Maysa a Napulotan wenno Nasapsappoan. Idi otonyo ti tawen 27 N.C., ni Cristo binautisaran ni Juan ket inawatna ti panangsapsapo ti Espiritu Santo. Ni apostol Pedro pinaneknekanna ti ‘maipapan ken Jesus a taga Nazaret no kasano ti panangsapsapo ti Dios Kenkuana nga inikkanna iti Espiritu Santo ken iti pannakabalin.’ Ket ti Mangisalakan met laeng imbunannagna, ‘Ti Espiritu ti Apo adda Kaniak, ta pinulotannak a mangted kadagiti naimbag a damag kadagiti napanglaw.’ Kalpasan ti pannakabautisarna napan idiay Galilea a ‘nangikaskasaba iti evangelio ti Dios, ket kinunana: Naturposen ti aldaw.’ (Mar. 1:14, 15.)

” ‘Mangaramidto iti maysa a tulag kadagiti adu iti maysa a lawasna.’ Ti ‘maysa a lawas’ a masasao ditoy isu ti maudi a lawas ti lawas ti pitopulo a lawas; isu dayta ti maudi a pito a tawen a paset ti tiempo a nailasin a naisangsangayan nga agpaay kadagiti Judio. Kabayatan toy a tiempo, a nangrugi idi tawen 27 N.C. agingga iti 34 N.C., ni Cristo met laeng a sibabagi iti immuna, ket sa dagiti adalanna iti kalpasanna, ti nangawis iti evangelio a naisangayan kadagiti Judio. Idi rimmuar dagidi apostol a nangikaskasaba iti naimbag a damag ti pagarian, imbilin ti Mangisalakan kadakuada, ‘Dikay mapan iti dalan dagiti Gentil, ket dikay sumrek iti ili dagiti taga Samaria: no di ket mapankayo nga umuna kadagiti carnero a napukaw iti balay ti Israel.’ (Mateo 10:5, 6.)

“‘Iti tengnga ti lawasna pasardengennanto ti sacrificio ken daton.’ Idi tawen 31 N.C., tallo a tawen ket guddua kalpasan ti pannakabautisarna, ti Apotayo nailansa. Iti pannakaidaton ti dakkel a sacrificio idiay Cal-vario, nanungpalen daydi urnos ti panagdatdaton bayat ti aguppat a ribu a tawen a nangitudtudo iti umay a

Cordero ti Dios. Ti anniniwan ken ti akin-anniniwan nagtugmokdan, ket amin dagiti sacrificio ti naceremoniaan nga ururnos rebbengda ti agsardeng idiay.

“Ti pitopulo a lawas, wenno 490 a tawen, a naisangsangayan a nailasin nga agpaay kadagiti Judio, nagtungpal kas nakitatayo, idi tawen 34 N.C. Iti dayta a tiempo, gaput aramid ti Sanedrin dagiti Judio, daytoy a nasion pinatalgedanna ti panangiwagsakna iti evangelio gaput panangpapatayda ken Esteban ken panangidadanesda kadagiti pasurot ni Cristo. Iti dayta ti damag ti pannakaisalakan, ta saan laengen a dagiti napili a tattao ti pagpaayanna, naiteden iti lubong. Dagiti adalan, idinto a gaput pannakaidadanes napilitda a nagtalaw manipud Jerusalem ‘napanda kadagiti amin a luglugar nga inkaskasabada ti Sao.’ ‘Ket simmalog ni Felipe iti ili a Samaria, ket impakaammona kadakuada ni Cristo.’ Ni Pedro, nga indalan ti Dios, linuktanna ti evangelio iti centurion idiay Cesarea, ken ni managbuteng iti Dios a Cornelio; ket ni naanep a Pablo, a naawis iti pammati ken Cristo, nabilinan a mangipan iti naimbag a damag idiay ‘adayu kadagiti Gentil.’ (Aramid 8:4, 5; 22:21.)

“Iti kasta agingga ditoy natungpal iti nakaskasdaaw ti tunggal intuding dagiti padpadto, ket naikeddeng nga awan duadua a ti pangrugian ti pitopulo a lawas isu ti tawer 457 S.C., ket agtungpal iti tawen 34 N.C. Manipud itoy a fecha saanen a narigat a sapulen ti pagtungpalan dagiti 2300 nga alaldaw. No ikkaten ti pitopulo a lawas

490 nga aldaw—manipud iti 2300. addanto 1810 nga

aldaw pay a natda. Kalpasan ti panaggibus ti 490 nga aldaw, addanto pay 1810 nga aldaw a matungpal. Manipud idi 34 N.C., ti 1810 a tawen dumanon iti 1844. No kasta ngarud dagiti 2300 nga alaldaw iti Daniel 8:14 agpatinggada iti 1844. Iti panagturpos ti atiddug a tiempo a naipadto, kas mayalubog iti pammaneknek ti angel ti Dios, ‘ti santuario madalusanto.’ Iti kasta ti tiempo a pannakadalus ti santuario—a gistay pinati ti sapasap

a mapasamak iti maikadua a yaay ni Cristo—isut naitudo nga apagisu.

“Idi damo pinati ni Miller ken dagiti kadduana nga agpatingga dagiti 2300 nga alaldaw iti primavera ti 1844, idinto nga itudo ti padto ti otonyo dayta a tawen. Inyeg ti di pannakaawat itoy a punto ti pannakauppapay ken pannakariribuk kadagidiay a nangikabil iti nasapsapa nga aldaw ti tiempo ti yaay ti Apo. Ngem uray apagbassit saan a napakapsut ti pammati a nangipakita a nagpatingga dagiti 2300 nga alaldaw idi tawen 1844, ket iti kasta ti dakkel a pasamak nga itakderan ti pannakadalus ti santuario masapul a mapasamak iti dayta a tawen.

“Idi rinugian ni Miller nga adalen dagiti Sursurat a kas iti panangadalna tapno paneknekanna nga isudat paltiing ti Dios, awan a pulos nangripripiripanna a madanonnanto a patien ti kas itoy nadanonna a pinati. Isu met laeng narigatna nga inannugot nga adda kasta a naibunga dagiti panagsukimatna. Ngem ti pammaneknek ti Nasantoan a Surat nalawag ken nalagda, iti kasta saan a rumbeng nga iwalin.

“Naaramatnan ti dua a tawen iti panagadalna iti Biblia, ket idi 1818 dimtengen iti nasolemne a pammati nga iti agduapulo ket lima a tawen agparangen ni Cristo a manubbot kadagiti tattaona.”— Ti Dakkel a Panagbinnusor, pp. 274-280.

Ti Pannakauppapay ken ti Naibungana

Napalalo unay ti gagar dagiti mamati nga Adventista idi umasideg ti aldaw nga inururayda a panagsubli ti Apoda. Nakitada ti otonyo iti 1844, tiempo nga intudo ti padto ni Daniel. Ngem dagitoy naitalaga a mamati masapul a lak-amenda ti nadagsen a pannakauppapay. Kas kadagidi adalan idi a dida naawatan ti justo a kababalin dagiti mapaspasamak a maaramid a mangtungpal iti padto iti umuna a yaay ni Jesus naglak-amda iti pannakauppapay, kasta met dagidi Adventista idi 1844 nauppapayda

met maipapan iti pannakatungpal ti padto iti maururay a maikadua a yaay ni Cristo. Iti daytoy, kuna ni Ellen White itoy a libro:

“Saan nga immay ni Jesus ditoy daga kas ti impagpagarup daydi naragsak nga agururay a bunggoy, tapno dalusanna ti santuario iti pannakadalus ti daga babaen ti apuy. Nakitak a justo ti panagbilangda kadagiti panawen a naipadto; ti panawen a naimpadtoan nagpatingga idi 1844, ket ni Jesus simrek iti kasantoan a disso a mangdalus iti santuario iti paggibusan dagiti aldaw. Ti riroda isu ti dida pannakaawat no ania ti santuario ken ti wagas ti pannakadalusna.”—Panid 263.

Kalpasan la unay ti pannakauppapay idi Octubre 22, adu kadagiti mamati ken ministro a nakitipon iti damag Adventista simminada. Dadduma kadagitoy nakitiponda iti tignay gapu iti buteng, ket idi napalabas ti tiempo nga inururayda, pinanawanda ti inanamada ket dida nagparangen. Dadduma inyagus ida ti fanatismo. Nganngani kaguddua ti bunggoy Adventista nagkukutanda ti panagtalekda a ni Cristo agparang iti mabiit kadagiti ulep ti langit. Iti kapadasan a panangababi ken pananguyuyaw nga ingabsoon ti lubong kadakuada, impagarupda a dagitoy ti mangpaneknek a limmabasen ti aldaw ti parabur iti lubong. Dagitoy a tattao natibker ti pammatida a ti panagsubli ti Apo isut asideg unayen. Ngem idi a dagiti alaldaw agbalinda a lawlawas ket ti Apo di met immay, naiparang ti pannakabingay ti kapanunutan, isu a nangbingay met iti bunggoy. Maysa a bunggoy, nga adu ti bilangda, innalada ti takder a ti padto saan a natungpal idi 1844, ket adda idi riro iti panangikeddeng kadagiti pessat dagiti padpadto. Inrugida ti mangpanunut iti maitudtudo a pakatungpalanda iti masangoanan. Addada met dagiti dadduma, basbassitda iti bilang, dagiti kapoonan ti Iglesia Adventista del Septimo-dia, a pinatida a justo dagiti pammaneknek ti aramid ti Espiritu ti Dios iti dakkel a Panagriing Adventista ket no ilibak ti kinapudno a ti tignay isut aramid ti Dios, kaipapananna iti pana-

ngumsi iti Espiritu ti parabur. Daytoy nariknada a dida mabalin nga aramiden.

Maited ti Maysa a Sirmata ken Ellen Harmon

Ti kapadasan daytoy a bunggoy dagiti mamati, ken ti aramid nga asikassoenda, nasarakanda nga isut salsalaysayen dagiti maudi a paspaset ti Apocalipsis 10. Mapabiag ti ururayen dagiti Adventista. Inturong ti Dios ida. Iturturongna pay la ida. Iti tengngada adda maysa a balasang, Ellen Harmon ti naganna, nga idi Diciembre, 1844, nganngani dua a bulan kalpasan ti pannakauppapay, immawat ti naimpadtoan a paltiing iti Dios. Iti daytoy a sirmata imparang ti Apo kenkuana dagiti panagbaniaga dagiti Adventista idiay Baro a Jerusalem. Uray pay no daytoy a sirmata dina sinalaysay ti gapu ti Pannakauppapay, ta ti panangilawlawagna naggapu laeng iti panagadal iti Biblia, intedna kadakuada ti pannakaiseguro a ti Dios ti mangiturturong kadakuada ket ituloyda la ti panangiturongna kadakuada iti panagbaniagada nga agturong iti nailangitan a ciudad.

Iti pangrugian ti dalan a naisimboloan a naipakita ken bumalasang nga Ellen adda naranniag a lawag, nga imbaga ti angel nga isu ti ikkis iti tengnga ti rabii, maysa a pagsasao a naitipon iti napigsa a panangaskasaba iti verano ken otonyo ti 1844 maipapan iti kinaganat ti Maikadua a Yaay. Iti daytoy a sirmata nakitana ni Cristo a mangiturturong kadagiti tattao iti ciudad ti Dios. Impasimudaag ti panagsarsaritada a ti baniaga nabaybayag ngem ti panangipagarupda. Dadduma napukawda ti panagkitada ken Jesus ket natuangda iti dalan; ngem dagidiay a dida insina dagiti matmatada Kenkuana ken iti ciudad dimmanonda a di naanano. Daytoy maiparang iti “Ti Immuna a Sirmatak” kadagiti panid 10-17.

Dua a Bunggoy Dagiti Adventista

Idi damo sumagmamano laeng dagiti nakikaddua iti

bunggoy nga immaddang iti dumakdakkel a lawag. Idi tawen 1846 aglimapuloda laeng.

Ti dakdakkel a bunggoy nga impanawda ti panagtalekda iti pannakatungpal ti padto idi 1844 ngannganida tallopulo ribu. Nagtitipon dagiti panguloda idi 1845 iti maysa a conferencia idiay Albany, Nueva York, idi Abril 29 inggana iti Mayo 1, ket iti dayta a tiempo binaliwanda nga inadal dagiti pagtakderanda. Babaen ti formal a nagtutulaganda insuratda ti pablaakda a maibusor kadagidiay nga agkuna nga addaanda iti “naisangsangayan a lawag,” dagidiay nga agisuro kadagiti “fabfabula dagiti Judio,” ken dagidiay a mangipasdek kadagiti “baro a pangsubok” (Advent Herald, Mayo 14, 1845). Iti kasta inserrada ti ruangan a manglawag iti Sabado ken ti Espiritu ti Padto. Impapatida a saan a natungpal ti padto idi 1844, ket dadduma kadakuada nangitudoda manen kadagiti sabali a fecha ti panagsubli ni Cristo. Nupay idi damona nagmaymaysada gapu iti ragup ti inanamada kas Adventista, ngem dida nagdidinna nga asideg ken adda pay met dagiti sabsabali a doctrina a naggigidiatanda, Dadduma kadagitoy didan nagpakpakita. Ti bunggoy a nagpaut nagbalin nga Iglesia Adventista Cristiana. Ditoy a libro isudat mabigbig nga Adventista del Primer Dia wenno Adventista la iti nagan.

Sumingising ti Lawag ti Santuario

Ngem masapul a subliantay dagidiay a nagkukut iti panagtalekda a natungpal ti padto idi Octubre 22, 1844, ken a nabuyogan dagiti nakalukat nga isisip ken puspuso, immaddangda a nangadal iti maipapan ti Sabado ken dadduma pay a kinapudno maipapan iti santuario idi a ti lawag ti langit sinilnaganna ti pagdalananda. Dagitoy nasarakanda a sinaggaysa ken binunggobunggoy iti nadumaduma a paset ti amianan a tengnga ken amianan a daya ti Estados Unidos.

Ni Hiram Edson, maysa iti daytoy a bunggoy, nagtaeng iti tengnga ti Estado ti Nueva York idiay Port Gib

son. Isu ti pangulo dagiti Adventista idiay a pasen. Naggigimong dagiti mamati idiay balayna idi Octubre 22, 1844, ta ururayenda ti yaay ti Apo. Sitatalna ken siaanus nga ururayenda ti dakkel a mapasamak. Ngem idi dimteng ti oras iti tengnga ti rabii, napnekda a limmabasen ti aldaw a pinaspasungadanda, ket nalawag a saan nga umay ni Jesus a kas ti inanamada. Isut idi ti kanito ti napait a pannakauppapay. Kadagiti nasapa nga oras iti bigat ni Hiram Edson agraman dagiti sumagmamano a kadduana napanda idiay kamaligna nga agkararag, ket idi nga agkarkararagda, nariknana a seguro nga umay kadakuada ti lawag.

Iti nabiit bassit kalpasan daytoy, ni Edson ken maysa a gayyem laslasatenda ti maysa a kamaisan ta apanda sarungkaran ti kapadada nga Adventista, kasla adda nagkalbit iti abagana. Kimmita iti ngato a kas iti panagsirmata—ket nakitana a silulukat ti langit, ken ni Cristo idiay nailangitan a santuario a sumsumrek iti kasantoan a disso a mangasikaso iti aramid ti panagannongna a maipaay kadagiti tattaona, lugar a rummuar manipud iti kasantoan a disso a mangasikaso iti aramid ti panagannongna a maipaay kadagiti tattaona, lugar a rummuar manipud iti kasantoan a disso tapno dalusanna ti lubong iti apuy, kas ti naisuro kadakuada. Ti naannad a panagadal iti Biblia nga inaramid da Hiram Edson; F. B. Hahn, maysa a mangngagas; ken O. R. L. Crozier, maysa a mannursuro, impakitana a dagus a ti santuario a madalusan iti pagturposan ti 2300 a tawen saan a ti daga no di ket ti tabernaculo idiay langit, isu a pagannongan ni Cristo nga agpaay kadatayo idiay kasantoan a disso. Daytoy a panangibabaet nga aramid ni Cristo isut kaipapanan ti ayab ti “oras ti panangokomna” a naipukkaw iti damag ti umuna nga angel (Apoc. 14:6, 7). Ni Mr. Crozier, ti mannursuro, insuratna dagiti nasarakan daydi bunggoy a nangadal. Naimprenta dagitoy idiay a yan, ket kalpasanna iti atatiddag pay naimprenta met iti warnakan dagiti Adventista, ti Day-Star, idiay Cincinnati, Ohio. Ti

naisangsangayan a bilang a nafechaan iti Febrero 7, 1846, isut naisangrat itoy nga adal ti Biblia, ti santuario.

Dagiti Kinapudno Pinaneknekanda ti Sirmata

Idi a maararamid daytoy nga adal, ken sakbay ti pannakaipakaammona, iti adayu a daya idiay estado ti Maine, naited ti maysa a sirmata ken Ellen Harmon isu a nakaipakitaan kenkuana ti pannakayalis ti panagannong ni Cristo manipud iti nasantoan a disso a naipan iti kasantoan a disso idi nagturpos ti 2300 nga aldaw. Ti nakailanadan daytoy a sirmata masarakan itiImmununa a Sur-surat, pp. 54-56.

Iti sabali a sirmata kalpasan la unay daytoy, kas insao ni Mrs. White iti sinuratanna idi Abril, 1847, kunana a “ti Apo impakitana kaniak iti sirmata, iti adadu bassit ngem maysa a tawen a napalabas, nga adda ken Kabsat Crozier ti pudno a lawag maipapan iti pannakadalus ti santuario, ken dadduma pay. Ket isut pagayatan ti Dios nga isurat koma ni Kabsat Crozier ti kapanunutan nga intedna kadakami iti Day-Star Extra, Febrero 7, 1846. Naananay ti pannakariknak nga inikkannak ti Apo ti gundaway a mangikalikagum iti dayta nga Extra iti tunggal santo.”— A Word to the Little Flock, p. 12. Iti kasta ti nasarakan dagiti managadal iti Biblia isut pinaneknekan dagiti sirmata ti babaonen ti Dios.

Kadagiti simmarsaruno a tawen adu ti naisurat ni Ellen White maipapan iti kinapudno ti santuario ken ti kaipapananna kadatayo, ket adu ti pakaisalpikaan daytoy iti Immununa a Sursurat. Naisangsangayan nga imatangan ti pangrugian ti capitulo iti panid 272 a napauloan iti “Ti Santuario.” Ti pannakaawat ti panagannong ni Cristo idiay nailanpitan a santuario isu ti tulbek a manglukat ti palimed ti dakkel a Pannakauppapay. Dagiti nangirugi iti trabajotayo nalawag ti pannakakitada iti padto a mangibaga iti oras ti panangokom ti Dios isut matungpal babaen kadagiti napasamak idi 1844, ngem ad

da pay idi aramid ti panagannong idiay kasantoan a disso iti nailangitan a santuario sakbay ti yaay ni Cristo ditoy daga.

Ti damag ti umuna nga angel ken ti damag ti maikadua nga angel naiwarragawagda idi naited ti damag Adventista, ket nairugi metten ti pannakaited ti damag ti maikatlo nga angel. Iti daytoy a damag nangrugi ti panagbannawag ti kaipapanan ti Panaginana a maikapito nga aldaw.

Dagiti Nangrugian ti Pannakasalimetmet ti Sabado

No sapulentayo ti nangrugian ti pannakasalimetmet ti Sabado iti nagtengngaan dagiti nasapa nga Adventista, mapantay iti bassit nga iglesia iti bassit nga ili ti Washington iti tengnga ti New Hampshire, ti Estado a mairaip iti Maine iti daya, a ti keteganna iti laud adda agarup innem a pulo a milla manipud iti Estado ti Nueva York. Ditoy dagiti kamkameng ti maysa nga agwaywayas nga iglesia Cristiana idi 1843, nangngeg ket inawatda ti pannakaikasaba ti damag Adventista. Isut napasnek a bunggoy. Iti nagtengngaanda immay ti maysa a Baptista del Septimo-dia, ni Raquel Oakes, a nangiwaras kadagiti folleto a mangipaneknek iti pannakasalimetmet ti maikapat a bilin. Idi 1844 dadduma kadakuada nakita ken inawatda daytoy a kinapudno kas kuna ti Biblia. Maysa kadakuada, ni William Farnsworth, iti maysa a gimong iti agsapa ti Domingo, nagtakder ket inlatakna nga isut tarigagayna a salimetmetan ti Sabado ti maikapat a bilin ti Dios. Agsangapulo ket dua dagiti nakitipon kenkuana, a nagtakderanda a tungpalen dagiti amin a bilbilin ti Dios. Dagitoy dagiti immuna nga Adventista del Septimodia.

Ti ministro a mangayaywan itoy bassit nga iglesia, ni Frederick Wheeler, iti di nabayag inawatna ti Sabado a maikapito nga aldaw ket isu ti immuna a ministro Adventista a nangaramid iti kasta. Ti sabali manen kadagiti

ministro Adventista, ni T. M. Preble, agnanaed iti daydiay met la nga Estado, inawatna met ti kinapudno ti Sabado ket idi Febrero, 1845, inwarnakna ti maysa nga articulo iti Hope of Israel, maysa a warnakan dagiti Adventista, isu a nangipakitaanna kadagiti rebbengen iti panangsalimetmet iti maikapat a bilin. Ni Joseph Bates, maysa a nalatak a ministro Adventista nga agtataeng idi idiay Fairhaven, Massachusetts, nabasana ti sinuratan ni Preble ket inawatna ti Sabado a maikapito nga aldaw. Iti nabiit kalpasanna, ni Panglakayen Bates nagbaniaga idiay Washington, New Hampshire, tapno adalenna daytoy kasarsarakna a kinapudno kadagiti agtataeng idiay a mangsalsalimetmet iti Sabado nga Adventista. Idi nagawid iti balayna, naananay ti panamatina iti kinapudno ti Sabado. Idi kuan inkeddeng ni Bates a mangisurat iti maysa a folleto a pangisawanna kadagiti rason no apay a salimetmetan ti maikapat a bilin. Ti folletona nga adda uppat a pulo ket walo a panidna isut rimmuar idi Agosto, 1846. Naipaima kada James ken Ellen White ti maysa a kopia idi nganngani tiempo ti panagkasarda iti pagturposan ti Agosto. Gapu kadagiti pammaneknek ti Biblia, a naiparang, isut inawatda, ket inrugida a sinalimetmetan ti Biblia, ken insuro ken sinalaknibanda.”—Testimonies, vol. 1, p. 75.

Maiparang ti Kaipapanan ti Sabado

Da James ken Ellen White nagtakderda gapu laeng kadagiti pammaneknek ti Biblia a nakaiturongan dagiti isisipda iti folleto ni Bates. Kalpasanna iti umuna a Sabado ti Abril, 1847, pito a bulan kalpasan ti panangrugida a mangsalimetmet ken mangisuro iti Sabado a maikapito nga aldaw, inikkan ti Apo ni Mrs. White ti maysa a sirmata idiay Topsham, Maine, isu a nakaipaneknekan ti kinamasapul ti Sabado. Nakitana dagiti tapi ti linteg iti arka iti nailangitan a santuario, ken ti lawag a nanglawlaw iti maikapat a bilin. kitaem dagiti panid

29-33 iti pakasaritaan daytoy a sirmata. Napaneknekan ti takder nga innalada iti panagadal iti Sao ti Dios. Ti sirmata timmulong pay a nagpalawa iti panagawat ti mamati iti pannakasalimetmet ti Sabado. Iti daytoy a paltiing, naipan ni Mrs. White iti paggibusan ti panawen ket nakitana a ti Sabado isut pangsubok a kinapudno isu a pangikeddengan dagiti tattao no agserbida met la iti Dios wenno iti naglikud a turay. Idi kinitana daytoy a kapadasan idi 1874, insuratna:

“Pinatikon ti Sabado sakbay ti pannakakitak iti sirmata maipapan kenkuana. Napalabas iti adu a bulbulan kalpasan ti panangirugik a salimetmetan ti Sabado sakbay ti pannakaipakita kaniak ti kinapategna ken ti lugarna iti damag ti maikatlo nga angel.”—E. G. White Letter 2, 1874.

Dagiti Nasken a Conferencia Maipapan iti Sabado

Iti pangngeddeng ti Dios dagiti sumagmamano a ministro nga agngilngilin ti Sabado a nangipangulo iti pannakaisuro dagiti kinapudno a kabarbaro a nasarakanda agraman ti adut bassit a bilang dagiti pasurotda nagtitiponda idi 1848 iti lima a conferencia ti Sabado. Babaen iti panagayunar ken panagkararag inadalda ti Sao ti Dios. Ni Panglakayen Bates, ti apostol ti kinapudno ti Sabado, isut nangipangulo iti pannakairupir kadagiti rebrebbengen iti panangsalimetmet iti Sabado. Ni Hiram Edson ken dagiti kadduana, a timmaripnong kadagiti dadduma kadagiti conferencia, napigsada iti inda panangidatag iti lawag ti santuario. Ni James White, maysa a naannad iti panagadal iti padto, inkabilna ti ngayangayna kadagiti banbanag a mapasamak sakbay ti yaay ni Jesus. Kadagitoy a gimgimong napagdidinna a naurnos dagiti patpatien dagiti Adventista del Septimodia ita nga aldaw.

Iti panangkitana itoy a kapadasan, insurat ni Ellen White:

“Adu dagiti tattaotayo dida mabigbig no kasano kinatibker

ti pannakaiwayat dagiti pamuon ti pammatitayo. Ni asawak, da Joseph Bates, Padre Pierce*, Panglakayen (Hiram) Edson, ken daddurna pay isudat nasaririt, natakneng, ken napudno, isuda dagiti dadduma a, kalpasan ti panaglabas ti 1844, sinukimatda ti kinapudno a kasla nailemmeng a gameng. Nakigimongak met kadakuada, ket nagadalkami ken nagkararagkami a sipapasnek. Nasansan idi nga aggigimongkami inggana iti rabii unayen, ket no dadduma iti dagup ti rabii, nga ikarkararagmi a maikkankam iti lawag ket inadalmi ti Sao. Naminadu a dagitoy a kakabsat immayda a naggigimong a mangadal iti Biblia, tapno maammoanda koma ti kaipapananna, ket makasaganada a mangisuro a sipapannakabalin. No makadanonda iti maysa a punto iti panagadalda a kunada, ‘Awan ti maaramidantayon,’ ti Espiritu ti Dios umay kaniak, maipanak iti panagsirmata, ket maited kaniak ti aganninaw a pakailawlawagan dagiti paspaset nga inadadalmi, ken ti pannakaisuro no kasano ti panagtrabajo ken panangisuro a narang-ay. Iti kasta naited ti lawag a timmulong kadakami a mangawat kadagiti sursurat maipapan ken Cristo, ti misionna, ken ti kinapadina. Maysa nga urnos ti kinapudno manipud iti dayta a tiempo inggana iti tiempo a sumrektayto iti ciudad ti Dios, ti naited a nailawag kaniak, ket intedko met kadagiti sabsabali ti bilin nga impakumit kaniak ti Apo.

“Kabayatan daytoy dagup a tiempo diak naawatan ti panagrason dagiti kakabsat. Kasla naserraan ti isipko, ket diak maawatan ti kaipapanan dagiti sursurat nga adadalenmi. Daytoy isut maysa kadagiti kadakkelan a ladingit ti panagbiagko. Addaak idi iti kastoy a kasasaad ti isip inggana iti pannakailawlawag kadagiti isisipmi dagiti kangrunaan a punto ti pammatitayo, kas maitunos iti Sao ti Dios. Ammo idi dagiti kakabsat a no awanak

* Kadagiti ininauna a kakabsat a nangusat iti dalan maipalagip iti kaaddada ditoy ita. Ni “Padre Pierce” isut Stephen Pierce, isu a nagserbi iti ministerio ken panangipangulo iti trabajo kadagidi immununa nga aldaw.

iti panagsirmata, diak maawatan dagitoy a banag. ket inawatda a dagiti paltiing a naited isudat lawag a naggaput langit.”— Selected Messages, umuna a libro, pp. 206, 207.

Iti kasta ti kinapudno a nakaibatayan ti Iglesia Adventista del Septimo-dia naisimpa iti matalek a panagadal iti Sao ti Dios, ket idi a dagiti nangyuna didan makapagtuloy iti panagadal, naited ti lawag ken Ellen White a timmulong iti pannakailawlawag ti pagrikutanda, ken nangilukat iti dalan iti panangituloyda iti panagadalda. Dagiti sirmata inkabilda pay ti sello ti pananganamong ti Dios kadagiti justo a panangikeddeng. Iti kasta ti sagut ti pammadto nagtakder a mangbabalaw iti riro ken mangpasingked iti pudno. (kitaem iti Gospel Workers, p. 302.)

Irugi Dagiti Nangyuna ti Agiwarnak

Kalpasan la unay daydi maikalima a conferencia maipapan iti Sabado idi 1848 naawis manen ti sabali a gimong iti balay ni Otis Nichols idiay Dorchester (asideg ti Boston), Massachusetts. Agadal ken agkarkararag dagiti kakabsat maipapan iti pagrebbenganda a mangipan iti lawag nga inlawag ti Apo iti dalanda. Idi nga agadadalda, naipan ni Ellen White iti sirmata, ket iti daytoy a paltiing naipakita kenkuana ti pagrebbengan dagiti kakabsat a mangiwarnak itoy a lawag. Isaona daytoy iti Life Sketches.

“Kalpasan ti panagsirmatak, kinunak ken asawak, Adda damagko kenka. Masapul a mangirugika a mangiwarnak iti bassit a warnakan, ket ipatulodmo kadagiti tattao. Bassit laeng no mangrugi; ngem no mabasa dagiti tattao, ikkandakanto ti kuarta a pagpaimprentam ket isuntot narang-ay manipud iti damo. Manipud itoy bassit a pangrugian naipakita kaniak a kasto la kadagiti rayray ti lawag a mapan iti entero a lubong.”—Panid 125.

Daytoy isut idi ti ayab iti panaggaraw. Ania ti mabalin nga aramiden ni James White? Bassit ti adda kadagiti kayamanan ti lubong. Ngem ti sirmata isut bilin a nadiosan, ket nariknana ti pannakapili nga umaddang a

sipapammati. Iti kasta ti pannakaaramat ti Bibliana nga agpateg laeng iti pitopulo ket lima a centimo ken ti concordanciana nga agpadpadada nga awan apisda insaganana dagiti articulo maipapan iti kinapudno ti Sabado ken sabsabali pay nga adadal a maimprenta iti bassit a warnakan. Amin dagitoy nasapulda ti panawen, ngem idi kuan imparangna ti kopia iti maysa nga agimimprenta idiay Middletown, Connecticut, isu a situtudio a nagtalek kenkuana iti pabilin ti panakaimprentana. Naurnos dagiti letra, naatur dagiti riro, ken naimprenta dagiti sangaribu a kopia. Innala ni James White manipud idiay pagimprentaan ti Middletown dagitoy inggana iti balay dagiti Belden isu nagkamanganda ken ni Ellen iti apagbiit a tiempo. Daydi bassit a warnakan isut innem a pulgada ti kaakabana ken walo a pulgada iti kaatiddugna ket adda met walo a panidna. Napanaganan iti The Present Truth. Ti fetcha isut Julio, 1849. Naibuntoon dagiti kopia iti suelo a linawlaw dagiti kakabsat a lallaki ken babbai nga aglulua dagiti matada a nagpakpakaasi iti Dios a bendicionanna koma ti pannakaiwarasda. Sa nalukot dagiti kopia ken nasuratan dagiti pakaitedanda, ket ni met la James ti nangipan iti correo iti agwalo a milla ti kaadayuna nga oficina ti surat idiay Middletown. Kasta ti panangrugi ti aramid ti pagiwarnak ti Iglesia Adventista del Septimo-dia.

Adda naminpat a kasta ti pannakaipatulodna, ket sakbay ti panangipatulod idiay correo isut naikararagan. Iti nabiit naawat dagiti sursurat a nangibaga nga addada dagiti tattao a nangirugi iti panagsalimetmet iti Sabado babaen ti pannakabasada iti warnakan. Daduma kadagiti sursurat naisapit ti kuarta, ket ni James White, idi Septiembre, intedna ti $64.50 iti nangimprenta idiay Middletown, isu a bayad ti naminpat a panagpaimprenta.

Mairugi ti Review and Herald

Idi a da James ken Ellen White nagbaniagada manipud iti maysa a lugar nga agingga iti sabali, intra-

bajoda ti pannakaimprenta manen ti sumagmamano a kopia ti warnakan. Kanungpalanna ti maikasangapulo ket maysa ken maudi a kopia isut naimprenta idiay Paris, Maine, idi Noviembre, 1850. Nangited ni Mrs. White ti sumagmamano nga articulona iti The Present Truth. Kaadduan kadagitoy masarakanda iti umuna a paset ti Immununa a Sursurat. kitaem dagiti panid 33-53.

Manen idi Noviembre, naaramid ti maysa a conferencia idiay Paris, ket dagiti kakabsat inadalda ti dumakdakkel nga aramid ti pagiwarnak. Inkeddengda a padakkelen ti warnakan ket baliwanda ti naganna iti The Second Advent Review and Sabbath Herald. Isut naimprenta iti sumagmamano a bulan idiay Paris, Maine, kalpasanna idiay Saratoga Springs, Nueva York. Isut naimprenta manipud iti dayta nga aldaw agingga itatta a kas warnakan ti iglesia dagiti Adventista del Septimo-dia.

Dumakkel ti Aramid ti Pagiwarnak

Idi agtataengda idiay Saratoga Springs, tinaming ni James White ti pannakaimprenta idi Agosto, 1851, ti umuna a libro ni Mrs. While a napanaganan iti A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, nga itoy a libro masarakan kadagiti panid 7-87. Adda la idi innem a pulo ket uppat a panidna, ket isut maysa a folleto.

Idi primavera ti 1852, dagiti White immakarda idiay Rochester, Nueva York, ket idiay nagikabilda iti maysa nga oficina a pangtaminganda iti panagimprentada. Impangag dagiti kakabsat iti panagkiddawda iti kuarta a panggatang iti maysa a makina a pagimprenta ken adda pay naited nga innem a gasut a dollar a pangpaadda kadagiti dadduma a masapsapul. Amangan ket ti ragsak dagiti kakabsat idi a dagiti warnakantayo naimprentada iti pagimprentaan a salsalimetmetanna ti Sabado! Adadu bassit ngem tallo a tawen a nagtaengda idiay Rochester ket inwarnakda ti damag idiay. Nainayon iti Review and Herald ken ti Youth’s Instructor nga inrugi ni James

White idi 1852, nangiwarnakda met, kas sapulen ti panawen, kadagiti folleto. Ti maikadua a folleto ni Mrs. White, Supplement to the Christian Experience and Views of Ellen G. White, naimprenta idiay Rochester idi Enero, 1854. Daytoy adda iti Immununa a Sursurat, pp. 89-137.

Agbalin ti Battle Creek a Centro ti Pagiwarnak

Idi Noviembre, 1855, da James ken Ellen White ken katulonganda immakarda idiay Battle Creek, Michigan. Ti pagimprentaan ken dagiti ramitramitna naikabilda iti maysa a patakder a binangon dagiti sumagmamano nga agngilngilin ti Sabado nga Adventista a nangted iti kuarta tapno makaaramidda iti kabukbukodanda nga oficina ti pagimprentaan. Gapu ta ti aramidda dimmakkel iti dayta bassit a ciudad, nagbalin ti Battle Creek a kalainganna a centro dagiti Adventista del Septimo-dia. Ngem nagpakarigat unay ni James White iti panangtaribayna iti aramid ti pagiwarnak. Iti panagadaltayo iti nakaigappuan ti Immununa a Sursurat masapul nga ammoentayo a dagidi nasapa nga agngilngilin ti Sabado nga Adventista ti la dadagsenda idi damo isu ti panangipanda iti damag ti kinapudno ti Sabado kadagidi sigud a kakabsatda iti daydi dakkel a Panagriing Adventista; kayatna a sawen, dagidi kinadkadduada kabayatan ti pannakaited dagiti damag ti umuna ken maikadua nga angel. Dagidiay a makaammo kadagiti pudno a naararamid, daytoy a banag isut maawatanda.

Ti “Naserraan a Ruangan” ken ti “Naluktan a Ruangan”

Kadagidi naisangsangayan a peksa a naaramid iti pannakaiwarragawag ti damag Adventista idi verano 1844, dagiti pangulo ti tignay nakitada ti kapadasanda met laeng iti pangngarig dagiti Sangapulo a Babbalasang a nailanad iti Mateo 25. Adda idi ” panawen ti panaguray” a sinarunnoan ti pukkaw, “Adtoy ti Novio: rummuarkayo a sumabet Kenkuana.” Daytoy isut naisao nga “ikkis iti teng-

nga ti rabii.” Iti immuna a sirmatana, daytoy naipakita ken Mrs. White a nasilnag a lawag a naikabil iti likudan dagiti Adventista iti nangrugian ti dalan. Iti pangngarig, nabasada a dagidiay a nakasagana kimmuyogda iti novio a napan iti pagbodaan, “ket ti ruangan napunitan.” (kitaem ti Mateo 25:10.) Ngarud impaneknekda nga idi Octubre 22, 1844, ti ruangan ti kaasi nairikep kadagidiay a a dida naawat ti damag a nasaknap ti pannakaiwarragawagna. Iti sumagmamano a tawen iti kalpasanna insurat ni Ellen White maipapan iti daytoy:

“Kalpasan ti ilalabas ti tiempo a nagpaspasungadanda iti Mangisalakan, isuda (dagiti mamati nga Adventista) namatida pay laeng iti asideg a yaayna, kinunada a dimtengda iti nasken unay a pagrikutan, ket ti aramid ni Cristo a kas mangibabaet iti tao iti sangoanan ti Dios, isut nagpatinggan. Kasla patienda idi nga isuro ti Biblia a ti pannakabalin ti tao a maisalakan agserra iti sumagmamano a tiempo sakbay iti yaay ti Apo kadagiti ulep ti langit. Kasla nalawag kadakuada daytoy kadagiti paspaset a mangitudo iti tiempo a dagiti tattao agsapul, agtugtog, ken umkisda iti ruangan ti kaasi, ket saanto nga aglukat. Ket isut parikut kadakuada no ti fecha a pinaspasungadanda a yaay ni Cristo di ket isu ti pangrugian ti panawen kasakbayan ti yaayna. Idinto a naited kadakuada ti pablaak nga asidegen ti panangokom, nariknada a ti aramidda ditoy lubong isut nagpatinggan, ket napukawdan ti dadagsen ti kararua iti pangisalakan kadagiti managbasol, idinto a ti natured ken managtabbaaw a panaguyuyaw dagiti nadangkes kasla, kadakuada, isut maysa a pangpaneknek a naipanawen ti Espiritu ti Dios kadagiti nangumsi iti kaasina. Amin dagitoy paneknekanda iti panamatida a nagserran ti pannakabalin a maisalakan, wenno, kas ti sinasaoda, ‘ti ruangan ti kaasi nagserran.’ “— The Great Controversy, p. 429.

Sa ituloy ni Mrs. White nga ipakita no kasano ti panagbannawag ti lawag itoy a banag:

“Ngem immay ti natingtinggaw a lawag idi nausig ti

maipapan ti santuario. Nakitada a dida nagriro iti panamatida a ti pagpatingaan ti 2300 nga al-aldaw intangkiarna ti nasken a pagrikutan. Ngem nupay no pudno a dayta ruangan ti inanama ken kaasi nga immasitgan dagiti tattao iti Dios iti agsangaribu walogasut a tawen, isut naripkan, naluktan met ti sabali, ket ti pannakapakawan dagiti basbasol naidiaya kadagiti tattao babaen ti panangibabaet ni Cristo iti kasantoan a disso. Maysa a paset ti panagannongna isut naripkan, tapno maluktan ti sabali. Adda pay la idi ‘nakalukat a ruangan’ idiay nailangitan a santuario, isu a pagannongan ni Cristo a maipaay iti managbasol.

“Idin nakita ti pakayaplikaran dagiti sasao ni Cristo iti Apocalipsis, a naiturong iti iglesia iti dayta a tiempo: ‘Dagitoy a banbanag kuna ti santo, ti napudno, ti addaan tulbek ni David, ti manglukat, ket awan ti makaipunit, ken ti makapunit ket awan ti makalukat: Siak ammok dagiti araramidmo: Adtoy inkabilko iti sangoanam ti maysa a ruangan a silulukat, isu nga awan ti makairikepto’ (Apoc. 3:7, 8).

“Dagidiay a babaen iti pammati surotenda ni Jesus iti dakkel nga aramid ti panangikappia, ti mangawat kadagiti pagimbagan ti panagannongna nga agpaay kadakuada: idinto a dagidiay a di umawat iti lawag nga iyeg kadakuada daytoy nga aramid ti panagannong, didanto magungunaan.”— Ibid, pp. 429, 430.

Dagiti Dua a Pamayan a Pangresolver iti Pagrikutan

Sawen ngarud ni Mrs. White no kasano ti panangisilpo dagiti mamati nga Adventista iti kapadasan ti pannakauppapay idi Octubre 22, 1844:

“Ti panaglabas ti tiempo idi 1844 isut sinarunnoan ti dakkel a pannakasuot kadagidiay a nagpatuloy iti panamatida iti yaay. Ti laeng kakaisuna a pakabang-aranda, no maipapan iti pudno a takderda, isu ti lawap a nangiturong kadagiti isipda iti santuario idiay langit. Dadduma binaybay-anda ti pammatida iti sigud a panagpatta-pat-

tada kadagiti panpanawen a naipadto, ket imbilangda nga aramid ti tao wenno ni Satanas ti mannakabalin nga influensia ti Espiritu Santo a kimmuykuyog iti Tignay Adventista. Ti sabali a klase nagkukutanda ti pammati a ti Apo ti nangiturong kadakuada iti napalabas a kapadasanda; ket idi a naguray ken nagpaliiwda ken nagkararagda tapno maammoanda ti pagayatan ti Dios, nakitada a ti Kangatoan a Padida simrek iti sabali nga aramid ti panagannong, ket idi a sinurotda babaen ti pammati, naiturongda met a nakakita ti mangrikep nga aramid ti iglesia. Naaddaandan iti nalawlawag a pannakaawat kadagiti damdamag ti umuna ken maikadua nga angel, ket nakasaganadan nga umawat ken mangted iti lubong ti nasolemne a pablaak ti maikatlo nga angel ti Apocalipsis 14.”— Ti Dakkel a Panagbinnusor, pp. 334, 335.

Iti daytoy nga aramid masarakan dagiti sumagmamano a pakasalaysayan ti “nalukatan a ruangan” ken ti “naserraan a ruangan,” kadagiti panid 40-43. Justo laeng ti pannakaawat dagitoy iti lawag ti kapadasan dagiti nasapa a namati iti damagtayo.

Saan unay a nabayag kalpasan ti Pannakauppapay dagidi nangirugi nakitada nga uray no dagiti saan nga immawat iti lawag rinipkanda ti ruangan ti pannakaisalakanda, aduda pay laeng dagidiay a dipay nakangngeg iti damag ket dida pay inumsi, ket dagitoy mabalin nga awatenda ti imbag nga ited dagiti naisagana nga agpaay iti pannakaisalakan ti tao. Dagitoy a punto ti nalawag a nakita idi pangrugian ti 1850. Ket sa naipakita dagiti baro a lukat nga agpaay iti pannakaidatag dagiti damdamag dagiti tallo nga angel. Pumanpanaw met ti ibubusor. Idi kimmita iti kapadasanda a simmaruno iti Pan-nakauppapay, insurat ni Mrs. White:

“Nganngani di mabalin a pulos ti makidinna kadagiti di mamati. Ti pannakauppapay idi 1844 kinuso-kusona dagiti isisip dagiti adu, ket dida kayat a pulos a denggen ti pannakailawlawag ti banag.”— Review and Herald, Nov. 20, 1883.

Ngem idi 1851 nabalin nga inreport ni Panglakayen White: “Ita ti ruangan nakalukaten iti nganngani amin a yan nga agpaay iti panangidatag iti kinapudno, ket adun dagiti nakasagana a mangbasa kadagiti maiwarnak nga idi kua awan ti ngayangayda a mangusig.”— Review and Herald, Agosto 19, 1851.

Ayab iti Pannakaurnos ti Iglesia

Ngem kadagitoy babbaro a gundaway, ken iti dakdakkel a bilang dagiti tattao nga umawat iti damag, addada dagiti immapay nga agaangat a banag iti nagtengngaanda. No koma no dagitoy dida napasardeng, dakkel koma unay ti danar a sinagaba ti aramid. Ngem manen nakitami ti panangidalan ti Dios iti panangiturongna kadagiti tattaona, ta idi Diciembre 24, 1850, iti maysa a sirmata a naited ken Mrs. White, ibagana kadatayo:

“Nakitak no kasano Kadakkel ken kasanto ti Dios. Kinuna ti angel, ‘Magnaka a siaannad iti sangoananna, ta isut nangato ken natan-ok, ket ti gayadan ti kawwesna pinunnona ti templo.’ Nakitak nga amin a banag idiay langit adda iti naananay nga urnos. Kinuna ti angel, ‘Kumitakayo, ni Cristo isu ti ulo, agtignaykayo a siuurnos, agtignaykayo a siuurnos. Adda kaipapanan ti amin a banag.’ Kinuna ti angel, ‘Kumitakayo, ket ammoenyo no kasano kaananay, kasanot kaimnas. ti urnos idiay langit; isu surotenyo.’ “—Surat II ni Ellen G. White, 1850.

Naala ti tiempo iti panangiturong kadagiti kakabsat tapno mabigbigda dagiti pakasapulan ken pateg ti urnos ti evangelio. Dagiti napalabas a kapadasanda kadagiti iglesia Protestante a naggapuanda inaramidda ida a naannad. Malaksid kadagidiay a luglugar a nalawag ti pannakasapulna, adda idi buteng dagiti kakabsat iti pannakabuangay ti pannakaurnos. Sala naaramid ti urnos iti sangapulo a tawen kalpasan ti sirmata idi 1850, idin a nakita a naluomen ti gakat. Awan duadua a ti kadakkelan a gapu ti panagbunga ti tarigagay iti urnos isu ti maysa a capitulo a napauloan iti “Urnos ti Evangelio,” a naiwar-

nak iti Supplement to the Christian Experience and Views of Ellen G. White. Daytoy masarakan itoy nga aramid kadagiti panid 102-110.

Idi 1860, a naitipon iti pannakaurnos ti aramid ti pagiwarnak, napili ti nagan. Dadduma impagarupda a ti “Iglesia ti Dios” isut mainugot, ngem ti kaadduan patienda a ti nagan iparangna koma dagiti nailaslasin a sursuro ti iglesia, Innalada ngarud ti nagan nga “Adven-tista del Septimo-dia.” Iti sumuno a tawen dadduma a bungbunggoy inurnosda dagiti bagbagida iti iglesia, ket dagiti iglesia idiay Michigan binukelda ti conferencia ti Estado. Iti nabiit addan idi dagiti sumagmamano a conferencia ti Estado. Ket idi Mayo, 1863, naurnos ti Con ferencia General dagiti Adventista del Septimo-dia. Daytoy alaenna ti lima a tawen kalpasan ti Immununa a Sursurat.

Sirmata ti Dakkel a Panagbinnusor

Naibagan ti pannakayalis ti aramid ti pagiwarnak manipud idiay Rochester, Nueva York, a naipan idiay Battle Creek, Michigan, idi Noviembre, 1855. Inaramid da Panglakayen ken Mrs. White ti Battle Creek a pagtaenganda ket kalpasan ti napigsa a pannakaipasdek ti aramid idiay, nabalinda nga intuloy dagiti panagbanniaga iti tay-ak. Isut naisilpo iti panagsarungkarda idiay Estado ti Ohio idi Febrero ken Marzo, 1858, ti nakaitedan ti nasken a sirmata ti dakkel a panagbinnusor ken ni Mrs. White iti escuela publica idiay Lovett’s Grove. Ti pakasaritaan daytoy a sirmata a nagpaut iti dua nga oras masarakan iti Life Sketches, pp. 161, 162. Idi Septiembre, 1858, naiwarnak ti Spiritual Gifts, umuna a libro: The Great Controversy Between Christ and His Angels and Satan and His Angels. Daytoy bassit a libro nga adda 219 a panidna isut buklen ti maikatlo ken maudi a nakabingayan ti Immununa a Sursurat.

Dagiti babassit a pannakaiwarnak dagiti immuna a sangapulo ket lima a tawen ti aramid ni Mrs. White isut sinarunnoan dagiti daddadakkel a libro a mangsarita

Kadagiti banbanag nga ipateg unay dagiti mangsalsalimetmet kadagiti bilbilin ti Dios ken naaddaan iti pammati ni Jesu-Cristo. Nupay kasta dagiti kaunaan a sursurat kankunayonto nga adda latta pategda kadagiti puspuso dagiti amin nga Adventista del Septimo-dia.

Trustees of the Ellen G. White Estate

Washington, D.C.

Marzo, 1963 [1] [2] [3] [4] [5]

Dagiti Nakristianoan a Kapadasan ken Kapanpanunutan ni Ellen G. White [6] [7]

Kapadasan ken Sirsirmata

Gapu iti kiddaw dagiti ayayaten a kakabsat immannugotak a mangted iti ababa a pakasaritaan ti kapadasan ken sirsirmatak, a napakuyogan iti inanamak a paragsaken ken papigsaennanto dagiti napakumbaba ken managtalek nga annak ti Dios.

Nakonvertirak idi sangapulo ket maysa a tawenko, ket nabautisarannak idi sangapulo ket dua ti tawenko, ken timmiponak iti Iglesia Metodista.[1] Idi agtawenak iti sangapulo ket tallo nangngegko ti panangited ni William Miller iti maikadua daras ti kaskasabana idiay Portland, Maine. Idin nariknak a saanak a nakasagana a kumita ken Jesus. Ket idi a naited ti awis kadagiti kamkameng ti iglesia ken kadagiti managbasol nga apanda iti sangoanan tapno maikararaganda, innalak ti immuna a gundawayko, ta ammok a masapul nga aramidek ti dakkel a trabajo nga agpaay ken mangisagana kaniak a maikari sadi langit. Mawaw idi ti kararuak iti napunno ken nawaya a pannakaisalakan, ngem diak ammo idi no kasano ti pannakagun-odko.

Idi 1842, kankanayon a napanak kadagiti gimgimong a nakaikaskasabaan ti maikadua a yaay idiay Portland, Maine, ket naananay a pinatik nga umayen ti Apo. Nagbisin ken nagwawak iti napno a pannakaisalakan. ken awan kurkurangna a pannakaitunos iti pagayatan ti Dios. Nakigubalak iti aldaw ken rabii tapno magun-odak ti di magatgatadan a gameng, a di magatang dagiti amin a kinabaknang ti daga. Idi nagparintumengak iti sangoanan ti Dios nga agdawat iti bendisionna, naiparang kaniak a rebbengko ti apan ken agkararag iti publiko. Diak pay pulos nagkarkararag a mangngeg iti gimong, ket diak immannugot iti pagrebbengak, ta nagbutengak a

[1]Ni Mrs. White naiyanak idiay Gorham, Maine, idi Noviembre 26, 1827.

[8]

no aramidek mabalin a diak ammo ti sasawek. Tunggal kanito a napanak iti sangoanan ti Dios iti nalimed a kararag naiparang kaniak ti diak tinungpal a pagrebbengak, inggana ti panangisardengko a nagkararag, ket nagtaengak iti naladingit a kasasaad, ket kanungpalanna naipanak iti nauneg a pannakauppapay.

Iti tallo a lawas addaak idi iti kastoy a kasasaad ti isip, nga awan ti uray maysa la koma a sinamar ti lawag a nangsalbag kadagiti napuskol nga ulep iti aglawlawko. Idin immay ti dua a tagtagainepko a nangted kaniak ti bassit a sinamar ti lawag ken inanama.[1] Kalpasan dayta linuktak ti isipko iti naayat nga inak. Kinunana a saanak a napukaw ket binagbagaannak nga innak kitaen ni Kabsat Stockman, isu a mangaskasaba idi kadagiti Adventista idiay Portland. Dakkel ti panagtalekko kenkuana, ta isut nasaet ken naayat nga adipen ni Cristo. Tinignaynak dagiti sasaona ket inturongnak a manginanama. Nagawidak ket napanak manen iti sangoanan ti Apo, ket inkarik nga aramidek ken lak-amek ti aniaman a banag no la ket no magun-odak ti panagisem ni Jesus. Naiparang manen ti isu met la a pagrebbengan. Adda idi ti maysa a gimong ti kararag iti dayta a rabii isu nga inimatonak, ket idi a dagiti sabsabali nagparintumengda a nagkararag, nakipagparintumengak met kadakuada nga agpigpigerger, ket kalpasan ti panagkararag ti dua wenno tallo, linuktak ti ngiwatko iti kararag sakbay ti pannakabigbigko, ket nagparangen dagiti karkari ti Dios a kas adu a napateg a perlas nga awaten laeng no dawaten ida. Idi a nagkararagak, ti dadagsen ken nguy-a ti kararuak a nabayag a rinikriknak pimmanawdan, ket immay ti bendision ti Dios kaniak a kas nalamuyot a linnaaw. Intedko ti pammadayaw iti Dios gapu iti nariknak, ngem iniliwko pay ti adadu. Diak napnek inggana iti naananay a pannakapunnok iti Dios. Ti di mayebkas nga ayat ni Cristo isut nangpunno iti kararuak. Ti dalluyon kalpasan ti sabali a dalluyon ti dayag ti nagdisso kaniak,

[1]Dagiti tagtagainep a naitudo ditoy masarakan iti panid 81-84.

[9]

inggana iti simmikkil ti bagik. Tunggal banag isut mailinged kaniak malaksid laeng ni Jesus ken ti dayagna, ket awan a pulos ti ammok maipapan iti aniaman a naaramid iti aglawlawko.

Iti nabayag a panawen nagtaengak iti kastoy a kasasaad ti bagi ken isip, ket idi a maammirisko ti aglawlawko, kaslattay nabaliwan tunggal banag. Tunggal banag nagparang a nadayag ken baro, a kaslattay umisisem ken mangdaydayaw iti Dios. Idin kayatkon nga ipudno ni Jesus iti sadinoman. Bayat ti innem a bulan awan ti limmabas iti isipko uray la koma no bassit nga ulep ti sipnget. Iti inaldaw imminum ti kararuak kadagiti nabaknang a damag ti pannakaisalakan. Pinatik dagidiay nga agayat ken Jesus nga ayayatenda ti yaayna, iti kasta napanak iti gimong ket imbagak kadagiti adda iti klase no ania ti inaramid ni Jesus kaniak ken ti pannakapunno ti rag-ok gapu iti panamatik nga umayen ti Apo. Ti pangulo ti klase sininganak a kinunana, “Babaen iti kinametodista”; ngem diak mabalin nga ited ti pammadayaw iti Metodista ta ni Cristo ken ti inanama ti mabiit a panagparangna ti nangted ti wayawaya kaniak.

Kaaduan dagiti kamkameng ti kaman ni tatangko naananay ti pammatida iti maikadua a yaay ket gapu iti panangitedmi iti pammaneknekmi itoy nagloriaan a patpatien pito kadakami iti napapanaw iti Iglesia Metodista iti maymaysa a kanito. Iti daytoy a kanito napalalo ti kinapateg kaniak dagiti sasao ti mammadto: “Dagiti kakabsatyo a gumura kadakayo, dagidiay a mangipurruak kadakayo gapu ti naganko, kinunada, Madaydayaw koma ti Apo, tapno makitami koma ti rag-oyo: ngem isuda mabainandanto.” Isa. 66:5.

Manipud iti daytoy a kanito, nga agingga iti Diciembre, 1844, dagiti ragragsakko, nakasusuotak, ken nakauppapayak pimmada met laeng kadagiti kapadasan dagiti ayayatek ken gagayyem nga Adventista iti aglawlaw. Iti daytoy a panawen sinarungkarak ti maysa kadagiti ka-kabsat a babbai nga Adventista, ket iti agsapa nagparin- [10] tumengkami iti lawlaw ti altar ti kaman. Saan a makapangayangay a taripnong, ta limlimakami la nga adda a nagtitipon, ket babbaikam amin. Idi nga agkarkararagak, ti pannakabalin ti Dios immay kaniak iti kasasaad a diak pay narikrikna iti kasakbayanna. Nabungonak iti sirmata ti dayag ti Dios, ket kaslattay naipangatoak a naipangato manipud iti daga, ket naipabuya kaniak ti maipapan kadagiti panagbaniaga dagiti Adventista iti Nasantoan a Ciudad, kas masalaysay iti sumaganad.

*****

Ti Immuna a Sirmatak[1]

Idinto ta impakita kaniak ti Dios dagiti panagbaniaga dagiti Adventista inggana iti Nasantoan a Ciudad ken ti nabaknang a gunguna a maited kadagiti agururay iti panagsubli ti Apo manipud iti panagboda, rebbengko nga ited kadakayo ti ababa a balabala ti impakita ti Dios kaniak. Adu ti pakasusuotan a paglasatan dagiti sasanto. Ngem dagiti nalag-an a pagsagabaantayo, nga agpaut laeng iti kasla apagkanito, agaramiddanto iti aglablabonan ken agnanayon a pakatimbengan ti dayag—idinto ta ditay kumita kadagiti banbanag nga aglabas, no di ket kadagiti banbanag a di makita nga isudat agnanayon. Pinadasko ti mangyawid iti naimbag a damag ken sumagmamano nga uvas manipud iti nailangitan a Canaan, isu a gapu iti pangbatoan kaniak dagiti adu, kas ti panagayat a mangbato ti gimong kada Caleb ken Josue gapu iti padamagda. (Num. 14:10). Ngem ilatakko kadakayo,

[1]Daytoy a sirmata naited kalpasan la unay ti nakaro a pannakauppapay idi 1844, ket isut damo a naiwarnak idi 1846. Sumagmamano laeng kadagiti pasamak iti masakbayan ti nakita iti dayta a tiempo. Dagiti simmarsaruno a sirmata immadadu ti pasamak. kitaem met iti Panglawlawag iti likudan.

[11]

kakabsatko a lallaki ken babbai iti Apo, nga isut napintas a daga, ket mabalintayo amin ti mapan a mangtagikua kenkuana.

Idi nga agkarkararagak iti altar ti kaman, nagtinnag ti Espiritu Santo kaniak, ket kaslattay maipangpangatoak, iti adayu ti nasipnget a lubong. Tinalliawko dagiti Adventista iti lubong, ngem diak nasarakan ida, idi a ti timek kinunana kaniak, “Kumitaka manen, ket kumitaka iti nangatngato.” Idin intangadko dagiti matak, ket nakitak ti nalinteg ken atiddag a desdes, a naikabil iti nangato unay manipud iti lubong. Itoy a desdes agbanbaniaga dagiti Adventista nga agturong iti ciudad, nga adda iti maudi nga ungto ti desdes. Adda idi nasilnag a lawag iti likudanda iti pangrugian ti desdes, isu a kinuna ti angel nga isu ti pukkaw iti tengnga ti rabii. Daytoy a lawag nagsilnag iti nagatiddagan ti desdes ket nangted iti lawag kadagiti saksakada tapno dida maitibkol. No dagiti matmatada sikikitada laeng ken Jesus, nga adda iti sangoananda, a mangiturturong kadakuada inggana iti ciudad, saanda a maanano. Ngem napaksuyan ti dadduma kadakuada, ket kinunkunada nga adayu pay unay ti ciudad, ta impagarupda a makastrekda idiay a nasapsapa. Idin pinapigsa ni Jesus ida babaen iti panangitag-ayna iti nadayag a makinkanawan nga imana, ket manipud iti takkiagna immay ti lawag a naiwagayway iti bunggoy dagiti Adventista ket nagpukkawda, “Alleluia!” Dagiti dadduma nagdarasudosda a mangilibak iti lawag nga adda iti likudanda ket kinunada a saan a ti Dios ti nangiturturong kadakuada. Ti lawag iti likudanda pimmanaw, a dagiti saksakada nabaybay-an iti naananay a kinasipnget, ket naitibkolda ken naipanaw ti panagkitada iti senial ken ni Jesus, ket naisiasida iti dalan, ket nattuangda a naipan iti nasipnget ken nadangkes a lubong iti baba. Iti nabiit[*] nangngegmi ti timek ti Dios a kas kadagiti adu a dandanum, a nangibaga kadakami iti aldaw ken oras ti yaay ni Jesus. Dagiti sibibiag a sasanto, 144,000 ti

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[12]

bilangda, ammoda idi ket maawatanda ti timek, idinto a dagiti nadangkes impagarupda a kasla gurrood ken gingined. Idi nga insao ti Dios ti tiempo, imbukbukna Kadakami ti Espiritu Santo, ket nangrugi a naglawag dagiti ruprupami ket nagsilnag iti dayag ti Dios, kas ti naaramid ken Moises idi bimmaba manipud Bantay Sinai.

Naselloan amin ken naananay ti panagkaykaysa dagidi 144,000. Kadagiti mugmugingda naisurat ti Dios, Baro a Jerusalem, ken nadayag a bittuen a nakaisuratan ti baro a nagan ni Jesus. Iti nasantoan ken naragsak a kasasaadmi napagura dagiti nadangkes, ket nagpardasda a mangkemmeg kadakami tapno ipandakami iti pagbaludan, idi nga inyunnatmi dagiti imimami iti nagan ti Apo, ket nattuangda a sikakapsut iti daga. Idin ti sinagoga ni Satanas ammonan a ti Dios inayayatnakami, dakami a nangbuggo kadagiti saksaka ti maysa ken maysa ken nangkablaaw kadagiti kakabsat iti nasantoan nga agep, ket nagdaydayawda kadagiti saksakami.

Iti nabiit naiturong dagiti matmatami iti daga, ta nagparang ti bassit a nangisit nga ulep, a kasla kadakkel ti gemgem ti tao. Dakami amin kinitami a sipapasnek ken siuulimek ti ulep nga immasasideg ken limmawlawag, ket nagdayag, ken dimmaydayag, aginggana a nagbalin a dakkel ken napudaw nga ulep. Ti baba nagparang a kasla apuy; maysa a bullalayaw ti adda iti fuktok ti ulep, ket ti aglawlawna addada dagiti pinulpullo ribu nga angel a mangkankanta ti kaayatan a kanta; ket iti tuktokna nagtugaw ti Anak ti tao. Ti buokna napudaw ken kulot a naiparabaw kadagiti abagana; ket iti ulona adda adu a balbalangat. Dagiti saksakana kasla langa ti apuy; iti akinkanawan nga imana adda ti maysa a kumpay a natirad; iti kanigid maysa a trompeta a pirak. Dagiti matmatana gumilgilayab a kas apuy, a mangbirbiruk kadagiti annakna. Idin amin a rupa limmussiaw, ngem ti ruprupa dagiti di immawat ken Apo Dios isudat simmipnget. Idin dakami amin impukkawmi, “Siasino dagiti makabalin nga agtakder? Awan met lat tulaw ti [13] pagananayko?” Idin nagsardeng a nagkanta dagiti angel, ket rimsua ti nakabutbuteng nga ulimek, idi a nagsao ni Jesus: “Dagidiay nga addaan kadagiti nadalus nga imima ken nasin-aw a puso ti makabalin nga agtakder. Ti paraburko isut makaanay kadakayo.” Idin naglawag dagiti ruprupami, ket ti rag-o pinunnona tunggal puso. Ket dagiti angel ingngatngatoda ti nota ti panagkantada, idi a ti ulep immasideg manen iti daga.

Idin napaguni ti pimmirak a trompeta ni Jesus, idi a bimmaba ti ulep, a binungon kadagiti darang ti apuy. Kimmita ni Jesus kadagiti tantanem dagiti matmaturog a sasanto, sana impangato dagiti matmata ken imimana sadi langit, ket nagpukkaw, “Agriingkayo! agriingkayo! agriingkayo! dakayo a matmaturong iti tapuk, ket bumangonkayo.” Idin adda dakkel a gingined. Naglukat dagiti tantanem, ket rimmuar dagiti natay a naramenan iti saan nga ipapatay. Dagidi 144,000 nagpukkawda, “Alleluia!” idi nabigbigda dagiti gagayyemda a naisina kadakuada gapu ken patay, ket iti daydi met la a kanito nabalbaliwankami ket naitayabkami a naitipon kadakuada a sumabat iti Apo iti tangatang.

Simrekkam amin a padapada iti ulep, ket pito nga aldaw ti panagdalliasatmi agingga iti taaw a sarming, idi nga inruar ni Jesus dagiti balangat, ket iti met la mismo nga imana insaadna ida kadagiti ululomi. Inikkannakami iti arpa a balitok ken palpalma ti balligi. Ditoy iti taaw a sarming dagiti 144,000 nagtakderda iti naananay nga uppat a panuli. Dadduma kadakuada adda narangrang unay a balangatda, dagiti dadduma saanda unay a narangrang. Dadduma a balangat nadagsenda gapu kadagiti adu a bitbittuenda, idinto a dagiti dadduma bassit laeng dagiti bittuenda. Napnek dagiti amin kadagiti balangatda. Ket naramenanda amin iti nadayag a puraw a kagay manipud kadagiti abaga agingga kadagiti saksakada. Nalawlawkam amin kadagiti angel idi nagmarchakami iti rabaw ti taaw a sarming agingga iti ruangan ti ciudad. Ingngato ni Jesus ti mannakabalin ken nagloriaan a [14] takkiagna, iniggamanna daydi ruangan a perlas, inlukatna kadagiti rumimrimat a bisagrana, ket kinunana kadakami, “Inugasanyo dagiti kawwesyo iti darak, nagtakderkayo a sititibker, sumrekkayo.” Nagmarchakami amin ket nariknami nga addaankam iti naananay a kalintegan a sumrek iti ciudad.

Ditoy nakitami ti kayo ti biag ken ti trono ti Dios. Manipud iti trono timpuar ti nadalus a karayan ti danum, ket iti agsumbangir ti karayan adda ti kayo ti biag. Iti maysa a bangir ti karayan adda ti puon ti kayo, ket sabali manen a puon ti kayo iti sabali a bangir ti karayan nga agpada nga aganninaw a balitok a naananay. Iti damo kunak la no nakakitaak ti dua a kayo. Kimmitaak manen, ket nakitak a nagsilpoda iti tuktok ket maymaysa a kayo. Iti kasta isut kayo ti biag iti tunggal bangir ti karayan ti biag. Nagrukob dagiti sangsangana iti disso a nagtakderanmi, ket nadayag dagiti bungana; nagparang a kasla balitok a nalaokan iti pirak.

Napankam amin iti linong ti kayo ket nagtugawkami a kimmita iti dayag ti disso, idi a da Kakabsat Fitch ken Stockman,[*] a nangikaskasaba ti evangelio ti pagarian, ket inkabil ti Dios iti tanem a pangisalakan kadakuada, immayda kadakami ket sinaludsudda no ania ti napasamak kadakami idi matmaturogda. Pinadasmi a lagipen dagiti kadadakkelan a nakasuotanmi, ngem nagparangda a bassit unay no maidilig iti napalalo a rimbaw ken agnanayon a kinapateg ti dayag a nanglawlaw kadakami, nga iti kasta dikam maibalikas ida, ket dakami amin impukkawmi, “Alleluia, nalaka unay ti langit!” ket tinokarmi dagiti nadayag nga arpami a nanggungun kadagiti arko ti langit.

Manipud iti ciudad bimmabakam amin iti daga nga impanguloan ni Jesus, ket nagdissokam iti dakkel a bantay a di makatapaya Kenkuana, ket nagpisi a nagkadua ket nagbalin a dakkel a tanap. Idin kimmitakami ket nakitami ti dakkel a ciudad, nga adda sangapulo ket dua a

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[15]

cimientona, ken sangapulo ket dua a ruruanganna, tallo iti tunggal sikigan, ket adda maysa nga angel iti tunggal ruangan. Nagpukkawkam amin, “Ti ciudad, ti dakkel a ciudad, umayen, isut umayen a bumaba manipud iti Dios sadi langit.” Ket bimmaba a nagdisso iti ayan a nagtakderanmi. Idin inrugimi ti kumita kadagiti nadayag a banbanag iti ruar ti ciudad. Idiay nakitak dagiti nadayag unay a balbalay, nga adda langada a pirak, tinengngel dagiti uppat nga adigi a nabutikan kadagiti perlas a nadaeg unay a makita. Dagitoy dagiti pagtaengan dagiti sasanto. Iti tunggal maysa adda nabalitokan a pagipaknian. Nakitak dagiti adu a sasanto a simrek kadagiti balbalayda, inikkatda dagiti rumimatrimat a balbalangatda ket indissoda kadagiti pagpaknian, sada napan iti talon kadagiti balbalay a nangasikassoanda kadagiti banbanag ti daga, ngem saan a kas ti araramidentay iti daga ita; saan, saan. Adda nadayag a lawag a nagsilnag kadagiti ululoda, ket kankanayon nga agpukpukkawda a mangmangted iti panagdayawda iti Dios.

Nakitak ti sabali a disso a napno kadagiti amin a kita dagiti sabsabong, ket idi a pimmurosak kadakuada, nagpukkawak, “Ni kaanoman didanto malaylay.” Simmaruno a nakitak ti disso dagiti natayag a roroot, kadayagan a banag a kitaen; isut sadiwa a mula ket aganninaw a kas pirak ken balitok, idi a sitatangsitak a mangilillili iti pakaidayagan ni Ari Jesus. Idin simrekkami iti disso a napno kadagiti amin a kita dagiti ayup—ti leon, ti cordero, ti leopardo, ken ti lobo, nga agdidinnada iti naananay a panagkaykaysa. Limmabaskami iti nagtengngaanda, ket simmurotda kadakami a sitatalna. Sakam simrek iti kakaykaywan, saan a kas kadagiti kakaykaywan a nasipnget ditoy; saan, saan; ngem nalawag, ket iti amin nga aglawlaw nadayag; dagiti sangsanga dagiti kaykayo naggarawda nga agsublisubli, ket imkiskam amin, “Agtaengtayo a di maanano iti let-ang ken maturogtayo kadagiti kabakiranna.” Limmabaskami iti kabakiran, ta agturturongkami idiay Bantay Sion. [16]

Idi agbanbaniagakami, nasarakanmi ti maysa a bunggoy a kumitkita met kadagiti dayag ti ayan. Nailasinko ti nalabaga a kas paraypay dagiti kawwesda; nagparang dagiti balbalangatda; dagiti kawwesda pulpulos a puraw. Idi a kinablaawanmi ida sinaludsudmi ken Jesus no siasinoda. Kinunana nga isudat martir a napapatay gapu Kenkuana. Naikuyog kadakuada ti di mabilang a bunggoy dagiti babassit nga ubbing; adda met nalabaga iti paraypay dagiti kawwesda. Ti Bantay Sion adda idi iti sangoananmi, ket iti rabaw ti bantay adda ti nadayag a templo, ket iti aglawlaw addada dagiti sabali a pito a banbantay a nakaimulaan dagiti rosa ken lirio. Ket nakitak dagiti maladaga nga immuli, wenno no pilienda, aramatenda dagiti babassit a payyakda nga agtayab, a mapan iti tuktok dagiti banbantay nga agpuros kadagiti di aglaylay a sabsabong. Adda idi dagiti amin a kita ti kaykayo iti aglawlaw a templo a mangpapintas iti ayan: ti saleng, ti abeto, ti olivo, ti arrayan, ti granada, ken ti higos a narnuoyan kadagiti naintiempoan a bungbunga —dagitoy ti nangaramid ti ayan a nadayag. Ket idi a ngannganikami sumrek iti templo, impukkaw ni Jesus ti nakaayayat a timekna a kinunana, “Dagiti laeng 144,000 ti makastrek itoy a yan,” ket imkiskami, “Alleluia.”

Daytoy a templo isut tinapaya dagiti pito nga adigi, ket pulpulos a balitok nga aganninawda, a napattopattokan kadagiti kadayagan a perlas. Diak masalaysay dagiti kakasdaawan a banbanag a nakitak idiay. Oh, no la koma no makapagsaoak iti pagsasao ti Canaan makaibagaak koma iti sangkabassit iti dayag ti nasaysayaat a lubong. Nakitak idiay dagiti taptapi a bato a nakaisuratan dagiti nagnagan dagiti 144,000 a naibutik kadagiti letra a balitok. Kalpasan ti pannakakitami iti dayag ti templo, rimmuarkami, ket ni Jesus pinanawannakami ta napan iti ciudad. Manen nangngegmi ti nakaayayat a timekna, a nagkuna, “Umaykayo, tattaok, rimmuarkayo iti dakkel a rigat, ket inaramidyo ti pagayatak; nagtuokkayo gapu kaniak; umaykayo iti pangrabii, ta agbarike- [17] sak, ket agserbiak kadakayo.” Inyikkismi, “Alleluia! gloria!” ket simrekkami iti ciudad. Ket nakitak ti maysa a lamisaan a pulpulos a pirak; adu a kilometro ti kaatiddagna. Nakitak ti bunga ti kayo ti biag, ti mana, ti almendras, ti granada, uvuvas, ken adu pay a kita dagiti bunga. Kiniddawko ken Jesus a manganak met koma iti bunga. Kinunana, “Saan pay ita. Dugidiay a mangan iti bunga itoy a yan didan agsubli iti daga. Ngem iti mabiit, no matalekka, mangankanto ti bunga ti kayo ti biag ken uminumkanto pay ti danum ti ubbog.” Ket kinunana, “Agsublika manen iti daga ket ibagam kadagiti sabsabali dagiti impakaammok kenka.” Idin ti maysa nga angel intulodnak a siraragsak ditoy nasipnget a lubong. No dadduma panpanunutek a diak mabalinen nga ituloy ti panaggianko ditoy; dagiti amin a banag ditoy agparangda a nakaladladingit. Mariknak a taltalipungawenak ditoy, ta nakitak ti nasaysayaat a disso. Oh, no la koma no addaanak kadagiti payyak a kas kalapati tumayabak koma a pumanaw tapno mainanaanak!

*****

Idi nalpasakon a nagsirmata, tunggal banag kaslattay nagbalbaliwda, kinayubotan ni lidem dagiti amin a makitak. Oh, amangan ket nagsipnget ti panagkitak itoy a lubong. Agsangitak no maammoak nga addaak ditoy, ket mariknak ti mailiw. Nakitak ti nasaysayaat a lubong, ket daytoy ti nangbalbaliw iti panagkitak. Imbagak ti sirmata iti bassit a bunggoy idiay Portland, isuda a namati a naananay a ti sirmata naggapu iti Dios. Mannakabalin daydi a panawen. Ti kinapasnek ti kinaagnanayon isut nangpunno kadakami. Iti agmakalawas kalpasan daytoy ti Apo inikkannak manen ti sabali a sirmata ket impakitana dagiti pakasuotan a masapul a sagabaek, ket kasta met nga imbagana a masapul nga isaok kadagiti sabsabali ti naipakitanan kaniak, ket imbagana pay a sarangtekto ti dakkel a pannakasuppiat ken aglak-amakto iti ut-ut ti espiritu iti innak panangaramid itoy. Ngem [18] kinuna ti angel, “Ti parabur ti Dios isut makaanay kenka; ti Dios ti mangtengtengelto kenka.”

Kalpasan ti pannakaipakita kaniak daytoy a sirmata napalalo ti pannakariribukko. Dakes unay ti salun-atko, ket sangapulo ket pito ti tawenko. Ammok idi nga adut natnag gapu iti panagtangsit, ken ammok pay idi a no kaspagarigan ta agtangsitak panawannak ti Dios, ket nalawag a mapukawak. Napanak iti Dios iti panagkararag ket nagpakaasiak nga iparabawna koma ti dadagsen iti sabali. Kasla diak maawit idi ti dadagsen. Nagpaklebak iti adu a kanito, ket ti amin a lawag nga inawatko isu daytoy, “Ipakaammom kadagiti sabsabali ti impakaammok kenka.”

Iti simmaruno a sirmatak nagpakaasiak unay iti Apo a no innak ibaga ti impakitana kaniak, aywanannak koma tapno diak agtangsit. Idin impakitana kaniak a nasungbatan ti kararagko, ket no umayto kaniak ti sulisog nga agtangsit maiparabawto ti imana kaniak, ket dusaennakto iti panagsakit. Kinuna ti angel, “No isaomto dagiti damdamag a simamatalek, ket agsagabakanto inggat panungpalan, mangankanto iti bunga ti kayo ti biag ken uminumkanto iti danum ti karayan ti biag.”

Iti nabiit iti amin nga aglawlaw naiwarnak a dagiti sirmata isudat bunga ti mesmerismo,[*] ket adu kadagiti Adventista a nakasagana a mamati ken mangisaknap iti damag. Maysa a mangngagas a nalaing iti mesmerismo imbaga kaniak a dagiti sirmatak isudat mesmerismo, ket kinunana a nalakaak kano a sumuko, ket iti kasta mabalinnak nga agawen iti mesmerismo ken mangted kaniak iti sirmata. Imbagak kenkuana nga impakita kaniak ti Apo iti sirmata, a ti mesmerismo naggapu iti diablo, manipud iti mangliwengliweng nga abut, ket iti mabiit maipanto idiay, agraman dagiti mangararamat kenkuana. Saak inikkan ti wayawayana a mangipakat kaniak ti mesmerismo no mabalinna. Pinadasna iti nasurok a gudduat oras nga inaramatna dagiti nadumaduma a pamuspusan, ket idi kuan insardengnan Babaen iti pammati iti Dios

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[19]

nabalinko a sinaranget ti influensia ti mangngagas, nga iti kasta saanak a nadadangranan nga uray bassit.

No maaddaanak idi ti sirmata iti gimong adu dagiti agkuna nga isu lat bunga ti pannakaparugso ken adda nangaramat iti mesmerismo kaniak. Iti kasta napanak a sisiak idiay kabakiran, nga awan ti mata wenno lapayag a makakita wenno makangngeg kaniak, no saan la a ti Dios, ket no dadduma idiay ikkannak iti sirmata. Ngarud nagragsakak, ket imbagak kadakuada no ania ti impalgak ti Dios idi sisiak, nga awan ti tao a makainfluensia kaniak. Ngem adda dadduma a nagkuna a siak met laeng ti nangipakat ti mesmerismo kaniak. Oh, pinanunutko, mabalin kadi a dagidiay a sipupudno a mapan iti Dios nga isisuda nga agpakpakaasida kadagiti karkarina ken tagikuaenda ti panangisalakanna mapabasolda a naipan iti narugit ken makadadael iti kararua nga influensia ti mesmerismo? Dumawattay iti “tinapay” ken ni naasi nga Ama a nailangitan ket awatentay met ti “bato” wenno “manggagama”? Dagitoy a banag dinanarda ti espirituk, ket pinigisna ti pusok iti nasaem nga ut-ut, ken napalalo a panagladingit, idinto nga adu dagiti mangipapilit nga awan ti Espiritu Santo ket amin dagiti aramid a napadasak ken dagiti nasantoan a tattao ti Dios isuda la ti bunga ti mesmerismo wenno dagiti panangallilaw ni Satanas.

Iti dayta a panawen adda idi fanatismo idiay Maine. Adda dadduma idi a liniklikanda ti panagtrabajo ket inikkatda amin a kamkameng dagidiay a di umanamong kadagiti kapanunutanda itoy a banag, ken dagiti sabsabali a banbanag a masapul a pagrebbengan a naespirituan, iti panangipagarupda. Iti sirmata imparang kaniak ti Dios daytoy a riro ket imbaonnak a nangibaga kadagiti nagriro nga annakna; ngem adu kadakuada iti di immawat iti damag, ket pinabasoldak a makituntunos iti lubong. Iti sabali a bangir, dapiti Adventista iti nagan laeng pinabasoldak iti kinafanatismo, ket imparanpdak, ket dadduma iti naindangkesan a kinaulbod, a siak ti [20] pangulo ti kinafanatiko, banag a padpadasek a busoren. Adda dagiti nadumaduma a panawen a naitudo iti yaay ti Apo ket naipilit kadagiti kakabsat a patienda; ngem impakita ti Apo kaniak a masapul a labasak ida, ta ti panawen ti riribuk masapul nga umay sakbay ti yaay ni Cristo, ket ti aramid a pannukaitudo ti kanito ket sa man aglabasen pakapsutenna la ti pammati dagiti tattao ti Dios. Gapu itoy napabasolak a makikadkaddua iti dakes nga adipen a kinunana iti pusona, “Ti Apok agbayag pay nga umay.”

Amin dagitoy a banag ti namadagsen iti espirituk, ket iti pannakakusokuso no dadduma masulisogak nga agduadua iti kapadasak met laeng. Iti maysa a bigat ti kararag ti kaman, inrugi ti pannakabalin ti Dios kaniak, ket ti kapanunutan nadaras nga immapay iti isipko nga isut mesmerismo, ket sinukirko. Naidagdagus a napaumelak ket iti sumagmamano a kanito napukawko ti pannakaammok kadagiti aglawlaw kaniak. Idin nakitak ti basolko iti panagduaduak iti pannakabalin ti Dios, nga iti kasta napaumelak, ket sa la nawarwaran ti dilak kalpasan ti duapulo ket uppat nga oras. Naikabil iti sangoanak ti maysa a tarjeta a nakaisuratan iti letra a balitok ti kapitulo ken versiculo dagiti limapulo a paspaset ti Biblia.[1] Kalpasan ti panagsirmatak, kiniddawko ti bassit a pisarra, ket insuratko a nagumelak, kasta met ti naki-tak, ken tarigagayak ti dakkel a Biblia. Innalak ti Biblia ket dinarasko a kinita dagiti amin a paset a nakitak iti tarjeta. Diak nakasao iti dagup ti aldaw. Iti agsapa unay iti sumuno nga aldaw napno iti pusok iti rag-o, ket ti dilak nawarwaran a nangipukkaw kadagiti nadaeg a pakaidayawan ti Dios. Kalpasan dayta diak naitureden ti nagduadua wenno nagsukir iti uray apagkanito iti pannakabalin ti Dios, uray pay no ania ti ipagpagarup kaniak dagiti sabsabali.

Idi 1846, idiay Fairhaven, Massachusetts, ni kabsatko a babai (a masansan a manpkuykuyog kaniak iti

[1]Mabasa dagitoy a paset kalpasan daytoy nga artikulo.

[21]

dayta a tiempo), ni Kabsat a babai A., ni Kabsat a lalaki G., ken siak nagluaskami a naglugan iti banka a mangsarungkar iti maysa a kaman idiay West’s Island. Umasideg ti rabiin idi agluaskami. Bassit pay la ti nalayagmi idi immay ti bagio a bigla. Naggurruod ken nagkimat, ket immay ti napigsa a tudo kadakami. Nalawag idin a mapukawkami, malaksid no ispalennakam ti Dios.

Nagparintumengak iti uneg ti banka ket inrugik iti imkis iti Dios iti pannakaisalakanmi. Ket idiay iti tengnga dagiti napigsa a dalluyon, idi a ti danum binasana inggana iti tuktok ti banka, naipanak iti panagsirmata ket nakitak a nadardaras ti pannakaatian ti danum ti baybay ngem ti pannakapukawmi, ta ti aramidko kairugrugina pay laeng. Kalpasan ti panagsirmatak, pimmanaw amin dagiti butengko, ket nagkantakami ken indaydayawmi ti Dios, ket ti bassit a bankami nagbalin a tumtumpaw a Betel. Ti manarawidwid iti The Advent Herald nakunana a dagiti sirsirmatak mabigbigda nga isut “bunga dagiti panagtrabajo ti mesmerismo.” Ngem, sinaludsudko, ania ti gundaway ti panagtrabajo ti mesmerismo iti kanito a kas iti dayta? Inaramid ni Kabsat G. ti adadu ngem ti kabaelanna a mangtengngel iti banka. Pinadasna nga isadsad, ket ti sinepete saan a lumumlum. Ti bassit a bankami impallayug dagiti dalluyon ken induron ti angin, idinto a kasta unay nagsipnget a dikam pay makita ti murdong ti banka manipud iti sabali a murdong. Iti nabiit limmumlum ti sinepete, ket ni Kabsat G. nagpatulong. Duddua laeng dagiti balay iti puro ket napaneknekan nga addakami idin iti asideg ti maysa kadakuada, ngem saan a daydi kayatmi a papanan. Nakapanen ti dagup ti kaman iti panaginana malaksid la ti maysa a bassit nga ubing, a naiparparna a nakangngeg ti panagpatulongmi idi addakam iti danum. Iti nabiit immay ni tatangna a timmulong kadakami, ket, iti maysa a bilog, impannakami iti takdang. Inaramatmi ti dagup ti rabii iti panagyaman ken panangidaydayaw iti Dios gapu iti nakaskasdaaw a kinaimbagna kadakami. [22]

Ket, adtoy agumelkanto ket dikanto makapagsao agingga iti aldaw a pannakaaramid daytoy, agsipud ta dika pinati dagiti saok isuda a matungpalto inton tiempona. Lucas 1:20.

Isuamin dagiti adda ken Ama, kukuak ida gapuna kinunak a mangalanto iti kukuak, ket ipakaammonanto kadakayo. Juan 16:15.

Ket napnoda amin iti Espiritu Santo, ket rinugianda ti nagsasáo kadagiti sabsabali a pagsasao a kas inted ti Espiritu kadakuada a pagsasao. Aramid 2:4.

Ket ita ngarud, Apo, kitaem dagiti panangamamesda ket ipaaymo a dagiti adipenmo sawenda a situtured unay ti saom, iti yuunnat ta imam dagiti pangagas, datdatlag ken nakaskasdaaw maaramidda gapu iti nagan ni nasantoan nga Adipenmo a Jesus. Ket idi a nakapagkararagdan daydi disso a nakaurnonganda nagkintayeg; ket napnoda amin iti Espiritu Santo ket sinaoda a situtured ti sao ti Dios. Aramid 4:29-31.

Saanyo nga ited ti nasantoan kadagiti aso, ket saanyo met nga idisso dagiti perlasyo iti sangoanan dagiti babuy; di la ket ta payatpayatenda ida kadagiti saksakada, ket sangoendakayo a pisangpnangen. Agdawatkayo, ket maikkankayto; agsapulkayo ket makasarakkayto: umawagkayo ket mailukatankayto. Ta ti siasinoman nga agdawat umawat, ket ti agsapul makasarak; ket ti umawag mailukatanto. Asino ti tao nga adda kadakayo, a no ti anakna dumawatto koma ti tinapay, isu ikkannanto ti maysa a bato? Wenno no dumawatto koma ti maysa nga ikan, isu ikkannanto ti maysa nga uleg? Ngarud no dakayo, idinto a dakeskayo, ammoyo ti mangted kadagiti annakyo kadagiti nasayaat a sagsagut, saan aya a nangnangruna pay ni Amayo nga adda sadi langit, a mangtedto kadagiti nasayaat a banbanag kadagiti agdawat kenkuana? Gapuna amin dagiti banbanag a kayatyonto a dagiti tattao aramidenda koma kadakayo, kasta met ti aramidenyo kadakuada; ta daytoy isu ti linteg ken ti sinao dagiti mammadto. Agalluadkayo kadagiti naulbod a mammadto nga umayda kadakayo a nakakawwes a kasla karnero, ngem iti unegda loboda a narawet. Mateo 7:6-12, 15.

Ta tumakderto dagiti saan a pudno a cristo, ken dagiti saan a pudno a mammadto, ket mangipakitadanto kadagiti dadakkel a pagilasinan ken datdatlag tapno mangisiasida koma no mabalin, uray pay kadagiti napili. Mateo 24:24. [23]

Idinto ngarud nga inawatyo ni Cristo Jesus nga Apo, agbiagkayo Kenkuana, a maparamutkayo, ken mapadakkelkayo Kenkuana, ket mapalagdakayo iti pammati, a kas met iti pannakaisuroyo ket mapnekkayo iti panagyaman. Agannadkayo, di la ket ta adda mangkayaw kadakayo, gapu iti filosohana ken makaallilaw a sursuro kas mayalubog kadagiti sarsarita a natawan, ken mayalubog kadagiti nailubongan a pamunganayan, ket saan a mayannurot ken Cristo. Col. 2:6-8.

Dikay ngarud pukawen ti pananginanamayo, nga addaan dakkel a supapak. Ta masapulyo ti anus, tapno kalpasan ti panangaramidyo iti pagayatan ti Dios, awatenyo ti naikari. Ta iti mabiit unay nga aldaw, dayta umay umayto, ket dinto agtaktak. Ngem ti nalinteg agbiagto iti pammati; ket no isu agsanudto saanto a maayayo toy kararuak kenkuana. Ngem awankami kadagidiay nga agsanud nga agturong iti pannakapukaw no di ket addakami kadagidiay mamati nga agpaay iti pakaisalakanan ti kararua. Heb. 10:35-39.

Ta ti simrek iti panaginana, isu met laeng ti simmardeng kadagiti aramidna, a kas met ti Dios simmardeng kadagiti aramidna. Umagawatayo ngarud tapno sumrektayo iti daydiay a panaginana, tapno awan ti mapasag a maitulad iti daydiay met la a kita ti kinasukir. Ta ti Sao ti Dios nabiag ken napigsa, ket natadtadem ngem uray ania a kampilan a dua ti tademna, ket dumanon nga agingga iti paglasinan ti kararua ken ti espiritu, weh, ken dagiti nagsusuopan ken pata ket nasiglat nga agilasin kadagiti panunut ken panagem ti puso. Heb. 4:10-12.

Sitatalekak itoy met laeng, a daydiay nangirugi kadakayo ti nasayaat nga aramid, ananayennanto agingga iti aldaw ni Jesucristo. . . . Isuna laeng a ti panagbibiagyo maikari koma iti evangelio ni Cristo: tapno uray umayak ket makitakayo, wenno no awanak madamagko koma ti kasasaadyo a sititibkerkayo iti sangsangkamaysa nga espiritu, agraman sangsangkamaysa nga isipyo nga umagawa a maipaay iti pammati iti evangelio; nga awan ket ti kabutengyo gapu kadagiti kabusoryo; ket daytoy isu kadakuada ti pagilasinan ti pannakapukaw, ngem kadakayo ti pannakaisalakan, ket daytoy, iti biang ti Dios; ta, maipoon ken Cristo, maited kadakayo, saan laeng a ti pammati Kenkuana, no di ket ti panagsagaba met gapu Kenkuana. Fil. 1:6, 27-29.

Ta ti Dios ti mamagaramid kadakayo, ti panagayat ken kasta met ti panagaramid iti mayalubog iti pagayatanna; aramidenyo dagiti isuamin nga awan tantanabutob ken supsuppiat; tapno awan koma ti pakababalawanyo ket natarnawkayo, annaknakayo ti Dios nga awan [24] pakapilawanyo, iti nagtengngaan iti maysa a kaputotan a nakillo ken managdakdakes, ket iti tengngada aglawagkayo a kas la silsilaw iti lubong. Fil. 2:13-15.

Panungpalanna, kakabsat, agsarikedkedkayo iti Apo ken iti pigsa ti pannakabalinna. Ikawwesyo ti amin a kabal a nadiosan tapno mabalinyo ti agtalinaed a bumusor kadagiti pangallilaw ti sairo. Ta ti pannakidangadangtayo saan a maibusor iti lasag ken dara, no di ket kadagiti arari, kadagiti mannakabalin, kadagiti agturay iti lubong daytoy a sipnget, kadagiti espiritu ti kinadakes idiay ngato. Gapuna, alaenyo ti amin a kabal a nadiosan, tapno mabalinyo ti sumarikedked inton dakes nga aldaw, ket inton maisaganayon amin, addakayo a sititibker. Bumilegkayo ngarud a sibabarikes iti kinapudno, ket sikakawweskayo iti kabal ti kinalinteg. Ket sisasapatoskayo iti pannakaisagana iti evangelio ti kappia; nangruna unay, alaenyo a kalasag ti pammati, isu a mabalinyonto a pangsarapa kadagiti isuamin a dumardarang a gayang ti sairo. Alaenyo met a pannakakabal ti ulo ti pannakaisalakan, ken ti kampilan ti Espiritu, nga isu ti Sao ti Dios; nga agdawdawatkayo a kankanayon habaen ti Espiritu kadagiti dawdawat ken karkararag ket agsalukagkayo a maipaay itoy a mabuyogan iti amin a panagtalinaed ken panangidawat kadagiti amin a sasanto. Efeso 6:10-18.

Ket managayanayatkayo, agkikinnaasi, ket agpipinnakawankayo, a kas met ti Dios pinakawannakayo gapu ken Cristo. Efeso 4:32.

Idinto a ginuguranna dagiti kararuayo iti kinatulnogyo iti pudno, a maipaay iti ayat a pudno kadagiti kakabsat, agayanayatkayo iti nasged, a buyogen ti nadalus a puso. 1 Pedro 1:22.

Maysa a bilin a baro ti itdek kadakayo tapno agayanayatkayo iti maysa ken maysa; kas ti panagayatko kadakayo, kasta met agayanayatkay koma ti maysa ken maysa. Gapu itoy mailasindanto a dakayo ti adalak, no adda ayatyo iti maysa ken maysa. Juan 13:34, 35.

Sukimatenyo dagiti bagbagiyo met laeng, no addakay iti pammati; suutenyo dagiti bagbagiyo met laeng. Dikay ammo aya ti maipapan kadakayo met laeng, a ni Cristo Jesus adda kadakayo, malaksid no adda pakababalawanyo? 2 Corinto 13:5.

Kas ti parabur ti Dios a naited kaniak, kas masirib nga agararamid iti balay, inkabilko ti cimiento, ket sabali ti agbalay iti rabawna; ngem kitaen ti tunggal maysa no kasano ti panagbalayna iti rabaw-na. Ta awan ti makabalin a mangikabil iti sabali a cimiento, no di [25] laeng ti naikabilen, nga isu ni Jesucristo. No adda agbalay iti rabaw daytoy a cimiento, ti balitok, pirak, batbato a napateg, kayo, ruot, garami; ti aramid ti tunggal maysa maiparangarangto; ta ti aldaw ipakitananto ta maipalgakto gapu iti apuy; ket ti met laeng apuy padasennanto ti aramid ti tunggal maysa no ania a kita. I Corinto 3:10-13.

Kitaenyo ti bagiyo met laeng ken ti amin nga ipastoran a nangikabilan ti Espiritu Santo kadakayo a kas managaywan, tapno ipaarabyo ti Iglesia ti Dios, isu a ginatangna iti darana. Ta ammok a kalpasan ti ipapanawko sumrekto iti tengngayo dagiti narawet a lobo a didanto lisian ti ipastoran; ket kadakay met laeng addanto tumakder a tattao, nga agsao kadagiti nakas-ang a banag tapno guyuguyenda dagiti adalan a sumurot kadakuada. Aramid 20:28-30.

Siak masmasdaawak iti lakayo a pumanaw iti nangawis kadakayo iti parabur ni Cristo, tapno sumurotkayo iti sabali nga evangelio; isu a saan a sabali, no di laeng adda dadduma a mangriribuk ka-dakayo, ket kayatda koma a dadaelen ti evangelio ni Cristo. Ngem uray dakami met laeng, wenno maysa nga angel a naggapu idiay langit, ikaskasabana koma kadakayo ti maysa nga evangelio a maiduma iti daydiay inkasabami kadakayo, mailunod koma. Kas iti insaomin, kasta ti isaok manen; No adda mangaskasaba kadakayo ti maysa nga evangelio a maisupadi iti inawatyo, mailunod koma. Gal. 1:6-9.

Gapuna nga amin a sinaoyo iti sipnget mangngegto iti lawag: ket ti sinaoyo nga inyarasaas kadagiti siled a nakinuneg, maiwarragawagto kadagiti tuktok ti balay. Ket kunak kadakayo, gagayyemko: dikay pagbutngan dagiti mamapatay iti bagi, ket iti kalpasanna awan ti sabali a mabalinda nga aramiden. Ngem ibagak kadakayo, no asino ti pagbutnganyo. Pagbutnganyo daydiay adda pannakabalinna a mangitappuak iti infierno, iti kalpasan ti panagpapatayna; pudno a kunak kadakayo: Pagbutnganyo daydiay. Saan a malako aya ti lima a billit-tuleng iti maysa a centavo? Ket uray pay dagiti book ti uloyo addada amin a nabilang. Dikay agbuteng: napatpategkayo ngem kadagiti adu a billit-tuleng. Lucas 12:3-7.

Ta adda a naisurat, Ibilinnanto kadagiti angelna ti maipapan Kenka tapno alluadandaka; ket sakruyendakanto kadagiti imimada, tapno saan a maisagid ti sakam iti maysa a bato. Lucas 4:10, 11.

Ta ti Dios kinunana: Tumpuarto ti silaw iti kasipngetan, isu a naglawag kadagiti puspusotayo, a maipaay iti pannakalawag ti pannakaammo iti dayag ti Dios, iti langa ni Jesucristo. Ngem addaankami iti daytoy a gameng iti damili a vaso, tapno iti naindaklan [26] a pannakabalin, biang koma ti Dios, a saan a kadakami; kadagiti isuamin a disso mailetankami, ngem saan a maparigat unay; agduaduakami, ngem saan a maikkat ti inanamami; naidadaneskami, ngem saan a nabaybay-an; naituangkami, ngem saankami a napukaw. 2 Cor. 4:6-9.

Ta ti nalag-an a sagabaenmi, nga apagkanito laeng agaramid ka-dakami ti saan a marukod a kangato ken agnanayon a kadakkel ti dayag; idinto a dikam kitaen dagiti banbanag a makita, no di ket dagiti di makita; ta dagiti banbanag a makita saanda a mataginayon ngem dagiti saan a makita matagina yonda. 2 Cor. 4:17, 18.

Gapu iti pannakabalin ti Dios maaywanankayo, gapu iti pammati, a maipaay iti pannakaisalakan, a sisasagana tapno maiparang iti kamaudianan nga aldaw. Ret iti daytoy agragrag okayo unay, nupay ita iti bassit nga aldaw no isu ti masapul a napagladingitkayo gapu kadagiti nadumaduma a pannakasulisog, tapno ti pannakasuot ti pammatiyo a napatpateg unay ngem ti balitok a mapukaw, uray pay no maguguran iti apuy, agparang koma a pakaidayawan ken dayag ken tan-ok, iti pannakaiparangarang ni Jesucristo. I Pedro 1:5-7.

Ita agbiagkami, no agtalinaedkayo a sititibker iti Apo. 1 Tes. 3:8.

Simmungbat dagiti dadakkelna ket kinunada: Ammomi a daytoy ti anakmi ken nayanak a bulsek; ngem dikam ammo no kasano ti pannakakitana ita; ken no asino ti nanglukat kadagiti matana, di-kam ammo; isu ti pagintuodanyo; nataenganen; isu agsaonto iti maipapan kenkuana. Dagitoy kinuna dagiti dadakkelna, ta kabutengda idi dagiti Judio; ta dagiti Judio nagnunumoanda a no adda mangipudno nga isu ti Cristo, maparuar iti sinagoga. Gapuna kinuna dagiti dadakkelna: Nataenganen, isu ti pagintuodanyo. Inaya banda ngarud manen ti tao a bulsek idi, ket kinunada kenkuana: Ikkam ti pammadayaw iti Dios: ammomi a daytoy a tao managbasol. Isu simmungbat ngarud: No managbasol, diak ammo: maysa a banag ti ammok, isu nga idinto a bulsekak idi, ita makakitaak. Kinunada ngarud kenkuana: Ania ti inaramidna aya kenka? Kasano ti pananglukatna kadagiti matam: Sinungbatanna ida: Imbagakon kadakayo, ket dikay impangag: apayapay kayatyo manen a denggen? kayatyo met aya ti agbalin nga adalanna? Juan 9:20-27.

Ket ti aniaman a dawatenyonto iti naganko, dayta ti aramidekto, tapno ni Ama maidaydayaw iti Anak. No adda aniaman a dawaten-yonto iti naganko, dayta ti aramidekto. No ayatendak, tungpalenyo dagiti bilbilinko. Juan 14:13-15. [27]

No agnaedkayo kaniak, ket dagiti saok agtaengda kadakayo, dawatenyo ti aniaman a kayatyo ket maaramidto kadakayo. Daytoy ti pakaidayawan ni Amak, nga agbungakayo iti adu, ket agbalinkay koma nga adalak. Juan 15:7, 8.

Ket adda iti sinagoga ti maysa a tao nga addaan espiritu a narugit, ket nagikkis, a kunkunana, Ania ti bibiangini kenka, Jesus Naza-reno? Immayka a mangpukaw kadakami? Ammok no siasinoka, sika ti Santo ti Dios. Ket inungtan ni Jesus a kunkunana: Agulimekka ket rummuarka kenkuana. Mar. 1:23-25.

Ta diak duaduaen nga uray ni patay, uray ti biag, uray dagiti an-gel, uray dagiti pagturayan, uray dagiti banbanag nga agdama, uray dagiti banbanag nga umayto, uray dagiti pannakabalin, uray ti nangato, uray ti nababa, uray aniaman a sabsabali a parsua, didatay mabalin nga isina iti ayat ti Dios, nga adda ken Cristo Jesus nga Apotayo. Roma 8:38, 39.

Ket isuratmo iti angel ti iglesia ti Filadelfia: Dagitoy a banbanag kuna ti santo, ti napudno, ti addaan ti tulbek ni David, ti manglukat ket awan ti makapunit, ken ti mangpunit ket awan ti makalukat; Siak ammok dagiti araramidmo: adtoy inkabilko iti sangoanam ti maysa a ruangan a silulukat isu nga awan ti makairikepto; ta adda bassit a pannakabalinmo, ket sinalimetmetam ti saok, ket dika naglibakan ti naganko. Adtoy, siak itdek manipud iti sinagoga ni Satanas, dagidiay a mangnagan iti bagida a Judio, ket saan met no di ket agulbodda: adtoy nga aramidekto nga umayda ken agrukbahda kadagiti saksakam, ket maammoanda a dinungdungngoka. Gapu ta sinalimetmetam ti saok a kinaanus, siak igagakanto met iti oras ti pannakasuot isu nga umayto iti isuamin a lubong a natawan, tapno masuot dagiti agnaed iti rabaw ti daga. Siak umayak iti madaras; salimetmetam a sititibker ti adda kenka, tapno awan ti mangala iti balangatmo. Daydiay agbal igi ara midekto nga isu ti maysa nga adigi iti templo ti Diosko, ket saanto a rumuaren idiay; ket isuratkonto kenkuana ti nagan ti Diosko, ken ti nagan ti ciudad ti Diosko, ti baro a Jerusalem, isu a bumaba manipud langit, nga aggapu iti Diosko: ket isuratkonto met kenkuana ti baro a naganko. Ti adda pagdengngegna denggenna koma ti kuna ti Espiritu kadagiti iglesia. Apoc. 3:7-13.

Dagitoy dagiti saan a natulawan kadagiti babbai; ta virgenda. Da-gitoy dagiti sumursurot iti Cordero uray adino a papananna. Da-gitoy nasubbotda kadagiti tattao, a kasda umuna a bungbunga a maipaay iti Dios ken ti Cordero. Ket iti ngiwatda saan a masarakan ti ulbod: ta awan tulawda. Apoc. 14:4, 5. [28]

Ta ti sarsaritaentayo adda sadi langit; ket manipud idiay urayentay met ti Mangisalakan, ni Apo Jesucristo. Fil. 3:20.

Aganuskayo ngarud, kakabsat, nga agingga iti yaay ti Apo. Adtoy, ti agtaltalon urayenna ti napateg a bunga ti daga idinto nga ururayenna a siaanus, agingga iti panangawatna iti tudo a nasapa ken ti naladaw. Aganuskay met koma; patibkerenyo dagiti puspusoyo, ta ti yaay ti Apo asidegen. Santiago 5:7, 8.

Isu pabarroennanto daytoy nanumo a bagitayo, tapno mayasping iti nadayag a bagina, kas mayalubog iti pannakabalinna a mangpatulnog a maipaay Kenkuana met laeng kadagiti isuamin a banba-nag. Fil. 3:21.

Ket kimmitaak, ket adtoy ti maysa nga ulep a napudaw, ket iti ulep adda nagtugaw ti maysa nga umasping iti Anak ti tao, nga adda iti ulona ti maysa a balangat a balitok, ket iti imana maysa a kumpay a natadem. Ket sabali nga angel rimmuar iti templo, a pukpukkawanna iti dakkel a timek daydi nagtugaw iti ulep: Iserrekmo ta kumpaymo, ket agparaspaska; ta dimteng ti oras ti panagani: ta ti anien ti daga natangkenanen. Ket daydi nga adda a nagtugaw iti ulep inaramatna daydi kumpayna iti daga: ket ti daga naparaspasan. Ket sabali nga angel rimmuar iti templo nga adda sadi langit, nga addaan met ti maysa a kumpay a natadem. Apo. 14:14-17.

Adda pay ngarud maysa a panaginana a maipaay iti ili ti Dios. Heb. 4:9.

Ket nakitak ti santo a ciudad, ti baro a Jerusalem, a bimmaba ma-nipud langit nga aggapu iti Dios, a naisagana a kas la maysa a novia a maipaay iti noviona. Apoc. 21:2.

Ket kimmitaak, ket adtoy, ti Cordero agtatakder iti rabaw ti Ban-tay Sion, ket nakikuyogda Kenkuana dagiti sangagasut uppat a pu-lo ket uppat a ribu, nga addaan iti naganna ken ti nagan ni Ama-na, a naisurat kadagiti mugmugingda. Apoc. 14:1.

Ket impakitana kaniak ti nadalus a karayan ti danum ti biag, a sumilsilap a kasla sarming a rummuar iti trono ti Dios ken ti Cor-dero, ket agayus. Iti tengnga ti kalsada idiay, ken iti agsumbangir nga igid daydi karayan, adda daydi kayo ti biag, nga adda sanga-pulo ket dua a kita ti bungana, nga agbunga iti binulan; ket dagiti bulbulong daydi kayo maipaayda a pakaagasan dagiti pagpagarian. Ket awanton ti lunod ken ti trono ti Dios ken ti Cordero [29] addadanto kenkuana: ket makitadanto ti rupana ket ti naganna addanto kadagiti mugmugingda. Ket awanton ti rabii; ket dida masapul ti lawag ti pagsilawan, wenno lawag ti init: ta ni Apo Dios lawaganna ida; ket agaridanto iti awan inggana. Apo. 22:1-5.

*****

Dagiti Simmaruno a Sirsirmata

Inted ti Apo kaniak toy sumaganad a sirmata idi 1847, idi adda nga aggigimong dagiti kakabsat iti Sabado, idiay Topsham, Maine.

Nariknami ti naisangsangayan nga espiritu ti kararag. Ket idi nga agkarkararagkami nagtinnag ti Espiritu Santo kadakami. Naragsakkam unay. Iti nabiit napukawko ti riknak kadagiti naidagaan a banbanag ket napunnoak iti sirmata iti dayag ti Dios. Nakitak ti maysa nga angel a napardas ti panagtayabna nga umay kaniak. Manipud iti daga, dinarasnak nga impan idiay Nasantoan a Ciudad. Idiay ciudad nakitak ti templo, isu a simrekak. Limmabasak iti maysa a ruangan sakbay iti ipapanko iti umuna a bengbeng. Naipangato ti bengbeng, ket simrekak iti nasantoan a disso. Ditoy nakitak ti altar ti incienso, ti kandelero nga addaan iti pito a pagsilawan, ken ti lamisaan a nakaiparabawan ti tinapay. Kalpasan ti pannakakitak iti dayag ti nasantoan a disso, ingngato ni Jesus ti maikadua a bengbeng ket simrekak iti kasantoan a disso.

Iti kasantoan a disso nakitak ti arka; ti tuktok ken dagiti sikiganna isudat kasudian a balitok. Iti tunggal ungto ti arka adda ti maysa a nakaayayat a querubin, a dagiti payyakna nayukradda iti tuktok ti arka. Nagsinnango dagiti ruprupada, ket kimmitada iti baba. Iti tengnga dagiti angel adda paginciensoan a balitok. Iti tuktok ti arka a nagtakderan dagiti angel, adda idi ti nakapal- [30] palalo ti silnagna a rangrang, a nagparang a kas maysa a trono a pagtaengan ti Dios. Nagtakder ni Jesus iti abay ti arka, ket idi a dagiti kararag dagiti sasanto dimmanonda Kenkuana, ti incienso iti tengnga isut agasuk, ket ni Jesus igay-atna dagiti karkararag a mailaok iti asuk ti incienso a maipan ken Amana. Iti uneg ti arka adda idi ti banga a balitok ti mana, ti sarukod a nagsabong ni Aaron, ken dagiti taptapi a bato a nakopia a kasla maysa a libro. Linuktan ni Jesus ida, ket nakitak dagiti sangapulo a bilin nga insurat ti ramay ti Dios kadakuada. Iti maysa a tapi adda uppat, ket iti sabali adda innem. Dagiti uppat iti umuna a tapi naranraniagda ngem dagiti innem. Ngem ti maikapat, ti bilin a Panaginana, isut karanniagan kadakuada amin; ta ti Panaginana isut naidasig a salimetmetan a pangpadayaw iti nasantoan a nagan ti Dios. Ti nasantoan a Sabado nagparang a nagloriaan—maysa a rangrang ti dayag naikabil iti aglawlawna. Nakitak a ti bilin ti Panaginana saan a nailansa iti krus. No koma no nailansa, kasta koma dagiti sabali a siam; ket naaddaantayo koma iti wayawaya a mangsalungasing kadakuada, a kas met iti panangsalungasing iti maikapat. Nakitak a ti Dios dina binaliwan ti Panaginana, ta Isu saan nga agbalbaliw. Ngem ti papa isut nangbaliw manipud iti maikapito nga impanna iti umuna nga aldaw ti lawas; ta baliwanna pay dagiti panawen ken linlinteg.

Ket nakitak a no koma ti Dios binaliwanna ti aldaw a Panaginana manipud iti maikapito nga impanna iti umuna, binaliwanna met koma ti pannakaisurat ti bilin ti aldaw a Panaginana, a naisurat kadagiti tapi a bato, isu nga adda iti arka iti kasantoan a disso ti templo idiay langit, ket kastoy koma ti kunana: Ti umuna nga aldaw isu ti Panaginana ti Apo a Diosmo. Ngem nakitak a ti mabasa isu la ti kas ti pannakaisuratna kadagidi tapi ti bato idi insurat ti ramay ti Dios, ken naiyawat ken Moises idiay Sinai, “Ngem ti maikapito nga aldaw isut Panaginana iti Apo a Diosmo.” Nakitak a dayta [31] nasantoan a Fanaginana isu, ken isunto pay, ti pader a mamagsina kadagiti pudno nga Israel ti Dios ken kadagiti di mamati; ket ti aldaw a Panaginana isut dakkel a mamagkaykaysa kadagiti puspuso dagiti ayayaten, agururay a sasanto ti Dios.

Nakitak nga addada dagiti annak ti Dios a dida makita ken dida pay la salsalimetmetan ti Sabado. Dida pay met la inwalin ti lawag maipapan kenkuana. Ket idi nangrugi ti panawen ti riribuk, napnokam iti Espiritu Santo idi inwarragawagmi a naananay ti Sabado.[1] Daytoy pinagurana dagiti igiglesia ken dagiti Adventista[*] Ia ti nagan, ta dida met masubang ti pudno maipapan iti Sabado. Ket iti daytoy a panawen dakami amin a pinili ti Dios nakitami nga addaankam iti pudno, ket isuda rimmuarda ket inanusanda ti pannakaidadanes a kimmanunong kadakami. Nakitak ti kampilan, bisin, angol, ken dakkel a pannakakusokuso iti daga. Impagarup dagiti nadangkes a dakami ti nangyeg iti pannakadusada, ket timmakderda ken nagtutulaganda a pukawendakami ditoy daga, a pinanpanunutda nga iti kasta a pamayan agsardeng ti kinadakes.

Iti tiempo ti riribuk nagtalawkam amin kadagiti ciudad ken purpurok, ngem sinurotdakami dagiti nadangkes, ket simrekda a sikakampilan kadagiti balbalay dagiti sasanto. Inlayatda ti kampilan a pangpapatay kadakami, ngem nabungtol ket natnag nga awan gawayna a kas la garami. Idin imkiskami iti aldaw ken rabii iti pannakaispal, ket ti ikkismi dimmanon iti Dios. Rimmuar ti init, ket nagindek ti bulan. Dagiti ububbog simmardengda nga aggubbuar. Nagpangato dagiti nangisit, nadagsen nga ululep ket nagtitinnupada iti maysa ken maysa. Ngem adda idi maysa a nalawag a disso, a naggappuan ti timek ti Dios a kaslattay adu a dandanum, a nanggungun iti langit ken ti daga. Ti langit naglukat ken nagserra manen ket adda idi ti panaggarawna. Dagiti banbantay naggungunda a kas runo iti angin, ket nangipurruakda kadagiti

[1]kitaem iti p. 89.

[*]kitaem met iti Panglawlawag iti likudan.

[32]

batbato iti daga. Ket idi a ti Dios insaona ti aldaw ken oras nga iyaay ni Jesus ken intedna ti agnanayon a tulag kadagiti tattaona, insaona ti maysa a balikas, ket saman nagsardengen, ket ti saona naiwarragawag iti dagup ti daga. Dagiti Israel ti Dios nagtakderda a dagiti matada sikikita iti ngato, a dengdenggenda dagiti sao a rimmuar iti ngiwat ni Jehova, ket naisaknap iti amin a daga a kas uni ti kapigsaan a gorrood. Isut nakapalpalalo a kinapasnek. Ket iti paggibusan tunggal balikas nagdir-i dagiti sasanto, “Gloria, Alleluia!” Nasilnagan dagiti ruprupada iti dayag ti Dios, ket isuda nagsilnagda iti dayag, a kas ti rupa ni Moises idi bimmaba manipud Sinai. Dagiti nadangkes dida maperreng ida gapu iti dayag. Ket idi a naisao ti di agpatingga a bendision kadagiti nangpadayaw iti Dios iti panangsalimetmetda iti Sabado, adda idi napigsa nga ikkis ti balligi iti pannakaabak ti animal ken ti ladawanna.

Nangrugi ti ragsak (jubileo) a ti daga isut aginana. Nakitak ti nasingpet nga adipen a timmakder iti ragsak ken balligi ket kinettana dagiti kawar a nangreppet kenkuana idinto a ti nadangkes nga apona nakusokuso ket dina ammo ti aramidenna, ta dagiti nadangkes dida maawatan dagiti sasao ti timek ni Jehova. Iti nabiit nagparang ti dakkel nga ulep a napudaw. Nagparang a napinpintas ngem ti kasakbayanna. Kenkuana nagtugaw ti Anak ti tao. Idi damona dikam nakita ni Jesus iti rabaw ti ulep, ngem idi immasideg ti ulep iti daga naimatanganmi ti nakaayayat a langana. Daytoy nga ulep, idi immuna a panagparangna, isut pagilasinan ti Anak ti tao idiay langit. Ti timek ti Anak ti Dios inayabanna dagiti matmaturog a sasanto, ket nakawwesanda iti nadayag a di ipapatay. Dagiti sibibiag a sasanto nabalbaliwanda iti apagdarikmat ket naipanda a naikuyog kadakuada iti lugan nga ulep. Nagparang a napnoan ti dayag idi nagtayab a nagpangato. Iti tunggal sikigan ti lugan addada dagiti paypayyak, ket iti baba addada dagiti pilpilid. Ken idi a ti lugar agpangpangato, dagiti pilpilid [33] nagpukkawda, “Santo,” ket ti bunggoy dagiti nasantoan nga angel iti aglawlaw ti ulep, nagpukkawda met, “Santo, santo, santo, Apo Dios a Mannakabalin-amin.” Ket dagiti sasanto nga adda iti uneg ti ulep nagpukkawda, “Gloria! Alleluia!” Ket ti lugan nagtaray a napardas a nagpangato agingga iti Nasantoan a Ciudad. Linuktan ni Jesus dagiti ruangan ti nabalitokan a ciudad ket pinastreknakami ta sinalimetmetanmi dagiti bilbilin ti Dios, ket naaddaankami iti “kalintegan iti kayo ti biag.”

*****

Ti Panangsello

Iti pangrugian ti nasantoan a Sabado, Enero 5, 1849, idi addakami nga agkarkararag agraman ti kaman ni Kabsat Belden idiay Rocky Hill, Connecticut, nagtinnag ti Espiritu Santo kadakami. Naipanak iti panagsirmata iti kasantoan a disso, isu a nakakitaak ken Jesus a mangibabaet iti Israel. Iti gayadan ti kawwesna adda maysa a kampanilla ken maysa a granada. Ket nakitak a ni Jesus dina panawan ti kasantoan a disso inggana ti di maikeddeng tunggal kaso nga agpaay iti pannakaisalakan wenno pannakadadael, ket ti pungtot ti Dios saan nga umay inggana ti pannakaileppas ti aramidda iti kasantoan a disso, ken uksobenna ti kawwesna a kas padi, ken ikapetna ti kawwes ti pammales. Kalpasanna rummuar iti nagbaetan ti Ama ken ti tao, ket saanen nga agulimek ti Dios, ngem ibukbukna ti pungtotna kadagidiay a nangumsi iti kinapudnona. Nakitak a ti rurod dagiti nasion, ti pungtot ti Dios, ken ti panawen ti panangokom kadagiti natay nagsisinada ken naitudtudoda, a ti maysa sarunoenna ti sabali, kasta met a dipay [34] nagtakder ni Miguel, ket ti tiempo ti riribuk, nga iti kaano man awan pay ti kasta, dipay nangrugi. Mangrugi idin ti pannakapungtot dagiti nasion, ngem inton malpas ti Kangatoan a Padi ti aramidna idiay santuario, agtakderto, ikapetna ti kawwesna a pangbales, ket kalpasanna maibukbukto dagiti maudi a pito a saplit.

Nakitak a dagiti uppat nga angel laplappedanda dagiti uppat nga angin inggana ti malpas ni Jesus ti aramidna idiay santuario, ket kalpasanna umay dagiti maudi a pito a saplit. Dagitoy a saplit pinagrurodna dagiti nadangkes a maibusor kadagiti nalinteg, ta impagarupda a dagitoy ti nangyeg iti panangdusa ti Dios kadakuada, ket no maipanawdatayo iti daga, ipagarupda a mapagsardengto dagiti saplit. Naipaulog ti bilin a mapapatay dagiti sasanto, isu a nangaramid kadakuada nga agikkis iti aldaw ken rabii iti pannakaisalakan. Daytoy isu ti panawen ti riribuk ni Jacob. Idin amin dagiti sasanto nagikkisda a napakuyugan iti nguy-a ti espiritu, ket isudat naispal babaen ti timek ti Dios. Nagballigi dagiti 144,000. Dagiti ruprupada nasilnagan iti dayag ti Dios. Idin naipakita kaniak ti maysa a bunggoy a napalalo ti ladingitda. Kadagiti kawwesda naisurat iti dadakkel a letra, “Natimbengda iti titimbengan, ket nasarakanda nga agkurang.” Sinaludsudko no siasinoda dagiti adda iti bunggoy. Ti angel kinunana, “Dagitoy isuda dagidiay nga idi kua sinalimetmetanda ti Sabado, ngem dida nagtuloy.” Nangngegko a nagikkisda iti natbag a timek, “Namatikami iti yaaymo, ket insursuromi pay a sipapasnek.” Ket idi nga agsasaoda pay laeng, kinita dagiti matmatada ti kawwesda, ket naisurat daydiay nakaigapuan ti nakaro unay a panaganug-ugda. Nakitak a nakainumda a nauneg, ket imbaddebaddekda ti natda—impayatpayatda ti Sabado. Ket dayta ti gapuna a natimbengda iti titimbengan ket nasarakanda a nagkurang.

Idin ti kumuykuyog kaniak nga angel inturongnak manen iti ciudad, isu a nakakitaak iti uppat nga angel a mapmapan iti ruangan ti ciudad. Impakitada ti [35] nabalitokan a tarjeta iti angel nga adda iti ruangan idi a nakitak manen ti sabali nga angel nga agtaytayab a sipapardas, a naggapu iti kapipintasan a gloria, ket pukpukkawanna iti natbag a timek dagiti sabali nga angel, ket adda impangato ken impababana iti imana. Kiniddawko iti kumuykuyog kaniak nga angel no ania ti kaipapanan dagiti nakitak. Imbagana kaniak a diakton makakita iti kakasta, ngem iti mabiit ipakitananto kaniak no ania ti kaipapanan dagita a banbanag.

Iti malem ti Sabado nagsakit ti maysa kadakami, ket nagdawat a maikararagan tapno maimbagan koma. Nagkaykaysakami nga immasug iti Doctor nga awan pay ti dina naagasan, ket idi a ti mannakabalin a pannakaagas immay, ket naimbagan ti masakit, ti Espiritu nagtinnag kaniak ket naipanak iti panagsirmata.

Nakitak dagiti uppat nga angel nga adda aramidenda ditoy daga, ket adda iti dalanda a mangaramid kenkuana. Nagkawwes ni Jesus kadagiti kawwes ti padi. Kimmita a sikakaasi kadagiti natda, sana intag-ay dagiti imana, ket iti timek ti nauneg a panangngaasi nagikkis, “Ti darak, Ama, ti darak, ti darak!” Idin nakitak ti lawag a napalalo ti ranniagna a naggapu iti Dios, nga agtutugaw iti dakkel ken napudaw a trono, ket daytoy a lawag sinilnaganna ti aglawlaw ni Jesus. Sa nakita ti maysa nga angel nga adda bilin nga igiggamanna a naggapu ken Jesus, a sipapardas a nagtayab a napan kadagiti uppat nga angel nga adda aramidenda ditoy daga, ket adda ipangato ken ipababana iti imana, ket nagpukkaw iti napigsa a timek, “Agtalnakayo! Agtalnakayo! Agtalnakayo! Agtalnakayo! inggana ti maselloan dagiti adipenko kadagiti mugmugingda.”

Sinaludsudko iti kumuykuyog kaniak nga angel ti kaipapanan ti nangngegko, ken no ania ti nganngani aramidenen dagiti uppat nga angel. Kinunana kaniak a ti Dios ti mangtengngel kadagiti pannakabalin, ket bilinenna dagiti angelna a mangimaton kadagiti banbanag ditoy daga; a dagiti uppat nga angel nga addaan pannakabalin a [36] naggapu iti Dios a manglapped kadagiti uppat nga angin, ngannganida bulosanen ida nga agpuyupoy; ngem idi nga ukukradendan dagiti imada, ket dagiti uppat nga angin nganganidan agpuyupoy, ti naasi a mata ni Jesus nakitana a dagiti natda dida pay naselloan ket ingngatona dagiti imana iti Ama ket nagpakaasi Kenkuana gapu ta imbukbukna ti darana nga agpaay kadakuada. Idin nabilinan ti sabali nga angel nga agpardas a tumayab a mapan kadagiti uppat nga angel ket bilinenna ida nga agtalnada, inggana ti maselloan dagiti adipen ti Dios kadagiti mugmugingda iti sello ti sibibiag a Dios.

*****

Ayat ti Dios Kadagiti Tattaona

Nakitak ti naasi nga ayat ti Dios kadagiti tattaona, ket isut dakkel unay. Nakitak dagiti angel iti ngato dagiti sasanto a dagiti payyakda naukrad a nailinong kadagitoy. Tunggal santo adda kumuykuyog nga angel. No agsangit dagiti sasanto gapu ti pannakapakpakapsut, wenno addada iti peggad, dagiti angel a kumuykuyog kadakuada agpardas a tumayab nga agpangato a mangipan iti damag, ket dagiti angel iti ciudad agsardengda nga agkanta. Ni Jesus bilinenna ti sabali nga angel a bumaba a mangpapigsa, mangalluad. ken mangilisi tapno dida maipan iti akikid a dalan, ngem no dida intaltalek ti naregget a panangaywan dagitoy nga angel, ket dida maliwliwaan gapu kadakuada, ket agpatuloyda la a maiwawa. naladingit dagiti angel ket agsangitda. Ipanda ti damag idiay ngato, ket amin dagiti angel idiay ciudad naladingit ken agsangitda, ket iti napigsa a timek kunada, “Amen.” Ngem no dagiti sasanto itaengda dagiti matmatada iti gunguna nga adda iti masangoananda ket [37] itanokda ti Dios, ipan dagiti angel ti naragsak a damag iti ciudad, ket dagiti angel idiay pagunienda ti nabalitokan nga arpada ket agkantada iti natbag a timek, “Alleluia!” ket dagiti nakaayayat a kankantada gungunenda dagiti arko ti langit.

Adda naananay a tunos ken urnos iti Nasantoan a Ciudad. Amin dagiti angel a nabilinan a sumarungkar iti daga, nakaiggemda iti nabalitokan a tarjeta, nga idatagda kadagiti angel nga adda kadagiti ruangan no sumrek ken rummuarda. Ti langit isut napintas a yan. Mailiwak nga agtaeng idiay ken mangmingming ken nakaayayat a Jesusko, a nangted ti biagna gapu kaniak, ket mabalbaliwanak iti nadayag a ladawanna. Oh, adda la koma maitutop a pagsasao a pangisaw-ay iti dayag ti naraniag a lubong nga umay! Mawawak kadagiti sibibiag a burburayok a mangaramid a naragsak ti ciudad ti Diostayo.

Inikkannak pay ti Apo iti sirmata kadagiti sabsabali a lublubong. Naikkanak kadagiti payyak ket adda kimmuyog kaniak nga angel manipud iti ciudad aginggana iti maysa a disso a naraniag ken nadayag. Napnoan langto ti ruot idiay, ket nasam-it unay ti panagkanta dagiti bilbillit idiay. Nadumaduma ti kinadakkel dagiti tattao; ket nangayed, nadaeg, ken naimnasda. Nakita kadakuada ti ladawan ni Jesus, ket imparang dagiti ruprupada ti ragsak a nasantoan, nangisaw-ay iti wayawaya ken ragsak ti ayan. Sinalsaludsudko iti maysa kadakuada no apay a naragragsakda ngem dagiti agnaed iti daga. Daytoy ti sungbat, “Nagbiagkami iti nainget a panagtulnog kadagiti bilbilin ti Dios, ket dikam natnag gapu iti kinasukir, a kas kadagiti agnaed iti daga.” Idin nakitak ti dua a kayo, maysa umasping la unay iti kayo ti biag iti ciudad. Kasla napintas dagiti bungada nga agpadpada, ngem iti maysa kadakuada dida mabalin a kanen. Adda pannakabalinda a mangan kadakuada a dua no kastat pagayatanda, ngem naiparit kadakuada ti mangan iti maysa. Idin ti kumuykuyog kaniak nga angel kinunana kaniak, “Awan ti uray siasino ditoy ti nakaraman iti naiparit a kayo, ngem [38] no manganda koma, matnagda.” Saak naipan iti lubong nga adda pito a bulanna. Idiay nakitak ni naimbag a lakay Enoc, daydi nayalis idiay langit. Iti makanawan a takkiagna sinakruyna ti nadayag a palma, ket iti tunggal bulong uaisurat ti “Balligi.” Iti aglawlaw ti ulona adda balangat a rumimatrimat a bulbulong ken sabsabong, ket iti tengnga ti tunggal bulong naisurat “Kinadalus,” ket iti aglawlaw ti balangat adda batbato iti nadumaduma a maris, a nagsilnag a nalawlawag ngem dagiti bittuen, ket anninawanna dagiti letra ken mangipadakkel kadakuada. Iti likudan ti ulona adda sikkubeng a mangtengngel iti balangat ti sabsabong, ket itoy a sikkubeng naisurat ti “Kinasanto.” Iti ngatoen daytoy ba-langat ti sabsabong adda korona nga agraniag a narangrangrang pay ngem ti init. Sinaludsudko ken Enoc no ditoy ti nakaipananna idi naipanaw iti daga. Kinunana, “Saan, ti ciudad ti taengko, immayak la simmarungkar ditoy.” Nagnagna itoy a yan a kasla isu ti pagtaenganna. Kiniddawko iti kumuykuyog kaniak nga angel nga palubosannakon nga agyan itoy a disso. Diak matengngel ti kapanunutan nga agsubliak manen iti nasipnget a lubong. Idin kinuna ti angel, “Masapul nga agsublika, ket no matalekka, addanto gundawaymo, agraman dagiti 144,000, a mangsarungkar kadagiti amin a lublubong ken mangkita iti naimbag nga aramid ti Dios.” [39]

Pannakagungun Dagiti
Pannakabalin ti Langit

Idi Diciembre 16, 1848, ti Apo inikkannak ti sirmata ti pannakagungun dagiti pannakabalin dagiti langlangit. Nakitak a no ti Apo kunaenna “langit” iti panangitedna kadagiti pagilasinan kas nailanad ti Mateo, Marcos, ken Lucas, kaipapananna ti langit, ket no kunana “daga” kaipapanna ti daga. Dagiti pannakabalin ti langit isuda ti init, ti bulan, ken dagiti bitbittuen. Isudat agturay iti langit. Dagiti pannakabalin ti daga, isuda dagidiay nga agturay iti daga. Dagiti pannakabalin ti langit isudat magungun iti timek ti Dios. Ti init, ti bulan, ken dagiti bitbittuen magarawdanto kadagiti dissoda. Saanda a mapukaw, ngem magungunda iti timek ti Dios.

Nagpangato dagiti nasipnget, nadagsen nga ulep ket nagtitinnupada iti maysa ken maysa. Ti tangatang nagpisi ken nagtulid; ket nakitami ti ongaong a paset ti Orion, isu a naggapuan ti timek ti Dios. Bumabanto ti Nasantoan a Ciudad iti dayta ongaong a paset ti Orion. Nakitak a dagiti pannakabalin ti langit magungundan ket dagiti mapasamak agsasarunoda.Gubat, damdamag ti gubat, kampilan, bisin, ken angol isuda ti umuna a manggungun kadagiti pannakabalin ti daga, ket ti timek ti Dios gungunennanto ti init, ti bulan, ken dagiti bitbittuen, ken kasta met daytoy daga. Nakitak a ti pannakagungun dagiti pannakabalin idiay Europa, saan, kas ti isuro dagiti dadduma, nga isu ti pannakagungun dagiti pannakabalin ti langit, no di ket ti pannakagungun dagiti nakapungtot a nasnasion. [40]

Ti Naluktan ken Naserraan a Ruangan

Idi Sabado, Marzo 24, 1849, naaddaankami iti nasam-it ken nangayangay a gimong kadagiti kakabsat idiay Topsham, Maine. Naiparukpuk ti Espiritu Santo kadakami, ket naipanak iti Espiritu iti ciudad ti sibibiag a Dios. Idin naipakita kaniak a dagiti bilbilin ti Dios ken ti pammaneknek ni Jesu-Cristo maipapan iti naserraan a ruangan dida mabalin ti agsina, ken ti panawen ti panaglawag dagiti bilbilin ti Dios agraman ti amin a kinamasapulna, ket dagiti tattao ti Dios masubokda iti kinapudno ti Sabado, isu idi nalukatan ti ruangan ti kasantoan a disso iti nailangitan a santuario, a yan ti arka a nanglaon kadagiti sangapulo a bilin. Daytoy a ruangan saan a naluktan inggana ti pannakaturpos ti aramid a panangibabaet ni Jesus idiay nasantoan a disso ti santuario idi 1844. Idin timmakder ni Jesus ket rinipkanna ti ruangan ti nasantoan a disso, ket linuktanna ti ruangan ti kasantoan a disso, ket limmasat iti uneg ti maikadua a bengbeng, isu a nakaikabilan dagiti sangapulo a bilin iti uneg ti arka, isu a dumanonan met ti pammati ti Israel ita.

Nakitak a rinipkan ni Jesus ti ruangan ti nasantoan a disso, ket awan tao a makailukat; ket naluktanen ti ruangan iti kasantoan a disso, ket awan tao a makaserra (Apoc. 3: 7, 8);[1]ket idi a nalukatanen ni Jesus ti ruangan ti kasantoan a disso, a yan ti arka, naglawag dagiti sangapulo a bilin kadagiti tattao ti Dios ken nasubokda maipapan iti Sabado.

Nakitak a ti pannakasubok maipapan iti Sabado saan nga immay inggana iti pannakaiturpos ti panangibabaet ni Jesus iti nasantoan a disso ken nakapanen ni Jesus

[1]kitaem iti p. 90. kitaem met iti Panglawlawag iti likudan.

[41]

iti labes ti maikadua a bengbeng; iti kasta ngarud dagiti Cristiano a napanen iti turogda kasakbayan ti pannakailukat ti ruangan iti kasantoan a disso, idi a naturposen ti ikkis iti tengnga ti rabii, iti maikapito a bulan ti 1844, ket dida sinalimetmetan ti pudno a Sabado, agiddada a siinanama, ta dida pay met la naaddaan ti lawag ken pangsubok ti Sabado, isu a pakasubokantayo manipud mailukat dayta a ruangan. Nakitak ni Satanas a sulsulisogenna ti dadduma kadagiti tattao ti Dios itoy a banag. Agsipud ta adu a Cristiano ti napan ti pannaturogda a nagballigi iti pammatida ket dida sinalimetmetan ti pudno a Sabado, agduaduada no daytoy isu met ti pangsubok ita.

Dagiti kabusor ti agdama a kinapudno pinadasda a luktan ti ruangan ti nasantoan a disso, a rinipkan ni Jesus, ken serraan ti ruangan ti kasantoan a disso, a linuktanna idi 1844, a yan ti arka, a nanglaon kadagiti dua a tapi a bato a nakaisuratan dagiti sangapulo a bilbilin babaen ti ramay ni Jehova.

Aramiden ni Satanas ita ti amin a pamuspusan itoy panawen ti panangsello tapno maipanaw dagiti panunut dagiti tattao ti Dios iti agdama a kinapudno ken maipanda iti panagduadua. Nakitak ti maysa nga abbong nga inkabil ti Dios a panglinong kadagiti tattaona tapno masalaknibanda iti panawen ti riribuk, ket tunggal kararua a naikeddengnan a matalek iti pudno ken nadalusen ti pusona isut masalakniban ti abbong ti Mannakabalin-amin.

Ammo idi ni Satanas daytoy. ket nagtartrabajo a sipipinget unay tapno maipanawna dagiti panunut ti kas ti kaadduan dagiti tattao a mabalinna tapno agduaduada ken dida agtalinaed iti pudno. Nakitak a ti nakaskasdaaw a panagtugtog idiay Nueva York ken sabsabali a disso, isut pannakabalin ni Satanas, ket dagiti kakasta umaduda nga umadu, a nakawwesan iti nareligionan a pagananay tapno mapagtalna dagiti naallilaw iti dakdakkel a pannakapatalged ken maipanaw dagiti panpanunut dagiti [42]

tattao ti Dios, no mabalin, kadagitoy a banbanag ket maipanda iti panagduadua kadagiti pannursuro ken pannakabalin ti Espiritu Santo.[1]

Nakitak a nagtrabajo ni Satanas iti pannakaaramat dagiti babaonenna iti sumagmamano a pamuspusan. Nagtrabajo pay babaen kadagiti ministro a nangiwalin iti pudno ken kasta met babaen kadagiti napigsa nga allilaw tapno patienda ti tiri a mangipan kadakuada iti pakapukawan. Idi a mangaskasaba wenno agkarkararagda, dadduma matuangda ket awan makatulong kadakuada, saan a gapu iti pannakabalin ti Espiritu Santo, no di ket iti pannakabalin ni Satanas nga inyangesna kadagitoy a babaonen, ken nangyanges met kadagiti tattao. Bayat iti panangaskasaba, panangkararag, ken panagsasaritada dadduma kadagiti agkunkuna nga Adventista a nangiwalin iti agdama a kinapudno inaramatda ti mesmerismo a pangawis kadagiti tumipon kadakuada, ket naragsak dagiti tattao gapu itoy nga influencia, ta impagarupda nga isu ti Espiritu Santo. Dadduma a nangaramat adayu ti nakaipananda iti kinasipnget ken allilaw ti diablo nga impagarupda nga isut pannakabalin ti Dios a naited kadakuada nga aramaten. Pinagbalinda ti Dios a pumada kadakuada ket pinagbalinda ti pannakabalinda a kas la maysa a banag nga awan serserbina.

Dadduma kadagitoy babaonen ni Satanas araringan da dagiti sumagmamano kadagiti sasanto, dagidiav a di naallilaw ken nayadayu iti pudno babaen kadagiti nasatanasan nga influensia. Oh, amangan no amin makitada koma daytoy a kas ti pannakaiparangna kaniak, tapno maammoanda koma ti adadu pay dagiti pangsilsilo ni Satanas ket iti kasta addada koma a siaalluad! Nakitak nga agararamid ni Satanas kadagitoy a pamayan tapno mariribuk, maallilaw, ken mayadayuna dagiti tattao ti Dios, itatta a panawen ti panangsello. Nakitak nga adda dadduma a saan a nagtakder a sititibker iti agdama a kinapudno. Agpigpigerger idi dagiti tumtumengda, ken

[1]kitaem iti p. 90. kitaem met iti Panglawlawag iti likudan

[43]

maikaglis dagiti saksakada, ta dida naipasdek a sipipigsa iti pudno, ket ti abbong ti Mannakabalin-amin saan a naisalinong kadakuada no addada iti kasta a kasasaad.

Pinadas ni Satanas tunggal pamayan tapno matengngelna ida iti kastoy a panagduadua, agingga iti panagpatingga ti panangsello, inggana ti abbong maipanaw kadagiti tattao ti Dios, ket mabaybay-anda nga awanan salaknib manipud iti bumarbara a pungtot ti Dios, babaen kadagiti maudi a pito a saplit. Inrugin ti Dios iti panangikkatna itoy nga abbong dagiti tattaona, ket iti mabiit maikkatton a matalipupos kadagidiay nga adda koma salaknibda iti aldaw ti panangpapatay. Agtrabajonto ti Dios a sipapannakabalin nga agpaay kadagiti tattaona; ket maipalubosto met nga agtrabajo ni Satanas.

Nakitak a dagiti di mailawlawag a pagilasinan ken datdatlag ken saan a pudno a panagreforma umaduda ken maisaknapdanto. Dagiti reforma a naipakita kaniak saanda a reforma ti kinapudno manipud iti riro. Ti kumuykuyog kaniak nga angel inawisnak a kumita iti pa nagrigat ti kararua nga agpaay kadagiti managbasol a kas ti naaramid. Kimmitaak, ngem awan ti nakitak, ta limmabasen ti panawen ti pannakaisalakan. [44]

Ti Pannakasuot ti Pammatitayo

Iti daytoy a panawen ti pannakasuot ti pammati masapultay ti pammapigsa ken panangliwliwa iti maysa ken maysa. Dagiti sulisog ni Satanas daddadakkelda ita ngem iti uray ania a panawen iti napalabas, ta ammona a bassiten ti panawenna, ken kasta met a ti pagbanagan tunggal maysa isu maikeddeng, a maipaay iti biag wenno patay. Saan a panawen ita iti pannakaimameg babaen ti pannakapakapsut ken pannakasuot; masapul nga agibturtay kadagiti amin a pagsagabaantayo ket matalipupus koma ti panagtalektay iti Mannakabalin a Dios ni Jacob. Impakita kaniak ti Apo a makaanay ti paraburna a maipaay kadagiti amin a pakasuotantayo; ket uray pay no daddadakkelda ngem iti uray ania a kanito iti kasakbayanna, nupay kasta no natalipupos ti panagtalektay iti Dios, mabalintayo nga abaken tunggal sulisog babaen iti paraburna ket agballigitayo.

No abakentay dagiti pakasubokantayo ket pagballigiantay dagiti sulisog ni Satanas, iti kasta ituredtayto ti pannakasuot ti pammatitayo, isu a napatpateg ngem ti balitok, ken napigpigsa ken nasaysayaat ti pannakaisaganatayo a mangsaranget kadagiti sumaruno. Ngem no maimamegtayo ken ikkantay ti dalan ni Satanas a mangsulisog, saanto a nasayaat ti pannakaisaganatayo kadagiti

ni Abraham, naipanaw ti kaasi kadagidi managbasol nga umili ti Sodoma, ket, malaksid la ken Lot ken ni asawana ken dua kadagiti annakna a babbai, dagitoy inibus ida ti apuy a naggaput langit. Kasta Jatta kadagidi aldaw ni Cristo. Ti Anak ti Dios inlatakna kadagidi awan pammatida a Judio

iti dayta a kaputotan, ‘Ti balayyo mapanawan kadakayo nga awan naggian.’ Kimmita kadagiti kamaudianan nga aldaw, daytoy met la agnanayon a pannakabalin, maipapan kadagidiay a, ‘di immawat iti kinapudno, tapno maisalakanda koma.’ ‘Gapu itoy ti Dios ibaonnanto kadakuada ti napigsa nga allilaw, tapno patienda ti tiri: tapno madusaandanto amin dagidi saan a namati iti pudno, no di ket nagragsakanda ti saan a kinalinteg.’ Idinto ta dida awaten ti pannursuro ti Saona, ipanaw met ti Dios ti Espirituna, ket mabaybay-anda kadagiti allilaw a pagayayatda.” [45] sumaruno. Iti kastoy a kasasaad kumapkapsut ken mapakpakapsuttayo, inggana iti pannakaiturongtay iti panangallilaw ni Satanas kas ti pagayatanna. Masapul nga ikapettay dagiti amin a kabal ti Dios ken makasaganatay iti tunggal kanito iti pannakibakaltay kadagiti pannakabalin ti sipnget. No dagiti sulisog ken pannakasuot agdarasda nga umay kadatayo, mapantay iti Dios, ket agunnoytay Kenkuana iti panagkararag. Dinatayto papanawen nga ongaong, no di ket ikkannatayto iti parabur ken pigsa nga agballigi ken mangketta iti pannakabalin ti kabusor. Oh, sapay koma a makitatay amin dagitoy a banag iti napunno a lawagda ket aganustay met a sititibker kas kadagiti buyotan ni Jesus! Iti kasta ti Israel magna koma nga agpasango, napigsa iti Dios, ken iti pannakabalin ti bilegna.

Naipakita kaniak nga inikkan ti Dios dagiti tattaona iti napait a kopa nga inumenda, a manglinis ken mangdalus kadakuada. Isut napait nga inumen, ket mabalinda pay nga aramiden a napapait pay babaen iti panagtanabutob, panagdayengdeng, ken panagdildillaw. Ngem dagidiay nga umawat Kenkuana masapul a maaddaanda manen iti sabali nga inumen, ta ti immuna dina naited ti naisagana a bungana iti puso. Ket no ti maikadua dina latta mapaadda ti bunga, masapul a maited manen ti sabali, ken sabali agingganat mapaadda ti naisangrat a bungana, wenno saan mabaybay-andanto a narugit, nabuyok iti puso. Nakitak a daytoy napait a kopa mabalin a mapasam-it babaen iti anus, panagibtor, ken kararag, ket iti kasta pataudennanto ti naisagana a bunga kadagiti puspuso dagidiay nga umawat a kasta, ket ti Dios mapadayawan ken maidayagto. Saan a bassit a banag ti agcristiano ken tagikuaen ken padayawan ti Dios. Impakita kaniak ti Apo ti dadduma nga agkunkuna a patienda ti agdama a kinapudno, a dagiti panagbiagda saan a maitunos iti kunkunada a patpatienda. Ti rukod ti kinasingpet kasta unay kinababana, nga iti kasta adu ti pagkuranganda iti kinasanto kas kuna ti Biblia. [46] Dadduma asikasoenda ti barengbareng ken naalas a panagsasarita, ket dagiti dadduma ikkanda ti dalan ti pannakaiparang iti kinasiak. No ayayatentay dagiti bagbagitayo, agbiag ken agtignaytayo a kas kadagiti taga lubong, agbiagtayo kadagiti ragragsak a nailubongan, ket pagayayattayo ti makikadua kadagiti tattao a taga lubong, ditay mauray a makipagaritayo ken Cristo iti dayagna.

Masapul a ditoy makipaglak-amtay ken Cristo kadagiti panagsagubana no kayattayo nga addanto bingaytay Kenkuana iti dayagna. No sapsapulentay laeng ti pagimbagantayo, no kasano ti panangayayotay kadagiti bag-. bagitayo met laeng, lugar a sapulentay koma ti pana-ngayayotay iti Dios ken panangparang-aytay iti napateg ngem agsagsagaba a trabajona, ibabaintay ti Dios ken ti nasantoan a trabajona a kunkunatay nga ayayatentayo. Bassit laengen ti panawen a nabati a panagtrabajotay nga agpaay iti Dios. Awan koma ti napateg la unay nga isacrificiotayo iti pannakaisalakan ti naiwarawara ken napirpirsay nga arban ni Jesus. Dagidiay a makitulag iti Dios iti panagsacrificioda ita, iti mabiit maurnongdanto iti pagtaenganda a makiraman iti nabaknang a gunguna ken mangtagikua iti baro a pagarian iti agnanayon awan inggana.

Oh, agbiagtay koma a naananay a naitalaga iti Apo ket ipakitatay koma babaen iti naurnos a panagbiag ken nasantoan a pannakaisarsarita a makikadduatay ken Jesus ken sipapakumbabatay a sumursurot Kenkuana. Masapul nga agtrabajotavo ita ta agbayag pay ti aldaw, ta inton umay ti rabii ti riribuk ken rigat, naladawton a panagtrabajo iti agpaay iti Dios. Adda ni Jesus iti nasantoan a templona ket awatenna dagiti sacrificiotayo, dagiti karkararagtayo, ken dagiti panangipudnotayo kadagiti libtaw ken basbasoltavo ket pakawanennanto amin a salungasing ti Israel, tapno mapunasda sakbay ti ipapanawna iti santuario. No panawan ni Jesus ti santuario, dagiti sasanto ken nalinteg agtaengdanto laeng a sasanto ken nalinteg; ta dagiti basbasolda napunasdanton [47] ken naselloandanton iti sello ti sibibiag a Dios. Ngem dagidiay a nakillo ken narugit agtaengdanto a nakillo ket narugit laengen, ta awanton idiay santuario ti Padi a mangidaton kadagiti sacrificioda, kadagiti panangipudnoda, ken kadagiti karkararagda iti sangoanan ti trono ti Dios. Ngarud no ania ti maaramid tapno maalaw dagiti karkararua manipud iti bagyo ti pungtot masapul a maaramid sakbay ti ipapanaw ni Jesus iti kasantoan a disso ti nailangitan a santuario.

*****

Iti Bassit nga Ipastoran

AYAYATEK A KAKABSAT: Inikkannak ti Apo ti maysa a sirmata idi Enero 26, 1850, isu a saritaek ita: Nakitak a dadduma kadagiti tattao ti Dios nasadut ken agdudungerda ket bassit la ti pannakariingda; dida mabigbig ti panawen a pagbibiagantayo ita, ket ti tao a nakaiggem iti “pagsagad iti rugit”[1] simreken, ket adda dagiti dadduma nga agpeggadda a masagadan. Nagpakpakaasiak ken Jesus a maisalakanda koma, a mapalubosanda pay koma iti atatiddag pay, tapno mabigbigda pay koma ti nakabutbuteng a peggadda tapno makasaganada koma sakbay ti pannakaladawna unayen. Ti angel kinunana, “Ti pannakadadael umayen a kas napigsa unay nga alawig.” Nagpakpakaasiak iti angel a kaasian ken isalakanna koma dagidiay nga agayayat iti lubong, a naisilpoda kadagiti kukuada ket dida kayat ti maisina kadakuada ken dida kayat ti agsacrificio tapno mapapardas dagiti babaonen a mapan mangpakan kadagiti mabisin a carnero nga adda a mapukpukaw gapu iti kurang ti naespirituan a taraonda.

[1]kitaem iti “Tagtagainep ni William Miller,” p, 84.

[48]

Idi a kitkitaek dagiti nakakaasi a matmatay a kararua gapu iti kinakirang ti agdama a kinapudno ket dadduma kadagiti agkunkuna a mamati iti pudno bay bay-anda ida a matay gapu ta igawidda met dagiti masapul a busbusen a mangpataray iti aramid ti Dios, makapasakit unay ti buya, ket nagpakaasiak iti angel nga iyadayuna kaniak. Nakitak a no ti aramid sapulenna ti dadduma a paset ti kukua, kas idi agtutubo a napan ken Jesus (Mateo 19:16-22), pimmanawda a silaladingit, ket iti kasta iti mabiit ti nakakarkaro a saplit lumabas ket sagadenna amin dagiti kukuada, ket iti dayta a panawen naladawton iti panangisacrificioda kadagiti naidagaan a kukua ken panangited iti kayamanan idiay langit.

Idin nakitak ti Mangisalakan, naimnas ken nakaayayat; a pinanawanna ti taengna a nadayag ket immay ditoy nasipnget ken naladingit a lubong tapno itedna ti napateg a biagna ken matay, ti nalinteg nga agpaay kadagiti saan a nalinteg. Inibturna ti nadawel a pannakarabrabak ken pannakasaplit, immamegda iti ulona ti balangat dagiti sisiit, ket nagling-et kadagiti dadakkel a tedted ti dara idiay minuyungan, idinto a naiparabaw Kenkuana ti dagsen dagiti basbasol ti amin a lubong. Ti angel nagsaludsud, “Ania ti gapuna?” Oh, nakitak ket ammok a gapu kadatayo; gapu kadagiti basbasoltayo inibturna amin daytoy, tapno babaen ti napateg a darana masubbotnatayo a maipan iti Dios!

Idin naiparang manen iti sangoanak dagidiay a dida kayat nga ited ti kukuada a pangisalakan kadagiti mapukpukaw a kararua tapno maipan koma ti kinapudno bayat ti panagtatakder ni Jesus iti sangoanan ti Apo a makipakpakaasi iti pannakaaramat ti darana, dagiti panagsagabana, ken ti ipapatayna nga agpaay kadakuada, ken idi a dagiti babaonen agururayda, a nakasaganada a mangipan iti mangisalakan a kinapudno tapno maselloanda iti sello ti sibibiag a Dios. Narigat kadagiti dadduma nga agkuna a patienda ti agdama a kinapudno ti panangitedda kadagiti babaonen ti Dios iti uray [49] bassit la a kuarta iti impabulodna kadakuada nga aywananda.

Ni nagsagaba a Jesus, a kasta unay naguneg ti panagayatna a nangiturong Kenkuana a nangted ti biagna nga agpaay iti tao, naiparang manen kaniak; kasta met dagiti biag dagiti agkunkuna a pasurotna, a naaddaan kadagiti sanikua daytoy a lubong, ngem nangipagarup a dakkel la unay a banag kadakuada iti tumulong iti aramid ti pannakaisalakan. Kinuna ti angel, “Makas trek kadi dagitoy idiay langit?” Simmungbat ti sabali nga angel, “Saan, ni kaanoman, ni kaanoman, ni kaanoman. Dagidiay nga awan ngayangayda iti aramid ti Dios ditoy daga didanto ammo a pulos a kantaen ti kanta ti mannubbot nga ayat idiay ngato.” Nakitak ti napardas nga aramid nga araramiden ti Dios ditoy daga iti mabiit mapaababanto iti kinalinteg ket dagiti babaonen mapandanto a sipapardas a mangsapul kadagiti naiwarawara nga ipastoran. Kinuna ti maysa nga angel, “Maibabaonda kadi amin?” Ti sabali simmungbat, “Saan, saan; dagiti babaonen ti Dios adda damagda.”

Nakitak a ti aramid ti Dios isut nalapdan ken naibabain gapu kadagiti agbanbaniaga nga awan damagda a naggapu iti Dios.[*] Dagitoy iteddanto ti kuentada iti tunggal pisos nga inaramatda iti panagbaniagada idinto nga awananda met ti pagrebbengan nga apan, ket dayta a kuarta nabalin koma a naaramat a pangtulong iti aramid ti Dios; ket gapu iti panagkurang ti naespirituan a taraon a nabalin koma a naited babaen kadagiti inayaban ken pinili ti Dios a babaonen, no naaddaanda ti busbusen, nabisinan ken natay dagiti karkararua. Nakitak a dagidiay nga addaan pigsa nga agtrabajo kadagiti imimada ken nakatulong a mangitag-ay ti trabajo ti Dios sungbatandanto gapu iti kaadda ti pigsada a kas ti panangsungbat dagiti sabsabali gapu iti kukuada.

Nangrugin ti napigsa a pannakagungun ket agpatuloyto a kasta, ket magungunto amin dagidiay a dida

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[50]

kayat nga alaen ti natured ken di marupir a panagtakder nga agpaay iti Dios ken ti aramidna. Kinuna ti angel, “Ipagarupmo a mapilitto ti uray siasino nga agsacrificio? Saan, saan. Masapul a sibubulos a daton. Masapul ti amin tapno magatang ti talon.” Imkisak iti Dios a mailisi koma dagiti tattaona, a dadduma kadakuada nadesmaya ket matmatay. Idin nakitak a ti pangdusa ti Mannakabalin-amin umumaydan a napardas, ket nagpakaasiak iti angel nga agsao kadagiti pagsasaona kadagiti tattao. Kinunana, “Amin dagiti gurrood ken kimkimat idiay Bantay Sinai didanto garawen dagidiay a dinto magaraw babaen kadagiti nalawag a kinapudno ti Sao ti Dios, uray pay ti damag ti maysa nga angel dinanto mariing ida.”

Kalpasanna naimatangak ti kinaimnas ken kinaayat ni Jesus. Ti kawwesna napudpudaw pay ngem ti kapudawan a napudaw. Awan pagsasao a makaibuksil iti dayag ken nangayed a kinaayatna. Amin, amin dagiti mangsalimetmet kadagiti bilbilin ti Dios sumrekdanto kadagiti ruangan ti ciudad ket adda kalinteganda iti kayo ti biag ket addadanto a kankanayon iti sangoanan ni naayat a Jesus, a ti rupana agraniag a nalawlawag pay ngem ti init iti matoon.

Naitudo kaniak da Adan ken Eva idiay Eden. Nanganda iti naiparit a kayo ken napagtalawda manipud minuyungan, ket ti sumilsilap a kampilan naikabil iti lawlaw ti kayo ti biag, di la ket ta manganda manen iti bungana, ket agbalinda a di matmatay a managbasol. Ti kayo ti biag isut mangtaginayon iti di pannakatay. Nangngegko a nagsaludsud ti maysa nga angel, “Siasinoda iti kaman ni Adan a limmabas iti sumilsilap a kampilan ket nangan iti kayo ti biag?” Nangngegko ti sabali nga angel a simmungbat, “Awan uray maysa ti nangan ita a kayo, ngarud awan ti managbasol a di matay. Ti kararua nga agbasol matayto iti agnanayon nga ipapatay—patay nga agpaut iti agnanayon, isu nga awanto ti namnama iti panagungar; ket iti kasta ti pungtot ti Dios isuntot mabaawan. [51]

“Dagiti sasanto aginanadanto iti Nasantoan a Ciudad ket agturaydanto a kas arari ken papadi iti sangaribu a tawen; kalpasanna ni Jesus agraman dagiti sasanto bumabanto idiay Bantay dagiti Olivo, ket ti bantay mapisinto nga agbalin a nabileg a tanap a pakaisaadan ti Paraiso ti Dios. Dagiti sabsabali a paspaset ti daga didanto madalusan inggana ti pagturposan ti sangaribu a tawen, inton mapagungar dagiti nadangkes a natay ket lawlawendanto ti ciudad. Dagiti saksaka dagiti nadangkes didanto pulos mulitan ti daga a napabaro. Ti apuy bumabanto manipud iti Dios idiay langit ket alun-unennanto ida—uramennanto ida uray ramut uray sanga. Ni Satanas isut ramut, ket dagiti annakna dagiti sanga. Ti met laeng apuy a mangalun-unto kadagiti nadangkes ti mangdalus iti daga.”

*****

Dagiti Maudi a Saplit ken ti Panangokom

Iti conferencia general dagiti mamati iti agdama a kinapudno a naaramid idiay Sutton, Vermont, idi Septiembre, 1850, naipakita kaniak dagiti maudi a pito a saplit a maibukbuk kalpasan ti ipapanaw ni Jesus iti santuario. Kinuna ti angel, “Ti pungtot ti Dios ken ti Cordero ti makaigapu ti pannakadadael wenno ipapatay dagiti nadangkes. Iti timek ti Dios dagiti sasanto agbalindanto a mannakabalin ken nakabutbuteng a kas buyotan a nagwagayway ngem didanto pay la ibanag ti panangokom a naisurat. Ti pannakaipatay ti dusa ti panangokom maaramidto inton maturpos ti sangaribu a tawen. [52]

Kalpasan ti pannakabalbaliw dagiti sasanto a di matay ken pannakaipangatoda a maikuyog ken Jesus, kalpasan ti panangawatda kadagiti arpada, kadagiti kawwesda, ken balbalangatda, ken ti iseserrekda iti ciudad, ni Jesus ken dagiti sasantona agtugawda iti panangokom, Maluktan dagiti libro—ti libro ti biag ken ti libro ni patay. Ti libro ti biag las-udenna dagiti naimbag nga aramid dagiti sasanto; ket ti libro ni patay las-udenna dagiti dakes nga aramid dagiti nadangkes. Maidiligto dagitoy a libro iti libro a paglintegan, ti Biblia, ket maitunos iti dayta maokom dagiti tattao. Dagiti sasanto, a maitunos ken Jesus, ikeddengdanto ti dusa a maipatay kadagiti nadangkes a natay. “Kitaenyo,” kinuna ti angel, “dagiti sasanto, a maitunos ken Jesus, agtugawda iti panangokom; ket ikeddengda ti dusa dagiti nadangkes kas mayanatup kadagiti aramid nga inaramidda iti bagi, ket iti kasta awatenda ti naikkeddeng a dusa a naisurat iti intar dagiti nagnaganda.” Daytoy, nakitak, isu ti aramid dagiti sasanto, a nakikaddua ken Jesus, kabayatan ti sangaribu a tawen idiay Nasantoan a Ciudad sakbay ti ibababana ditoy daga. Ket iti pagpatinggaan ti sangaribu a tawen, ni Jesus, agraman dagiti angel ken amin dagiti sasanto, panawanna ti Santo a Ciudad, ket no bumabbaba iti daga agraman kadakuada, mapagungar dagiti nadangkes a natay, ken dagiti met la tattao a “nangduyok Kenkuana,” mapagungarda met, makitadanto iti adayu ti dayagna, dagiti angel ken sasanto a maikuyog Kenkuana, ket agdung-awdanto gapu Kenkuana. Makitadanto dagiti lemma dagiti lansa kadagiti imima ken saksakana, ken daydi nakaiduyokan ti pika iti bakrangna. Dagiti lamma dagiti lansa ken ti pika isudanto ti pakaidayaganna. Iti kalpasan ti sangaribu a tawen ti panagtakder ni Jesus idiay Bantay dagiti Olivo ket ti bantay agpisinto nga agkadua ket agbalinto a dakkel a tanap. Itan ikabil ni Satanas ti espirituna kadagiti nadangkes. Al-alliogenna ida a ti buyotan nga adda iti ciudad isut bassit, ket ti buyotanna isut [53] nagadu, ket mabalinda nga abaken dagiti sasanto ken alaen ti ciudad.

Idi nga ururnongen ni Satanas ti buyotna, dagiti sasanto addada iti uneg ti ciudad, a mingmingminganda ti kinapintas ken dayag ti Paraiso ti Dios. Adda ni Jesus iti sangoda, a mangiturturong kadakuada. Iti apagdarikmat pimmanaw ti Mangisalakan iti bunggoymi, ngem iti madaras mangngegmi ti makaayayo a timekna, a nagkuna, “Umaykayo, bendito ni Amak, tawidenyo ti pagarian a naisagana kadakayo manipud idi pannakabangon ti lubong.” Mateo 25:34. Naguurnongkami iti lawlaw ni Jesus, ket idi nga inrikepna dagiti ruangan ti ciudad, naibalikas ti lunod kadagiti nadangkes. Naripkan dagiti ruangan. Idin dagiti sasanto inaramatda dagiti payyakda ken napanda iti tuktok ti bakud ti ciudad. Adda met ni Jesus a kimmaddua kadakuada; ket nadayag ti langa ti balangatna. Isut balangat iti uneg ti sabali a balangat, a pito ti bilangda. Dagiti balangat dagiti sasanto paspasigda a balitok, a napattopattokan kadagiti bittuen. Naglawag iti dayag dagiti ruprupada, ta adda iti ladawan met laeng ni Jesus, ket idi a timmakder ken mapanda iti tuktok, naenkantoak iti buya.

Idin naimatangan dagiti nadangkes ti napukawda; ket manipud iti Dios simngaw ti apuy a nagdisso ken nangibus kadakuada. Daytoy ti pakatungpalan ti panangokom. Inawat ngaruden dagiti nadangkes ti inkeddeng dagiti sasanto a maitunos ken Jesus bayat ti sangaribu a tawen. Daydi met la nga apuy a naggapu iti Dios a nangibus kadagiti nadangkes ti nangdalus iti dagup ti daga. Dagiti di agpapada a nakersang a banbantay tinunaw ida ti sumsumged a pudot, ti met alingasaw ti tangatang, ken amin a rugit isudat nauram. Idin ti tawidmi isut nailukat iti sangoananmi, nadayag ken naimnas, ket tinawidmi ti dagup ti daga a napabaro. Dakami amin inyikkismi ti natbag a timek, “Gloria! Alleluia!” [54]

Pagturpopsan ti Duaribu Tallo Gasut a Tawen

Nakitak ti maysa a trono ket iti rabawna nagtugaw ti Ama ken ti Anak. Pinerrengko ti rupa ni Jesus ket nagsiddaawak ti nakaayayat a langana. Diak nakita ti langa ti Ama, ta liningdan ti maysa nga ulep ti nadayag a lawag. Sinaludsudko ken Jesus no ti Ama adda langana a kas Kenkuana. Kinunana nga adda, ngem diak maperreng, ta imbagana, “No mamingmingan iti maminsan ti dayag ti langana, agsardengton ti kaaddam.” Iti sangoanan ti trono nakitak dagiti Adventista—ti iglesia ken ti lubong. Nakitak ti dua a bunggoy, ti maysa nagruknoy iti sangoanan ti trono, a napnoan iti ngayangay, idinto a ti sabali nagtakder nga awanan ngayangay ken awanan annad. Dagidiay a nakaruknoy iti sangoanan ti trono igay-atda dagiti kararagda, ken kumitkitada ken Jesus; idin kimmita iti Ama, a kaslattay agpakpakaasi Kenkuana. Umay ti lawag iti Ama nga apan iti Anak ket manipud iti Anak iti bunggoy nga agkarkararag. Idin nakitak ti nakapalpalalo ti rangrangna a lawag nga urnay manipud iti Ama a mapan iti Anak, ket manipud iti Anak maisaknap iti ngato dagiti tattao iti sangoanan ti trono. Ngem bassit ti umawat itoy dakkel a lawag. Ket adu dagiti rimmuar manipud iti babana ket dagus a sinupringda; dagiti dadduma saanda a naannad ket dida nagragsakan ti lawag, ket ti lawag naipanaw kadakuada. Dagiti dadduma nagragsakanda ken napanda ken nakipagruknoyda iti bassit a bunggoy nga agkarkararag. Amin daytoy a bunggoy immawatda iti lawag ket nagragsakanda, ken dagiti ruprupada naglawag iti dayagna.

Nakitak ti Ama a tumakder iti trono,[1] ket iti dumar-

[1]kitaem ti panid 96.

[55]

darang a lugan mapan iti kasantoan a disso iti uneg ti bengbeng, ket nagtugaw. Idin timmakder ni Jesus manipud iti trono, ket kaadduan dagidiay a nakaruknoy nakipagtakderda Kenkuana. Diak nakakita ti maysa a rayos ti lawag a naggapu ken Jesus a naipan kadagiti di naannad nga adu a tattao kalpasan ti itatakderna, ket nabaybay-anda iti naananay a sipnget. Dagidiay a nagtakder idi nagtakder ni Jesus intangadda dagiti matmatada Kenkuana idi a pimmanaw iti trono ket impanguloanna ida a rimmuar iti di unay adayu. Idin ingngatona ti akinkanawan a takkiagna, ket nangngegmi ti nakaayayat a timekna a nagkuna, “Aguraykayo ditoy; mapanak ken Amak nga umawat iti pagarian; aywananyo nga awanan tulaw dagiti kawwesyo, ket iti apagbiit agsubliakto manipud iti pagbodaan ket awatenkayto Kaniak.” Idin ti maysa a naulep a lugan, a dagiti pilidna kasla dumardarang nga apuy, a linawlaw dagiti angel, immay iti ayan ni Jesus. Simrek iti lugan ket naipan iti kasantoan a disso, isu a nagtugawan ti Ama. Idin nakitak ni Jesus a dakkel a Kangatoan a Padi, nga agtatakder iti sangoanan ti Ama, nga iti gayadan ti pagananayna adda maysa a kampanilla ken maysa a granada, maysa a kampanilla ken maysa a granada. Dagidiay a nakipagtakder ken Jesus ipanda ti pammatida Kenkuana iti kasantoan a disso, ket agkararagda, “Amak, itedmo kadakami ti Espiritum.” Iti kasta ni Jesus isang-awna kadakuada ti Espiritu Santo. Iti dayta a sang-aw adda lawag, pannakabalin, ken adu nga ayat, rag-o ken talna.

Kinitak manen ti bunggoy a nakaruknoy pay laeng ken Jesus iti sangoanan ti trono; dida ammo a nakapanawen ni Jesus. Nagparang ni Satanas iti asideg ti trono, a padpadasenna nga aramiden ti aramid ti Dios. Nakitak ida a kumitkita iti trono, ken agkararag, “Ama, itedmo kadakami ti Espiritum.” Yanges ngarud ni Satanas ti di nasantoan nga influensia, adda met kenkuana ti lawag ken pannakabalin ngem awanan ti nasam-it nga ayat, rag-o ken talna. Ti panggep ni Satanas isul mangtengngel kadakuada a maallilaw ken mangyadayu ken mangulbod kadagiti annak ti Dios.

***** [56]

Rebbengen Gapu iti Panawen ti Riribuk

Naminadu nga impakita kaniak ti Apo a maisuppiat iti Biblia ti uray ania a panangisagana nga agpaay kadagiti masapsapul ti bagi iti panawen ti riribuk. Nakitak a no dagiti sasanto mangisaganada idiay balayda wenno iti talon ti taraon nga agpaay kadakuada, no ti kampilan, bisin, ken angol ti umay, agawento ida dagiti nadawel nga imima ket dagiti tinalonanda aniento dagiti gangannaet. Daytanto ti panawen a masapul nga adda naananay a panagtalektay iti Dios, ket Isu taraonannatayto. Nakitak a ti tinapay ken danum manamnamanto iti dayta a panawen, nga iti kasta awanto ti agkurang kadatayo wenno aglak-am iti bisin; ta adda pannakabalin ti Dios a mangpunno iti lamisaan nga ag-paay kadatayo idiay kabakbakiran. No masapul mabalinna ti mangibaon iti wak a mangpakan kadatayo, kas ti panangpakanna ken Elias idi, wenno mamagtudo iti mana manipud langit, kas ti inaramidna kadagiti Israelita.

Dagiti balbalay ken dagdaga awanton ti serbida iti panawen ti riribuk, ta masapul nga agtalawdanton kadagiti narungsot a tattao, ket iti dayta a panawen didanto met mabalinen nga ilako dagiti kukkukuada a pangsaranay ti aramid ti agdama a kinapudno. Naipakita kaniak nga isut pagayatan ti Dios a mawayaan dagiti sasanto iti aniaman a makabangen kadakuada [57] sakbay iti panawen ti riribuk, ket makitulagda iti Dios iti panagsacrificio. No ti kukuada maikabil iti altar ket sigaganetgetda a mangammo iti Dios no ania ti pagrebbenganda ibagananto kadakuada no kaano ti panangilakoda kadagitoy a banag. Iti kasta mawayaandanto iti panawen ti riribuk, ket awanto ti dagsen a maipaawit kadakuada.

Nakitak a no adda siasinoman a mangtengngel iti kukuana, ket dina inammo iti Apo ti pagrebbenganda, ti Apo dinanto met ipakaammo no ania ti pagrebbenganda, ket maipalubosto pay met kadakuada a kupikupanda ti kukuada, ket iti panawen ti riribuk maibangendanto iti sangoananda kas maysa a bantay a maireggaay kadakuada, ket padasendanto nga ilako, ngem dida met mailakon. Nangngegko ti dadduma nangidung-aw a kastoy, “Agrigrigat idi ti aramid, nabisbisinan dagiti tattao ti Dios iti pudno, ket awan inararamidmi a mangpunno koma iti pagkurangan, ita dagiti kukuami awanen ti pagserbianda. Oh, no la koma no intuloymi a maitedda, ket nagurnongkam koma iti gameng idiay langit!” Nakitak a ti maysa a sacrificio saan nga immadu, no di ket bimmassit ket idi kuan naibus. Nakitak pay a saan a sinapul ti Dios kadagiti amin a tattaona nga ilakoda ti kukuada nga aggigiddan; ngem no tinarigagayanda koma nga ammoen, isurona koma ida iti panawen ti pakasapulan, no kaano ti panangilako ken no kasano kaadu ti mailako. Kadagiti panawen a napalabas addada dagidiay a nasapul nga inlakoda ti kukuada tapno matulongan ti aramid Adventista, idinto a dagiti dadduma napalubosanda a di inlako ti kukuada inggana iti kanito ti pakasapulan. Ket no ti aramid masapulna, rebbengda nga ilako ida.

Nakitak a ti damag, “Ilakoyo ti kupkupikupanyo, ket mangtedkayo iti limos,” (Lucas 12:33) saan nga inted ti dadduma ti nalawag a kaipapananna, ken ti panggep dagiti sao ti Mangisalakan saan a nasalsalaysay. Ti panggep ti pangilakoan saan a tapno adda maited kadagidiay [58] a kabaelanda ti agtrabajo ken mataraonanda ti bagbagida met laeng, no di ket iti pannakaisaknap ti pudno. Isut basol ti panangsaranay ken panangpanuynuy ti kinasadut dagidiay a mabalinda ti agtrabajo. Dagiti dadduma nasaetda unay a mapmapan kadagiti amin a gimgimong, saan a tapno maidaydayawda ti Dios, no di ket gapu kadagiti “tinapay ken ikan.” Nasaysayaat koma kadagitoy ti panagtaengda idiay balayda ket agaramidda iti pannakaaramat dagiti imimada “kadagiti banag a naimbag,” tapno mapaaddada dagiti masapsapul ti kamanda ken tapno adda met maitedda a tulong iti pannakaparang-ay ti napateg nga aramid ti kinapudno. Itattan ti panagurnong iti gameng idiay langit ken panangurnos kadagiti puspusotayo a naimbag, a maisaganada iti panawen ti riribuk. Dagidiay nga addaan kadagiti nalinis nga imima ken nadalus a puspuso ti makapagtakderto iti dayta mangsubok a panawen. Itat tan ti rebbengna a kaadda ti linteg ti Dios kadagiti isisip ken mugmugingtayo, ken ti pannakaisuratna kadagiti puspusotayo.

Impakita kaniak ti Apo ti peggad ti panangpanuynuytay kadagiti isisiptayo kadagiti nailubongan a panpanunut ken tartarigagay itoy a biag. Nakitak a dadduma a panpanunut naiyadayuda iti agdama a kinapudno ken ayat iti Santa Biblia babaen iti panagbasbasa kadagiti makaparasuk a liblibro; dagiti dadduma napnoda kadagiti makapadanag ken panagdandanag no ania ti kanen, inumen, ken pagkawwes. Dadduma adayu la unay ti panagkitada iti yaay ti Apo. Nagpatuloy nga immatiddug ti panawen iti mano a tawen ngem ti impagpagarupda; ngarud panunutenda a mabalin nga agpatuloy pay iti sumagmamano a tawen, ket gapu itoy a pamayan dagiti isisipda mayadayu iti agdama a kinapudno, ket maipan iti lubong. Kadagitoy a banag nakitak ti dakkel a peggad; ta no ti isip mapno kadagiti sabsabali a banbanag, malipatan ti agdama a kinapudno, ket awanen ti pakasarakan ti sello ti Dios kadagiti panpanunuttayo. [59]

Nakitak a ti panawen a kaadda ni Jesus iti kasantoan a disso nganngani agturposen ket dayta a panawen agpaut laeng iti bassit pay. Ti panawen a natda pay masapul nga aramatentay iti panagsukimat ti Biblia, isu a mangokom kadatayo iti kamaudianan nga aldaw.

Ayayatek a kakabsat a lallaki ken babbai, palubosanyo a dagiti bilbilin ti Dios ken ti pammaneknek ni Jesus adda koma a kankanayon kadagiti isipyo ket bayanyo a paruarenda dagiti nailubongan a panpanunut ken tartarigagay ti biag. No agidda ken bumangonkayo, dagiti bilbilin ti Dios ken ti pammaneknek ni Jesus la koma ti panpanunutenyo. Agbiag ken agaramidkay koma a naananay ti pannakayappengna iti yaay ti Anak ti tao. Ababa unayen ti panawen, ti panangsello, ket iti mabiit malpaston. Itattan ti panawen, idinto a dagiti uppat nga angel tengtenglenda pay laeng dagiti uppat nga angin, seguroentay koma ti pannakaayab ken pannakapilitayo.

*****

“Nakaskasdaaw a Panagtugtog ”

Idi Agosto 24, 1850, nakitak a ti “nakaskasdaaw a panagtugtog” isut pannakabalin ni Satanas; dadduma naggapu a natarus kenkuana, ket dagiti dadduma narikus, babaen kadagiti babaonenna, ngem nagtaudda met la amin kenkuana. Isut aramidna a naipakita iti nadumaduma a pamayan; nupay kasta adu kadagiti iglesia ken ti lubong a napalalo ti pannakalakubda iti kinasipnget nga ipagarup ken patienda nga isut pannakabalin ti Dios. Kinuna ti angel, “Rebbeng kadi dagiti tattao a dida agsapul iti Dios? Rebbeng kadi dagiti sibibiag ti apan kadagiti natay?” Rebbeng kadi dagiti sibibiag ti agsapul [60] iti pannakaammo kadagiti natay? Inkay sapulen ti Dios kadagiti natay? Simminada iti sibibiag a Dios tapno makisaoda kadagiti natay nga awan ti aniaman nga ammoda. (kitaem ti Isaias 8:19, 20.)

Nakitak nga iti mabiit maibilangto a tabbaaw ti panagsao a maisuppiat iti panagtugtog, ket daytoy umadunto ti pannakaiwarasna, a ti pannakabalin ni Satanas isuntot umadu ket dadduma kadagiti napasnek a pasurotna addanto pannakabalinda nga agaramid kadagiti milagro ken uray panangipababadanto iti apuy manipud langit iti imatang dagiti tattao. Naipakita kaniak a babaen ti panagtugtog ken mesmerismo dagitoy babbaro a mago ipatarusdanto a dagitoy a milagro isudat aramid ni Jesucristo, ket adu dagiti mamati a dagiti inaramid ti Anak ti Dios idi adda pay ditoy daga naaramidda iti kasta met la a pannakabalin.[1] Naipalagip daydi panawen ni Moises a nakita dagiti pagilasinan ken datdatlag nga inaramid ti Dios iti pannakaaramat ni Moises iti sangoanan ni Faraon, a kaadduanda tinulad dagiti mago ti Egipto; ket kasakbayan Ia unay ti maudi a pannakaispal dagiti sasanto, ti Dios agtrabajonto a sipapannakabalin unay nga agpaay kadagiti tattaona, ket dagitoy babbaro a mago mapalubosanda met a mangtulad iti aramid ti Dios.

Iti mabiit umayton dayta a panawen, ket masapul a kumpettay iti napigsa a takkiag ni Jehova; ta amin dagiti pagilasinan ken datdatlag ti diablo naisangratda a mangallilaw kadagiti tattao ti Dios ken mangabak kadakuada. Masapul nga agtaeng dagiti isisiptayo iti Dios, ket saan a masapul nga adda kadatayo ti buteng dagiti

[1]Idi naited daytoy a sirmata, mangrugrugi ken bassit pay la ti Espiritualismo; bassit pay unay dagiti medium. Nanipud idin isut simmaknap iti amin a lubong ket riniwriwriw dagiti pasurotna. Iti sapasap, linibak ti Espiritualismo ti Biblia ket inuyuyawna ti kinacristiano. Addada met dagidiay dida inanamongan daytoy, ngem bassitda unay nga bassit ti nangikaskaso kadakuada. Itattan dagiti Espiritista balbaliwanda ti wagasda, ket adu ti mangnangnagan kadakuada iti “Cristiano nga Espiritista.” a kayatda a sawen a ti Espiritualismo baybay-anna ti religion, ket ipaneknekda pay nga isuda ti adaan ti pudno a pammati a naicristianoan. Di met liplipatan nga adu kadagiti nalatak a ministro ti religion ti umanamong iti Espiritualismo, nga iti kasta makitatayo ti naananay a pannakatungpal daytoy a padto, a naited idi 1850.

[61]

nadangkes, a kayatna a sawen, nga agbutengtayo iti daydiay kabutengda, ken agrukbabtay iti pagrukbabanda, no di ket natibker ken naturedtay nga agpaay iti pudno. No koma no maluktan dagiti matmatatayo, makitatay koma ti langa dagiti dakes nga angel iti aglawlawtayo, a mangpadpadas a mangpataud iti dadduma a baro a wagas a mangsingsinga ken mangdadael kadatayo. Ket masapul pay met a makitatayo dagiti angel ti Dios a mangsalsalaknib kadatayo manipud iti pannakabalin dagiti dakes nga angel, ta ti nasalukag a mata ti Dios kankanayon a kumitkita iti pagimbagan ti Israel, ket Isu salakniban ken isalakannanto dagiti tattaona, no la ket ikabilda ti panagtalekda Kenkuana. Inton umay ti kabusor a kas layus, mangitag-ayto ti Apo ti maysa a wagayway a maibusor kenkuana.

Kinuna ti angel, “Laglagipem, addaka iti naenkantoan a disso.” Nakitak a masapul nga agsalukagtayo ken ikabiltay ti amin a kabal ket alaentay ti kalasag ti pammati ket iti kasta mabalintayto ti agtakder, ken dagiti immapuy a gayang ti kadaksan didatayto madangranan.

*****

Dagiti Babaonen[*]

Nasansan ti panangited kaniak ti Apo ti sirmata ma-ipapan iti kasasaad ken masapsapul dagiti naiwarawara a gameng a dida pay naawatan ti lawag ti agdama a kina-pudno, ket impakitana dagiti babaonen a mapanda koma a mangited ti lawag kadakuada. Adu dagiti adda iti aglaw-lawtayo a ti la masapulda isu ti pannakaikkat ti gurada ket dagiti pangpaneknek iti agdama a takdertayo ti maiparang koma kadakuada nga aggapu iti Sao, ket

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[62]

awatendanto a siraragsak ti agdama a kinapudno. Dagiti ba-baonen masapul nga aywananda dagiti kararua ta idatagdanto ti kuentada. Masapul a ti biagda mapno iti panagbannog ken panagladingit iti espiritu, idinto ta ti dagsen ti napateg ngem masansan a madangdangranan nga aramid ti Dios naipabaklay kadakuada. Masapul nga iwalinda dagiti nailubongan a pagngayangayan ken pagnam-ayanda ket aramidenda a ti umuna a panggepda isu ti panangaramatda iti amin a kabaelanda a mangparang ay ti aramid ti Dios iti agdama a kinapudno ken agisalakan kadagiti mapukpukaw a karkararua.

Addaandanto met ti nabaknang a gunguna, Kadagiti balangatda iti ragsak dagidiay a maalaw ken maisalakanda agranniagdanto a kas bitbittuen iti agnanayon awan inggana. Ket iti agnanayon nanamendanto ti pannakapnek nga inaramidda amir a nabalinda iti panangiparangda iti agdama a kinapudno iti kinadalus ken kinaimnasna, nga iti kasta naayayo dagiti kararua a mangayat kenkuana, napasantoda gapu kenkuana, ket inaramatda ti di nagatgatadan a gundaway a nangparang-ay kadakuada, ken nadalusanda iti dara ti Cordero, ket nasbutda iti Dios.

Nakitak a dagiti papastor rebbengda ti umuman ka-dagidiay nga adda panagtalekda, dagidiay a nakitaripnong kadagiti amin a damdamag, ket naananay ti kinatibkerda iti agdama a kinapudno, sakbay ti panangidagadagda kadagiti masapul a baro a punto, a patienda nga anamongan ti Biblia. Iti kasta naananay ti panagtutunos dagiti papastor ket ti panagkaykaysa dagiti papastor isuntot marikna ti iglesia. Iti kasta a pamayan nakitak a lappedanna ti di naragsak a panagdadasig ket awan met ti peggad ti panaglalasin ti napateg nga ipastoran ken ti pannaka warawara dagiti carnero nga awanan iti pastor.

Nakitak nga adda pay babaonen ti Dios a maaramatna koma, ngem dida met nakasagana. Laglag-anenda ken kasla awan pategna kadakuada ti panangaramatda iti nasayaat nga influensia iti ipastoran ken dida marikna ti dagsen ti aramid ken ti pateg dagiti karkararua a kas [63] rebbeng a riknaen dagiti babaonen ti Dios tapno adda naimbag a maibunga. Kinuna ti angel, “Dalusanyo ti bagbagiyo dakayo nga agawit kadagiti alikamen ni Jehova.” (Isa. 52:11.) Bassitto la ti imbag a maaramidda malaksid no naananay ti pannakaitalagada iti Dios ken mariknada ti kinapateg ken kinapasnek ti maudi a damag ti kaasi a maited ita iti naiwarawara nga ipastoran. Dadduma a di inayaban ti Dios sitatarigagayda a mangipan ti damag. Ngem no mariknada koma ti dagsen ti aramid ken ti susungbatan ti kasta a kasasaad, agsanudda koma ket ku nada a maibuyog iti apostol, “Siasino ti makaanay kadagitoy a banag?” (2 Cor. 2:16.) Maysa a gapu a kasta unay ti gagarda a mapan isu ti di panangipabaklay ti Dios ti dagsen ti aramid kadakuada. Saan nga amin a nangiwarragawag iti umuna ken maikadua a damag masapul nga itedda ti maikatlo, uray kalpasan ti naananay a panangawatda kenkuana, ta dadduma naaddaanda kadagiti adu a riro ken allilaw a maisalakanda laeng dagiti kararuada, ket no sangoenda ti mangiturong kadagiti sabali, isudanto pay la ket ti pakaigapuan ti pannakaabakda. Ngem nakitak a dadduma kadagitoy nga idi kua nauneg ti panagtaengda iti kinafanatiko isuda ti agtarigagay ita nga agtaray sakbay ti panangibaon kadakuada ti Dios, sakbay ti pannakadalusda kadagidi riro iti napalabas; nga idinto a ti riro nailaok iti pudno, pakanenda ti ipastoran ti Dios, ken no mapalubosanda nga agtuloy, agbalinto ti ipastoran a masaksakit, ket ti pannakariribuk ken patay isu ti sumaruno. Dagitoy nakitak a rebbengda ti maisiis a maisiis, aginggana iti mawayaanda kadagiti amin a riroda, ta no saan didanto sumrek a pulos iti pagarian. Di mabalin nga adda panagtalek dagiti babaonen iti panangipato ken pannakailasin dagidiay nga addaan iti riro ken kinafanatiko a kas ti pannakailasinda kadagidiay nga adda iti pudno ken saan a nakapalpalalo a riro. Adu pay dagidiay a napalalo ti pananguyotda nga apan agtrabajo dagidiay a kaawawatda pay laeng ti agdama a kinapudno, nga adu pay ti masapulda nga adalen ken adu pay la [64] ti rebbengda nga aramiden sakbay ti pannakaibilangda a nalinteg iti imatang ti Dios, tapno mabalinda nga itudo ti dalan kadagiti sabsabali.

Nakitak ti pannakasapul dagiti babaonen a nangnangruna ti panangaywan ken panangilasinda kadagiti amin a kinafanatiko sadinoman a pakakitaanda a tumaud. Iparang ni Satanas iti tunggal sikigan, ket malaksid no agalluadtayo, ket dagiti matmatatayo addada a nakalukat a mangkita kadagiti pamuspusan ken silsilona, ken naikapettayo ti amin a kabal ti Dios, dagiti dumardarang a gayang ti nadangkes mapuntaandatayto. Adda dagiti napateg a kinapudno iti uneg ti Sao ti Dios, ngem ti “agdama a kinapudno” ti masapul ti ipastoran ita. Nakitak ti kinapeggad dagiti babaonen no umadayuda kadagiti nasken a punto ti agdama a kinapudno, nga isursuroda dagidiay di masapul a mamagkaykaysa ti ipastoran ken mangpasanto iti kararua. Alaen ni Satanas daytoy mabalin a panggundawayanna a mangdanar iti aramid.

Ngem dagiti adadal a kas ti santuario, a maisilpo iti 2300 nga alaldaw, dagiti bilbilin ti Dios ken ti pammati ni Jesus, maisangratda a naananay a mangsalaysay iti napalabas a tignay Adventista ken mangipakita no ania ti agdama a takdertayo, mangpatibker ti pammati iti agduadua ken mangted ti kinaseguro ti naslag a masangoanan. Dagitoy, masansan ti pannakakitak, isuda dagiti kangrunaan nga adal a salsalaysayen koma dagiti babaonen.

No dagiti napili a babaonen ti Apo agurayda iti pannakaiwalin tunggal bangen nga adda iti dalan, adunto dagidiay a ni kaanoman dida aggunay a mangbiruk kadagiti naiwarawara a carnero. Adunto dagiti idatag ni Satanas a pangsuppiat. tapno mailiklikna ida a mangaramid iti pagrebbenganda. Ngem masapul a mapanda a sipapammati, nga agtalekda iti daydiay nangayab kadakuada iti aramid, ket luktannanto ti dalan kadakuada, kas ti kaadayu ti mabalin a madanon gapu iti [65] pagimbaganda ken ti pakaidayawan ti Dios. Ni Jesus, ti dakkel a Mannursuro ken pagtuladan, awan idi ti nangisadaganna iti ulona. Ti biagna napnoan iti panagbannog, ladingit, ken panagsagaba. Ngarud intedna ti biagna nga agpaay kadatayo. Dagidiay nga, iti saad ni Cristo, agpakpakaasida kadagiti karkararua a makikappiada iti Dios, ken manginanama a makipagaridanto ken Cristo iti dayagna, masapul nga urayenda a makipasetda kadagiti panagsagana ditoy. “Dagiti agmula kadagiti lulua agapidanto iti ragsak. Ti mapan ken agsangsangit, nga agawit iti bin-i nga imulana, awan duadua nga agawidto a siraragsak, nga ikuyogna dagiti binettekna.” Salmos 126:5, 6.

*****

Marka ti Animal

Iti maysa a sirmata a naited idi Junio 27, 1850, kinuna ti kumuykuyog kaniak nga angel, “Nganngani maturposen ti panawen. Iyanninawyo met la ti ladawan ni Jesus a kas ti karbenganna?” Idin naitudo kaniak ti daga ket nakitak nga adda koma panagsagsagana dagidiay a kaawawatda ti damag ti maikatlo nga angel. Kinuna ti angel, “Agsaganakayo, agsaganakayo, agsaganakayo. Dakdakkelto a patay ti pakatayanyo iti lubong ngem ti nakatayanyon.” Nakitak nga adda dakkel nga aramid nga agpaay kadakuada ket bassit laengen ti panawen a panangaramid kenkuana.

Idin nakitak a dagiti maudi a pito a saplit ngannganida maibukbuken kadagidiay nga awan linongda; nupay kasta ti lubong dina inkaskaso nga adadda ngem dagiti sumagmamano a tedted ti danum a nganngani agtinnag idi. Idin nabalinko nga ibturen ti nakabutbuteng a buya dagiti maudi a pito a saplit, ti pungtot ti Dios. [66] Nakitak a ti gurana nakaamamak ken nakabutbuteng, ket no iyunnatna ti imana wenno itag-ayna a sipupungtot, dagiti agnaed ti lubong agbalinda a kasla no dida nagbiag, wenno aglak-amda kadagiti di maagasan a derder ken makapatay a sakit nga agtinnag kadakuada, ket dida makasarak iti pannakaispal, no di ket dadaelenna ida. Tinengngelnak ti buteng ken nagpaklebak iti sangoanan ti angel ket nagpakaasiak kenkuana nga ipanawna koma ti buya, a mailemmeng koma kaniak, ta nakabutbuteng unay. Idin nabigbigko, a ni kaanoman idi diak pay nabigbig, ti kinapateg ti panagsukimat a siaannad iti Sao ti Dios, tapno maammoak no kasano ti pannakailiklikko kadagiti saplit a kunkuna ti Sao, nga agtinnagto kadagiti di nasantoan nga agdaydayaw iti animal ken ti ladawanna ken ti umawat iti markana kadagiti mugmugingda wenno kadagiti imimada. Isut nakaskasdaaw unay kaniak idi nga adda agsalungasing iti linteg ti Dios ken mangpayatpayat iti nasantoan a Panaginana, idinto a dagiti nakabutbuteng a panangamames ken panangpabasol isut naibusor kadakuada.

Binaliwan ti papa ti aldaw a panaginana manipud iti maikapito nga aldaw nga impanna iti umuna nga aldaw. Pinanunutna a baliwan daydiay bilin a pakagapuan ti tao a manglaglagip Kenkuana a Namarsua. Pinanunutna a binaliwan ti kadakkelan a bilin iti linteg ket iti kasta pagbalinenna ti bagina a pumada ti Dios, wenno ikabilna pay ti bagina a nangatngato ngem ti Dios. Ti Apo saan nga agbalbaliw, ngarud ti lintegna saan a mabaliwan; ngem ti papa intangsitna ti bagina a nangatngato ngem ti Dios, babaen ti panangbalbaliwna kadagiti di mabaliwan nga alagaden ti kinasanto, kinajusticia, ken kinaimbag. Pinayatpayatna ti nasantoan nga aldaw ti Dios, ket, iti turayna met laeng, inkabilna iti saadna ti maysa kadagiti aldaw a pagtrabajoan. Ti dagup ti nasion sinurotna ti animal, ket iti tunggal lawas takawanda ti Dios iti nasantoan a tiempona. Ti papa nanganmid iti gutbaw iti linteg ti Dios, ngem nakitak a dimtengen ti [67] panawen a dagiti tattao ti Dios tarimaanenda ti gutbaw ken bangonen dagiti disso a nadadael.

Iti sangoanan ti angel nagpakaasiak nga isalakan koma ti Dios dagiti tattaona a naiwawa. Inton mangrugi nga agtinnag dagiti saplit, dagidiay nga agtuloy a mangsalungasing iti nasantoan a Sabado didanto ngangaen ti ngiwatda nga agpakaasi a mapakawan koma dagiti pambar nga araramidenda iti dida panangsalimetmet kenkuana. Maserraanto dagiti ngiwatda inton agtintinnag dagiti saplit, ket ti dakkel a Mannangted iti linteg kiddawenna ti justicia kadagidiay a nangumsi iti nasantoan a linteg ket ninaganda a “maysa a lunod ti tao,” “nakaayay-ay,” ken “nakapsut.” No dagitoy mariknada la koma ti limmandok a gemgem daytoy a linteg a mangtengngel kadakuada maiparangto kadakuada dagiti sasao kas sibibiag a surat ket mabigbigdanto ti basol ti panangumsida itoy a linteg a ti Sao ti Dios Kunana a “nasantoan, nalinteg, ken naimbig.”

Idin naitudo kaniak ti dayag ti langit, ti gameng a naidulin nga agpaay kadagiti matalek. Tunggal banag isut nakaayayat ken nadayag. Agkanta dagiti angel iti makaayayo a kanta, sada isardeng ti panagkantada ket ikkatenda dagiti balbalangatda kadagiti ululoda ket idissoda nga agranranniag kadagiti saksaka ni Jesus, ket iti nasam-it a timtimek iyikkisda, “Gloria, Alleluia!” Nakipagkantaak kadakuada kadagiti kanta ti panangidaydayaw ken panangitan-ok iti Cordero, ket tunggal kanito a ngangaek ti ngiwatko iti panangidayaw Kenkuana, nariknak ti di masarita a rikna ti dayag a nanglawlaw kaniak. Isut nakapalpalalo ken nakarimrimbaw ken agnanayon a dagsen ti dayag. Kinuna ti angel, “Dagiti bassit a natda nga ayatenda ti Dios ket salimetmetanda dagiti bilbilinna ken matalek ingganat panungpalan nanamendanto daytoy a dayag ket agnanayondanto nga adda iti saklang ni Jesus ken makipagkantadanto kadagiti nasantoan nga angel.”

Idin naipanaw dagiti matak iti panagkitada iti dayag, ket naitudo kaniak dagiti natda iti daga. Kinuna ti angel [68] kadakuada, “Kayatyo a liklikan dagiti maudi a pito a saplit? Kayatyo ti mapanto iti gloria ken nanamen dagiti amin nga insagana ti Dios nga agpaay kadagidiay a sitatarigagay nga agsagaba gapu Kenkuana? No kasta, masapul a mataykayo tapno mabalinyo ti agbiag. Agsaganakayo, agsaganakayo, agsaganakayo. Masapul ti dakdakkel a panagsagsaganayo ngem ti araramidenyo ita, ta umayen ti aldaw ti Apo, nadawel nga agpada iti pungtot ken nakaamamak a rurod, a mamagbalin iti daga a langalang ken mangdadael kadagiti amin a managbasol nga adda kenkuana. Isacrificio dagiti amin iti Dios, idissoyo amin iti altarna—ti siak, ti kukua, ti amin, maited a kas sibibiag a sacrificio. Masapul dagiti amin no kayat ti sumrek iti gloria. Agurnongkayo iti gameng idiay langit, a di maasitgan ti mannanakaw wenno dadaelen ti sanga. Masapul a rumamankayo ditoy kadagiti panagsagaba ni Cristo no kayatyo a makiramankayto met Kenkuana iti gloriana.”

Nalakanto la unay ti langit, no magun-odantayo babaen iti panagsagaba. Masapul a lipatantay ti siak iti amin a dalantayo, masapul a mataytayo iti siak iti inaldaw, bay-antayo a ni la Jesus ti agparang, ket kankanayon a kitkitaentayo ti gloriana. Nakitak a dagidiay kaawawatda iti kinapudno masapul nga ammoenda no kasano ti panagsagaba gapu ken Cristo, a maaddaanda iti napalalo ken narigat a pakasuotan tapno madalusan ken maitutopda nga umawat iti sello ti sibibiag a Dios, lumasat iti panawen ti riribuk, kumita iti Ari iti kinaimnasna, ken agtaeng iti sangoanan ti Dios ken dagiti nadalus, nasantoan nga angel.

Kas ti nakitak no kasano ti rebbengtayo a panagbiag tapno matawidtay ti gloria, ket sa nakitak manen no kasano kaadu ti pinagsagaba ni Jesus idi tapno magun-odanna nga agpaay kadatayo ti kasta kabaknang a tawid, inkararagko a mabautisarantay koma kadagiti panagsagaba ni Cristo, tapno ditay agsanud no masuottayo, no di ket baklayentay koma ida a siaanus ken [69] siraragsak, nga ammotayo no ania ti sinagaba ni Jesus, tapno babaen iti kinapanglaw ken panagrigatna, mapabaknangtayo. Kinuna ti angel, “Tallikudanyo ti bagiyo, pardasenyo ti umaddang.” Dadduma kadatayo naadaantay ti panawen a mangipan iti kinapudno ken mangparang-ay a saggabassit, ket tunggal addang nga inaramidtayo inikkannatayo ti pigsa a mangala iti sumaruno. Ngem ita nganngani agturposen ti panawen, ket daydiay inadadaltayo iti adu a tawen, masapul nga adalenda Ia iti sumagmamano a bulan. Adda pay dagiti adu a masapul nga iddianda ken adu a masapul nga adalenda. Dagidiay a dinto umawat iti marka ti animal ken ti ladawanna inton maipaulog ti bilin masapul nga ikeddengda itan, a kunada, Saan, dikamto ikankano ti impasdek ti animal.

*****

Ti Bulsek a Mangidalan iti Bulsek

Nakitak no kasano a dagiti bulsek a mangidalan nagbannogda a mangaramid kadagiti karkararua a bulsek a kas met la kadakuada a bassit ti pannakabigbigda no ania ti dumteng kadakuada. Itantan-okda dagiti bagbagida a maibusor iti kinapudno, ket idinto ta agballigi met ti kinapudno, adu dagiti nangkitkita kadagitoy a mannursuro a kasla tattao ti Dios ken nanginanama a maitedda ti lawag, nariribukda. Sinaludsudda kadagitoy a pangulo maipapan iti Sabado, ket isuda, a ti panggepda isut mangbaybay-a iti maikapat a bilin, sumungbatdanto a kasta. Nakitak a saan a nasurot ti nalawag a kinamatalek iti panangala kadagiti nadumaduma a pagtakderan a maisuppiat iti Sabado. Ti kangrunaan a [70] panggepda isu ti mangibaligawgaw iti lawlaw ti Sabado ti Apo ken mangsalimetmet iti sabali nga aldaw a di ket daydiay aldaw a pinasanto ken inlasin ni Jehova. No mapapanawda manipud iti maysa a takder, alaenda manen ti kasupadina, uray pay maysa a takder a kalkalpasda a binabalaw gapu ta di nalinteg.

Umay dagiti tattao ti Dios iti panagmaymaysa iti pam-mati. Dagidiay a mangsalimetmet iti Sabado a maitunos iti Biblia agmaymaysada iti kapanunutan iti pudno nga isuro ti Biblia. Ngem dagidiay a sumuppiat iti Sabado kadagiti tattao ti Dios ket ilatakda a kastoy ken kasdiay, ket sada kuna a naaramiden ti pannakaibanag. Ngem idinto ta dipay met la naibanag ti pagrikutan, ket idinto ta ti Sabado rumang-ay ket dagiti annak ti Apo akuenda, tumakder manen ti sabali a mangsuppiat. Ngem iti panangiparang daytoy iti kapanunutanna a manglikawlikaw iti Sabado, dadaelenna manen a naananay ti pinanglawlawag ti immuna iti panangsuppiatna iti kinapudno, ket mangiparang iti kapanunutan a maisuppiat iti kapanunutanna ken dagiti kapanunutantayo. Kasta latta iti maikatlo ken maikapat; ngem awan kadakuada ti mangiparang iti takder a masarakan iti Sao ti Dios, “Ti maikapito nga aldaw isut panaginana ti Apo a Diosmo.” Ex. 20:10.

Dagiti kakasta nakitak nga addaanda iti isip a linalasag, ngarud saanda a paiturayan iti nasantoan a linteg ti Dios. Dida met agtutunos, nupay kasta agbannogda a napigsa a mangsuppiat kadagiti Sursurat tapno makaaramidda iti gutbaw iti linteg ti Dios, tapno mabaliwan, mapukaw, wenno maaramid ti aniaman iti maikapat a bilin a di ket ti mangsalimetmet kenkuana. Kayatda a mapaulimek ti ipastoran itoy a banag; ngarud aramidenda ti maysa a banag a manginanamada a mapagtalnada dagiti mamati iti Dios ket bassit la ti panagsukimat iti Biblia dagiti pasurotda tapno maiparang latta dagiti panguloda ti riro a kaslattay pudno, ket awatenda a kasta, a dida kumita iti nagatngato ngem dagiti panguloda. [71]

Panagsagsagana iti panungpalan

Idiay Oswego, Nueva York, idi Septiembre 7, 1850, impakita ti Dios kaniak ti dakkel a trabajo a masapul a maaramid a maipaay kadagiti tattaona sakbay ti pannakabalinda nga agtakder iti gubat iti aldaw ti Apo. Naitudo kaniak dagidiay nga agkunkuna nga Adventista, ngem umsienda ti agdama a kinapudno, ket nakitak a bumasbassitda ket ti ima ti Apo adda iti nagtengngaanda a mangbingbingay ken agiwara kadakuada ita a panawen ti panangurnong, nga iti kasta dagiti napateg a gameng kadakuada, nga idi kua naallilawda, mabalinda manen a luktan dagiti matada tapno makitada ti pudno a kasasaadda. Ngem ita inton ti pudno iparang kadakuada dagiti babaonen ti Apo, nakasaganadan a dumngeg kenkuana, ken kumita iti kinaimnas ken kinatunosna, ken mangpanaw kadagiti sigud a kadduada ken dagiti riroda, umarakup iti napateg a kinapudno ket agianda iti justo a nalinteg a takderda.

Nakitak a dagiti sumuppiat iti Panaginana ti Apo dida mabalin nga alaen ti Biblia ket ipakitada a ti takdertayo saan a napudno, ngarud parpardayaenda dagiti mamati ken mangisuro iti pudno ket uyawenda ti kababalinda. Adu kadagidiay nga idi kua napasnekda ken ayayatenda ti Dios ken ti Saona napatangkenda nga iti kasta inumsida ti lawag ti kinapudno ket dida aggudeng a mangballaibo a sidadangkes ken mangpabasol a siuulbod kadagidiay nga agayat iti nasantoan a Sabado, no gapu iti panangaramidda iti kastoy madadaelda ti influensia dagiti mangilatak nga awanan buteng iti pudno. Ngem dagitoy a banag dida malapdan ti aramid ti Dios. Ti kinapudnona, ti turong a sinurot dagidiay a gumura iti pudno isu met la ti maysa a pamuspusan a mangilu- [72] kat kadagiti mata dagiti dadduma. Tunggal gameng isut mairuar ken maurnong, ta ti ima ti Dios isut maaramat a pangpasubli kadagiti natda kadagiti taltaona, ket Isu turposennanto a nagloriaan ti aramidna.

Datayo a mamati iti pudno masapul a naannadtay unay tapno ditay makaaramid ti pakauy-uyawan ti naimbag nga aramidtayo. Masapul nga ammotayo a tunggal addang nga alaentayo maitunos koma iti Biblia; ta dagidiay a gumura kadagiti bilbilin ti Dios agragsakdanto gapu kadagiti riro nga addang ken bidduttayo a kas ti inaramid dagiti nadangkes idi 1843.

Idi Mayo 14, 1851, nakitak ti kinaimnas ken kinaayat ni Jesus. Idi a kitkitaek ti dayagna, saan a simnek ti kapanunutan kaniak nga uray kaanoman maisinaak iti sangoananna. Nakitak ti lawag a naggapu iti dayag a nanglawlaw iti Ama, ket idi nga immasideg kaniak, nagpigerger ti bagik ket nagungun a kas maysa a bulong. Impagarupko a no umasideg kaniak mapuntaanakto a mapukaw, ngem ti lawag linabasannak. Idin simro kaniak ti panunut maipapan iti dakkel ken nakabutbuteng a Dios isu a nagserserbiantayo. Nakitak idin no kasano ti kinabassit ti pannakasirmata dagiti dadduma iti kinasanto ti Dios, ken no kasano kadakkel ti panangibarengbarengda iti nasantoan ken madaydayaw a naganna, a dida mabigbig nga isut Dios, ti dakkel ken nakabutbuteng a Dios, isu a sarsaritaenda. Kabayatan ti panagkararag, adu dagiti nangaramat kadagiti di naannad ken di nadayaw a sasao, isuda a namagladingit iti naasi nga Espiritu ti Apo ken nangaramid a dagiti dawdawatda dida maawat idiay langit.

Nakitak pay dagiti dadduma a dida mabigbig ti masapul a panagbiagda tapno agtalinaedda iti imatang ti Apo nga awan ti padida idiay santuario bayat ti panawen ti riribuk. Dagidiay nga umawat iti sello ti Dios a sibibiag bayat dayta a panawen masapul a naananay ti panangyanninawda iti ladawan ni Jesus.

Nakitak nga adu dagiti naliway iti masapul unay a [73] panagsagsagana ken kumitkita iti panawen ti “bang-ar” ken ti “maudi a tudo” a mangitutop kadakuada nga agtakder iti aldaw ti Apo ken agbiag iti imatangna. Oh, nagadu ketdin dagiti nakitak nga awan linongda iti panawen ti riribuk! Nagliwayanda ti masapul a panagsagsagana; iti kasta dida maawat ti bang-ar a masapul nga adda kadagiti amin a maitutop nga agbiag iti sangoanan ti nasantoan a Dios. Dagidiay nga agmadi a patagaan kadagiti mammadto ket dida met ugasan dagiti kararuada babaen iti panagtulnogda iti amin a pudno, ket patienda a ti kasasaadda nasaysayaat ngem ti pudno a kasasaadda, umaydanto iti panawen ti panagtinnag dagiti saplit, ket sada makita a nasapulda koma ti natagaan tapno apagisu ti pannakaaramatda iti patakder. Ngem awanton ti panawen a mangtaming iti dayta ta awanen ti Mangibabaet nga agpakaasi nga agpaay kadakuada iti sangoanan ti Ama. Kasakbayan dayta a kanito ti napasnek ken nakabutbuteng a keddeng isut naisaon, “Ti nakillo, agtaengen a nakillo: ket daydiay a narugit, isut narugit laengen: ket daydiay a nalinteg, agtuloyen a nalinteg: ket daydiay a santo, agtaengen a santo.” Apoc. 22:11. Nakitak nga awan ti makibingay iti “bang-ar” malaksid no magun-odanda ti panagballigi iti uray ania a pakadagsenan, iti kinatangsit, kinaagum, panagayat iti lubong, ken tunggal dakes a sao ken tignay. Ngarud, masapul nga umasidegtay iti Apo ket ipasnektay a sapulen dayta rumbeng a panagsagsagana a tumulong kadatayo tapno makapagtakdertayo iti gubat ti maudi nga aldaw ti Apo. Masapul a laglagipentay amin a ti Dios isut nasantoan ket awan no di la dagiti nasantoan a parsua ti makapagtaeng iti sangoananna. [74]

Kararag ken Pammati

Nasansan a nakitak a dagiti annak ti Dios agliwayda iti panagkararag, nangnangruna ti nalimed a kararag, na palalo ti pannakaliwayna; nga adu dagiti di mangaramat iti pammati isu a gundaway ken pagrebbenganda nga aramaten, a masansan nga ururayenda ti rikna a ti pammati laeng ti makaited. Ti rikna saan a pammati; dagitoy dua aggiddiatda. Ti pammati isut rebbengtayo nga asaasen, ngem ti naragsak a rikna ken ti bendicion isu dat ited ti Dios. Ti parabur ti Dios umay iti kararua babaen ti kalasugan ti pammati, ket dayta a pammati adda iti pannakabalintayo a mangasaas.

Ti pudno a pammati petpetanna a tagikuaen ti naikari a bendision sakbay ti pannakabigbig ken pannakariknana. Masapul nga ipangatotay dagiti dawattayo a sipapammati iti labes ti maikadua a bengbeng ket bayantay ti pammatitayo a petpetanna ti naikari a bendision, agsipud ta ti pammatitayo pinetpetanna, ket kas maitunos iti Sao isut kukuatayo. “Uray aniaman a dawatenyonto no agkararagkayo patienyo nga awatenyon ket maaramidto.” Markos 11:24. Daytoy ti pammati, nalawag a pammati, pammati nga awatentay ti bendision, uray pay sakbay ti pannakabigbigtayo. No ti naikari a bendision isut mabigbig ken mananam, ti pammati isut natungpal. Ngem adu ti mangipagarup a dakkel ti pammatida no nawadwad ti naipaay kadakuada ti Espiritu Santo ket dida maaddaan ti pammati no dida marikna ti pannakabalin ti Espiritu. Iti kasta ilaokda ti pammati iti bendision isu a maadda babaen ti pammati. Ti umisu a kanito a panangasaastay iti pammati isut inton mariknatayo nga awan kadatayo ti Espiritu. No dagiti napuskol nga ulep ti kinasipnget ti kaslattay mangkayubot iti isip, iti dayta a kanito ti panangipalubos a ti sibibiag a pammati ti mangsalput iti kinasipnget ken [75] mangiwara kadagiti ulep. Ti pudno a pammati agsadag iti panagtalek kadagiti karkari a nailas-ud iti Sao ti Dios, ket dagidiay laeng nga agtulnog iti Sao ti makabalin a mangpetpet kadagiti napateg a karkarina. “No agnaedkayo kaniak, ket dagiti saok agtaengda kadakayo, dawatenyo ti aniaman a kayatyo ket maaramidto kadakayo.” Juan 15:7 “Isuamin a dawatentayo. awatentayo Kenkuana, ta salimetmetantayo dagiti bilbilinna, ket aramidentayo dagiti banbanag a makaayayo kadagiti matana.” 1 Juan 3:22.

Adu koma ti panagkararagtayo iti nalimed. Ni Cristo ti puon ti uvas, datayo dagiti sanga. Ket no dumakkel ken rumang-aytayo, kankanayon a sumusoptayo iti tubbog ken taraon iti Sibibiag nga Uvas; ta no maisinatayo iti uvas awan ti pigsatayo.

Sinaludsudko iti angel no apay nga awanen ti pam mati ken pannakabalin iti Israel. Kinunana, “Nadaras la unay ti panangiwagsakyo iti takkiag ti Apo. Ipilityo dagiti dawdawatyo iti trono, ket petpetanyo iti napigsa a pammati. Dagiti karkari manamnamada. Patienyo nga awatenyo dagiti banbanag a dawatenyo, ket maaddadanto kadakayo.” Sa naitudo kaniak ni Elias, a ti kinataona kas met kadatayo, ket nagkararag iti nasged unay. Ti pammatina inibturna ti pannakasuot. Nagkararag iti naminpito iti sangoanan ti Apo, ket idi kuan nakita ti ulep. Nakitak a nagduaduaantayo dagiti seguro a karkari, ket sinugattay manen ti Mangisalakan gapu iti kurang ti pammatitayo. Kinuna ti angel, “Ikawwesyo ti kabal, ken kangrunaanna alaenyo ti kalasag ti pammati, ta dayta ti mangsalaknib iti puso, ti met la biag, manipud kadagiti gayang a dumardarang ti kadaksan.” No ti kabusor maiturongna dagiti agladladingit nga ipanawda dagiti matmatada ken Jesus, ket kitaenda dagiti bagbagida met laeng, ket panpanunutenda ti dida pannakaikari, lugar a panpanunutenda ti pannakaikari ni Jesus, ti ayatna, dagiti kaikarianna, ken ti dakkel a kaasina, alaennanto [76] ti kalasag ti pammatida ket magun-odanna ti panggepna; maipasarangetdanto kadagiti dumardarang a pannulisogna. Masapul ngarud a dagiti nakapsut kumitada ken Jesus, ket mamatida Kenkuana, sada aramaten ti pammatida.

*****

Panawen ti Panagurnong

Idi Septiembre 3, impakita kaniak ti Apo nga inyunnatna manen ti imana iti maikadua daras a mangalaw kadagiti natda a tattaona,[1] ket maipakat ti namindua a peksa iti daytoy a panawen ti panagurnong. Iti pannakaiwarawara, ti Israel nakabil ken napirsapirsay, ngem ita ta panawen ti panagurnong ti Dios agasanna ken bedbedanna dagiti tattaona. Iti panagiwara, naaramat ti peksa a mangiwarnak iti kinapudno ngem bassit ti naibungana, bassit wenno awan ti naiwakas; ngem iti panagurnong, idi a ti Dios inaramatna ti imana a mangurnong kadagiti tattaona, dagiti peksa a mangiwarnak iti pudno addanto ti maitudtudo a bungada. Rebbeng amin ti agkaykaysa ken naregta iti aramid. Nakitak a riro ti uray siasino ti panangitudo iti panagiwara kadagiti pagtuladan a mangituray ita iti panagurnong; ta no ti Dios awanen ti aramidenna kadatayo ita nga adadda ngem ti inaramidna idi, ni kaanoman dinto maurnong ti Israel. Naipakita kaniak a ti karatula ti 1843 isut inturong ti ima ti Dios, ket saan a baliwan; ta dagiti nailanad isuda idi ti kinayat ti Dios; a ti imana isut naaramat ket inlemmengna ti riro kadagiti dadduma a nailanad, nga iti

[1]kitaem iti p. 90.

[77]

kasta awan ti nakakita, inggana ti naikkat met la ti imana.[1]

Idin nakitak ti pannakayappengna iti “inaldaw,” (Dan. 8:12) a ti sao a “sacrificio’’ isut innaynayon ti kinasirib ti tao, ket saan a mainugot iti paset, ket ti justo a kapanunutan inted ti Dios kadagiti nangiwarragawag iti pukkaw iti oras ti panangokom. Idi adda ti panagkaykaysa, sakbay ti 1844, nganngani amin nagtutunosda ti justo a kapanunutan ti “inaldaw”; ngem iti pannakakusokuso manipud idi 1844, naawat manen dagiti sabali a kapanunutan, ket iti kasta simmaruno ti sipnget ken pannakakusokuso. Ti panawen saanen nga isut pakasubokan manipud idi 1844, ket saanton a pulos nga isut pakasubokan.

Impakita ti Apo kaniak a ti damag ti maikatlo nga angel masapul a maipan, ken maiwarragawag kadagiti naiwara nga annak ti Apo, ngem saan a maikeddeng ti panawen. Nakitak nga adda dadduma a saan a justo ti pannakatignayda, a pinataud ti panangikasaba ti panawen ngem ti maikatlo nga angel napigpigsa ngem ti panawen. Nakitak a daytoy a damag makapagtakder iti bukodna a nakaibatayan ket dina masapul ti panawen a mangpapigsa kenkuana, ket isut maipan iti dakkel a pannakabalin, ket turposenna ti aramidna.

Sa naipakita kaniak dagiti dadduma nga addaan iti dakkel nga allilaw a patienda nga isut pagrebbenganda ti mapan iti Daan a Jerusalem, ket ipagarupda nga adda aramid a maileppas idiay sakbay ti yaay ti Apo. Ti kasta a kapanunutan naisangrat a pangyaw-awan iti isip ken ngayangay iti agdama a kinapudno ti Apo, babaen ti damag ti maikatlo nga angel, ta dagidiay nga agpanunut a

[1] Tudtuduen daytoy ti lamina a naaramat iti tignay idi 1843, ket adda naisangsangayan a pannakayappengna iti pannakabalabala ti naimpadtoan a pannawen kas nagparang iti lamina. Ti sumaruno a binnatog dagiti sao ilaw-lawagda nga adda biddut, nga iti panangidalan ti Dios masapul a mapasamak. Ngem saan nga isu daytoy ti manglapped iti pannakaiwarnak ti sumaruno a lamina a mangkoreher ti biddut, kalpasan ti tignay idi 1843, ket ti panang-balabala a kas naaramid, nagserbi kas pinanggepna.

[78]

masapulda pay la ti mapan idiay Jerusalem, idiayto ti pangikabilanda ti ngayangay dagiti isipda, ket dagiti sanikuada maigawid a di maaramat iti agdama a kinapudno tapno makapanda agraman dagiti sabsabali idiay. Nakitak a dayta a mision awantot nalawag nga imbag a mapataudna, ket alaenna ti atiddag a panawen tapno mamati dagiti sumagmamano laeng a Judio uray pay idi immuna a yaay ni Cristo, ket adadda payen iti maikadua a yaayna. Nakitak a ni Satanas dakkel ti pannakaallilawna itoy a banag ket adda dagiti karkararua iti aglawlawda a matulonganda koma ken maiturongda koma a mangsalimetmet kadagiti sangapulo a bilin ti Dios, ngem panawanda met ida a mapukaw. Nakitak pay a ti Daan a Jerusalem ni kaanoman dinto mabangon; ket ni Satanas aramidenna amin a mabalinna a mangiturong kadagiti isisip dagiti annak ti Apo kadagitoy a banag ita a panawen ti panagurnong, tapno maipanaw ti ngayangayda iti agdama a trabajo ti Apo, ken mangaramid kadakuada a mabaybay-anda ti masapul a panagsagana iti aldaw ti Apo.

*****

AYAYATEK NGA AGBASBASA: Iti pannakaisurat daytoy bassit nga aramid, ti nangpabileg kaniak isu ti rikna ti pagrebbengak kadagiti kakabsatko a lallaki ken babbai ken ti tarigagay a ti dara dagiti karkararua dida koma masarakan kadagiti kawwesko. Ammok ti kinaawan pammati nga adda kadagiti isisip dagiti adu maipapan iti sirmata, kasta met nga adu kadagiti agkunkuna a kumitkita ken Cristo ken mangisuro nga addatayon kadagiti “kamaudianan nga aldaw” kunada nga amin dagiti sirmata naggapuda ken Satanas. Ururayek ti adu a pangbabalaw nga aggapu kadagitoy, ket no la koma no diak narikna a sapulen ti Apo kaniak, diak [79] koma inlatlatak dagiti sirmatak, ta nalabit pataudendanto ti gura ken pananguyaw dagiti dadduma. Ngem adadda a kabutengko ti Dios ngem ti tao.

Idi immuna daras a ti Apo inikkannak kadagiti damdamag a maited kadagiti tattaona, narigat kaniak ti panangilatakko kadakuada, ket masansan idi a pinalamuyotko ida ket pinagbalinko ida a nalinis a kas ti mabalin nga aramiden gapu iti butengko iti pannakapaladingit dagiti dadduma. Isut dakkel a suot ti panangilatak kadagiti damdamag nga inted ti Apo kaniak. Diak nabigbig a kasta unay nagdakkel ti diak pannakatalek ket diak nakita ti basol ken peggad iti kasta nga inaramidko inggana iti babaen ti sirmata naipanak iti sangoanan ni Jesus. Kimmita kaniak a sirurupanget ket dina imperreng ti rupana kaniak. Di mabalin a salaysayen ti buteng ken ut-ut ti bagik a nariknak. Nagpaklebak iti sangoananna, ngem awan idi ti pannakabalinko a mangiyebkas uray no maysa la a sao. Oh, amangan ti pannakailiwko a maabbungan ken mailemmengak koma iti dayta nakaamamak a rupanget! Idin nabalinko a rinikna no anianto ti rikna dagiti napukaw inton agikkisda, “Banbantay ken batbato a dadakkel, agtinnagkay kadakami, ket ilemmengdakami iti imatang daydiay nga agtutugaw iti trono, ken iti pungtot ti Cordero.” Apoc. 6:16.

Idin maysa nga angel imbagana a tumakderak, ket nganngani di maisalaysay ti buya a nakita dagiti matak. Naiparang kaniak ti maysa a bunggoy a ti buok ken kawkawwesda nakusokuso a dagiti ruprupada isut nakaipabuyaan ti kinaawan namnama ken ti buteng. Immasidegda kaniak ket innalada dagiti kawwesda ket impunasda kadagiti kawwesko. Kinitak daydi kawwesko a narugitan iti dara, ket dayta a dara nangaramid kadagiti abut kadakuada. Manen nattuangak a kasla natay kadagiti saksaka ti kumuykuyog kaniak nga angel. Diak nakaited ti uray maysa la a pambar. Di naibalikas ti dilak ti uray aniaman a sao, ket tinarigagayak ti umadayu iti kasta a disso a nasantoan. Manen pinatakdernak [80] ti angel ket kinunana, “Saan a kasta ti kasasaadmo ita, ngem limmabas ti buya iti sangoanam tapno maammoam ti pudno a kasasaadmo no liwayam nga ibaga kadagiti sabsabali ti impakita ti Apo kenka. Ngem no matalekka inggat panungpalan, mangankanto iti kayo ti biag ken uminumkanto iti karayan ti danum ti biag. Agsagabakanto iti adu, ngem ti parabur ti Dios isut makaanay.” Idin nariknak a sitatarigagayak a mangaramid amin kadagiti sapulen ti Apo tapno magun-odko ti pananganamongna ket diakton marikna ti nakabutbuteng a rupangetna.

Nasansan a napabasolak nga agisuro kadagiti kapanu-nutan nga isursuro ti Espiritualismo. Ngem kasakbayan ti panangiwarnak ti editor ti Day-Star[*] dayta nga allilaw, inted ti Apo kaniak ti buya dagiti naladingit ken makapakapsut a maibunga ti panangisurona ken dagiti sabsabali kadagiti kapanunutan ti Espiritualismo. Nasansan a nakitak ni naayat a Jesus, nga isut maysa a persona (adda bagina). Sinaludsudko no ni Amana isu met ti maysa a persona ken adda met la langana a kas Kenkuana. Kinuna ni Jesus, “Siak addaak iti apagisu a ladawan ti persona ni Amak.”

Nasansan a nakitak a ti kapanunutan ti Espiritualismo pinukawna ti amin a dayag ti langit, ket kadagiti isisip dagiti adu ti trono ni David ken ti naayatan a persona ni Jesus napuorandan iti apuy ti Espiritualismo. Nakitak a dadduma kadagiti naallilaw ken naiturong itoy a riro maipandanto iti lawag ti kinapudno ngem nganngani di mabalin a maipanawda a naananay iti makaallilaw ti natalipupus a panangipudnoda kadagiti riroda ken pumanaw kadakuada iti agnanayon.

Igunamgunamko kenka, ayayatek nga agbasbasa, ti Sao ti Dios nga isut pagannurotan iti pammati ken aramid. Daytanto a Sao ti pakaokomantayo. Iti dayta Sao inkari ti Dios a mangtedto ti sirmata kadagiti “ kamaudianan nga aldaw ”; saan a baro a pagannurotan ti

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[81]

pammati, no di ket pakabang-aran dagiti tattaona, ken mangtinggar kadagidiay nga agriro iti kinapudno ti Biblia. Kasta ti pinangisuro ti Dios ken Pedro idi ngannganina ibaon a mangasaba kadagiti Gentil. (Aramid 10.)

Kadagidiay a mangisaknap itoy bassit a libro kunak a maisangrat laeng kadagiti napasnek a saan ket a kadagiti aguyaw kadagiti banbanag ti Espiritu Santo.

*****

Dagiti Tagtagainep ni Mrs.White

(Naisao iti Panid 8)

Tinagtagainepko a nakakitaak ti maysa a templo a nagdadarisonan dagiti adu a tattao. Dagidiay laeng a nakakamang iti dayta a templo ti maisalakan no agpatingga ti panawen. Amin dagiti nagbati iti ruar mapukawda iti agnanayon. Dagiti nakaadadu a tao iti ruar, a napnapanda kadagiti sabsabali a pagturongan, inumumsi ken inuyuyawda dagidi sumsumrek iti templo ket kinunkunada kadakuada a daytoy a gakat ti kinatalged isut nasikap nga allilaw, ket iti kinapudnona awan ti peggad a liklikan. Tinengngelda pay dagiti dadduma ket malappedanda a napardas ti iseserrekda iti bakud. Idinto ta nagbutengak a makatawaan ken mauyaw, pinanunutko a nasaysayaat ti aguray inggana ti makapanaw dagiti adu a tattao, wenno awan ti makapaliiw kaniak no sumrekak. Dinarasko ti pimmanaw iti balayko ket nagsarakusokak iti tengnga dagiti adu a tattao. Iti gagarko a dumanon iti templo diak napaliiw wenno diak inkaskaso dagiti adu a tattao a nanglawlaw kaniak. Idi sumrekak iti patakder, nakitak a ti dakkel a templo isut intag-ay ti dakkel nga adigi, ti nakadakdakkel nga adigi, isu a nakairakedan ti maysa a Cordero a nabulbullo ken agdardara. Dakami [82] nga adda idiay idi kasla naawatanmi a ti Cordero isut nasugat ken nadanar gapu kadakami. Amin dagiti sumrek iti templo masapul a mapanda iti sangoananna ket ipudnoda dagiti basolda.

Iti sangoanan la unay ti Cordero adda idi tugtugaw a naikabil iti ngato a nagtugawan ti maysa a bunggoy ti tattao a kasda la naragsak unay. Ti lawag ti langit kaslattay nagsilnag kadagiti ruprupada, ket indaydayawda ti Dios ket nagkantada kadagiti kanta ti naragsak a panagyaman a pumadpad iti musika dagiti angel. Dagitoy dagiti immay iti sangoanan ti Cordero, impudnoda dagiti basbasolda, napakawanda, ket addada idi nga agururay a sigagagar iti naragsak a mapasamak.

Uray pay idi nakastrekakon iti patakder immay ti buteng kaniak ken rikna ti pannakabain a masapul nga agpakumbabaak iti sangoanan dagitoy a tattao. Ngem kasla napilitak nga agpasango, ket magmagnaakon a siinayad iti aglawlaw ti adigi tapno masangok ti Cordero, idi a napaguni ti trompeta, naggungun ti templo, dagiti nagtataripnong a sasanto inyikkisda ti balligi, ti nakabutbuteng a lawag sinilnaganna ti patakder, idi kuan immapay ti nakapuspuskol a sipnget. Naipanaw amin dagiti naragsak a tattao gapu iti silnag, ket naibatiak iti naulimek a buteng ti rabii.

Nakariingak a silaladingit iti isip ket nganngani diak patien a nagtagtagainepak. Impagarupko a ti pannakapukawko naikeddengen, a pinanawannakon ti Espiritu ti Apo, a ni kaanoman saanen nga agsubli. Immuneg ti lidayko, no kasta ti maaramid.

Iti nabiit kalpasan daytoy adda manen sabali a tagtagainepko. Kaslaak agtutugaw iti napalalo a ladingit, a ti rupak inabbungan dagiti imak, a pinanpanunutko a kastoy: No la koma no adda ni Jesus ditoy daga, sumurotak Kenkuana, agruknoyak kadagiti saksakana, ket ibagak Kenkuana dagiti amin a nagsagabaak. Dinakto panawan. Kaassiannakto, ket ayayatek ken pagserbiakto a kankanayon. Idin naglukat ti ruangan, ket simrek [83] ti maysa a persona a napintas ti langa ti rupana. Kimmita kaniak a sikakaasi ket kinunana, “Kayatmo a kitaen ni Jesus? Adda ditoy ket mabalinmo a kitaen no kasta ti tarigagayam. Alaem ti amin a kukuam ket surotennak.”

Nangngegko daytoy iti ragsak a di maisao, ket siraragsakak a nangurnong amin kadagiti babassit a kukuak, tunggal tagipatgek nga arkos, ket sinurotko ti bagnosko. Inturongnak iti nasang-at ken kasla narukop nga agdan. Idi nga irugik nga ulien ti agdan, pinagalluadnak ti bagnosko tapno sikikitaak la koma iti ngato, di la ket ta maulawak ket matnagak. Adu kadagiti umululi iti nasang-at nga agdan natnagda sakbay ti pannakadanonda iti tuktok.

Kakamaudiananna nadanonmi ti maudi a tukad ket nagtakderkami iti sangoanan ti ruangan. Ditoy imbaga ti bagnosko nga ibatik amin dagiti banbanag nga inkuyogko. Siraragsakak a nangidisso kadakuada; idin linuktanna ti ruangan ket imbagana a sumrekak. Iti maysa a kanito nagtakderak iti sangoanan ni Jesus. Awan ti pannakariro iti dayta napintas a rupa. Dayta a pakaibaliksan ti ayat ken takneng di mabalin a rupa ti sabali. Idi a ti ikikitana naiturong kaniak, ammokon a dagus a mabigbigna tunggal kasasaad ti panagbiagko ken dagiti amin a nauneg a panpanunut ken rikriknak.

Pinadasko a liningdan ti pannakakitana kaniak, a nariknak a diak mabalin nga ibturen dagiti nasukimat a matmatana, ngem Isu immasideg nga umisisem, ket imparabawna ti imana iti ulok, a kinunana, “Dika agbuteng.” Ti aweng ti nasam-it a timekna ginungunna ti pusok iti ragsak a ni kaanoman diak pay napadasan. Nakapalpalalo ti ragsakko a diak nakaisao iti uray maymaysa a sao, ket, idi linapunosnak iti aglablabonan a ragsak, nagrukbabak kadagiti saksakana. Idi a siiddaak a sikakapsut idiay, limmabas kaniak dagiti buya ti kinapintas ken kinadayag, ket kaslattay nadanonko ti talged ken taina ti langit. Idin nagsubli ti pigsak ket bimmangonak. [84] Sikikita pay laeng dagiti naayat a mata ni Jesus kaniak, ket ti isemna pinunnona ti pusok iti ragsak. Ti kaaddada linapunosnak iti nasantoan a panagraem ken di mayebkas nga ayat.

Idin ti bagnosko linuktanna ti ruangan, agpadpadakami a rimmuar. Imbilinna nga alaek manen dagiti banbanag nga imbatik iti ruar. Idi naaramidko daytoy, inyawatna kaniak ti baro a tali a nasayaat ti pannakatiritirna. Insuronak nga iparabawko iti pusok, ket no kayatko a kitaen ni Jesus, alaek iti barukongko, ket iyunnatko iti adayu. Pinagalluadnak a diak baybay-an a makutikut iti mabayag, di la ket ta makulkul ket narigatton nga unnaten. Inkabilna ti tali iti asideg ti pusok ket siraragsakak nga immulog iti akikid nga agdan, nga indaydayawko ti Apo ket siraragsakak a nangibaga kadagiti amin a nasabetko no sadino ti pakasarakanda ken Jesus. Daytoy a tagtagainep inikkannak ti namnama. Iti kapanunutak daytoy a tali itakderanna ti pammati, ket ti kinapintas ken simple a panagtalek iti Dios nangrugi a nagbannawag iti nasipngetan a kararuak.

*****

Tagtagainep ni William Miller

(Naisao iti Panid 47)

Tinagtagainepko a ti Dios, babaen iti di makita nga ima, pinaitulodannak iti maysa a kajon a napintas ti pannakaaramidna, a nganngani sangapulo a pulgada ti kaatiddag ken innem a pulgada ti kaakabana, a naaramat iti ebano ken perlas a naestilo ti pannakaibutakna. Adda maysa a tulbek a naikabil iti kajon. Dagus nga innalak ti tulbek ket linuktak ti kajon, idi a naranga ken napasiddaawanak, ta nasarakak a napno kadagiti alajas [85] a nadumaduma ti kadakkelda, diamante, napateg a batbato, ken kuarta a balitok ken pirak a nadumaduma ti kadadakkelda, a napintas ti pannakaurnosda kadagiti na-dumaduma a disso iti kajon; ket iti kasta a pannakaurnosda inyanninawda ti lawag ken dayag a pumada iti lawag ti init.

Pinanunotko a diak pagrebbengan ti agragsak gapu itoy nakaskasdaaw a buya a sisiak, uray pay ti pusok naglablabonan ti rag-ona gapu iti rangrang, pintas, ken pateg dagiti linas-ud ti kajon. Ngarud isut inkabilko iti lamisaan nga adda iti tengnga ti siledko ket imbagak nga amin a mayat mabalinda ti umay ken kumita iti kadayagan ken karangrangan a buya a makita ti tao itoy a biag.

Nangrugi dagiti tattao a sumrek nga idi damo sumagmamano laeng ti bilangda, ngem immadu a nagbalin a nakaadadu. Idi umuna nga ikikitada iti kajon nagsiddaaw ken nagikkisda iti rag-o. Ngem idi immadu dagiti kumitkita, tunggal maysa inrugina a garawen dagiti gameng, nga iruarda manipud iti kajon ken iwarada iti lamisaan.

Inrugik a pinanunut a ti akinkukua iti kajon ken dagiti alajas sapulenna ida iti imak; ket no pabus-oyak a maiwarada, diakto pulos maisubli ida ken ikabil idi dissoda a kas idi; ket nariknak a diakto masungbatan ti pannakaitalekna kaniak, ta narigat unay ti aramid. Idin inrugik ti nakikakaasi kadagiti tattao a dida koma sagsagiden ida, wenno irruar ida iti kajon; ngem no kasano kaadu ti panagpakaasik, kasta met ti kaadu ti panagiwarada; ket idin kaslattay naiwaradan ida iti entero a siled, iti suelo, ken kadagiti amin nga alikamen nga adda iti siled.

Idin nakitak a kadagiti pudno nga alajas ken kuarta nalaokan kadagiti di mabilang nga alajas ken tuklis a kuarta. Napaguraanak unay ti kadakes ti inaramidda ken kinaawan panagyamanda ket pinabasol ken binababalawko ida gapu itoy; ngem iti panangyadaddak iti pananpba- [86] balawko inyadaduda met ti agiwara kadagiti dakes nga alajas ken tuklis a kuarta iti yan dagiti nasayaat.

Ngarud naparurud unay ti riknak ket inrugik nga aramaten ti pigsak a mangpapanaw kadakuada iti siled; ngem idi nga idurduronko ti maysa, simrek ti tallo ket nangyegda iti rugit ken ruruot ken darat ken amin a kita ti mureng, inggana ti naabbunganda tunggal justo nga alajas, diamante, ken kuarta isuda a saandan a makita. Linasangda pay ti kajon ket inwarada kadagiti rugit. Impagarupko nga awan tao a nakaimatang iti ladingit wenno iti rurodko. Napakapsutan ken napaladingitanak unay, ket nagtugawak a nagsangit.

Idi nga agsangsangit ken agladladingitak gapu iti dakkel a pukaw ken susungbatak, nalagipko ti Dios, ket nagkararagak iti napasnek a mangibaon koma ti tulong kaniak.

Naidagdagus a naglukat ti ruangan, ket simrek ti maysa a tao iti siled, idi a dagiti tattao pimmanawda amin ket isu, idinto nga adda pagsagad ti rugit iti imana, linuktanna dagiti tawa, ket inrugina a sagadan ti tapuk ken ti rugit iti siled.

Pinukkawak nga agannad, ta adda napateg nga alajas a naiwara kadagiti rugit.

Imbagana kaniak a “saanak nga agbuteng,” ta “aywanannanto ida.”

Idi daldalusanna ti tapuk ken rugit, dagiti saan a napudno nga alajas, ken tuklis a kuarta, isuda amin timmayab ken rimmuarda iti tawa a kas ulep, ket intayab ida ti angin. Rinipkak dagiti matak iti apagkanito; idi linuktak, naawan aminen ti rugit. Dagiti napateg nga alajas, diamante, balitok, ken justo a kuarta a pirak naiwanawarada iti dagup ti siled.

Idin nangikabil iti lamisaan ti maysa a kajon a dakdakkel unay ken napinpintas pay ngem daydi immuna, ket inurnongna dagiti alajas, diamante, dagiti kuarta, a nagadu, ket inkabilna iti kajon, nga awan ti nabati uray [87] no maysa, uray no dadduma kadagiti diamante saanda a dakdakkel ngem ti murdong ti maysa nga aspili.

Idin kinunana “Umayka ket kitaem .”

Kimmitaak iti uneg ti kajon, ngem napurar dagiti matak iti buya. Nagsilnagda iti maminpulo daras ngem ti sigud a dayagda. Impagarupko a naitipundan iti darat kadagiti saksaka dagidiay nadangkes a tattao a nangiwara ken nangpayatpayat kadakuada iti tapuk. Naurnosda iti napintas nga intar iti uneg ti kajon, nga awan nakita a bannog ti tao a mangikabil kadakuada. Imkisak iti ragsak, ket dayta nga ikkis riniingnak. [88] [89]

Mainayon

*****

Panglawlawag

Ayayatek a Gagayyem a Cristiano: Idinto ta naitedkon ti ababa a pakasaritaan ti kapadasak ken dagiti sirmatak, a naiwarnak idi 1851, pagarupek a rebbengko nga itudo dagiti sumagmamano a punto dayta bassit nga aramid, kasta met ti panangtedko kadagiti nabiit pay a sirmatak.

1. Iti panid 30 naited toy sumaganad: “Nakitak a ti nasantoan a Panaginana isu, ket isunto pay ti pader a mamagsina kadagiti pudno nga Israel ti Dios ken dagiti di mamati; ket ti aldaw a Panaginana isut dakkel a mamagkaykaysa kadagiti puspuso dagiti ayayaten, agururay a sasanto ti Dios. Nakitak nga addada dagiti annak ti Dios a dida nakita ken dida pay la salsalimetmetan ti Sabado. Dida pay met la inwalin ti lawag maipapan kenkuana. Ket idi nangrugi ti panawen ti riribuk, napnokam iti Espiritu Santo idi inwarragawagmi a naananay ti Sabado.”

Daytoy a sirmata naited idi 1847 a bassit pay la unay dagiti kakabsat nga Adventista a mangsalsalimetmet iti Sabado, ket kadagitoy malaksid ti sumagmamano laeng inpagarupda a ti pannakasalimetmetna adda makaanay a gapu ti panangaramid iti panagdasig dagiti tattao ti Dios ken dagiti di mamati. Ita ti pakatungpalan dayta a sirmata mangrugin a makita. “Ti pangrugian dayta panawen ti riribuk,” a naisao ditoy, saanna nga itudo ti panawen a pangrugian ti pannakaibukbuk dagiti saplit, ngem iti ababa a tiempo kasakbayan la unay ti pannakaibukbukda, inton ni Cristo adda pay la idiay santuario. Iti dayta a tiempo a ti trabajo ti pannakaisa- [90] lakan agrikrikep, umayto ti riribuk ditoy daga, ket agpungtotto dagiti nasion, nupay kasta maatipa tapno dina lapdan ti aramid ti maikatlo nga angel. Iti dayta a panawen ti “maududi a tudo,” wenno ti bang-ar nga aggapu iti sangoanan ti Apo, umayto, a mangted ti pannakabalin iti natbag a timek ti maikatlo nga angel, ken mangisagana kadagiti sasanto nga agtakder iti panawen inton maibukbuk dagiti maudi a pito a saplit.

2. Ti sirmata ti “Ti Naluktan ken Naserraan a Rua-ngan,” kadagiti panid 40-43, naited idi 1849. Ti pakaipakatan ti Apoc. 3:7, 8, iti nailangitan a santuario isu idi ti kabarbaro kaniak. Diak pulos nangnangngeg ti kapanunutan nga insao ti uray siasinoman. Itatta a kas ti adal ti santuario nalawagen ti pannakaawatna, ti pakaipakatanna makitan ti kinapigsa ken kinaimnasna.

3. Ti kapanunutan a ti Apo “inyunnatna ti imana iti maikadua daras tapno mapagsublina dagiti natda kadagiti tattaona,” iti panid 76, 77 tudoenna laeng ti panagkaykaysa ken pigsa a masarakan idi kadagiti mangpaspasungad ken Cristo, ken ti kinapudno nga inruginan ti mamagkaykaysa ken mangurnong manen kadagiti tattaona.

4. Panagparang dagiti Espiritu.[*] Iti panid 41 mabasa toy sumaganad: “Nakitak a ti nakaskasdaaw a panagtugtog idiay Nueva York ken sabsabali a disso, isut pannakabalin ni Satanas, ket dagiti kakasta nga umadadu ti panagparangda, a nakawwesan iti nareligionan a pagananay tapno mapagtalna dagiti maallilaw iti dakdakkel a panagtalek ken pannakaipanaw dagiti panpanunut dagiti tattao ti Dios, no mabalin, kadagitoy a banbanag ket maipanda iti panagduadua kadagiti pannursuro ken pannakabalin ti Nasantoan nga Espiritu.” Daytoy a sirmata naited idi 1849, nganngani lima a tawenen a napalabas. Idin dagiti panagparang dagiti espiritu kaadduan ti pannakaaramidda idiay ciudad ti Rochester, ket napanaganan iti “dagiti panagtugtog idiay Rochester.” Nanipud iti dayta a panawen ti dakes a sursuro naisaknap iti adadayu ngem ti panangipagarup ti siasinoman

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[91]

Kaaduan ti sirmata iti panid 59, a napauloan iti “Nakaskasdaaw a Panagtugtog” a naited idi Agosto, 1850, natungpal ken matungtungpalda ita. Adtoy ti pasetna: ‘‘Nakitak nga iti mabiit maibilangto a tabbaaw ti panagsao a maisuppiat iti panagtugtog, ket daytoy umadunto ti pannakaisaknapna, a ti pannakabalin ni Satanas isuntot umadu ket dadduma kadagiti napasnek a pasurotna maaddaandanto ti pannakabalin nga agaramid kadagiti milagro ken uray panangipababadanto iti apuy manipud langit iti imatang dagiti tattao. Naipakita kaniak a babaen ti tugtog ken mesmerismo dagitoy a babbaro a mago ipatarusda dagiti amin a milagro nga inaramid ni Apo Jesu-cristo, ket adu dagiti mamati a dagidi inaramid ti Anak ti Dios idi adda ditoy daga naaramidda babaen ti kasta met la a pannakabalin.”

Nakitak ti allilaw ti panagtugtog—ti panagrang-ay nga inaramidna, ken no koma no mabalin allilawenna pay dagiti napili. Addanto ti pannakabalin ni Satanas a mangipakita iti sangoanantayo kadagiti kaslattay isuda dagiti kakabagian wenno gagayyemtayo nga ita matmaturogda ken Jesus. Ipakitana a dagitoy a gagayyem addada a presente, dagiti sasao nga insaoda idi addada ditoy, isuda a nabigbigtayo idi insaoda, ken ti isu met la a tono ti panagsao idi sibibiagda ti agtinnagto kadagiti laplapayagtayo. Maaramidto amin dagitoy a pangallilaw kadagiti sasanto ken mangsilo kadakuada tapno mamatida koma iti allilaw.

Nakitak a masapul a naananay koma ti pannakaawat dagiti sasanto iti agdama a kinapudno, isu a masapul a pagtakderanda manipud kadagiti Sursurat. Masapul a maawatanda ti kasasaad dagiti natay, ta dagiti espiritu dagiti demonio agparangto pay kadakuada, nga ibagada kadakuada nga isuda dagiti ayayatenda a gagayyem ken kakabagian, ket ibagadanto pay kadakuada a nabalbaliwanen ti aldaw a Panaginana, kasta met dagiti sursuro nga awan iti Biblia. Aramidendanto ti amin a kabaelanda a mangparugso iti pannakipagrikna ket [92] agipakitadanto kadagiti milagro iti sangoananda a pangpaneknekda kadagiti ibagbagada. Masapul dagiti tattao ti Dios a mangsaranget kadagitoy nga espiritu iti pannakaaramat ti pudno nga adda iti Biblia a dagiti natay dida ammo ti aniaman, ket dagidiay nga agparang kadakuada isudat espiritu dagiti demonio. Saan koma a mayawawan dagiti isiptayo kadagiti banbanag iti aglawlawtayo, no di ket asikasoenda koma ti agdama a kinapudno ken nakasaganada a mangted ti gapu ti inanamatayo a sipapakumbaba ken sibubuteng. Masapul a birukentay ti kinasirib nga aggaput ngato tapno makapagtakdertay itoy nga aldaw ti riro ken allilaw.

Masapul nga ammirisentay a naimbag ti nakaibatayan ti pammatitayo, ken masapul pay nga itedtayo ti gapu ti pammatitayo iti pannakaaramat dagiti Sursurat. Daytoy nga allilaw maisaknapto, ket masapul a suppiatentay a rupanrupa ket malaksid no nakasaganatayo, masilloan ken maabaktayto. Ngem no aramidentay ti pasettayo nga agsagsagana iti gubat nga adda iti sangoanantayo, aramidento met ti Dios ti pasetna, ket ti mannakabalin a takkiagna salaknibannatayto. Madardarasto nga ibaonna tunggal angel manipud idiay gloria iti pannakapabang-ar dagiti matalek a kararua, a mangsalaknib kadakuada, ngem ti pannakaulbod ken pannakaiwawada manipud kadagiti nakaskasdaaw nga ulbod ni Satanas.

Nakitak ti kinapardas ti panagsaknap daytoy nga allilaw. Naipakita kaniak ti maysa nga intar dagiti luglugan nga agtaray kas ti kapardas ti kimat. Imbaga kaniak ti angel a kumitaak a siaannad. Intangadko dagiti matak iti intar. Kaslattay naglugan ti amin a lubong, nga awan ti nabati. Kinuna ti angel, “Agreppetda kadagiti binettek a maisagana iti pagpuoran.” Idin impakitana kaniak ti mangiturturong, a kaslattay nadaeg, nasagiksik a persona, a padpadayawan ken pagrukbaban dagiti amin a naglugan. Nariribukak ket sinaludsudko iti kumuykuyog kaniak nga angel no siasino. Kinunana, “Isu ni Satanas. Isu ti mangiturturong iti langa ti maysa nga angel [93] ti lawag. Innalana a balud ti lubong. Naipanda amin iti napigsa nga allilaw, tapno patienda ti tiri, tapno maukomda. Daytoy a babaonen ti sumaruno kenkuana a kangatoan, isu ti ingeniero, ket adda dadduma kadagiti babaonenna a naikabil iti nadumaduma a pagsaadan ken ti pakasapulanna kadakuada, ket isuda amin mapanda iti kapardas ti kimat iti pakadadaelan.”

Sinaludsudko iti angel no awan ti nabati. Imbagana a kumitaak iti sabali a turong, ket nakitak ti sabali a bunggoy, a magmagna iti akikid a desdes. Kaslattay nagkaykaysa amin a rineppet ida ti kinapudno, a binunggobunggoy. Kinuna ti angel, “Ti maikatlo nga angel ti mangreppet wenno mangsello, kadakuada a binettebettek nga agpaay iti kamalig a nailangitan.” Daytoy bassit a bunggoy kasla nabannogda la unay, ken kasla naglasatda iti nakaro a pannakasuot ken pannakigubat. Ket kasla nagparang a ti init kasingsingisingna iti likudan ti ulep ket nagraniag kadagiti ruprupada, a nangaramid kadakuada a naragsak, a kaslattay ngannganida magunodan ti balligida.

Nakitak a ti Apo intedna iti lubong ti gundaway a a mangduktal iti silo. Daytoy maysa a banag a nalawag iti Cristiano, no awanen ti sabali, nga awan ti naaramid a naggiddiatan ti napateg ken ti narugit. Ni Thomas Paine, a ti bangkayna nailimugen iti tapuk ngem mapabangonto inton agturpos ti sangaribu a tawen, iti maikadua a panagungar, isut imbaga ni Satanas nga adda idiay langiten, ket dakkel ti nakaitan-okanna idiay. Inaramat ni Satanas ni Paine idi adda ditoy daga, kas ti kabayag ti nabalinna, ket ita itultuloyna pay la nga aramaten babaen ti panagkunana a kasta unay ti pannakapadayaw ken pannakaitan-ok ni Thomas Paine idiay langit; kas ti insursurona ditoy, ni Satanas kayatna nga ipakita nga agisursuro manen ni Paine idiay langit. Adda dadduma a kinitada a sikikigtot ti kabibiag ken ipapatayna, ken dagiti naalas nga insursurona idi sibibiag pay, nga itan sumukoda a paisuro kenkuana, idinto nga isu ti [94] kadadaksan ken karurugitan a tao, nga inumsina ti Dios ken ti lintegna.[1]

Daydiay nga ama ti ulbod bulseken ken ulbodenna ti lubong babaen ti panangibaonna kadagiti angelna nga agsao iti lugar dagiti apostol, ket agparang a suppiatenda ti insuratda babaen iti panangidictar ti Espiritu Santo idi sibibiagda pay ditoy daga. Dagitoy naulbod nga angel pagbalinenda dagiti apostol a dadaelenda dagiti insursuroda ket iparangda a dagitoy nga insursuroda nagamporandan. Agragragsak ni Satanas iti nanangaramidna iti kastoy ta maipanna dagiti agkunkuna a Cristiano ken ti lubong iti panagduadua iti Sao ti Dios Dayta nasantoan a libro isut mangbangen iti dalanna ken manglapped kadagiti gakatna; ngarud iturongna ida nga agduadua iti nadiosan a naggapuanna. Idin impatakderna ti awan pammatina iti Dios, ni Thomas Paine, a kas naipan idiay langit idi natay, ket ita, naitipon kadagiti nasantoan nga apostol a ginurgurana idi ditoy daga, ket mangisursuroda iti lubong.

Dutokan ni Satanas tunggal maysa kadagiti angelna a mangaramid iti pasetna. Bilinenna amin ida a nasikap, naarte, ken nakalilis. Isurona ti dadduma kadakuada nga alaenda ti paset dagiti apostol ket agsaoda nga agpaay kadakuada, idinto a dagiti dadduma alaenda met ti paset dagiti di mamati iti Dios ken nadangkes nga idi natayda inlunodda ti Dios, ngem ita agparangda a kasla religioso unay. Awan ti naggidiatan dagiti kasasantoan nga apostol ken dagiti kadadaksan a di mamati iti Dios. Naaramidda nga agpada a mangisuro iti maymaysa a banag. Awan giddiatna no siasino ti pagsawen ni

[1]Tapno mapnek ti agbasbasa ti pigsa dagitoy a sasao basaenna koma ti sinuratan ni medium “Rev. C. Hammond, a napauloan ti Painagbaniiagd ni Thomas Paine, isu a pagiparanganna a ni Paint isut nangayed nga espiritu iti maikapito a langit. . . . Dagiti Espiritista iparangda a dagiti espiritu sumaysayaatda iti lubong dagiti espiritu. Kunada a ni Cristo bayat ti 1800 simmayaat nga iti kasta adda iti maikanem a langit, ngem ni Paine iti agarup sangagasut a tawen, adda iti maikapito a langit. Ditoy makitatayo a ti Espiritualismo itan-okna dagiti infiel ken ti takder dagiti infiel.

[95]

satanas, no la ket no maaramid ti panggepna. Kasta unay ti pannakidinnana ken Thomas Paine idi sibibiag pay ditoy daga, a tinulonganna iti araramidna, nga iti kasta nalakana nga ammo dagiti sasao nga inaramatna, ti forma ti panagsurat ti maysa a nagserserbi kenkuana a simamatalek unay ken nangaramid a sisasayaat kadagiti panggepna. Adu ti indictar ni Satanas kadagiti sinursuratan ni Paine, ket nalakana la unay ti panangibisikna kadagiti rikriknana iti pannakaaramat dagiti angelna ita ket iparangna a kasla naggapu ken Thomas Paine, nga idi a sibibiag isut nasinged nga adipen ti kadaksan. Daytoy ti kangatoan a sikap ni Satanas. Amin daytoy a pannursuro, a kasla naggapu kadagiti apostol ken sasanto ken nadangkes a tattao a natayen, naggapuda iti nasatanasan a turayna.

Ti panangipapati ni Satanas a ti maysa nga inayayatna unay, ken naananay ti pananggurana iti Dios, adda ita a kaddua dagiti nasantoan nga apostol ken dagiti angel ti gloria, makaanayen a mangikkat iti sipar kadagiti amin nga isip ken mangiparang kadakuada ti nasipnget, nakaskasdaaw nga aramid ni Satanas. Kasla nalatak ti panagsaona iti lubong ken dagiti di mamati iti Dios. Uray kasano ti kinadangkesyo, uray no mamatikayo wenno dikay mamati iti Dios, wenno iti Biblia, agbiagkayo a kas ti kayatyo, ti langit isut taengyo; nga ammo amin a ni Thomas Paine addan idiay langit, a kasta unay ti pannakapadayawna, ket pudno nga isuda met mapandanto idiay. Daytoy a riro kasta unay ti kinalawagna nga amin makitada no kayatda. Agaramid ni Satanas iti pannakaaramat dagiti tattao a kas ken Thomas Paine ti pinadpadasna nga aramiden manipud pay idi pannakatnagna. Babaen ti pannakabalin ken nakaskasdaaw a panagulbodna, daddadaelenna ti nakaibatayan ti inanama ti Cristiano ken ididdepenna ti init a manglawag kadakuada iti nailet a dalan nga agpa-langit. Aramidenna a ti lubong mamati koma a ti Biblia saan a naipaltiing, a di nasaysayaat ngem ti maysa a libro ti sar- [96] sarita, idinto nga itandudona ti maysa a banag a mangala iti lugarna; nga isu ti, panagparang dagiti espiritu!

Daytoy ti kalasugan a naisangrat la ken Satanas ket adaa iti panangtengngelna, ket mabalinna nga aramiden a ti lubong patienna daydiay kayatna. Ti Libro a mangokom kenkuana ken dagiti pasurotna isut ipanna iti sipnget, idiay kayatna a pakaikabilanna. Iparangna ti Mangisalakan ti lubong a saan a nangatngato ngem ti sapasap a tao, ket kas kadagidi Romano a nagbantay iti tanem ni Jesus naisaknap ti ulbod a padamag nga inkabil dagiti panguloen dagiti papadi ken panglakayen kadagiti ngiwngiwatda, kasta met dagiti nakaay-ay-ay, naulbod a pasurot dagitoy makunkuna a panagparang dagiti espiritu isaoda a baliwan ken ipapati a saan a milagro ti pannakayanak, pannakatay, ken panagungar ti Mangisalakan. Kalpasan ti panangikabilda ken Jesus iti likudan, awisenda ti imatang ti lubong kadakuada ken kadagiti milagro ken nakaskasdaaw a kinaulbodda, isuda, kunada, artapanda nga adayu dagiti aramid ni Cristo. Iti kasta ti lubong masilloan ken maduaya iti rikna ti kinatalged, a dina sukimaten ti nakabutbuteng nga allilaw inggana iti pannakaiparukpuk ti maudi a pito a saplit. Agkatawa ni Satanas ta makitana a kasta unay ti panagrang-ay ti gakatna ken ti pannakaallilaw ti dagup ti lubong.

2. Iti panid 54, imbagak a ti maysa nga ulep ti nagloriaan a lawag lininonganna ti Apo ket ti personana saan a nakita. Insaok pay a nakitak ti Ama a timmakder iti tronona. Ti Ama isut binungon ti maysa a bagi ti lawag ken dayag, nga iti kasta ti personana saan a makita; ngem am-mok idi nga isu ti Ama ket manipud iti personana isut naggapuan daytoy a lawag ken dayag a ngumato manipud iti trono, ammok idin a ti Ama aggaraw, iti kasta kinunak a tumakder ti Ama. Ti dayag, wenno kinarimbaw, ti langana diak pay nakita; awan ti makakita kenkuana ket agbiag; nupay kasta ti bagi ti lawag ken dayag a nangbungon iti personana isut nakita. [97]

Kinunak pay a “ni Satanas nagparang iti abay ti trono a padpadasenna nga aramiden ti aramid ti Dios.” Itedko pay ditoy ti sabali nga insaok iti dayta met la a panid: “Nakitak manen ti bunggoy a nakaruknoy iti trono.” Ita daytoy agkarkararag a bunggoy adda idi iti kasasaad a matay, ditoy daga, nupay kasta isut naiparang kaniak a nakaruknoy iti sangoanan ti trono. Saan nga immapay kaniak idi ti kapanunutan a dagitoy a tattao addada idi idiay Baro a Jerusalem. Wenno ni kaanoman diak pinanunut nga adda parsua a matay a mangipagarup a namatiak a ni Satanas adda idi a pudno idiay Baro a Jerusalem. Ngem dikad nakita ni Juan ti dakkel a dragon idiay langit? Pudno. “Ket nakakitaak ti nakaskasdaaw idiay langit; ket adtoy ti maysa a dakkel a dragon a nalabaga, nga adda pito nga ulona ken sangapulo a sarana, ket iti rabaw dagiti ululona, pito a balangat.” Apoc. 12:3. Ania ketdin a nakaalaliaw nga animal idiay langit! Adtoy kasla ikkanna ti dakkel a gundaway a manguyaw iti panangipatarus dagiti dadduma kadagiti sinaok.

3. Kadagiti panid 47-51, adda ti maysa a sirmata a naited idi Enero, 1850. Ti paset daytoy a sirmata a sasawenna maipapan kadagiti naigawid kadagiti babaonen, nalawlawag ti pannakayaplicarda iti dayta a panawen. Nanipud idin timmaud dagiti gagayyem ti agdama a kinapudno, a nangsipsiput iti gundaway nga agaramid iti naimbag iti pannakaaramat ti sanikuada. Adu dagiti nagited iti nabuslon la unay, a nakadangran kadagiti immawat. Iti agdua a tawen nakitak ti adadu a di naannadan ken nabuslon unay a pannakaaramat ti kuarta ti Apo ngem ti panagkurang kenkuana.

Toy sumaganad isut naala iti sirmata a naited idiay Jackson, Michigan, Junio 2, 1853. Kaadduanna sasawenna maipapan kadagiti kakabsat iti dayta a lugar: “Nakitak a dagiti kakabsat nangrugida nga isacrificio dagiti kukuada ket intedda a saan a naikabil iti napudno a panggep ti panagitedan a naikabil iti sangoananda—ti agsagsagaba nga aramid—ket intedda a nabuslon unay, adu [98] la unay, ken nasansan la unay. Nakitak a naikabil koma dagiti mannursuro iti maysa a lugar a mangtinggar itoy a riro ken mangipakita iti nasayaat nga influensia iti iglesia. Naaramid ti kuarta a bassit wenno awan mamaayna, a no nadardaras ti pannakagastona isut nasaysayaat. Inkabil dagiti dadduma ti dakes a pagtuladan babaen ti panangawatda kadagiti dadakkel a sagut ket dida inted ti uray bassit a panagannad kadagidiay nga adda sanikuada a dida ited a sibubulos ken awanan annad. Babaen ti panangawat iti kasta kadakkel a gatad ti sanikua, a di sinaludsud no ti Dios intudona nga isut pagrebbengan dagiti kakabsat iti panangiburay iti kasta a kaadu, napabus-oy ti aglablabonan a panagited.

“Dagidiay a nagited nagriroda met, gaputta dida inusig ti pannakasapul ti sanikua, no adda met la nalawag a pagserbianna wenno awan. Dagidiay nga adda sanikuada naipanda iti dakkel a pannakariribuk. Adda idi maysa a kabsat a nadangranan la unay gapu ta adu met unay ti sanikua a naikabil iti imana. Dina sinursuro ti panagmetmet, no di ket nagbiag a sibabarasubos, ket kadagiti panagbaniagana nangited ti kuarta ditoy ken idiay nga awan met ti nagungunaan. Insaknapna ti dakes nga influensia ti nabuslon a panangaramatna iti kuarta ti Apo, ket sana kuna iti pusona met laeng, ken kadagiti sabsabali, ‘Adda makaanay a sanikua ken ni J , adadu ngem ti maaramat sakbay iti yaay ti Apo.’ Adu dagiti dakkel ti pannakadanarda babaen iti kasta a pamayan ket immayda iti kinapudno nga adda kadakuada dagiti riro a kapanunutan, a dida pinanpanunut nga isut kuarta ti Dios ti araramatenda ket dida narikna ti pategna. Dagitoy nakakaasi a kararua a kaawawatda ti damag ti maikatlo nga angel ket naaddaanda iti kasta a pagpatulad adunto ti masapul nga adalenda a manglipat kadagiti bagbagida ken panagsagabada gapu ken Cristo. Masapuldanto nga adalen nga iddianda ti kinatagubaya, isardengda ti panangadadalda iti pagnam-ayan ken paggin-awaanda latta, ket panpanunutenda koma ti [99] kinapateg ti kararua. Dagidiay a makarikna iti ‘ay-ay’ ka-dakuada didanto mangaramid iti dakkel a panagsagsagana nga agbaniaga a sisasayud ken sinanam-ay. Dadduma kadagidiay nga awan met ti pannakaayabda napabilegda nga apan iti pagtrabajoan. Dagiti dadduma naararinganda kadagitoy a banbanag ket dida narikna ti pannakasapul ti panagsalimetmet, ti pananglipat kadagiti bagbagida ken ti panangikabil kadagiti sanikuada iti paggamengan ti Apo. Mariknada ket kunada, ‘Addada dagidiay a nasanikua, mangteddanto iti agpaay ti warnakan; diak masapul ti mangted. Maitag-ayto ti warnakan, uray awan ti tulongko.’ ‘‘

Saan a bassit ti pannakasuotko iti pannakakitak a dadduma innalada ti paset ti sirmatak iti panagkunak a masapul nga isacrificio ti kukua a mangitag-ay iti aramid ngem dakes met ti pannakaaramatna; inaramatda ti sanikua a sibubuslon unay, idinto a nalipatanda met nga imbaga dagiti pamunganayan dagiti sabali a paspaset. Iti panid 49, mabasa toy sumaganad: “Nakitak ti aramid ti Dios isut nalapdan ken naibabain gapu kadagiti agbanbaniaga nga awan met ti damagda a naggapu iti Dios. Dagitoy iteddanto ti kuentada iti tunggal pisos nga inaramatda iti panagbaniagada, idinto nga awananda met ti pagrebbengan nga apan ta dayta a kuarta nabalin koma a naaramat a pangtulong iti aramid ti Dios.” Kasta met laeng iti panid 49: “Nakitak a dagidiay nga addaan pigsa nga agtrabajo kadagiti imimada ken makatulong a mangitag-ay iti trabajo ti Dios sungbatandanto gapu iti kaadda ti pigsada, a kas ti panangsungbat dagidiay sabsabali gapu iti kukuada.”

Ayabak ditoy ti naisingsingayan a panangimatang iti sirmata iti daytoy met la a banag a naited iti panid 57. Adtoy ti ababa a pakadagupanna: “Dagiti sasao ti Mangisalakan (Lucas 12:33) saan a nalawag ti pannakaidatagna.” Nakitak a ti “panggep ti pangilakoan saan a tapno ited kadagidiay a kabaelanda ti agtrabajo ken taraonan ti bagbagida met laeng, no di ket iti panangisaknap iti kina- [100] pudno. Isut basol ti panangsaranay ken panangpanuynuy iti kinasadut dagidiay a mabalinda ti agtrabajo. Dagiti dadduma nasaetda a mapmapan kadagiti amin a gimgimong, saan a tapno maidaydayawda ti Dios, no di ket gapu kadagiti tinapay ken ikan.’ Nasaysayaat koma kadagitoy ti panagtaengda idiay balayda ken panagaramidda iti pannakaaramat dagiti imimada ‘kadagiti banag a naimbag,’ tapno mapaaddada dagiti masapsapul ti kamanda ken tapno adda met maitedda a pangtulong iti pannakaparang-ay ti napateg nga aramid.” Isut gakat ni Satanas kadagiti napalabas a panawen ti panangdagdagna kadagiti dadduma nga iti nadarasudos nga espiritu aramatenda a sibubulos dagiti sanikua, ket influensiaanda dagiti kakabsat nga agdarasda a mangited kadagiti kukuada, tapno babaen iti aglablabonan a sanikua a maited nga awanan annad ken sigaganat, madangranan ken mapukaw dagiti karkararua, ket ita, a ti kinapudno masapul a nalawa ti pakaisaknapanna, marikna ti panagkurang. Ti gakat ni Satanas, iti sumagmamano a bilegna, isut nuaramiden.

Naipakita kaniak ti riro dagiti adu iti panangkitkitada laeng kadagidiay a nasanikua iti pannakaitag-ay ti pannakaiwarnak dagiti periodico ken folleto. Dagiti amin masapul nga aramidenda ti pasetda. Dagidiay nga addaan pigsa nga agaramid kadagiti imimada ken mangsapul iti sanikua a tumulong iti pannakaitag-ay ti aramid, adda kadakuada ti susungbatan iti pannakaaramatda a kas met kadagiti sabsabali iti pannakaaramat ti sanikuada. Tunggal anak ti Dios nga agkuna a patienna ti agdama a kinapudno, masapul a naregta koma a mangaramid iti pasetna itoy nga aramid.

Idi Julio, 1853, nakitak a ti warnakan, a kukua ken inanamongan ti Dios saan a rimmuar a kas ti rebbengna koma, ta manmano ti iruruarna. Ti trabajo iti panawen a pagbibiagantayo sapulenna ti warnakan a linawas[1]

[1]Sakbay iti daytoy a tiempo ti Review and Herald saan a kanayon a naiwarnak ken kalpasanna istay binulan iti pannakaiwarnakna.

[101]

koma, ken ti pannakaiwarnak ti adadu pay a folleto a mangiparang kadagiti nakaadadu a riro itoy a panawen, ngem malapdan ti aramid gapu iti panagkurang ti sanikua. Nakitak a ti kinapudno masapul a maipan ket ditay koma natakrut la unay, a dagiti folleto ken warnakan nasaysayaat koma a maipan iti dina pakasapulan ngem ti pannakaipaidam kadakuada iti maysa a tao nga ipategna ida ken adda pagimbagan a maparnuayda kenkuana. Nakitak a dagiti pagilasinan iti kamaudianan nga aldaw masapul a maiparang a silalawag, ta dagiti panangiparangarang ni Satanas isudat umadu. Dagiti warnakan ni Satanas ken dagiti babaonenna umaduda, pumigsa ti pannakabalinda, ket daydiay aramidentayo tapno maipan ti kinapudno kadagiti sabsabali masapul nga aramiden itan a sipapardas.

Naipakita kaniak a ti kinapudno a maiwarnak ita, agpautto, ta isut kinapudno kadagiti kamaudianan nga aldaw; agbiagto, ket basbassitton ti pannakaisaona iti masangoanan. Saan a masapul nga aramaten dagiti di mabilang a sasao iti warnakan a mangsalaknib iti sasawenna ken agraniag iti kinalawagna. Ti kinapudno isut nalinteg, nalaka, nalawag, ken agtakder a sititibker iti panangsalaknibna kenkuana ngem saan a kasta ti riro. Isut nakarikrikus ken natiritir a masapul ti nakaadadu a sasao a pangilawlawag iti nakillo a langana. Nakitak nga amin a lawag a naawat kadagiti sumagmamano a disso naggapuda iti warnakan; a dagiti karkararua inawatda ti kinapudno iti kastoy a pamayan, ket sada insao kadagiti sabsabali; ket ita kadagiti disdisso nga adda dagiti sumagmamano, dagitoy isudat naawis babaen itoy di agununi a babaonen. Isisu la ti nangaskasaba. Ti aramid ti kinapudno saan koma a mapawilan iti panagrang-ayna gapu iti panagkurang ti sanikua. [102]

Urnos ti Evangelio

Impakita kaniak ti Apo a ti urnos ti evangelio isut kaamak ken nabaybay-an la unay.[1] Masapul a liklikan ti kinaformal; ngem ti panangaramid itoy di met baybay-an ti urnos. Adda urnos idiay langit. Adda urnos ti iglesia idi adda ni Cristo ditoy daga, ket kalpasan ti ipapanawna dagiti apostolna sinalimetmetanda a siannad ti urnos. Ket ita kadagiti kamaudianan nga aldaw, a ti Dios iyegna kadagiti annakna ti panagkaykaysa iti pammati makita ti pannakasapul ti urnos ita nga adadda ngem iti kaanoman; ta idinto ta ti Dios pagkaykaysaenna dagiti annakna, ni Satanas ken dagiti dakes nga angelna naganetgetda unay a manglapped itoy a panagkaykaysa ken mangdadael kenkuana. Iti kasta maapura ti pannakaipan iti kataltalonan dagiti lallaki nga agkurang iti kinasirib ken pannangikeddeng, a nalabit dida pay maaywanan a naimbag dagiti pagtaenganda, ken awananda pay iti urnos wenno panangiturong kadagiti sumagmamano nga inted ti Dios nga aywananda idiay balayda, nupay kasta mariknada a kabaelanda nga aywanan ti ipastoran. Aramidenda dagiti adu a riro iti panagtignay, ket dagidiay a dida ammo ti patpatientayo okomenda nga amin dagiti babaonen kasda la kadagitoy a lallaki nga imbaonda met la dagiti bagbagida. Iti kasta ti aramid ti Dios isut maibabain, ket adu kadagiti di mamati, a no koma no saan a kasta, naragsak ken naganetgetda koma nga agsalsaludsud, Kasta kadi dagitoy a banbanag?

Dagiti tattao a dagiti panagbiagda saan a nasantoan

[1]Dagiti Adventista naggapuda kadagiti nadumaduma nga Iglesia, ken idi damona awanandat panggep a mangibangon iti sabali nga iglesia. Kalpasan ti 1844 adda dakkel a gusoguso, ken ti kaadduanna napigsa iti ibubusorna iti aniaman nga organisasiorí, ta patienda a saan a maitutop daytoy iti naananay a wayawaya ti evangelio. Dagiti pammaneknek ken trabaho ni Mrs. White nagtultuloy a binusbusorna ti kinapanatiko, ken iti pammalakad a naited ba baen kenkuana, ti organisasion iti maysa a kita a forma naipaganetget a nasapa kas kasapulan tapno maliklikan iti gusoguso.

[103]

ken awan galadda a mangisuro iti agdama a kinapudno sumrekda iti kataltalonan a saan a binigbig ti iglesia wenno dagiti kakabsat a sapasap, ket pannakakusokuso ken panagsisina ti maibungana. Dadduma addaanda ti kapanunutan ti kinapudno, ket maitedda met ti pangpaneknek, ngem agkurangda iti naespirituan a panagbiag, nalinteg a panangikeddeng, ken kapadasan; agkurangda kadagiti adu a banbanag a masapul unay a maammoanda sakbay ti pannakabalinda a mangisuro iti kinapudno. Dadduma dida ammo dagiti pangpaneknek, ngem agsipud ta sumagmamano a kakabsat mangngegda a nasayaat ti panagkararagda ken makaitedda iti makaparugso a pammagbaga iti sagpaminsan mapilitda a mapan iti kataltalonan, a mangasikaso iti aramid a di inikkan ti Dios ida kadagiti galad ket awananda ti makaanay a kapadasan ken nalinteg a panangikeddeng. Umay ti naespirituan a panagtangsit, maipangatoda ket agparangda babaen iti allilaw nga ipagarupda nga isudat trabajador. Dida pay ammo dagiti bagbagida met laeng. Agkurangda iti na-linteg a panangikeddeng ken naanus a panagrason, iparparangda dagiti bagbagida, ket ibagbagada dagiti adu a banbanag a dida mapaneknekan iti pannakaaramat ti Sao. Ammo ti Dios daytoy; ngarud dina ayaban dagitoy nga agtrabajo kadagitoy napeggad a panawen, ket naannad koma dagiti kakabsat a mangiduron kadugitoy nga apan iti kataltalonan ta saan nga inayayaban ti Dios ida.

Dagitoy a tattao a di inayaban ti Dios isuda ti kadakkelan ti panagtalek nga isudat naayaban ket dagiti aramidda nasken unay. Mapanda iti kataltalonan ket dida met makaited iti nasayaat nga influensia; nupay kasta iti sumagmamano nga ayan adda met bassit a magun-odanda, ket gapu itoy maiturongda ida ken dagiti sabsabali a mangpanunut a pudno nga inayaban ti Dios ida. Saan a natudo a dagiti tattao inayaban ti Dios ida no adda saggabassit a magun-odanda; ta dagiti angeles ti Dios agtigtignayda kadagiti puspuso dagiti napudno nga annak tapno malawagan ti kapanunutanda kas ti agdama a [104] kinapudno, tapno mabalinda a petpetan ket agbiagda. Ket uray pay no dapitoy nga imbaonda dagiti bagbagida agianda iti di nangikabilan ti Dios kadakuada ket kunkunada a mangisuroda, ket adda met dagiti karkararua a mangawat iti kinapudno babaen iti panagdengngegda kadakuada, daytoy saan nga isut pakakitaan nga inayaban ida ti Dios. Dagiti karkararua nga umawit iti kinapudno babaen ti panagdengngegda kadakuada awatenda ken maipanda iti pannakasuot ken pannakaadipen, inton masarakanda a dagitoy a tattao dida met nagtakder iti pammagbaga ti Dios, Uray pay no dagiti dakes a tattao agsaoda iti kinapudno mabalin nga adda dadduma nga umawat kenkuana; ngem dina iyeg dagiti mangisao iti pananganamong ti Dios. Dagiti dakes a tattao dakesda pay la a tattao, ket kas mayannatup iti allilaw nga inaramidda kadagiti ayayaten ti Dios, ken kas ti pannakakusokuso a naiyeg iti iglesia, kastanto met ti pannakadusada; saanto nga agtaeng a naabbungan dagiti basbasolda, no di ket mapudasdasandanto iti aldaw ti narungsot a gura ti Dios.

Dagitoy nga imbaonda met la ti bagbagida isudat lunod ti aramid ti Dios. Dagiti napudno a karkararua ikabilda ti panagtalekda kadakuada, nga ipagpagarupda nga agtigtignayda iti pammalakad ti Dios ken nakipagmaymaysada iti iglesia ket iti kasta mapalubosanda a mangtaming kadagiti ordenansa, ket, idinto ta nalawag met nga araramidenda koma ti pagrebbenganda, ipalubosda nga isudat mangbautisar kadakuada. Ngem inton umay ti lawag, ta pudno nga umayto, ket maammoandanto a dagitoy a tattao saanda met a kas ti nangawatanda idi, nga isuda adipen nga inayaban ti Dios, maipandanto iti pannakasuot ken duadua no pudno met laeng dagiti insursuroda kadakuada ket mariknada a masapul a baliwanda manen nga adalen ida amin; riribuken ken kumikomen ida ti kabusor maipapan kadagiti amin a kapadasanda, no ti Dios inturongna met la ida wenno saan, ket dida mapnek aginggana ti mabautisaran ken mangabarroananda manen. Dakdakkel ti panangbannog [105] kadagiti espíritu dagiti babaonen ti Dios iti ipapanda kadagiti disso a napanan dagitoy a nangipakita iti dakes nga influensia ngem iti ipapanda kadagiti babbaro a yan. Dagiti adipen ti Dios nalawag ti panangtratarda, nalatak ti panagtrabajoda, ket dida abbungan dagiti riro; ta agtartrabajoda iti nagtengngaan dagiti sibibiag ken dagiti natay ket idatagdanto ti kuentada iti pannakatalekda, iti misionda, ken ti influensia nga inaramatda iti ipastoran ti Apo a nangikabilanna kadakuada nga aywanan.

Dagidiay nga umawat iti kinapudno ken maipan iti kakasta a pannakasuot naammoanda met la koma ti ki-napudno uray di koma napnapan dagitoy a tattao ket innalada la koma ti napakumbaba a kasasaad nga insangrat ti Dios kadakuada. Sikikita ti mata ti Dios kadagiti gamengna, ket naiturongna kadakuada dagiti naayaban ken napili a babaonenna—tattao nga agtignay a buyogan ti pannakaawat. Ti lawag ti kinapudno naipakita ken naipasarakna koma ti pudno a kasasaad dagitoy a karkararua, ket inawatda koma a napakuyogan iti pan-nakaawat, ket napnekda koma iti kinapintas ken kinalawagna. Ket idinto a nariknada dagiti mannakabalin a naibunga nagbalinda koma a napigsa ken makaited iti nabileg nga influensia.

Manen naipakita kaniak ti peggad dagitoy nga agbanbaniaga a di inayaban ti Dios. No adda bassit a magapuananda mariknanto dagiti galad a pagkuranganda. Maaramidto dagiti di nalinteg a panagtignay, ket gapu iti kinakurang ti kinasirib dagiti napateg a karkararua maipandanto iti kasasaad a didanto pulos madanonen. Nakitak a ti iglesia riknaenna koma ti pagrebbenganna ket kitaenna koma a siaannad ken singangayangay ti panagbiag, galgalad, ken panagtigtignay dagidiay nga agkunkuna nga isudat mannursuro. No saan a maited ti di mariro a pakakitaan a ti Dios inayabanna ida ket ti “ay-ay” maiparabaw kadakuada no dida ipangag ti ayab, isut pagrebbengan ti iglesia ti agtignay ken ipakaammona a dagitoy a tattao a saan ida a bigbigen ti [106] iglesia a mannursuroda. Dayta laeng ti kakaisuna a dalan nga alaen ti iglesia tapno malawagan itoy a banag ta ti dagsen isut maiparabaw kadagiti mangbukel iti iglesia.

Nakitak a ti ruangan a sumrekan ti kabusor a mangkusokuso ken mangriribuk iti ipastoran mabalin a serraan. Sinaludsudko iti angel no kasano ti pannakaserrana. Kinunana, “Ti iglesia masapul a mapan iti Sao ti Dios ken mapatibker iti urnos ti evangelio, isu a di naipateg ken naliwayan.” Daytoy ti masapul a di maliklikan tapno maipan ti iglesia iti panagkaykaysa ti pammati. Nakitak nga idi kaaldawan dagiti apostol nagpeggad ti iglesia iti pannakaallilaw ken ti panangipapilit dagiti saan a pudno a mannursuro. Iti kasta dagiti kakabsat nangpilida kadagiti lallaki a nakaipakita iti naimbag a pammaneknek a mabalinda nga iturayan a naurnos dagiti pagtaenganda, ken kabaelanda a lawlawagan dagiti adda iti sipnget. Inammoda iti Dios maipapan kadagitoy a lallaki, ket kalpasanna, kas mayannurot iti yaanamong ti iglesia ken ti Espiritu Santo, isudat nailasin babaen iti panangiparabaw kadagiti imima. Idi naawatdan ti pakumit ti Dios ken ti pananganamong ti iglesia, napandan a nangbautisar iti nagan ti Ama, Anak ken Espiritu Santo, ken nangannong kadagiti ordenansa ti balay ti Apo, a nasansan nga inururayda dagiti sasanto babaen iti panangiparangda kadagiti mangitakder ti naburak a bagi ken naibukbuk a dara ti nailansa a Mangisalakan, tapno maipalagip manen a sadiwa kadagiti isip dagiti annak ti Dios dagiti panagsagaba ken ipapatayna.

Nakitak a saantay a nataltalged ita a maibusor kadagiti saan a pudno a mannursuro ngem kadagidi kaaldawan dagiti apostol, ket, no awanen ti adadu nga aramidentayo, masapul a surotentay dagiti naisangsangayan nga addang nga inaramidda tapno magun-odantayo ti talna, timpuyog, ken urnos ti ipastoran. Adda kadatayo ti pagpatuladda, ket masapul a surotentayo. Dagiti kakabsat nga addaan kapadasan, ken nalinteg a [107] panagisisip masapul nga agtataripnongda, ket iti panangsurotda iti Sao ti Dios ken ti yaanamong ti Espiritu Santo a mapakuyogan iti nasged a kararag iparabawda dagiti imimada kadagidiay a nakaipakitaan iti naananay a pammaneknek nga inawatdan ti pakumit ti Dios, ket mailasindan a mangaramat iti amin a panawenda iti trabajona. Daytoy nga aramid ti mangipakita iti yaanamong ti iglesia iti pannakaibaonda kas pudno a babaonen a mangipan iti kapasnekan a damag a naited kadagiti tattao.

Saanto nga ipakumit ti Dios ti pannakaaywan ti ipastoranna kadagiti lallaki ken babbai a ti isip ken panangikeddengda pinakapsut dagiti naikasigudan a riro a paggugustoda, kas ti makunkuna a kinaananay[*] ken Espiri-tualismo, ket dagidiay, a babaen iti araramidda idi adda kadagitoy a riro, imbabainda ti bagbagida ket inyegda ti pannakababalaw ti aramid ti kinapudno. Uray pay no mariknada itan a nawayaanda iti riro ken kabaelandan ti mapan ken agisuro itoy maudi a damag, kaskasdi a ti Dios dinanto pay la awaten ida. Dinanto italek nga aywananda dagiti napateg a karkararua ta ti panangikeddengda napaalas idi addada iti riro ket itatta napakapsuten. Ti dakkel ken Santo isut naimun a Dios, ket dagitinto la nasantoan a tattaona ti alaenna a mangbaklay iti kinapudnona. Ti nasantoan a linteg nga insao ti Dios idiay Bantay Sinai isut paset ti kinaisuna met laeng, ket dagitinto laeng tattao a nainget ti panangsalimetmetda ti mapadayawan a mangisuro kenkuana kadagiti sabsabali.

Dagiti adipen ti. Dios a mangisuro iti kinapudno masapul a nalinteg ti panangikeddengda. Isudat tattao a makaibtur iti pannakisuppiat ket dida maparugso; ta dagidiay a sumuppiat iti kinapudno gargariendanto nga agpungtot dagiti mangisuro kenkuana, ket tunggal pangsuppiat a maipakat, maaramatto iti kadaksan a langana a mangbusor iti kinapudno. Dagiti adipen ti Dios nga

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[108]

agawawit iti damag masapul a nakasaganada a mangsungbat kadagitoy a pangsuppiat, a sitatalna ken sipapakumbaba, babaen iti lawag ti kinapudno. Masansan a dagiti sumuppiat agsaoda kadagiti ministro ti Dios iti makasinit a wagas, tapno agaramatda met koma iti kasta met la a wagas sadanto ibaga kadagiti sabsabali a dagiti mannursuro kadagiti bilbilin ti Dios addaanda iti napait nga espiritu ken nakuspagda, kas iti naipadamag. Nakitak a masapul a nakasaganatayo a sumaranget kadagiti pannuppiat, ngem mapakuyogan iti anus, nalinteg a panangikeddeng, ken kinapakumbaba, a bay-antayo a dagiti panagrasontayo maited kadakuada ti pigsa a karbenganda, saantay nga isao ida a kasla nalinteg a kapanunutan, ket sa ipabpababatayo daydiay sumuppiat, ket satay iparang ti natangken nga espiritu a maibusor kenkuana; ngem ikkantayo ti bileg dagiti pangsuppiat, satay iruar ti pudno ket bay-antay nga isut mangsungbat ken mangikkat kadagiti riro. Ket iti kasta maaramid iti nasayaat a panangiparang, ket dagiti napasnek a sumupsuppiat akuendanto a naallilawda ket dagiti agsalsalimetmet kadagiti bilbilin saanda met a kas ti maipadpadamag.

Dagidiay nga agkunkuna nga isudat adadipen ti sibibiag a Dios masapul a mayatda nga agserbi kadagiti isuamin, lugar nga itangsitda dagiti bagbagida iti ngatoen digiti kakabsat, ket masapul nga adda kadakuada ti naasi, naraem nga espiritu. No agriroda nakasaganada a mangipudno a naananay. Ti kinapudno ti panggep di makapagtakder a kas pambar ti di panangipudno kadagiti riro. Ti panangipudno dinanto pabassiten ti panagtalek ti iglesia iti naibaon ket masapul a mangted iti naimbag a pagpatulad; ti espiritu ti panangipudno masapul a maidagadag iti iglesia, ket ti nasam-it a panagkaykaysa isuntot maibungana. Dagidiay nga agkuna a mannursuroda masapul nga isudat pagtuladan iti kinasingpet, kinaemma, ken kinapakumbaba, nga adda kadakuada ti naasi nga espiritu, tapno makaawisda kadagiti [109] kerarua a mapan ken Cristo ken iti kinapudno ti Biblia. Ti maysa a ministro ni Cristo masapul a nadalus ti pannakisarsaritana ken ti aramidna. Masapul a panpanunutenna nga isut mangitited kadagiti sasao ti paltiing, dagiti sasao ti nasantoan a Dios. Masapul a panpanunutenna pay a naipaaywan kenkuana ti ipastoran ket isu ti mangidatag kadakuada ken Jesus, ken makikakaasi iti agpaay kadakuada a kas ti pannakikakaasi ni Jesus iti Ama nga agpaay kadatayo. Naitudo manen kaniak ti kapadasan dagiti annak ti Israel idi unana ket nakitak no kasano ti kinadalus ken kinasanto dagidi nagannong iti santuario agsipud ta gapu iti aramidda naipanda a nadekket iti pannakikadduada iti Dios. Dagidiay nga aggannong masapul a nasantoan, nadalus ken awan tulawda, ta no saan dadaelento ti Dios ida. Saan a nagbalbaliw ti Dios. Kas kasisigudna isut nalinteg, ken nadalus, ken nainget. Dagidiay nga agkuna nga isuda dagiti ministro ni Jesus masapul a tattaoda nga adut kapadasanda ken nasingpetda, ket iti amin a panawen ken amin a yan makaitedda koma iti nasantoan nga influensia.

Nakitak a dimtengen ti panawen a dagiti babaonen mapanda koma iti uray sadinoman a yan ti lukat, ket ti Dios isut mapan iti masangoananda, ket luktanna ti puspuso dagiti agdengngeg. Masapul a maserrek dagitti babbaro a disso, ket, no daytoy ti maaramid, nasayaat no agkuyog ti sagdudua, tapno agpinnatibker ti maysa ken maysa kadakuada. Naiparang kaniak ti maysa a gakat a kastoy: Isut naimbag no dua a kabsat ti mangirugi ken agbaniaga nga agkuyog a mapan kadagiti kasipngetan a yan, idiay a yan ti kadakkelan a pannakasuppiat ken pakasapulan ti dakkel a panagbannog, ket iti natunos a panangipeksa ken napigsa a pammati iparang ti kinapudno kadagidiay nga adda iti sipnget. Ket intono kuan, tapno adadu pay ti maaramidda sarungkaranda dagiti adu a disso, agsinada, ngem agsarakda met la sagpaminsan, inton agbaniagada, tapno agpinnapigsada iti pammati, ket iti kasta agtinnulongda a mangpapigsa [110] kadagiti imima ti maysa ken maysa. Manen, nasayaat nga aginnumanda maipapan kadagiti ayan a nalukatan kada-kuada, ket sada ikeddeng no ania kadagiti sagut nga adda kadakuada ti kasapulan ken no ania ti pamayan a kasayaatan a pangdanon iti kararua. Iti kasta inton agsinada manen ti tured ken pigsada napabaro a mangsaranget iti pannuppiat ken kinasipnget ken agbannog a dagiti puspusoda makarikna iti pannakaisalakan dagiti matmatay a karkararua.

Nakitak a dagiti adipen ti Dios adda rebbeng ti mapan a maminadu iti maymaysa a kataltalonan a pagtrabajoan, ngem masapul nga agbirukda kadagiti karkararua kadagiti babbaro a lugar. Dagidiay a naipasdeken iti kinapudno dida koma biruken ti adadu pay a pannakaasikasoda; ta masapul nga agtakderda metten nga isisuda, ken mangpapigsa kadagidiay nga adda iti aglawlawda, idinto a dagiti babaonen ti Dios sarungkaranda dagiti nasipnget ken putputong a disso, nga ipasdekda ti kinapudno iti sangoanan dagidiay nga ita dida pay nalawagan iti agdama a kinapudno.

*****

Dagiti Parikut ti Iglesia[1]

Ayayatek A Kakabsat A Lallaki Ken Babbai: Idinto ta ti riro napardas ti panagsaknapna, masapul nga agriingtayo iti aramid ti Dios, ken bigbigentayo ti panawen nga intay pagbibiagan. Ti kinasipnget kayubotanna ti daga ken ti napuskol a kinasipnget dagiti tattao. Ket idinto a nganngani amin ti aglawlawtayo isut linapunos ti napuskol a kinasipnget ti riro ken allilaw,

[1]Manipud Review, Agosto 11, 1853.

[111]

masapul nga iwagsaktay ti kinanengneng ket agbiagtay iti asideg ti Dios, tapno makagun-odtay kadagiti nadiosan a rayos ti lawag ken dayag manipud iti rupa ni Jesus. Kas ti ipupuskol ti kinasipnget ken iyaadu ti riro, masapul a gun-odentay ti adadu ken naananay a pannakaammo iti pudno ken makasagana a mangtengngel iti takdertayo kadagiti Sursurat.

Masapul a mapasantotayo, babaen ti kinapudno, a naan-anaytay a maitalaga iti Dios, ket iti kasta ipakitatay iti panagbiagtayo ti nasantoan a panamati a ti Dios mabalinna ti mangibukbuk iti umadadu a lawag kadatayo ken ta tapno mabalintay a kitaen ti lawag iti lawagna, ken mapapigsatay met iti pigsana. Tunggal kanito a ditay agsalukag mabalin a maipantay iti panangallilaw ti kabusor ket addatay iti dakkel a peggad iti panangabakna kadatayo babaen kadagiti pannakabalin ti sipnget. Bilinen ni Satanas dagiti angelna nga agsiput ken abakenda dagiti amin a mabalinda; a sarakenda dagiti amin a kinasukir ken basbasol a nalaka a manglawlaw kadagidiay nga agkunkuna a mamati iti kinapudno, ken mangikabil iti sipnget iti aglawlawda, tapno isardengda ti agsalukag, ket alaenda ti dalan a mangibabain iti aramid a kunada nga ayayatenda, ket yegda ti ladingit iti iglesia. Dagiti kararua dagitoy a naisiasi ken di nasalukag sumipngetda la a sumipnget, ket ti lawag ti langit lumidemto kadakuada. Dida mailasin dagiti basbasol a manglawlaw kadakuada, ket ni Satanas ipakatna ti iketna iti aglawlawda ket maalana ida iti silona.

Ti Dios isu ti pigsatayo. Masapul a kumitatay Kenkuana iti kinasirib ken pannakaidalan, a kitkitaentay ti dayagna, ti pagimbagan ti iglesia, ken ti pannakaisalakan dagiti karkararuatay met laeng, masapul nga abakentay dagiti basbasol a nalaka a manglawlaw kadatayo. Masapul nga intunggal maysa sapulenna koma a gunoden ti baro a balligi tunggal aldaw. Masapul a sursurroentay koma ti agtakder a datdatayo ken agsadag a [112] naananay iti Dios. Ti kasapaan a masursurotayo daytoy isut nasaysayaat. Sapulen koma tunggal maysa ti nagkapkapsutanna a dina naaramid, ket sa agsiput a simamatalek a di abaken dagiti basbasolna, no di ket magun-odanna koma ti balligi kadakuada. Iti kasta adda panagtalektay iti Dios, ket ti iglesia mailiklikto iti dakkel a riribuk.

Dagiti babaonen ti Dios, no panawanda dagiti pagtaenganda, ta apanda agisalakan kadagiti karkararua, aramatenda ti adu a panawenda nga agpaay kadagiti addan iti kinapudno iti adun a tawtawen, ngem nakapsutda pay laeng, agsipud ta natagubayada met, nga isardengda ti mangalalluad kadakuada, ket no dadduma agpanunutda a sulisogenda ti kabusor a mangsulisog kadakuada. Maipanda iti sangkabassit a pagrikutan ken pakasuotan, ket ti panawen dagiti adipen ti Dios maaramat manen a pangsarungkar kadakuada. Panpanunutendanto iti adu nga oras wenno aldaw a dagiti kararuada mapaldaangan ken madanar gapu kadagiti babassit a pagrikutan ken sulsulisog a mapagsasaritaan a mangngegda, a tunggal maysa padagsenenna ken padakkelenna unay ida, gapu iti butengna a panunuten a dagiti adipen ti Dios ipagarupda a dagita a pagrikutan isudat babassit unay nga iti kasta dida masapul nga asikasoen. Lugar nga agsanggirda kadagiti adipen ti Dios a tumulong kadakuada kadagitoy a pakasuotan agpakumbabada ket koma iti sangoanan ti Dios ken agayunar ken agkarkaragda inggana ti pannakaikkat dagita a pakasuotan.

Adda dadduma nga agpanunut a ti nangayaban ti Dios nga aramiden dagiti babaonen iti kataltalonan isu ti ipapanda no maayabda a mangubba kadakuada kadagiti taktakkiagda, ket ti kangrunaan a paset ti aramidda isu ti mangurnos kadagiti babassit a pakasuotan ken paggigiddiatan nga inyegda kadakuada met laeng babaen iti saan a naannad a panagtignay, ken babaen iti panagsukoda iti kabusor, ken panangpanuynuy ken di panangisuko [113] iti espiritu nga agdildillaw kadagiti adda iti aglawlawda. Ngem sadino ti ayan dagiti mabisin a carnero itoy a panawen? Mabisinan iti tinapay ti biag. Dagidiay nga ammoda ti pudno, ket nairamutda kenkuana, ngem dida met tungpalen ida—no koma no nagtulnoganda, nailisida koma iti adu kadagiti pakasuotanda—tengtenglenda dagiti babaonen, ket ti panggep a nangayaban ti Dios kadakuada saan a maaramid. Mapaladingitan dagiti adipen ti Dios ket mapukaw ti turedda gapu kadagiti parikut ti iglesia, idinto a masapul koma nga amin padasenda koma a dida nayonan ti dagsen ti maysa a dutdot iti awitda, no di ket babaen kadagiti sasao a pangparagsak ken ti kararag ti pammati tulonganda ket koma ida. Di ket koma adadu ti panawenda no dagidiay nga agkunkuna a patienda ti pudno agsapulda iti aglawlawda kadagiti tulonganda, lugar nga isuda ti agsapsapul ti tumulong kadakuada. Kas ti maararamid ita, no dagiti adipen ti Dios sumrekda kadagiti nasipnget a luglugar, a dipay nakaipakaammoan ti pudno, awawitenda ti nadanar nga espiritu a gapu iti di masapul a panangsuot dagiti kakabsatda. Mainayon iti daytoy, masapul a sarangtenda ti kinaawan pammati ken ti gura dagiti sumuppiat ken ti panangipayatpayat dagiti dadduma kadakuada.

Amangan ket koma ti kinalaklakana no maayayat dagita nga adipen, ken amangan koma ti pannakaidayaw ti Dios no dagiti adipenna mawayaanda a di mapakapsut ken masuot, ta tapno iti naragsak nga espiritu idiayada ti pudno iti kinapintasna. Dagidiay a napabasol iti panagsapul iti adu la unay a panagbannog dagiti adipen ti Dios ken mangpadagsen kadakuada kadagiti suot nga isuda met la koma ti mangurnos, idatagdanto ti kuentada iti Dios gapu kadagiti amin a panawen ken sanikua a naaramat, tapno mapnek ti tarigagayda da met laeng, nga iti kasta pinaayatanda ti kabusor. Addada met koma iti kasasaad a matulonganda dagiti kakabsatda. Dida koma itungtungkua dagiti pakasuotan ken pagrikutanda a [114] mangpadagsen iti dagup ti gimong, wenno aguray agingga iti yuumay ti sumagmamano a babaonen a mangurnos kadakuada; no di ket mapanda iti sangoanan ti Dios a mangpalinteg kadakuada, nga iwalinda iti dalan dagiti amin a pakasuotanda, ket nakasaganada koma inton umay dagiti trabajador a mangpapigsa kadagiti imimada, lugar a mangpakapsut kadakuada.

*****

Inanama ti Iglesia[1]

Iti dipay nabayag kimmitaak iti aglawlaw kadagiti naemma a pasurot ti naemma ken napakumbaba a Jesus, ket nariribuk unay ti isipko. Adu kadagiti agkunkuna nga agururay iti napardas a yaay ni Cristo agbalinda metten a tumunos itoy lubong ket adadu ti panangsapulda iti panangdayaw kadakuada kadagiti adda iti aglawlawda ngem ti panangsapulda iti pananganamong ti Dios kadakuada. Nalamiis ken naformaldan, a kas kadagiti igiglesia la ti nagan isu a nakaisinaanda iti dipay nabayag. Dagiti sasao a naited iti iglesia ti Laodicea iladawanda a naananay ti agdama a kasasaadda. (kitaem ti Apoc. 3: 14-20.) Isudat saan a “napudot ket di met nalamiis,” no di ket “napatay ti lamiisda.” Ket malaksid no ikaskasoda ti pammagbaga ti “matalek ken pudno a Saksi” ken sigaganetgetda nga agbabawi ken mangpaadda iti “balitok a napasudi iti apuy,” “pagananay a puraw,” ken ti “agas ti mata,” Isu ituprananto ida iti ngiwatna.

Ti panawen dimtengen nga adu kadagidiay nga idi kua inyikikkisda gapu iti ragsak iti pannakaigiddato ti yaay ti Apo, addada itan iti takder dagiti iglesia ken ti lubong a nanguyuyaw kadakuada idi gapu iti pammatida

[1]Manipud Review, Junio 10, 1852.

[115]

iti yaay ni Jesus, ken nangisaknap kadagiti amin a kita ti ulbod a mangpataud ti gura kadakuada ken mangdadael iti influensiada. Ita, no siasinoman mailiw iti sibibiag a Dios, mabisin ken mawaw iti kinalinteg, ket ti Dios itedna kenkuana ti pannakarikna iti pannakabalinna, ket pennekenna dagiti tarigagay ti kararuana babaen iti panangiparukpukna ti ayatna iti pusona, ket no ipadayagna ti Dios iti inna panangidayaw Kenkuana, masansan nga isut ibilang dagitoy nga agkunkuna a mamati iti mabiit a yaay ti Apo a naallilaw, ket mapabasol a naakaran iti mesmerismo wenno naaddaan iti dakes nga espiritu.

Adu kadagitoy a Cristiano ti agkawwes, agsao, ken agtignay a pumada iti lubong, ket ti la kakaisuna a pakailasinan kadakuada isu ti panagkunkunada a mamatida. Uray pay kunkunada a kumitkitada ken Cristo, ti sarsaritaenda saan a ti langit, no di ket dagiti nailubongan a banbanag. “Ania a kita dagiti tattao” ti pagbalinan dagitoy koma iti “nasantoan a panagsasao ken kinasingpet,” nga agkunkuna nga “ururayen ken tarigagayanda ti yaay daydiay aldaw ti Dios.” 2 Pedro 3:11, 12. “Isuamin dagiti addaan itoy nga inanama kenkuana, aggugor a kas Isu nadalus.” 1 Juan 3:3. Ngem isut nalawag nga adu kadagidiay a mangaramat iti nagan nga Adventista adadu ti panangadalda iti panangpaestiloda kadagiti bagbugida ken tapno agparangda a napintas kadagiti dagup ti lubong ngem ti panangadalda iti Sao ti Dios tapno magun-odanda ti pananganamongna.

Ania ngata no ni naayat a Jesus, ti pagwadantayo, agparang kadakuada ket dagiti agkunkuna a mamati iti religion, iti sapasap, kasdanto met la kadagiti tattao idi immuna a yaayna? Naiyanak iti kolloong. Surotenyo ti panagbiag ken ti panagministrona. Isut tao ti ladingit ken naamammona ti liday. Dagitoy agkunkuna a Cristiano rebbengda ti mabain iti sangoanan ti naemma ken napakumbaba a Mangisalakan a nagkawwes laeng iti simple, awan dadaitna a kagay, ken awan ti nabalinna [116] a nangisaadan iti ulona. Ti awanan mulit, mananglipat iti siak a biagna ti mangbabalaw kadakuada. Ti nasantoan a kinatalnana isut natadem a mangguped iti kinaangaw ken naubbaw a katkatawada, ti awanan babak a pannakisarsaritana isut mangguped kadagiti nailubongan ken naaguman a panagsasaritada; ti panangibagana iti di napaestilo, nalatak a kinapudno, isut mangiparang iti pudno a kababalinda, ket iti kasta ti tarigagayda isu ti mangpalisi iti dalan ti naemma a pagtuladan, ni nakaayayat a Jesus, iti kasapaan a mabalinda. Isudanto ti sumagmamano kadagiti umuna a mangtiliw Kenkuana kadagiti panagsaona, ken mangipukkaw, “Ilansam! Ilansam!” Juan 19:6.

Surotentay ni Jesus idi a sipapakumbaba a nagsakay a mapan idiay Jerusalem, idi nga “amin dagiti adu unay nga adalanna rinugianda ti nagragsak ken nagdaydayaw iti Dios iti dakkel a timek, . . . a kunkunada, Naingasatan ti Ari, nga umay iti nagan ti Apo; talna idiay langit, ket dayaw iti Kangatoan. Ket dadduma kadagiti Fariseo a naitipon kadagiti adu a tao, kinunada Kenkuana: Mannursuro, atipaem dagiti adalam. Ket Isu simmungbat ket kinunana kadakuada: Kunak kadakayo a no dagitoy agulimekda koma dagiti batbato agikkisdanto.” Lucas 19:37, 40. Ti dakkel a bunggoy da-gidiay agkunkuna a paspasungadenda ni Cristo natureddanto a kas kadagidi Fariseo nga agkuna nga agulimek koma dagiti adalanna, ket nalablabit iyikkisdanto ti “Fanatismo! Mesmerismo! Mesmerismo!” Ket dagidi adalan, a nangyaplag kadagiti kawwesda ken sangsanga ti kayo naibilangda a narugso ken naparammag. Ngem addanto tattao ti Dios ditoy daga a saan a nalamiis ken natay, no di ket mabalinda nga idaydayaw ken pagrukbaban ti Dios. Awatennanto ti panagdayaw kadagiti dadduma a tattao, ket no dagidiay a pinilina, dagiti mangsalsalimetmet kadagiti bilbilinna, agulimekda, uray pay dagiti batbato agpukkawdanto. Umay ni Jesus, ngem saan a kas idi immuna a yaayna, a maladaga idiay Belen; saan a [117] kas di nagsakay a mapan idiay Jerusalem, idi a dagidi adalan dinaydayawda ti Dios iti napigsa a timek ket impukawda, “Hosanna”; ngem iti dayag ni Amana ken ti dagup ti bunggoy dagiti nasantoan nga angel a mangkuyog Kenkuana iti yaayna ditoy daga. Amin dagiti angel panawandanto ti langit idinto a dagiti agururay a sasanto kumitkitadanto Kenkuana ken iti langit, kas kadagidi lallaki a taga Galilea idi nga immuli manipud iti Bantay dagiti Olivo. Dagitinto laeng santo a naananay iti Pagwadan, ti mangipukkawto iti nakaayayat a rag-o inton makitada: “Adtoy, daytoy ti Diostayo; isu ti inururaytayo, ken isalakannatayto.” Isa. 25:9. Ket mabalbaliwandanto, “iti maymaysa a kanito, iti apagdarikmat, iti kamauddian a trompeta”—davta trompeta a mangriing kadagiti matmaturog a sasanto, ken mangayab kadakuada iti natapuk a nagiddaanda, a makawwesan iti nadayag a saan nga ipapatay, ket agikkisda. “Balligi! Balligi iti patay ken iti tanem!” Dagidi nabalbaliwan a sasanto maitayabda a sumabet iti Apo iti tangatang, a ni kaanoman didanton maisina manipud iti panggep ti ayatna.

Ti ururayen a kas itoy iti sangoanantayo, amangan nagdayag nga inanama, kasta a pannakasubbot a binayadan ni Cristo nga agpaay kadatayo babaen ti darana met laeng, medmedantay ngarud ti talnatayo? Ditayonto ngarud dayawen ti Diostayo uray pay iti napigsa a timek, a kas ti inaramid dagidi apostol idi nagsakay ni Jesus nga agpa-Jerusalem? Saan kadi a nadaydayag pay ti ururayentayo ngem isuda? Naramanantayon aagiti pannakabalin ti lubong nga umay, ket iliwentay pay ti adadda. Ti dagup ti biagko umkis iti sibibiag a Dios, ket diakto mapnek inggana iti maaddaanak iti kinapunnona. [118]

Panagsagsagana iti Yaay ni Cristo[1]

Ayayatek A Kakabsat A Laliakt Ken Babbai: Patientay met laeng iti amin a pusotayo nga umayen ni Cristo iti mabiit ket ita addaantay ti maudi a damag ti kaasi a maited iti nagbasol a lubong? Ti pagpatuladtayo umisu met laeng a kas ti rebbengna? Babaen kadagiti panagbiag ken panagsasaotayo ipakpakitatay met laeng kadagiti adda iti aglawlawtayo nga ururayentay ti nagloriaan a panagparang ni Apotayo ken Mangisalakan a Jesu-cristo, isu a mangbalbaliwto kadagitoy naalas a bagbagitayo ket mayaspingto iti nadayag a bagina? Agbutengak di la ket ta ditay patien ken bigbigen dagitoy a banbanag a kas ti karbenganda koma. Dagidiay a mamati kadagiti masapul a pudno a patpatientayo, masapul nga ipakitada ti pammatida. Adu la unay ti panagsapsapul kadagiti pagragsakan ken banbanag a mangawis iti imatangtayo ditoy a lubong; ti isip isut mapabudoyan a mangpanpanunut iti adu unay maipapan iti kawwes ket ti dila masansan a sasawenna dagiti parparawpaw ken ubbaw a sarsarita, isu a mangipaneknek nga ulbod ti panagkunkunatayo nga adda pammatitayo, ta ti pagsasaritaantayo saan nga iti langit, isu a pangkitaantay koma iti Mangisalakan.

Dagiti angel isudat mangalalluad ken mangsarsaranay kadatayo; masansan a mapaldaangantayo dagitoy nga angel gapu kadagiti naalas a panagsasarita, panangangangaw, ken panagpaspasawtayo, ken kasta met ti ipapantay iti di naannad, nanengneng a kasasaad. Uray pay no dadduma aramidentay ti peksa a manggun-od iti balligi ket magur-odantayo, nupay kasta no ditay salsalimetmetan

[1]Manipud Review, Febrero 17, 1853.

[119]

no di ket apantay manen iti awanan annad, indi-ferente a kasasaad, a ditay mabalin nga ibturen ti pannakasulisog ken gubaten ti kabusor, ditay maanduran ti pannakasuot ti pammatitayo isu a napatpateg ngem ti balitok. Ditay agsagaba a gapu ken Cristo, ken agpasindayag iti pakarigatan.

Adda dakkel a pagkurangan ti pannakapabileg a Nacristianoan ken panagserbi iti Dios babaen iti pamunganayan. Ditay koma sapulen ti panangayayo ken ti panangpennektay iti siak, no di ket iti panangpadayaw ken panangitan-ok iti Dios, ket kadagiti amin nga aramiden ken sawentayo sikikitatay la koma iti dayagna. No kayattay a dagiti puspusotayo mapagketanda kadagitoy sumaganad a nasken a sasao, ket kankanayon a laglagipentay ida ditayto nalaka unay a matnag iti pannakasulisog ket manmanonto dagiti sasaotayo ngem nasayaat ti pannakapilida: Isu “nasugsugat a gapu kadagiti labsingtayo, isu napalitem a gapu kadagiti kinadangkestayo; ti dusa ti pakaikappiaantayo naipatay Kenkuana; ket gapu kadagiti saplitna maagasantayo.” Isa. 53:5. “Amin a sao nga awan kapapayanna a sawento dagiti tao, isu ti sungbatandanto iti aldaw ti pannakaokom.” Mat. 12:36. “Sika maysaka a Dios a makakita kaniak.” Gen. 16:13.

Ditay mapanunut dagitoy nasken a sasao, ken maipalagip kadatayo dagiti panagsagaba ni Jesus a datay nakakaasi a managbasol ti umawat ti pakawan ken masbut iti Dios babaen ti kapatgan a dara ni Jesus, a ditay la marikna ti nasantoan a pannakatengngel ken ti nasged a tarigagay nga agsagaba met gapu Kenkuana a nagtuok ken nagitured iti adu gapu kadatayo. No panpanunutentay dagitoy a banag, maipababanto ti ayayatentayo a siak, agraman ti kinatan-okna, ket iti lugarna agyanto ti rikna a kas ti rikna ti ubing, nga anusannanto ti panangbabalaw dagiti sabali ket saanto a nalaka a marurod. Ti espiritu a natangsit dinto sumrek a mangituray iti kararua. [120]

Masapul a dagiti pakaragsakan ken pakaliwliwaan ti Cristiano a napudno isunto ti langit. Dagiti nagagar a kararua dagidiay a nakaramanen kadagiti pannakabalin ti lubong nga umay ken nagrennekda kadagiti nailangitan a rag-o, didanto mapnek kadagiti banbanag ti daga. Dagiti kakasta adunto dagiti masarakanda nga aramiden kadagiti kanito nga awan araramidenda. Dagiti kararuada maawisto a kumita iti Dios. Sadino a yan ti gameng, idiay adda met ti puso, a mangaramid iti nasamit a pannakisarsarita iti Dios nga ayayaten ken pagdaydayawanda. Tinto mangray-aw kadakuada isu ti panangkitkitada iti gamengda—ti Nasantoan a Ciudad, ti daga a napabaro, ti agnanayon a pagtaenganda. Ket inton panpanunutenda dagiti banbanag a nangayed, nadalus, ken nasantoan, umasidegto ti langit kadakuada, ket mariknadanto ti pannakabalin ti Espiritu Santo, ket daytoy tumulongto a mangipanaw kadakuada ditoy lubong ken mamataud a ti mangliwliwa ken kangrunaan a rag-oda isu dagiti banbanag ti langit, ti nasam-it a pagtaenganda. Ti pannakabalin a mangguyugoy iti Dios ken iti langit kasta unay ti kinapigsana nga iti kasta awan ti aniaman a makaipanek kadagiti isipda ti kadakkelan a panggep a manggun-od iti pannakaisalakan ti kararua ken panagrukbab ken panangidayaw iti Dios.

No panpanunutek no kasano kaadu ti naaramid nga agpaay kadatayo tapno agtaengtayo a nalinteg, maiturongak nga agsiddaaw, Oh, ania ketdin nagdakkel nga ayat, nakaskasdaaw nga ayat, ti adda iti Anak ti Dios nga agpaay kadatayo, nakakaasi a managbasol! Agtaeng ngarud a nasadut ken awanan annad idinto nga amin naaramid nga agpaay iti pannakaisalakantayo? Dagun ti langit isut nangayangay gapu kadatayo. Masapul a nabiag ken nakariingtayo a mangraem, mangpadayag, ken mangdayaw iti nangato, nadaeg a Dios. Agkubkubbuar koma dagiti puspusotayo iti ayat ken panagyaman iti Daydiay napalalo ti pannakapunnona iti ayat ken asi kadatayo. Kadagiti biagtayo masapul a padayawantayo, ket iti [121] nadalus ken nasantoan a panagsasao ipakitatay a nayanaktayo idiay ngato, a daytoy a lubong saan nga isut pagtaengantayo, no di ket datay dagiti gangannaet ken aglabas, nga agbanbaniagatay a mapan iti nasaysayaat a pagilian.

Adu dagiti agkuna a mamatida iti nagan ni Cristo ket kunada a padpadaananda ti napardas a yaayna a dida ammo no kasano ti panagsagaba gapu ken Cristo. Dagiti puspusoda saan a naparukmu babaen ti parabur, ket dida pay natay iti siak, kas ti naipakita iti nadumaduma a wagas. Sa sarsaritaenda pay dagiti pakasuotanda. Ngem ti kangrunaan a gapu iti pakasuotanda isu ti di napasuko a puso, a mangaramid a ti siak nalaka a masair ken masansan a mapagura. No dagiti kakasta mabigbigda la koma no kasano ti panagbalin a napakumbaba a sumursurot ken Cristo, napudno a Cristiano, irugida koma ti panagtrabajo a napasnek ken justo. Umuna masapul a matayda iti siak, sada masansan iti kararag, ken lapdanda tunggal gartem ti puso. Isardengyo ti panagtalekyo iti siak ken ti pannakapnekyo iti siak, kakabsat, ket sumurotkayo iti napakumbaba a Pagtuladan. Kankanayon nga adda koma ni Jesus iti isipyo nga Isu ti pagwadanyo ket sumurotkayo kadagiti addangna. Kumitakay ken Jesus, ti nangaramid ken mangtungpal iti pammatiyo, a gapu iti rag-o a naikabil iti sangoananna inibturna ti krus, inumsina ti uyaw, inturedna ti panangsuppiat dagiti managbasol Kenkuana. Gapu kadagiti basbasoltayo Isu idi ti naemma, napapatay a cordero, nadanar, nasugat, nakabil, ken napagsagaba.

Ngarud, adda koma maysa a banag a pagsagabaantay a gapu ken Jesus, ilansatay ti siak iti inaldaw, ket ramanantay dagiti panagsagaba ni Cristo ditoy, tapno makiramantayto met Kenkuana iti dayagna, ket mabalangatantayto iti dayag, dayaw, saan nga ipapatay, ken agnanayon a biag. [122]

Kinamatalek iti Nasocialan a Gimong

Impakita kaniak ti Apo a datayo nga agngilngilin ti Sabado iparangtay koma ti dakkel a nayangaytayo kadagiti gimgimong ken mangaramid kadakuada a nangayangay. Adda dakkel a pakasapulan ti napigpigsa a ngayangay ken regta a maipakita itoy a banag. Adda la koma mabalin a sawen dagiti amin nga agpaay iti Apo, ta mabendisionandanto no aramidenda daytoy. Masuratan ti libro a pakalaglagipan kadagidiay a dida baybay-an dagiti panaggigimongda no di ket masansan ti panagsasaoda ti maysa ken maysa. Masapul a mapasuko dagiti natda babaen ti dara ti Cordero ken ti sao ti pammaneknekda. Dadduma urayenda a mapasukoda laeng babaen ti dara ti Cordero a dida mangaramid iti naisangsangayan a peksa a kabukbukodanda. Nakitak a kasta unay ti panangngaasi ti Dios nga intedna ti pannakabalin nga agsao. Inikkannatayo ti dila a mangisawang iti pakaidayawan ti pudno ken ti awan patpatinggana nga asi, ken panagballigi babaen iti sao ti panangpaneknektayo gapu iti dara ti Cordero.

Ditay koma aggigimong a naulimek latta; ti la laglagipen ti Apo isuda dagidiay nga aggigimong nga agsao iti pakaidayawan ken dayagna ken mangibaga iti pannakabalinna; kadagitoy ti pakaitedan ti bendision ti Dios, ken mabang-arandanto. No koma no amin agtignay a kas ti rebbengna, awanto ti kanito a madadael, ket didanto masapul dagiti panangtinggar gapu kadagiti atiddag a kararag ken bagbaga; amin a kanito maaramatto kadagiti ababa, maituatudo a pangpaneknek ken karkararag. Dumawat, mamati, ket umawatkayto. Adu la unay dagiti mangrabrabak iti Dios, adu la unay a karkararag a di met kararag ket dayta bannogenna dagiti angel ket dida [123] ayaywen ti Dios, adu la unay dagiti ubbaw ken awan kaipapananna a dawdawat. Umuna masapul a mariknatay nga adda masapultayo, kalpasanna dawatentay ti Dios dagiti banbanag a masapultayo, a patientayo nga itedna ida kadatayo, uray pay kabayatan ti panangdawdawattayo; ket iti kasta ti pammatitayo dumakkel, amin mapatibker, dagiti nakapsut mapapigsada, ket dagiti agkapkapsut ken agladingit matulonganda a kumita ken mamati a ti Dios isut manggunguna kadagiti amin a sigaganetget a mangsapul Kenkuana.

Dadduma dida mapan iti gimong gaputta awan ti baro a banag a sawenda ket masapul a baliwanda manen nga isao ti isu met la a sarita no agsaoda. Nakitak a kinatangsit ti nakaigapuan daytoy, a ti Dios ken dagiti angel nasaksianda dagiti pammaneknek dagiti sasanto ket napagustoan ken napadayawanda iti pannakaisaoda a linawas. Ayayaten ti Dios ti kinasimple ken kinapakumbaba, ngem saan a makaayayo Kenkuana ket dagiti angel mapaladingitanda no dagiti agkunkuna nga agtawid iti Dios ken makipagtawid ken Jesus baybay-anda a madadael dagiti napateg a kanito kadagiti gimgimongda.

No la koma no dagiti kakabsat addada iti ayanda a kas karbenganda, didanto mabaybay-an a di makasarak iti maysa a banag a sawenda a pangpadayaw ken Jesus, a naibartay iti krus ti Calvario gapu kadagiti basbasolda. No la koma no gusgustoda a panpanunuten ti panagpakumbaba ti Dios iti pannangtedna iti ayayatenna a bugbugtong nga Anak tapno matay a kas sacrificio gapu kadagiti basbasol ken salsalungasingtayo, ken ti panagsagaba ken panagtuok ni Jesus tapno mangiwayat iti dalan a paglisian ti nakabasol a tao, tapno umawat iti pammakawan ken agbiag, adadda koma a nakasagana a mangidayaw ken mangitan-ok ken Jesus. Didanto mamedmedan ti talnada, no di ket iti panagyaman ken panagragsak saritaenda ti dayagna ken ibagada ti pannakabalinna. Ket umayto dagiti bendision ti Dios no kasta ti [124] maaramid. Uray pay no ti isu met la a sarita ti maisao manen, maipadayag latta ti Dios. Impakita kariak ti angel dagidiay a di agsarday iti aldaw ken rabii iyikkisda, “Santo, Santo, ni Apo Dios, ti Mannakabalin-amin.” Apoc. 4:8. “Kankanayon a panangisao,” kinuna ti angel, “nupay kasta maidayaw ti Dios.” Nupay no isaotayo ti sarita iti maminadu daras, padayawanna ti Dios, ket ipakitana a ditay malipatan ti kinaimbag ken kinamanangngaasina kadatayo.

Nakitak a dagiti la igiglesia iti nagan narbadan; a ti kinalamiis ken patay ti agari iti nagtengngaanda. No koma no surotenda ti Sao ti Dios, pagpakumbabaenna koma ida. Ngem apanda iti ngatoen ti aramid ti Apo. Isut nakababain la unay kadakuada ti panangisaoda manen a balbaliwan ti isu met laeng a simple a sarita ti kinaimbag ti Dios no aggigimongda, ken adalenda iti pannakaitedda iti maysa a banag a baro, maysa a banag a dakkel, a dagiti sasaoda apagisu la unay iti lapayag ken nakaragragsak iti tao, ket ti Espiritu ti Dios pumanaw kadakuada. No surotentay ti kinapakumbaba a kuna ti Biblia, maaddaantayto ti panangtignay ti Fspiritu ti Dios. Addanto kadagiti isuamin ti nasam-it a panagtutunos no surutentay ti napakumbaba a kalasugan ti pudno, nga agsadagtayo a naananay iti Dios, ket awanto ti peggad ti pannakaaringtayo kadagiti dakes nga angel. Inton dagiti karkararua agtaengda iti ngatoen ti Espiritu ti Dios, nga agtignayda gapu iti pigsada met laeng, dagiti angel agsardengda met a mangalluad kadakuada, ket matdadanto a sumaranget kadagiti pangsingsinga ni Satanas.

Dagiti pagrebbengan naisurat iti Sao ti Dios, ket ti pannakatungpalda aramidennanto dagiti tattao ti Dios a napakumbaba ken naisina iti lubong, ken iti panaglikud, a kas kadagiti igiglesia la iti nagan. Masapul koma a tamingen a masansan ti panagbibinnuggo iti saka ken ti pangrabii ti APO. Inted ni Jesus ti pagtuladan, ket imbagana nga aramidentayo a kas met iti panangaramidna [125] Nakitak a surotentay koma ti apagisu iti pinagpatuladna; nupay kasta dagiti kakabsat a lallaki ken babbai saan a kankanayon a nagtignayda a sikakanatad a kas ti rebbengda koma iti panagbuggo kadagiti saksaka, ket napataud ti kusokuso. Mairugi koma kadagiti babbaro a luglugar a mapakuyugan iti kinasirib ken kinaannad, nangnangruna iti ayan a dipay naisuro kadagiti tattao ti pagpatulad ken dagiti pannursuro ti Apo itoy a banag, ken adda gura kenkuana. Adu dagiti napasnek a kararua, gapu iti influensia ken dagiti insursuro dagiti immuna a mannursuro a nagtalkanda, nga adda dakkel a gurada itoy nalawag a pagrebbengan, ket ti adal masapul a mailed kadakuada iti umisu a kanito ken wagas.

Awan ti pagtuladan a naited iti Sao kadagiti lallaki a mangbuggo kadagiti saksaka dagiti kakabsat a babbai;* ngem adda pagpatulad kadagiti kakabsat a babbai a mangbuggo kadagiti saksaka dagiti kakabsat a lallaki. Binuggoan ni Maria dagiti saksaka ni Jesus kadagiti luluana, ket pinunasanna ida kadagiti buok ti ulona. (kitaem pay ti 1 Tim. 5:10.) Nakitak a ti Apo tinignayna dagiti kakabsat a babbai a buggoanda dagiti saksaka dagiti kakabsat a lallaki ket daytoy mayannurot iti urnos ti evangelio. Masapul nga agtignay amin a buyogan ti pannakaawat, ket di koma aramiden ti panagbibinnuggo kadagiti saksaka a nabantot a ceremonia.

Ti nasantoan a kablaaw a naisao iti evangelio ni Jesu-cristo babaen ni Apostol Pablo rebbeng nga usigen iti umisu a kaipapananna. Isut nasantoan nga agep.[*] Isut maibilang a tanda ti panagkakaddua dagiti aggagayyem a Cristiano no agsisinada ket agsasarakda manen kalpasan ti sumagmamano a lawas wenno bulan. Idiay 1 Tesalonica 5:26 kuna ni Pablo, “Kablaawanyo dagiti isuamin a kakabsat babaen ti agep a nasantoan.” Iti daytoy met la a kapitulo kunana, “Idianyo ti amin a kita ti dakes.” Paset 22. Awanto ti kita ti dakes no ti agep a

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[126]

nasantoan maaramid iti umisu a kanito ken ti umisu nga ayan.

Nakitak a ti napigsa nga ima ti kabusor isut maiwayat a maisuppiat iti aramid ti Dios, ket tunggal maysa nga agayat kenkuana aramatenna koma ti tulong ken nigsana, ken ipakitana ti dakkel a ngayangayna a mangitagay kadagiti imima dagidiay a mangitandudo iti pudno, tapno iti kankanayon a panagalluad mapapanawda koma ti kabusor. Masapul nga agtakder dagiti amin a kas maymaysa nga agtitipon iti aramid. Tunggal bileg ti kararua masapul a mariing, a ti aramidcn masapul nga asikasoen a madaras.

Idin nakitak ti maikatlo nga angel. Kinuna ti kumuykuyog kaniak nga angel, “Nakaamamak iti aramidna. Isu ti angel a mangpili ti trigo kadagiti sisania, ken mangsello wenno mangreppet kadagiti trigo a maipaay iti nailangitan a kamalig. Dagitov dagiti banbanag ti mangpunno koma iti amin nga isip. ti amin a ngayangay.”

*****

Kadagiti Awan pay Padpadasda

Nakitak nga adda dadduma nga awan pannakabigbigda iti pateg ti kinapudno ken ti maibungana, ket agtignayda gapu la iti rikna iti kanito wenno iti pannakaparugso, a masansan a surotenda dagiti riknada ket dida ikaskaso ti urnos ti iglesia. Kaslattay ipagarup dagiti kakasta a ti religion isut nangnangruna a buklen ti panagariwawa.[*] Dadduma kadagiti kaawawatda la unay ti kinapudno nakasaganada a mangbabalaw ken mangisuro kadagiti napigpigsa iti kinapudno iti adu a tawenen, ken nagsagaban iti adu gapu kenkuana ken nariknada ti

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[127]

pannakabalinna a mamagsanto. Dagidiay a kasta unay ti panangipasindayag ti kabusor mariknadanto ti influensia a mamagsanto ti kinapudno ket mabigbigdanto no kasano ti panangsarakna kadakuada,— “daksanggasat, ken marigrigat, ken napanglaw, ken bulsek, ken lamolamo.” No ti kinapudno irugina a dalusan ida ket ugasanna ida iti rugit ken mureng, a di bumurong isut aramidenna no la ket maawat gapu iti ayat kenkuana, daydiay a nakaipaayan daytoy dakkel nga aramid dinanto riknaen nga isut nabaknang ken immadu dagiti sanikuana ket awan pakasapsapulanna iti uray aniaman.

Dagidiay nga agkuna a patienda ti kinapudno ket ipagarupda nga ammoda aminen sakbay ti panangadalda kadagiti umuna a pamunganayan, ket nadursukda a mangala iti saad dagiti mannursuro ket ungtanda payen dagidiay nga iti adu a tawen nagtakderda a natibker iti pammati, nalawag nga ipakpakitada nga awan pannakaawatda iti pudno, ket awan a pulos ti ammoda maipapan kadagiti maibungana. ta no naammoanda la koma ti pannakabalinna a mamagsanto, ipakitada koma dagiti natalna a bunga ti kinalinteg, ket agpakumbatada koma babaen iti nasam-it, mannakabalin nga influensiana. Mangtedda koma ti bunga iti pannakaidayaw ti Dios, ken maawatanda koma no ania ti inaramid ti Dios kadakuada, ket padayawanda koma dagiti sabsabali nga adadda ngem isuda.

Nakitak dagiti natda a dida nakasagana a sumaranget iti daydiay dumteng iti daga. Kinasadut, kas nargaan a turog, kasla isut naisab-it kadagiti isisipda dagidiay nga agkunkuna a mamatida nga addaantayo iti maudi a damag. Ti kumuykuyog kaniak nga angel nagpukkaw iti nakapalpalalo a nagpasnek, “Agsaganakayo! apsaganakayo! agsaganakayo! ta umayen iti mabiit ti narungsot a gura ti Dios. Ti pungtotna isut maiparukpuk, a di nalalaokan iti kaasi, ket dikay nakasagana. Pigisen ti puso, ket saan a ti kawwes. Adda dakkel nga aramiden dagiti natda. Adu kadakuada ti agtataeng kadagiti babassit a [128] pakasusuotanda.” Kinuna ti angel, “Riniwriwriw dagiti dakes nga angel iti adda iti aglawlawyo, ket padpadasenda nga idarison kadakayo ti nakabutbuteng a sipngetda, tapno masilloan ken matiliwdakayo. Pabus-oyanyo dagiti isipyo a nalaka la unay a maipanaw iti panagsagsagana nga aramidyo ken kadagiti nasken unay a kinapudno nga agpaay kadagitoy kamaudianan nga aldaw. Ket agtaengkayo kadagiti babassit a pakasuotan ken apankayo kadagiti babassit a paset dagiti babassit a pagrikutan a mangilawlawag kadakuada tapno mapennek daytoy wenno daydiay.” Adu nga oras ti naaramat iti panagsasarita; ket saan laeng a nadadael dagiti kanito, no di pay ket naipapilit a dimngeg dagiti adipen ti Dios, idinto a dagiti puspuso dagiti agsasarita saan a naisuko babaen ti parabur. No la koma no naiwalin ti kinatangsit ken kinaagum, ti lima a minuto naikkatna koman ti adu kadagiti pagrikutan. Napaladingit dagiti angel ket napagura met ti Dios gapu iti adu nga oras a naaramat iti panangpalinteg iti siak. Nakitak a ti Dios agrukob a mangdengngeg kadagiti atiddag a panangpalpalinteg, ket dina met kayat nga aramiden dagiti adipenna dayta, nga iti kasta madadael ti napateg a panawen a maaramat koma iti panangipakita kadagiti nagsalungasing ti riro kadagiti dalanda ken nangrabsut kadagiti karkararua manipud iti apuy.

Nakitak a dagiti tattao ti Dios addada iti naenkanto a disso, ket dagiti dadduma nganngani mapukawda amin a rikna ti kinaababa ti panawen ken ti pateg ti kararua. Ti kinatangsit kumkumleb iti nagtengngaan dagiti agngilngilin ti Sabado—kinatangsit iti kawwes ken langa. Kinuna ti angel, “Dagiti agngilngilin ti Sabado masapul a matayda iti siak, matayda iti kinatangsit ken ayat iti pannakaidaydayaw.”

Ti kinapudno, mangisalakan a kinapudno, masapul a maited kadagiti matmatay iti bisin a tattao nga adda iti sipnget. Nakitak nga adu dagiti agkararag iti Dios [129] a pagpakumbabaenna koma ida; ngem no ti Dios sungbatanna dagiti karkararag isut babaen ti nakabutbuteng a banbanag ti kinalinteg. Isut pagrebbenganda ti mangipakumbaba kadakuada. Nakitak a no baybay-an nga umay ti panangitangsit iti siak, pudno nga iturongnanto ti pannakaiwawa dagiti kararua, ket no dida mapagballigian aramidennanto ti pakadadaelanda. No irugin ti maysa nga ipangato ti bagina ket pagarupenna a makaaramid iti maysa a banag, maipanaw ti Espiritu ti Dios ket mapanto iti kabukbukodanna a pigsa inggana iti pannakaibarsakna. Nakitak a ti maysa a santo, no isut nalinteg, magarawna ti takkiag ti Dios; ngem dagiti nagadu nga agkakaddua, no addada iti riro, nakapsut ken awan ti maaramidda.

Adu dagiti di naisuko, naipakumbaba a karkararua, a panpanunutenda nga adda dagiti babassit a kabukbukodanda a paglidayan ken pakasuotan ngem dagiti kar-kararua dagiti managbasol. No la koma no makitada ti dayag ti Dios, mariknada koma ti maipapaay kadagiti mapukpukaw a kararua iti aglawlawda, ket no mabigbigda ti napeggad a kasasaadda, addanto kadakuada ti bileg a mangasaas iti pammatida iti Dios, ket pabilgendanto ti imima dagiti adipenna, tapno napingetda, a buyogan ti ayat, a mangipaduyakyak iti kinapudno ken mangpablaak kadagiti karkararua a petpetanda sakbay ti pannakaipanaw ti nasam-it a timek ti kaasi. Kinuna ti angel, “Dagidiay nga agkuna a mamati iti naganna dida nakasagana.” Nakita idi nga umumay dagiti maudi a pito a saplit kadagiti ululo nga awan salaknib dagiti nadangkes; ket idin dagidiay a nagtakder iti dalanda mangngegdanto no kasano kapait ti panangpabasol dagiti managbasol, ket dagiti puspusoda isuntot madesmaya.

Kinuna ti angel, “Nagpidpidutkay la kadagiti garami—pinanpanunutyo dagiti babassit a pakasuotan—ket dagiti managbasol napukawda kas ti bungana.” Sitatarigagay ti Dios nga agaramid nga agpaay kadatayo kadagiti [130] gimgimongtayo ket isut pagragsakanna iti agaramid. Ngem ni Satanas kunana, “Lappedakto ti aramid.” Dagiti babaonenna kunada, “Amen.” Dagiti agkunkuna a mamati iti kinapudno panpanunutenda dagiti babassit a pakasuotan ken pagrikutanda a pinadakkel ni Satanas iti sangoananda. Madadael ti panawen a dinto pulos maisublin. Dagiti kabusor ti kinapudno nakitada ti pagkapkapsutantayo. Napaladingit ti Dios. Nadanar ni Cristo. Ti panggep ni Satanas isut naaramid, dagiti gakatna isudat natungpal ket isu agragsak.

*****

Pananglipat iti Siak

Nakitak nga adda peggad dagiti sasanto iti panangtamingda kadagiti adu unay a panagsagsagana nga agpaay kadagiti conferencia, nga iti kasta addada dagidiay a naringgoranda iti adu la unay a panagserserbi; a ti panagraman saan koma nga isut mapagustoan. Adda peggad nga addada dagidiay a tumaripnong kadagiti gimgimong gapu kadagiti tinapay ken ikan. Nakitak nga adu dagidiay a mangpagpagusto iti siak babaen iti narugit a tabako, nga idissoda koman ket aramatenda ti kuarta iti nasaysayaat a pakaaramatan. Aramiden koma dagitoy ti sacrificio a mangpaidam kadakuada iti maysa a pakaragsakan ket alaenda koma ti kuarta nga inararamatda iti panangpennek la iti panagramanda ket ikabilda iti sangoanan ti Apo. Kasla ti dua a maravilis daydi balo, dagita a sagut makita ti Dios. Mabalin a bassit ti kuarta, ngem no dagiti amin aramidenda daytoy, makitanto iti paggamengan. No koma no amin adalenda nga adadda ti panagsalimetmetda kadagiti kawwesda, a paidamanda dagiti bagbagida kadagiti sumagmamano a banbanag a [131] dida masapul iti agdarna ket iwalinda dagiti awan serserbina ken makadangran a banbanag a kas iti itsa ken kafe, ket itedda iti trabajo ti maibayad kadagitoy, umawatdanto kadagiti adu a bendision ditoy ken maysa a gunguna idiay langit. Adu dagiti agpanunut nga idinto ta ti Dios ikikkanna ida ti sanikua, mabalinda latta ti agbiag a di makurkurangan, mabalinda latta ti maaddaan iti nabaknang a taraon, ken agkawwesda a napalalo, ket saan a kinasingpet ti pananglipat kadakuada, no la ket no adda kadakuada ti makaanay. Dagiti kakasta saanda nga agsacrificio. No koma no agbiagda a napanglaw bassit ngem mangtedda iti aramid ti Dios a pangtulong iti pannakaparang-ay ti kinapudno, dayta koma ti sacrificio kadakuada, ket no inton ti Dios gungunaanna tunggal tao kas mayanatup kadagiti aramidna, ti Dios laglagipennanto daytoy.

*****

Kinaawan Panagraem

Nakitak a ti nasantoan a nagan ti Dios maaramat koma a siraraem ken sibubuteng. Dagiti sasao a Dios Mannakabalin-amin maararamatda nga agtipon ket araramaten dagiti dadduma iti di naannad, di nainpanunutan a wagas, isu a di makaparagsak iti Dios. Dagiti kakasta awan ti pannakariknada a mangilasin iti Dios ken iti Kinapudno, ta no koma no saan dida koma agsao iti kasta a kinaawan panagraem iti dakkel ken nakabutbuteng a Dios, nga iti mabiit okomenna ida iti kamaudianan nga aldaw. Kinuna ti angel, “Dikay pagtiponen ida; ta nakabutbuteng ti naganna.” Dagidiay a makabigbig iti kinadakkel ken kinangayed ti Dios, baliksento dagiti bibigda [132] ti naganna a mapakuyugan ti nasantoan a buteng. Agtaeng ti Dios iti lawag a di maasitgan, awan tao a makakita Kenkuana ket agbiag. Nakitak a dagitoy a banag masapul a maawatan ken maatur ida sakbay ti pannakabalin ti iglesia a rumang-ay.

*****

Dagiti Saan a Pudno a Papastor

Naipakita kaniak a dagiti saan a pudno a papastor nabartekda, saan nga iti arak; agibar-ibarda, ngem saan nga iti naingel nga inumen. Ti kinapudno ti Dios nagserran kadakuada; saanda a mabasa. No mapagsaludsudanda no ania ti Panaginana a maikapito nga aldaw, no isu wenno saan nga isu ti pudno a kunaen ti Biblia, iturongda ti isip kadagiti fabfabula. Nakitak a dagitoy a mammadto kasda la kadagiti sorra iti let-ang. Saanda a napan kadagiti gutbaw ken nangaramid iti pakasalakniban dagiti tattao ti Dios tapno makapagtakderda iti gubat ti aldaw ti Apo. No addada dagiti isisip a mariribuk ket irugida a saludsuden kadagitoy saan a pudno a papastor maipapan iti pudno, alaenda ti kalalakaan ken kasayaatan a wagas tapno magun-odanda ti panggepda ket mapagtalnada dagiti isisip, nga uray baliwanda ti takderda iti panangaramidda itoy. Nagsilnag met ti lawag kadagiti adu kadagitoy a papastor, ngem dida bigbigen ket binaliwanda ti takderda iti naminadu daras tapno maliklikanda ti kinapudno ket pagpanawanda manen ti nalpasda nga insasao ket agsublida manen iti sigud a takderda. Ti pannakabalin ti kinapudno dinadaelna ti pamungana- [133] yanda, ngem lugar a sumukoda koma iti pudno mangaramidda manen iti sabali a pagtakderanda nga uray isuda met laeng dida mapnek.

Nakitak nga adu kadagitoy a papastor naglibakanda dagiti sigud a pannursuro ti Dios, linibakda ken inumsida dagiti nadayag a kinapudno a sinalsalimetmetanda a sipipinget, ket inabbonganda ida iti mesmerismo ken amin a kita dagiti allilaw. Nakitak a nabartekda iti allilaw ket iturongda ti ipastoranda ken patay. Adu kadagidi sumuppiat iti kinapudno ti Dios nga agbalabalada iti ranggas kadagiti pagiddaanda, ket iti aldaw aramidenda dagiti nadangkes a balabala tapno maipababada ti kinapudno ket sada mangipakita ti maysa a baro a banag tapno maayayoda dagiti tattao ken maipanda dagiti isisip dagiti tattao manipud kadagiti napateg ken nasken unay a pudno.

Nakitak a dagiti papadi a mangiturturong ti ipastoranda ken patay iti mabiit maatipanto ti nakabutbuteng nga aramidda. Umayen dagiti saplit ti Dios, ngem dinto pay la makaanay kadagitoy di pudno a papastor ti maysa wenno dua kadagitoy a saplit a mangparigat kadakuada. Ti ima ti Dios iti dayta a panawen mayunnatto pay la a sipupungtot ken sililinteg ket dinto maisubli Kenkuana inggana ti pannakaaramid a naananay dagiti panggepna, ket dagiti patangtangdanan a papadi maiturongdanto nga agdaydayaw kadagiti saksaka dagiti sasanto, ken mangbigbig nga inayayat ida ti Dios gapu ta nagtalinaedda iti pudno ket sinalimetmetanda dagiti bilbilin ti Dios, ken inggana ti pannakatalipupos a mapukaw iti daga amin dagiti di nalinteg a tattao.

Dagiti nadumaduma a bunggoy dagiti agkunkuna a mamati nga Adventista adda met iti tunggal maysa ti bassit a kinapudno, ngem inted ti Dios amin dagitoy a kinapudno kadagiti annakna a maisagana iti aldaw ti Dios. Inikkanna pay ida iti kinapudno nga awan ti makaammo, [134] ken makaawat kadakuada. Dagiti banbanag a sinerraan ti Dios kadakuada, inlukatna kadagidiay a makakita ken nakasagana a mangammo. No ti Dios adda aniaman a baro a lawag nga ipakaammona aramidennanto a maawatan dagiti napili ken ayayatenna, a dida ket aramaten dagiti isisipda a malawagan babaen iti panagdengngegda kadagidiay nga adda iti sipnget ken riro.

Nakitak ti masapul dagidiay a mamati nga addaantay ti maudi a damag ti kaasi, tapno maisinada kadagidiay nga iti inaldaw umininumda kadagiti baro a riro. Nakitak nga uray agtutubo wenno nataengan dida koma mapmapan kadagiti gimgimongda; ta saan a nasayaat a mapabilegda nga agisuro iti riro ta isut makapatay a gamut iti kararua ken ti panangisuro kadagiti bilbilin dagiti tao. Ti influensia dagiti kakasta a gimgimong saan a nasayaat. No ti Dios inispalnatayon iti kasta a kinasipnget ken riro, agtakdertay koma a sititibker iti wayawaya a nakaayabantayo ket agragsaktay koma iti kinapudno. Saan a maayaayo ti Dios kadatayo no apantay denggen ti riro, a ditay met mapilit a mapan; ta malaksid no ibaonnatayo kadagita a gimgimong a ti riro isut maipapilit kadagiti tattao iti pannakabalin ti tarigagay, dinatayto ayaywanan. Isardengto dagiti angel ti nasiput a panangalluadda kadatayo, ket mabaybay-antayto kadagiti panangranggas ti kabusor, iti panangpasipnget ken panangpakapsutna kadatayo, ken ti pannakabalin dagiti dakes nga angelna; ket ti lawag iti aglawlawtayo isuntot dadaelen ti sipnget.

Nakitak nga awan kanitotayo a maaramat iti panagdengngeg kadagiti fabfabula. Saan koma a maisiasi dagiti panpanunuttayo it kasta, no di ket maaramatda koma iti agdama a kinapudno, ken mangsapul iti kinasirib tapno magun-odantay ti naananay a pannakaammo iti takdertayo, tapno ammotay nga ibaga ti gapu ti inanamatayo manipud kadagiti Sursurat No dagiti saan a pudno a sursuro ken dagiti naneggad a riro ti maidarison iti [135] isip, daytoy dinto maitaeng iti kinapudno a mangitutop ken mangisagana iti Israel nga agtakder iti aldaw ti Apo.

*****

Sagut ti Dios iti Tao

Naipakita kaniak ti dakkel nga ayat ken panagpakumbaba ti Dios iti panangitedna iti anakna a matay tapno ti tao mabalinna ti mapakawan ken agbiag. Naipakita kaniak da Adan ken Eva a naikkan iti gundaway a kumita iti kinapintas ken kinapusaksak ti Minuyungan ti Eden ken mapalubosan a mangan kadagiti amin a kayo iti minuyungan malaksid la ti maysa. Ngem ti uleg sinulisogna ni Eva, ket daytoy sinulisogna met ti asawana, ket agpadpadada a nangan iti naiparit a kayo. Sinalungasingda ti bilin ti Dios, ket nagbalinda a managbasol. Naisaknap ti damag iti langit, ket napaulimek tunggal arpa. Nagladingit dagiti angel ket nagbutengda di la ket ta da Adan ken Eva aramatenda manen ti ima ket manganda iti kayo ti biag ket agbalinda a di matay a managbasol. Ngem kinuna ti Dios a parruarenna dagiti nagsalungasing manipud iti minuyungan, ket babaen ti maysa a querubin ken maysa a kampilan bantayanna ti dalan nga agturong iti kayo ti biag, tapno ti tao saan a makaasideg kenkuana ken mangan iti bungana, a mangpataginayon iti di ipapatay.

Napno ti langit iti ladingit idi a nabigbig a ti tao isut napukaw ket ti lubong a pinarsua ti Dios isut mapnon kadagiti tattao a maikari iti kinaay-ay, sakit, ken patay, ket awan idi iti dalan a paglisian ti nakalabsing. Ti dagup ti kaman ni Adan masapul a matay. Idin nakitak ni nakaayayat a Jesus ket namingmingak ti pannakaipakita ti asi ken ladingit iti rupana. Iti apagbiit nakitak [136] nga inasitganna ti nasilnag a lawag a nangayubot iti Ama. Kinuna ti kumuykuyog kaniak nga angel, “Adda iti sidong ti Ama a makisarsarita Kenkuana.” Kaslattay napalalo ti gagar dagiti angel idi makisarsarita ni Jesus ken ni Amana. Namitlo a naiyuneg iti nadayag a lawag a nanglakub iti Ama, ket idi maikatlo a daras a rimmuar manipud iti Ama nakitami ti bagina. Ti rupana natalna, nga awan a pakadanagan ken riribuk, ket nagraniag iti kinasayaksak nga awan sasao a makailawlawag. Idin impakaammona iti koro dagiti angel nga adda maysa a paglisian a naaramid nga agpaay iti napukaw a tao; nga Isu nagpakpakaasi iti Amana, ket nagun-odanna ti palubos a mangited ti biagna met laeng a pangsubbot iti kinatao, tapno baklayenna dagiti basolda, ket alaenna ti keddeng ni patay Kenkuana, tapno babaen ti pateg ti darana, maluktan ti dalan a pakasarakanda iti pannakapakawan dagiti napalabas a salungasingda, ket babaen iti panaptulnog maisublida manen iti minuyungan a nakapagtalawanda. Iti kasta maasitganda manen ti nadayag, di matay a bunga ti kayo ti biag isu a nakapukawanda idi iti amin a gundawayda.

Idin ti langiti isut pinunno ti di maisaw-ay a rag-o, ket ti nailangitan a koro kinantana ti kanta ti pagyaman ken panangidayaw. Tinokarda ti arpada ket ingngatngatoda ti tono ti panagkantada, gapu iti dakkel a kaasi ken panagpakumbaba ti Dios iti panangitulokna iti ayayatenna unay nga Anak a matay gapu iti rasa dagiti immalsa. Idin naited ti panagraem ken panangidayaw nga agpaay iti managlipat iti siak a sacrificio ni Jesus, iti panangitulokna a pumanaw iti sidong ni Amana, ken panangpilina iti maysa a biag ti panagtuok ken panagnguy-a, ken ti nakababain a patay, tapno makaited ti biag kadagiti sabsabali.

Kinuna ti angel, “Ipagarupyo a ti Ama intulokna ti ayayatenna nga Anak nga awan ti balubal? Saan, saan.” Isut balubal pay iti Dios ti langit, no ti nagbasol a tao [137] mapukaw, wenno itedna ti ayayatenna nga Anak tapno matay gapu kadakuada. Kasta unay ti panagngayangay dagiti angel iti pannakaisalakan ti tao nga iti kasta adda kadakuada dagidiay a mangisuko iti dayagda ken mangted iti biagda nga agpaay iti mapukpukaw a tao. “Ngem,” kinuna ti kumuykuyog kaniak nga angel, “awan ti maararamidanna dayta.” Ti salungasing kasta unay ti kinadagsenna a ti biag ti maysa nga angel dina mabayadan ti utang. Awan no di la ti ipapatay ken ibaballaet ti Anak ti Dios ti makabayad iti utang ken mangisalakan iti tao manipud iti awan namnamana a ladingit ken kinaay-ay.

Ngem ti aramid a naipato kadagiti angel isu ti ngumato ken bumaba nga ikuykuyogda ti mangpapigsa a balsamo a pangbang-ar iti Anak ti Dios iti biagna nga agsagaba. Nagserserbida ken Jesus. Kasta met, ti aramidda pay isu ti mangsalaknib ken mangaywan kadagiti naikkan iti parabur manipud kadagiti dakes nga angel ken manipud iti sipnget a kankanayon nga ibarsak kadakuada ni Satanas. Nakitak a di mabalin ti Dios a balbaliwan ti lintegna tapno maisalakanna ti napukaw, mapukpukaw a tao; ngarud intulokna ti ayayatenna nga Anak a matay gapu iti salungasing ti tao. [138] [139]

Naespirituan A Sagsagut

Umuna a libro [140] [141]

Pangyuna

Ti sagut ti pammadto naiparang iti iglesia kabayatan ti panawen dagiti Judio. No nagawan kadagiti sumagmamano a siglo, agsipud ti rinuker a kasasaad ti iglesia idi aggibgibus dayta a panawen, nagparang manen idi nganngani umay ti Mesias. Ni Zacarias, nga ama ni Juan Bautista, “isut pinunno ti Espiritu Santo, ket nagpadto.” Ni Simeon, tao a nasingpet ken managdaydayaw, “agururay idi ti liwliwa ti Israel,” immay babaen iti Espiritu iti templo, ket impadtona ti maipapan ken Jesus “kas maysa a silaw a manglawag kadagiti Gentil, ken dayaw dagiti tattao nga Israel”; ken ni Ana, maysa a mammadto, “nagsao maipapan iti ubing kadagiti amin nga agururay ti pannakasubbot ti Jerusalem.” (Lucas 1: 67; 2:25, 32, 36, 38.) Ket awan idi ti dakdakkel a mammadto ngem ni Juan Bautista, a pinili ti Dios a mangipakaammo iti Israel “ti Cordero ti Dios, a mangikkat ti basol ti lubong.” (Juan 1:29.)

Ti panawen a Nacristianoan nangrugi idi naibukbuk ti Espiritu, ket adu a nagauduma a sagsagut a naespirituan a naiparang kadagiti mamati. Kasta unay ti kaadu dagitoy a sagsagut a ni Pablo kinunana iti iglesia idiay Corinto, “Ti pannakaiparang ti Espiritu maited a pagimbagan iti tunggal tao” (1 Cor. 12:7)—iti tunggal tao iti iglesia, saan nga iti tunggal tao iti lubong, kas ti pangyaplicaran dagiti adu.

Nanipud pay idi dakkel a panaglikud, manmano ti pannakaiparangarang dagitoy a sagut; ket daytoy ti nalabit a gapuna a ti sapasap a patpatien dagiti agkunkuna a Cristiano a ti panawen ti panagparangda isu ti kabayatan idi agdamdamo ti iglesia. Ngem saan kadi a gapu ti riro ken kinaawan pammati ti iglesia ti nakaisardengan dagiti sagut? Ket no dagiti tattao ti Dios magun-odandanto [142] manen ti pammati ken panagtungpal a kas idi damo, a kas ti pudno a pannakadanondanto babaen iti panangiwarragawagda manen kadagiti bilbilin ti Dios ken ti pammati ni Jesus, dinto kadi paaddaen manen ti “maududi a tudo” dagiti sagut? Maururay a maaramidto a kasta. Uray pay kadagiti panaglikud iti panawen ti Judio, nairugi ken naigibus babaen kadagiti naisangsangayan a pannakaiparangarang ti Espiritu ti Dios. Ket isut dakes a panangipagarup a ti panawen a Nacristianoan—a ti lawagna, no maidilig iti immuna a panawen, isut kas ti lawag ti init no maidilig kadagiti nakapsut a lawag ti bulan—a mairugi iti dayag ket maiturpos iti sipnget. Ket idinto ta ti naisangsangayan nga aramid ti Espiritu ti nasapul a nangisagana iti maysa nga ili idi immuna a yaay ni Cristo, ania ketdin ti adadda ti pannakasapulna iti maikadua, nangnangruna a dagiti kamaudianan nga aldaw napeggadda nga adayu ngem iti kasakbayan, ket dagiti di pudno a mammadto adda kadakuada ti pannakabalin a mangipakita kadagiti dadakkel a datdatlag ken pagilasinan, a no koma no mabalin ulbodenda pay dagiti napili. Ngem intayo kadagiti Sursurat ti kinapudno:

“Ket kinunana kadakuada: Inkay iti amin a lubong, ket ikasabayo ti evangelio iti isuamin a parsua. Ket ti mamati ken mabautisaran maisalakanto; ket ti saan a mamati, madusaanto. Ket daytoy a pagilasinan kuyugendanto dagiti mamati: iti naganko parruarendanto dagiti sairo; agsaodanto kadagiti babbaro a pagsasao: agpidutdanto kadagiti ululeg; ket no uminumdanto ti makagamut, saandanto a maanano; ipataydanto dagiti imimada kadagiti masaksakit, ket umimbagdanto.” Marcos 16:15-18.

Daytoy ti panangipatarus ni Campbell: “Dagitoy nakaskasdaaw a pannakabalin kumuykuyogto kadagiti mamati.” Dagiti sagut saanda la a naited kadagiti apostol, ngem naitedda pay kadagiti mamati. Kasano kabayag? [143] Awan ti keddeng; ti kari kumuykuyog iti kabayag ti dakkel a pakumit ti pannakaikaskasaba ti evangelio ket danonenna ti maudi a mamati.

Ngem adda sumuppiat a daytoy a tulong naikari laeng kadagidi apostol ken dagidi namati iti panangaskasabada; a tinungpalda ti pakumit, impasdekda ti iglesia, ket dagiti sagut nagsardengdan iti kaputotanda. Mateo 28:19, 20. “Inkayo ngarud ket adalanyo dagiti amin a nasion a bautisaranyo ida iti nagan ti Ama, ken ti Anak, ken ti Espiritu Santo: nga isursuruyo kadakuada nga aywananda dagiti isuamin a banag nga imbilinko kadakayo; ket adtoy, addaakto kadakayo nga agnanayon agingga iti panungpalan ti lubong.”

A ti pannakaikasaba ti evangelio babaen daytoy a pakumit saan a nagpatingga idi agdamdamo nga iglesia isut nalawag a kari: “Addaakto kadakayo iti agnanayon inggana ti panungpalan ti lubong.” Saanna a kuna, Addaak kadakayo, apostol, iti sadinoman, inggana iti ungto ti daga; ngem addaakto iti agnanayon, inggana ti panungpalan ti lubong, wenno panawen. Saanna a kayat a sawen a tuddoenna laeng ti panawen dagiti Judio ta dayta nagpatingga idiay krus. Iti kasta kunak ngarud a ti panangasaba ken pammati iti evangelio iti immuna nga iglesia kankanayonto la a kuykuyogen ti naespirituan a tulong. Ti pakumit kadagiti apostol nailas-ud iti panawen a Nacristianoan, ket saklawenna ti amin a pakadagdagupanna. Ngarud dagiti sagut napukawda laeng gapu iti panaglikud. ket maisublidanto manen inton maisubli iti kasisigud a pammati ken panagaramid.

Iti 1 Cor. 12:28, maibaga kadatayo a ti Dios nangikabil, nangisaad, wenno nangikeddeng kadagiti maitudtudo a sagut a naespirituan iti iglesia. Iti kaawan ti pammaneknek ti Biblia a ti Dios inikkatna wenno winaswasna ida, nalinteg ti panagkunatayo ngarud a naisangratda a mataginayon. Adino ti ayan ti pangpaneknek a nawaswasda? Iti daydiay met a capitulo a nakawaswasan ti [144] Panaginana dagiti Judio, ken nakaipasdekan ti panaginana a Nacristianoan—iti. maysa a capitulo iti Aramid ti Palimed ti Kinadangkes ken ti Tao ti Basol. Ngem ti sumuppiat sapulenna ti pangpaneknek ti Biblia a dagiti sagsagut isudat agpatingga kas sagudayen ti sumaganad a paset: “Ti ayat saan a maibus uray kaano uray pay dagiti dildila agsardengdanto; ken ti sirib mapukawto. Ta ammotay ti dadduma a paset, ket padtoantay ti dadduma a paset; ngem inton umay daydiay kinaananay, daydiay kinakurang mapukawto. Idi ubingak nagsasaoak a kas la ubing; ngem idi nakagtengakon a tao, binaybayak dagiti inuubingan a banbanag. Ta ita kumitatayo a sikukudrep babaen ti maysa a sarming, ngem intono kuan, rupanrupanton; ita ammok ti dadduma a paset, ngem inton kuan naananayton ti pannakaammok, a kas met ti pannakaammoda kaniak. Ket ita mataginayon ti pammati, ti inanama, ti ayat, dagitoy a tallo; ket ti kadakkelan kadakuada isu ti ayat.” 1 Cor. 13:8-13.

Daytoy a paset ipadtona ti panagpatingga dagiti sagsagut a naespirituan, kasta met ti pammati ken inanama. Ngem kaano ti panagpatinggada? Ururayentay pay la ti panawen inton—

“Ti inanama agbalinton a naragsak a bunga,
Makitanton ti pammati, ken ti kararag dayaw Kenkuana.”

Agsardengdanto inton umay ti naananay, inton ditay kumita iti sarming a sikukudrep, no di ket rupanrupanton. Ti naananay nga aldaw, inton dagiti nalinteg maananaydanton ket kumitadanto a kas ti pannakakita kadakuada, adda pay la iti masangoanan. Pudno a ti tao ti basol, idi natangkenanen binaybay-anna dagiti “inuubingan a banbanag” a kas padpadto, dildila, ken pannakaammo, ken kasta met ti pammati, inanama, ken ayat dagidi immuna a Cristiano. Ngem awan iti paset ti mangipakita a ti Dios ingakatna ti pannakaikkat dagiti sag- [145] sagut npa impasdekna iti iglesia, inggana ti pannakatungpal ti inanama ken pammatina, aginggana ti pannakailinged ti di maartapan a dayag ti di matay a kasasaad dagiti karaniagan a pannakaipakita ti naespirituan a pannakabalin ket kankanayonton a maiparang ti pannakaammo itoy matay a kasasaad.

Ti pangsuppiat a maibatay iti 2 Tim. 3:16 isu nga inyunay-unay dagiti dadduma, bassit la ti maisao ditoy. No ni Pablo, iti panagkunana a dagiti Sursurat pagbalinenna ti tao a naananay, ken masursurroan a naimbag iti isuamin nga aramid a nasayaat, kaipapananna nga awanen ti maisurat babaen ti paltiing, apay nga idi met la a kanito naynayonanna met laeng dagidiay a Sursurat? Apay a dina pay la indisso ti plumana kalpasan ti panangisuratna iti dayta a sao? Ken apay a ni Juan, kalpasan ti tallopulo a tawen insuratna ti libro ti Apocalipsis? Iti daytoy a libro adda manen maysa a paset a maararamat a pangpaneknek ti pannakaikkat dagiti sagsagut a naespirituan.

“Saksiak iti tunggal maysa a dumngeg kadagiti sasao ti padto daytoy a libro: No adda mangnayon kadakuada, ti Dios inayonnanto kenkuana dagiti pannaplit a naisurat itoy a libro: no addanto mangkissay kadagiti sasao ti libro daytoy a padto, ti Dios ikkatennanto ti pannakabagina iti biag, ken idiay nasantoan a ciudad, ken kadagiti banbanag a naisurat itoy a libro.” Apoc. 22:18, 19.

Gapu itoy a paset adda manpipapilit a ti Dios nagsao kadagiti amma babaen kadagiti mammadto, ket, iti pang-rugian ti aldaw ti evangelio, babaen ken Jesus ken dagiti apostolna, napasnek ti pananpikarina a dinto makisaon iti kastoy a pamayan. Ngarud amin a padpadto kalpasan dayta a fecha masapul a saan a pudno. Daytoy, kunada. pagturposenna ti pannakaaramat ti paltiing. No pudno daytoy, apay a ni Juan insuratna ti Evangeliona kalpasan ti panagsublina idiay Efeso idi naggapu idiay Patmos? Iti panangaramidna itoy ninayonanna kadi [146] dagiti sasao ti padto dayta a libro nga insuratna idiay puro ti Patmos? Nalawag, ngarud, babaen daytoy a paset ti panagalluad iti panangnayon, wenno panangkissay, maiturong saan nga iti Biblia nga enteramente, no di ket ti maisinsina a libro ti Apocalipsis, a naggapu iti ima ti apostol. Nupay kasta, awan ti kalintegan ti uray siasino a mangnayon wenno mangkissay iti uray ania a libro a nasuratan babaen iti paltiing ti Dios. Idi insurat ni Juan ti libro ti Apocalipsis ninayonanna kadi ti padto ti libro ni Daniel? Saan a pulos. Awan mammadto nga adda kalinteganna a mangbalbaliw ti sao ti Dios. Ngem dagiti sirmata ni Juan pasingkedanda dagiti sirmata ni Daniel ket nayonanna ti lawag kadagiti maisasao idiay. Ngarud, kunak a ti Apo dina inkeddeng nga agulimek, no di ket adda pay la Kenkuana ti wayawaya nga agsao. Isu pay laeng ti pagsasao ti pusok. Agsaoka, Apo, nga aramatem ti uray siasinoman a kayatmo. Dumngeg toy adipenmo.

Iti kasta ti panangpadas a mangpaneknek manipud kadagiti Sursurat ti pannakawaswas dagiti sagsagut a naespirituan, awan magapgapuananna. Ket idinto ta dagiti ruangan ti hades dida pay met la inabak ti iglesia, no di ket ti Dios adda pay met la tattaona ditoy daga, mauraytayo ti pannakaparang-ay dagiti sagsagut iti aramia ti damag ti maikatlo nga angel, maysa a damag a mangisubli iti iglesia iti takder dagidi apostol ket aramidenna nga isut lawag—saan a sipnget—iti lubong.

Manen: mapablaakantayo iti kaadda dagiti saan a pudno a mammadto kadagiti kamaudianan nga aldaw, ket ti Biblia itedna ti pangsubok kadagiti pannursuroda tapno mapaglasintayo ti pudno ken ti ulbod. Ti kadakkelan a pangsubok isu ti linteg ti Dios, isu a mayaplicar iti panagpadto ken ti kababalin a moral dagiti mammadto. No koma no awan dagiti pudno a panagpadto kadagiti kamaudianan nga aldaw, di koma nalaklaka iti panangisao a kasta, ket mapagsardengton amin a gundaway ti allilaw, ngem ti panangited iti pangsubok kada- [147] kuada, nga iti kasta isingasingna nga adda pudno a padto a kas met ti kaadda ti ulbod a padto.

Iti Isaias 8:19, 20, adda padto maipapan kadagiti nalatak nga espiritu iti agdama a panawen, ket ti linteg ti naited a pangsubok: “Iti linteg ken ti pammaneknek, no dida agsao a kas mayannurot itoy a sao, saan a pagduaduaan nga awan ti lawag kadakuada.” Apay a kunana, “No dida agsao,” no awan koma ti napudno a pannakaiparang a naespirituan wenno panagpadto iti maymaysa a kanito? Ni Jesus kunana, “Agalluadkayo kadagiti ulbod a mammadto, . . . Mailasinyonto ida kadagiti bungbungada.” Mateo 7:15, 16. Daytoy isut paset ti Kaskasaba idiay Bantay, ket maawatan amin a daytoy a kasaba adda sapasap a pakayaplicaranna iti iglesia iti dagup ti panawen ti evangelio. Maammoan dagiti naulbod a mammadto gapu kadagiti bungbungada; iti sabali a pannao, ti namoralan a kababalinda. Ti la kakaisuna a rukod a mangipakita no dagiti bungada isut naimbag wenno dakes, isu ti linteg ti Dios. Ket iti kasta maipasangotayo iti linteg ken pammaneknek. Dagiti mammadto saanda la nga agsao iti mayannurot itoy a sao, no di ket ti panagbiagda maitunos kenkuana. Ti maysa a kasta ti panagsao ken panagbiagna, diak maitured a babalawen.

Kankanayon a galad dagiti naulbod a mammadto ti pannakakitada kadagiti sirmata ti talna; ket kunkunada, “Talna ken talged,” idinto ta ti kellaat a pannakarba dumteng kadakuada. Ti napudno a mammadto babalawennanto ti basol ken mangpablaak iti umay a pungtot.

Ti panangipadto a suppiatenna dagiti nalawag ken nalatak nga ipakdaar ti Sao, masapul nga iwalin. Kasta li panangisuro ti Mangisalakan kadagiti adalanna idi pinagalluadna ida maipapan iti wagas ti maikadua a yaayna. Idi immuli ni Jesus idiay langit iti imatang dagiti adalanna, nalawag nga insao dagiti angel a daytoy Jesus nga immuli idiay langit a nakitada kastanto met la ti yaayna a kas ti pannakakitada Kenkuana a napan idiay [148] langit. Ngarud, iti panangipadto ni Jesus iti aramid dagiti naulbod a mammadto kadagiti kamaudianan nga aldaw, kunana, “No kunaendanto ngarud kadakayo: Adtoy, adda ditoy let-ang, dikay mapmapan; wenno: Adtoy kadagiti kaunggan a silsiled, dikay patien.” Mateo 24:26. Amin a pudno a padto itoy a banag masapul a bigbigenna ti pannakakita ti mata Kenkuana nga aggaput langit. Apay a di kinuna ni Jesus, Iwalinyo amin a panagpadto iti dayta a panawen; ta awanton dagiti pudno a mammadto?

“Ket dagiti dadduma inkabilna nga apostol; ket dagiti dadduma mammadto; ket dagiti dadduma evangelista; ket dagiti sabsabali, paspastor ken mannursuro; a maipaay iti pannakapaananay dagiti sasanto, a maipaay iti aramid ti panagserbi, a maipaay iti pannakabangon ti bagi ni Cristo: agingga iti makagtengtay iti panagmaymaysa ti pammati ken ti nannakaammo iti Anak ti Dios, iti kasasaad ti tao a nataengan, iti rukod ti kinatayag ti pannakapunno ken Cristo.” Efeso 4:11-13.

Naammoantay iti naisaon nga idi immuli ni Cristo idiay ngato nangted ti sagsagut kadagiti tao. Kadagitoy a sagsagut addada dagiti apostol, mammadto, evangelista, pastor, ken mannursuro. Ti panggep ti nakaitedanda isu ti pannakaananay dagiti sasanto iti panagmaymaysa ken pannakaammo. Dadduma kadagiti agkunkuna a papastor ken mannursuro iti agdama nga aldaw pagtakderanda a dagitoy a sagsagut naaramiddan ti panggepda iti agsangaribu walo gasut a tawen a napalabas, ket iti kasta nagsardengdan. Apay met ngarud a dida met iwagsak dagiti tituloda a papastor ken mannursuro? No ti aramid ti mammadto naisangrat laeng idi agdamdamo nga iglesia, kasta met ti evangelista—ken amin dagiti sabsabali; ta saan a naibaga ti naggigiddiatanda.

Ita itedtay ti justo a pananglawlawag iti apagkanito itoy a banag. Amin dagitoy a sagsagut naitedda a maipaay iti pannakapaananay dagiti sasanto iti panagmaymaysa, [149] pannakaammo, ken espiritu. Babaen ti influensiada, iti sumagmamano a panawen ti agdamdamo nga iglesia ninanamda dayta a panagmaymaysa: “Dagup dagiti namati nagmaymaysada iti puso ken iti kararua.” Ket kaslattay gagangay a maibunga daytoy a kasasaad ti panagkaykaysa, a dagiti apostol pinaneknekanda “iti dakkel a pannakabalin, ti panagungar ni Apo Jesus: ket adda dakkel a parabur kadakuada amin.” Aramid 4:31-33. Ania ket a tarigagay a kasta koma ti maadda ita! Ngem ti panaglikud nga inkuykuyogna ti influensia ti panagsisina ken pannakadadael pinaalasna ti kinaimnas dayta napintas nga iglesia ken inkawwesna ti lupot a nakersang. Panagsisina ken kusokuso isut naibungana. Ni kaanoman awan pay ti kas ti kadakkel ti panagduduma ti pammati iti Kinacristianoan ngem iti agdama nga aldaw. No dagiti sagsagut isudat nasapul ti immuna nga iglesia tapno mataginayon ti panagkaykaysana, ania ketdin ti kinaadadu koma ti pannakasapulna ita tapno maisubli met koma dayta a panagkaykaysa. Ket dayta ti panggep ti Dios a maisubli ti panagkaykaysa ti iglesia kadagiti maududi nga aldaw, ket dayta nalawag ti panangipakita dagiti padpadto. Naipaneknek kadatayo a dagiti agwanwanawan nabatad ti pannakakitada, inton ti Apo yegnanto manen ti Sion. Kasta met nga iti panawen ti panungpalan dagiti mamasirib makaawatdanto. Inton matungpal daytoy addanto panagkaykaysa ti pammati dagidiay a kunaen ti Dios nga isudat masirib; dagidiay nga iti kinapudnona maawatanda ti nalinteg, masapul a maawatandanto met a padapada. Ania ngarud ti mangiyeg itoy a panagkaykaysa no di dagiti sagsagut a naited gapu itoy a panggep?

Manipud kadagitoy a panglawlawag, isut nabatad a ti naananay a kasasaad ti iglesia a naipadto ditoy adda pay la iti masangoanan; ngarud dagitoy a sagsagut dida pay naaramid ti panggepda. Daytoy a surat kadagiti taga Efeso naisurat idi 64, A. D., nganngani dua a tawen a kinuna ni Pablo sakbay ti pannakaidatonna, ken ti kanito [150] ti ipapanawna dimtengen. Dagiti bukel ti panaglikud tumubtubon idi iti iglesia, ta nakunan ni Pablo iti sangapulo a tawen a napalabas, iti maikadua a suratna kadagiti taga Tesalonica, “Ti palimed ti kinadakes agararamiden.” 2 Tes. 2:17. Dagiti narawet a lobo sumsumrekda idin, a dida lisian ti ipastoran. Saan a ngumatngato ken rumangrang-ay ti iglesia idi iti pannakaananay ken panagmaymaysa kas ibaga ti paset, ngem adda idi a nganngani pirpirsayenen ti panagdadasig ken iyawawan ti panagsisina. Ammo ti apostol daytoy; ngarud masapul a kumita idi iti labes ti dakkel a panaglikud iti panawen ti pannakaurnong dagiti natda kadagiti tattao ti Dios, idi kinunana, “Agingga iti makagtengtay iti amin iti panagkaykaysa ti pammati.” Efeso 4:13. Ngarud dagiti sagut a naipasdek iti iglesia dida pay naaramid ti panggepda iti dayta a panawen.

“Saanyo nga iddepen ti Espiritu. Saanyo a laisen dagiti panagpadto. Suotenyo amin; salimetmetanyo a sititibker ti naimbag.” 1 Tes. 5:19-21.

Iti daytoy a surat ipakaammo ti apostol ti adal ti maikadua a yaay ti Apo. Salaysayenna ti kasasaad ti di mamati a lubong iti dayta a panawen, nga agkunkuna, “Talna ken talged,” (1 Tes. 5:3) inton nganngani bumtak kadakuada ti aldaw ti Apo, ket umay kadakuada ti kellaat a pannakadadael, a kas yaay ti mannanakaw iti rabii. Sana bagbagaan ti iglesia, a gapu kadagitoy a banag, nga agtaeng a siririing, agsalukag. ken agparbeng. Kadagiti naited a pammagbaga isu dagiti sasao a naisaon, “Saanyo nga iddepen ti Espiritu.” ken dadduma pay. Adda dadduma a mabalin kunada a dagitoy a pasnaset naananay ti panagsisinada iti kapanunutan; ngem adda met kadakuada ti nalawag a panagsisilpo iti urnos a pagtakderanda. Ti tao a mangiddep iti Espiritu mabaybay-an a manglais kadagiti panagpadto, isuda a nalinteg a bunga ti Espiritu. “Ibukbukkonto ti Espirituk iti amin a lasag; ket dagiti annakyo a lallaki ken babbai agipadto- [151] danto.” Joel 2:28. Ti sao, “Suotenyo amin,” maitudo laeng iti masarsarita, panagpadto, ket masapul a suotentayo dagiti espiritu babaen kadagiti pangsubok nga inted ti Dios kadatayo iti Saona. Dagiti pangallilaw dagiti espiritu ken dagiti naulbod a panagpadpadto aduda itoy agdama a panawen; ket awan duadua daytoy a paset adda naisangsangayan a pannakayaplikarna ditoy. Ngem, kitaenyo, saan a kuna ti apostol, Idianyo ti amin a banag; no di ket, Suotenyo amin; Salimetmetanyo a sititibker ti naimbag.

“Ket maaramidto iti kalpasanna nga ibukbukkonto ti Espirituk iti amin a lasag; ket dagiti annakyo a lallaki ken babbai agipadtodanto, dagiti lallakayyo agtagtagainepdanto kadagiti tagtagainep, dagiti agtutuboyo a lallaki makakitadanto kadagiti sirsirmata: ken kasta met dagiti adadipen a lallaki ken babbai kadagita nga aldaw ibukbukkonto ti Espirituk. Ket iparangkonto dagiti pagsidsiddaawan kadagiti langlangit ken iti daga: dara, ken apuy, ken monmonmon nga asuk. Ti init agbalinto a sipnget, ket ti bulan dara, no di pay dumteng ti dakkel ken nakakigkigtot nga aldaw ni Jehova. Ket maaramidto nga uray siasinoman nga umawagto iti nagan ni Jehova, maisalakanto; ket idiay bantay Sion ken idiay Jerusalem ad-danto dagidiay a makatalaw, kas sinao ni Jehova, ket ka-dagiti matidda addadanto dagiti ayayaban ni Jehova.” Joel 2:28-32.

Ti padto ni Joel, a mangibagbaga iti pannakaiparukpuk ti Espiritu Santo kadagiti kamaudianan nga aldaw, saan a natungpal amin idi pangrugian ti panawen ti evangelio. Daytoy isut nalawag kadagiti pagsidsiddaawan idiay langit ken ti daga, a naibaga iti dayta a paset, a mangipakpakauna iti “dakkel ken nakakigkigtot nga aldaw ni Jehova.” Nupay no naaddaantayon kadagiti pagilasinan, dayta nakakigkigtot nga aldaw adda pay la iti masangoanan. Ti dagup ti panawen ti evangelio mabalin a naganen kadagiti maududi nga aldaw, ngem no kunaen [152] a dagiti maududi nga aldaw isu ti pakadagupan ti 1800 a tawen a napalabasen, isut nakakatkatawa. Danonenda ti aldaw ti Apo ken ti pannakaispal dagiti natda kadagiti tattao ti Dios: “Ta idiay bantay Sion ken idiay Jerusalem addanto dagidiay a makatalaw, kas sinao ni Jehova, ket kadagiti matidda addadanto dagiti ayayaban ni Jehova.’’

Dagitoy a matidda, nga agbibiag iti kabayatan dagiti pagilasinan ken datdatlag a mangipakpakauna iti dakkel ken nakakigkigtot nga aldaw ni Jehova, awan duadua nga isu ti tidda ti kapoonan ti babai a masasao iti Apoc. 12:17—ti maudi a kapototan ti iglesia ti Dios ditoy daga. “Ket nakapungtot daydi dragon iti babai, ket napanna ginubat ti natda iti kapoonanna, dagiti mangsalsalimetmet kadagiti bilbilin ti Dios ken addaanda ti pammaneknek ni Jesus.”

Ti natda ti iglesia ti evangelio addaandanto kadagiti sagsagut. Isudanto dagiti magubat ta salsalimetmetanda dagiti bilbilin ti Dios ken addaanda ti pammaneknek ni Jesu-Cristo. (Apoc. 12:17.) Iti Apoc. 19:10, ti pammaneknek ni Jesus masasao nga isut espiritu ti padto. Kinuna ti angel, “Adipenak a kadduam ken kaddua dagiti kakabsatmo a mammadto.” Iti Apocalipsis 22:9, inulitna iti isu met la a kapanunutan a cas sumaganad: “Adipenak a kadduam ken kaddua dagiti kakabsatmo a mammadto.” Iti panangidilig makitatayo ti pigsa ti sao, “Ti pammaneknek ni Jesus isu ti espiritu ti padto.” Ngem ti pammaneknek ni Jesus saklawenna dagiti amin a sagsagut dayta maymaysa nga Espiritu. Kuna ni Pablo, “Agnanayon nga agyamanak iti Dios a maipoon kadakayo, gapu iti parabur ti Dios a naited kadakayo ken Cristo Jesus; gapu ta kadagiti isuamin a banbanag napabaknangkayo Kenkuana, iti isuamin a panagsao, ken iti isuamin a pannakaammo; a kas met ti panangsaksi ni Cristo napanek nekan kadakayo ken Cristo Jesus; gapu ta kadagiti isuamin a banbanag napabaknangkayo Kenkuana, iti isuamin a panagsao, ken iti isuamin a pannakaammo; a kas [153] met ti panangsaksi ni Cristo napaneknekan kadakayo: iti kasta saankayo nga agkurang iti uray ania a talugading nga agururay iti pannakaiparangarang ni Apotayo a Jesu-cristo.” 1 Cor. 1:4-7. Ti pammaneknek ni Jesus isut napasingkedan iti iglesia idiay Corinto; ket ania idi ti bungana? Saanda a naudi iti aniaman a sagut. Saan ngarud a justo ti panagkunatayo a no dagiti natda naananay ti pannakapatibkerda iti pammaneknek ni Jesus, didanto maudi iti uray ania a sagut, nga agururayda iti panagparang ni Apotayo a Jesu-cristo?

R. F. COTTRELL [154] [155]

Ti Pannakatnag ni Satanas

Ni Satanas idi kua isut madaydayaw nga angel idiay langit, a simmarsaruno ken Cristo. Ti rupana, a kas la ti rupa dagiti sabsabali nga angel, isut naalumamay nga iparangna ti ragsak. Ti mugingna isut nangato ken akaba nga ipakitana ti nauneg a panagpanunut. Ti formana isut naananay; ti taktakderna isut nangayed ken nadayaw. Ngem idi a kinuna ti Dios iti Anakna, “Aramidentayo ti tao a kaaspingtayo,” (Gen. 1:26) nagimun ken Jesus. Kayatna met idi a mapagsaludsudan koma maipapan iti pannakabukel ti tao; ket idinto ta saan, napno iti apal, imun, ken pura. Tinarigagayanna ti umawat iti kadakkelan a pannakapadayaw idiay langit, a sumarsaruno la iti Dios.

Inggana iti daytoy a kanito amin a langit isut naurnos, natunos, ken naananay ti panagtulnog iti panangituray ti Dios. Isu idi ti kadakkelan a basol iti yaalsa a maibusor iti talna ken iti pagayatanna. Ti dagup ti langit kaslattay adda idi iti gulogulo. Naurnos idi dagiti angel iti binunggubunggoy, tunggal bunggoy impanguloan ti maysa a nangatngato nga angel. Ni Satanas, nga adda idi tarigagayna a mangipangato iti bagina, ket dina kayat ti sumuko iti turay ni Jesus, siningsingana ti ibubusor iti turay ti Dios. Dadduma kadagiti angel kimmanunongda kenkuana iti yaalsana, ket adda met dadduma [156] a binusorda ti dayaw ken sirib ti Dios iti panangitedna ti turay ti Anakna. Idin adda riri kadagiti angel. Ni Satanas ken dagiti kimmanunong kenkuana impapilitda a reformaen ti panagturay ti Dios. Kayatda idi iti sumrek iti naununeg a pannakaammo iti di matukod a kinasiribna, ken mangusig iti panggepna a mangipangato ken Jesus ken nangitedanna Kenkuana iti awan patpatinggana a pannakabalin ken kinaturay. Immalsada a maibusor iti turay ti Anak. Naayaban amin dagiti nailangitan a buyot nga agparang iti sangoanan ti Ama tapno maibanag koma tunggal parikut. Naikeddeng a mapapanaw ni Satanas idiay langit. agraman dagiti angel a timmipon kenkuana iti yaalsa. Idin adda gubat idiay langit Naggugubaten dagiti angel; kayat idi ni Satanas nga abaken ti Anak ti Dios ken dagiti natulnog iti pagayatanna. Ngem dagiti naimbag ken napudno nga angel nakibakalda ken Satanas, agraman pasurotna, ket dagitoy naabak ken napapanawda idiay langit.

Kalpasan ti pannakapagtalaw ni Satanas ken dagiti kimmanunong kenkuana idiay langit, ket nabigbignan a napukawna iti agnanayon ti kinadalus ken dayagna, nagbabawi, ket tinarigagayanna a maisubli koma idiay langit. Kayatna a maisubli met la koma iti sigud a saadna, wenno uray ania a sabali a saad a pakaikabilanna. Ngem saan; saan a mabalin a maikabil iti langit iti pagpeggadan. Mapaalas ti dagup ti langit no maisubli manen; ta ti basol nagtaud kenkuana, ken dagiti bin-i ti yaalsa adda iti unegna. Isu ken dagiti pasurotna nga agpadpada nagsangitda, ket nagpakaasida a maisublida koma iti yaanamong ti Dios. Ngem ti basolda—ti gurada, ti apalda ken imunda—kasta unay nagdakkel a ti Dios dina nabalin a pinunas. Masapul nga agtaeng nga umawat iti kamaudianan a pannakadusana.

Idi a naammoanen ni Satanas nga awanen ti panna-kabalin iti pannakaisublina iti anamong ti Dios, ti rurud ken gurana nangrugin a naiparang. Nakiuman [157] kadagiti angelna, ket naiwayat ti gakat a maituloy ti pananggubatda iti turay ti Dios. Idi a naikabil da Adan ken Eva iti napintas a minuyungan, binalabala ni Satanas a dadaelenna ida. Awan idi ti pamayan a manggudas iti rag-o dagitoy a dua no addada iti panagtulnog iti Dios. Saan a maaramat ni Satanas ti pannakabalinna kadakuada malaksid no umuna pay a dida pagtulnogan ti Dios ken maipanawda iti pananganamongna. Masapul ngarud a mabalabala ti maysa a pamayan a mangiturong kadakuada nga agsukir tapno magargarida nga agrupanget ti Dios ken maipanda iti natartarus nga influensiana ken ti influensia dagiti angelna. Napagnunumoan nga alaen ni Satanas ti sabali a langa ket iparangna ti ngayangayna iti tao. Masapul nga isingasingna ti ibubusor iti kinapudno ti Dios ken mangpataud iti duadua no ti Dios matungpalna met la ti sinaona; ti sumaruno masapul a gargarienna ti panagimbistirda, ket iturongna ida a mangammiris unay kadagiti di matukod a gakat ti Dios—ti met la basol a naipabaklay ken Satanas—ken mangsapul ti gapu a nangiparitanna kadakuada iti kayo ti pannakaammo.

*****

Ti Pannakatnag ti Tao

Masansan idi a sinarsarungkaran dagiti nasantoan nga angel ti minuyungan, ket insursuroda da Adan ken Eva maipapan iti aramidda ken imbagbagada pay maipapan iti yaalsa ken pannakatnag ni Satanas. Binalakadan ida dagiti angel maipapan ken Satanas ket pinagalluadda ida a dida agsinsina iti panagaramidda, ta mabalin a maipanda iti pannakaidinna itoy natnag a kabusor. Imbilin pay dagiti angel kadakuada a surotenda a [158] naimbag ti imbilin ti Dios kadakuada, ta ti la van ti talgedda isu ti naananay a panagtulnogda. Iti kasta ti natnag a kabusor awan koma ti pannakabalinna kadakuada.

Inrugi ni Satanas ti aramidna ken ni Eva, nga inayayona nga agsalungasing. Ti immuna a riro ni Eva isu ti yaadayuna ken asawana. Simmaruno, nagbayag iti asideg ti naiparit a kayo, ket sa simmaruno manen ti panangdengngegna iti timek ti mannulisog, ken ti panagturedna nga agduadua iti sinao ti Dios, “Iti aldaw a pannanganmo iti daydiay mataykanto a di bumurong ” Gen. 2:17. Pinanunutna a ti Dios dina aramiden kas ti kinunana, ket nagpasarak nga inyunnatna ti imana a nangala iti bunga ket nangan. Isu idi ti makaayayo iti mata ken naimas iti panagraman. Idin nagimun no apay a ti Dios imparitna kadakuada daydiay pudno a pagimbaganda, ket nangigay-at ti bunga ken asawana ket sinulisogna. Imbagana ken Adan amin nga imbaga ti uleg ket imbagana pay ti pannakasdaawna ta adda pannakabalin ti uleg nga agsao.

Nakitak ti liday iti rupa ni Adan. Nagparang a nagbuteng ken nasdaaw. Kaslattay adda pannakabalubal iti isipna. Saan a nariro nga isu daytoy ti kabusor a naibagbaga a pagalluadanda, ket iti kasta ni asawana masapul a matay. Masapul nga agsinada. Ti ayatna ken Eva isut napigsa, ket iti nakapalpalalo a pannakapakapsutna inkeddengna a makibulig kenkuana iti pagbanaganna. Innalana ti bunga ket dinardarasna a kinnan. Idin nagragsak ni Satanas. Immalsa idiay langit, ket nakaala kadagiti makipagrikna a mangayayat ken sumurot kenkuana iti yaalsana. Natnag ket inturongna met dagiti sabali a kadduana a matnag. Ket idi nasulisognan ti babai a di agtalek iti Dios, a mangusig iti kinsiribna, ken sumrek a nauneg kadagiti nainsiriban a gakatna. Ammo idi ni Satanas a saan la a ti babai ti matnag. Ni Adan, gapu iti ayatna ken Eva, sinukirna ti bilin ti Dios, ket iti kasta natnag met a naikanunong kenkuana. [159]

Ti damag ti pannakatnag ti tao naisaknap iti amin a langit. Napasardeng tunggal arpa. Inikkat dagiti angel dagiti balangatda a silaladingit. Nakusokuso ti dagup ti langit. Nabuangay ti maysa a tinongan a mangikeddeng no ania ti maaramid kadagiti nakabasol a dua. Nagbuteng dagiti angel di la ket ta yunnat da Adan ken Eva ti imada, ket manganda iti kayo ti biag, ket agbalinda a di matay a managbasol. Ngem kinuna ti Dios a dagiti nagsalungasing mapapanawda idiay minuyungan. Dagus a nabilinan dagiti angel a bantayanda ti dalan nga agturong iti kayo ti biag. Isu idi ti inadadal a gakat ni Satanas a da Adan ken Eva salungasingenda ti Dios, awatenda ti rupangetna, ket sada mangan iti kayo ti biag, tapno agbiagda a kankanayon iti basol ken salungasing, ket iti kasta mataginayon ti basol. Ngem naibaon dagiti nasantoan nga angel a mangpapanaw kadakuada iti minuyungan ken manglapped iti dalanda iti kayo ti biag. Tunggal maysa kadagitoy mannakabalin nga angel adda iti makanawan nga imana ti maysa a kaslattay sumilsilap a kampilan.

Idin nagragsak ni Satanas. Babaen ti pannakatnagna pinagsagabana dagiti sabsabali. Isut naparruar idiay langit, da Adan ken Eva naparruarda iti minuyungan.

*****

Gakat ti Pannakaisalakan

Ti ladingit pinunnona ti langit idi naammoan a napukaw ti tao, ket ti lubong a pinarsua ti Dios isut mapnon kadagiti tao a naisangrat iti ay-ay, sakit, ken patay, ket awan idi ti dalan a paglisian ti agsalungasing. Ti dagup ti kaman ni Adan masapul a matay. Nakitak ni nakaay- [160] ayat a Jesus ket naimatangak ti rikna ti asi ken ladingit iti rupana. Iti nabiit nakitak nga inasitganna ti nakapalpalalot silnagna a lawag a nangkayubot iti Ama. Kaslattay nakapalpalalo ti gagar dagiti angel idi a ti Anak makisarsarita iti Ama. Namitlo a naipan iti linong ti nasilnag a lawag iti lawlaw ti Ama, ket iti maikatlo daras rimmuar manipud iti Ama, ti bagina isut makita. Natalna ti rupa, awan ti aniaman a pannakariribuk ken panagduadua, no di ket nagsilnag iti asi ken ayat, nga awan sao a makasarita. Idin impakaammona iti buyot dagiti angel a naaramiden ti dalan a paglisian ti napukaw a tao. Imbagana kadakuada a nakikakaasi ken Amana, ket ingay-atna nga ited ti biagna a mangsubbot, a mangawit ti dusa ti patay Kenkuana, a gapu Kenkuana, ti tao masarakanna ti pannakapakawan, a babaen ti pateg ti darana, ken panagtulnogna iti linteg ti Dios, magun-odanda ti parabur ti Dios, ken maisirrekda manen iti napintas a minuyungan, ken mangan iti bunga ti kayo ti biag.

Idi damo saan a nakaragsak dagiti angel; ta awan ti inlimed ti Comandanteda kadakuada, ngem inlatakna kadakuada ti gakat ti pannakaisalakan. Imbaga ni Jesus kadakuada nga Isu agtakder iti nagbaetan ti pungtot ti Dios ken ti nagsalungasing a tao, nga ibaklayna ti kinadakes ken sabrak, ngem bassitto laeng dagiti umawat Kenkuana kas Anak ti Dios. Nganngani amin guraenda ket dida awaten. Panawanna amin ti dayagna idiay langit, agparang ditoy daga a kas tao, nga amammoenna babaen iti kapadasanna met laeng dagiti nadumaduma a sulisog a pakasulisogan ti tao tapno ammona no kasano ti panangbadangna kadagidiay a masulisog; ket kanungpalanna, inton malpas ti aramidna a kas mannursuro, mayawatto kadagiti imima dagiti tattao ket ituredna ti nganngani amin a kinadawel ken rigat nga isingasing ni Satanas ken dagiti angelna a dakes nga aramiden dagiti nakillo a tattao; a lak-amennanto ti kadawelan nga ipapatay, a maibartay iti nagbaetan dagiti langit [161] ken ti daga a kas managbasol; a lak-amennanto dagiti nakaamamak nga oras ti panagnguy-a, nga uray pay dagiti angel dida kayat a mingmingan, no di ket lingdanda ti rupada tapno dida makita. Saan la a nguy-a ti bagi ti ituredna, no di ket nguy-a ti isip, a di mabalin a pulos nga idilig iti nguy-a ti bagi. Ti dagsen dagiti basol ti dagup ti lubong maiparabawto Kenkuana. Imbagana kadakuada a matay ket agungarto manen iti maikatlo nga aldaw ket umulinto ken Amana a mangibabaet iti nasukir, nakabasol a tao.

Nagparintumeng dagiti angel iti sangoananna. Ingayatda dagiti biagda. Kinuna ni Jesus kadakuada a babaen ti ipapatayna isalakannanto dagiti adu, a ti biag ti maysa nga angel dina mabayadan ti utang. Ti laeng biagna ti awaten ti Ama a kas subbot ti tao. Imbaga pay ni Jesus kadakuada nga adda pasetda nga aramiden, nga addadanto Kenkuana iti nadumduma a panawen a mangpapigsa Kenkuana; nga alaenna ti natnag a kasasaad ti tao a ti pigsana dinto pay maipada iti pigsada; a masaksiandanto ti pannakainakumbabana ken dakkel a panagtuokna; ket idinto ta maimatanganda dagiti pakarigatanna, ken ti gura dagiti tattao Kenkuana, matignaydanto iti kaunegan a rikna, ket gapu iti ayatda Kenkuana kayatda koma nga ispalen ken agawen kadagiti mangpapatay Kenkuana, ngem dida met mapalubosan a sumngat tapno malappedanda ti aniaman a maimatanganda; ket addanto met pasetda iti panagungarna; a ti wayat ti pannakaisalan isut naikeddengen, ket ti gakat isut inawaten ti Ama.

A napakuyogan iti nasantoan a ladingit liniwliwa ken pinaragsakna dagiti angel ket imbagana kadakuada a manipud idi dagiti subbotenna makiaddadanto Kenkuana, a ti ipapatayna subbotennanto dagiti adu ket itedna Kenkuana ti pagarian ken ti kinadakkel ti pagarian iti babaen ti langit, ket tagikuaennanto ti agnanayon awan inggana. Madadaelto ni Satanas ken dagiti managbasol, tapno iti kaanoman didanton singsingaen ti langit wenno ti nadalusan a baro a daga. Kiniddaw ni [162] Jesus kadagiti nailangitan a buyot a tunosanda koma ti gakat nga inanamongan ni Amana ken agragsakda koma ta gapu iti ipapatayna mabalin manen ti natuang a tao a mapangato a gumun-od iti parabur ti Dios ken mangnanam iti langit.

Idin ti langit napno iti ragsak, ti di maisao a ragsak. Ket dagiti nailangitan a buyot kinantada ti kanta ti pagdayaw ken pagraem. Tinokarda ti arpada ket ingngatngatoda ti tono ti kanta ngem ti sigud a panagkankantada, gapu iti dakkel nga asi ken panagpakumbaba ti Dios iti panangitulokna a matay ti ayayatenna nga Anak nga agpaay ti rasa dagiti immalsa. Panagdayaw ken panagraem ti naibukbuk gapu iti pananglipat ti bagi ken panagsacrificio ni Cristo Jesus ta immanamong a pumanaw iti sidong ni Amana, ket pilienna ti biag nga agsagaba ken agnguy-a, ken matay iti nakababain nga ipapatay tapno makaited ti biag kadagiti sabsabali.

Kinuna ti angel. “Ipagarupyo a ti Ama insukona ti ayayatenna unay nga Anakna nga awan balubal? Saan, saan. Isut idi ti maysa a balubal iti Dios ti langit, no baybay-an ti nakabasol a tao a mapukaw wenno ti panangtedna iti ayayaten nga Anakna a matay a gapu iti tao.” Kasta unay ti ngayangay dagiti angel iti pannakaisalakan ti tao nga adda dadduma kadakuada a kayatda a panawan ti dayagda, ket itedda ti biagda nga agpaay iti mapukpukaw a tao. “Ngem,” kinuna ti kumuykuyog kaniak nga angel, “dayta awantot magungunana. Kasta unay nagdakkel ti salungasing a ti biag ti maysa nga angel dina mabayadanto ti utang. Awan, malaksid ti ipapatay ken ibaballaet ti Anakna ti makabayad iti utang ken makaisalakan iti napukaw a tao manipud iti awanan inanama a ladingit ken ay-ay.”

Ngem naitudo met ti aramid dagiti angel, nga isu ti umuli ken umulog nga ikuyogda ti balsamo ti pangpapigsa manipud iti gloria a pangbang-ar iti Anak ti Dios kadagiti panagtutuokna ken agserbida Kenkuana. [163] Kasta met, ti aramidda pay isu ti mangsalaknib ken mangaywan kadagiti agtawid iti parabur manipud kadagiti dakes nga angel ken ti kinasipnget a kankanayon a panglakub ni Satanas kadakuada. Nakitak a di mabalin ti Dios a balbaliwan ti lintegna tapno maisalakanna ti nabaybay-an, napukaw a tao; ngarud intulokna ti Anakna a matay gaput salungasing ti tao.

Nagragsak manen ni Satanas agraman dagiti angelna, ta gapu iti panangiturongna a matnag ti tao, naguyodna ti Anak ti Dios a pumanaw iti nangato a saadna. Imbagana kadagiti angelna a no ni Jesus alaenna ti galad ti natnag a tao, mabalinnanto a saliwanan ken lapdan ti pannakatungpal ti gakat ti pannakaisalakan.

Naipakita kaniak ni Satanas nga idi kua isut naragsak, nangayed nga angel. Kalpasanna naipakita manen kaniak ti kasasaadna ita. Adda pay la kenkuana ti nadaeg a langa. Nataer pay la ti kitkitana ta isut angel a natnag. Ngem iparang ti rupana a napnoan ti gagar, sikor, awanan ragsak, rurod, gura, kinaranggas, ulbod, ken tunggal kinadakes. Daydiay muging nga idi kua kasta unay nagtaer, naisangsangayan ti pannakaimatangko. Manipud kadagiti matana isut bimmassit. Nakitak a gapu ta ti la dakes ti nabayagen a kinitkitana, napaalas tunggal naimbag a galadna, ket tunggal galad a dakes isut napadakkel. Dagiti matana naulbod, nasikap, ket impakitada ti nauneg a panagpanpanunut. Dakkel ti bagina ngem aglulusdoy ti lasag dagiti ima ken ti rupana. Idi a kitkitaek, ti timidna naipatay ti akinkanigid nga imana. Kaslattay adda idi iti nauneg a panagpanpanunut. Adda isem ti rupana, isu a namagpigerger kaniak, dayta nga isem napno iti kinadakes ken nasatanasan a kinaulbod. Daytoy nga isem isut aramatenna kasakbayan la unay ti pannakasegurona iti matukmaanna, ket no naalanan daytoy iti silona, dayta nga isem agbalin a nakaalalliaw. [164]

Ti Umuna a Yaay ni Cristo

Naipanak iti panawen a ni Jesus alaenna Kenkuana ti galad ti tao, ipakumbabana ti bagina a kas tao, ket sagabaenna dagiti pannulisog ni Satanas.

Awan idi ti kinagarbo a nailubongan iti pannakayanakna. Kalapaw ti nakayanakanna, ket kolloong ti nakaduayaanna; nupay kasta natan-ok ti pannakayanakna, natan-ok ngem ti pannakayanak ti uray siasino a sabali kadagiti annak ti tao. Impakdaar dagiti angel ti langit kadagidi agpaspastor ti yaay ni Cristo, ket ti pammaneknekda binuyogan ti lawag ken dayag. Tinokar dagiti nailangitan a buyot dagiti arpada ket indavdayawda ti Dios. Siraragsakda a nangisaknap iti yaay ti Anak ti Dios iti natnag a lubong tapno maiwakas ti aramid ti pananubbot, ket iti ipapatayna mayeg ti talna, ragsak. ken biag nga agnanayon iti tao. Pinadayawan ti Dios ti yaay ti Anakna. Nagrukbab dagiti angel Kenkuana.

Lininongan dagiti angel ti Dios ti buya ti pannakabautisarna; bimmaba ti Espiritu Santo iti langa ti maysa a kalapati ket nagsilnag Kenkuana, ket idinto ta dagiti tattao nagtakderda a napasiddaaw, a dagiti matmatada siiimatang Kenkuana, nangngeg ti timek ti Ama a naggaput langit, a kinunana, “Sika ti Anakko a dungdungngoek; mannekak unay Kenka.”

Saan a nasinunoo ni Juan no ti Mangisalakan met laeng ti immay a pabautisaran kenkuana idiay Jordan. Ngem inkari ti Dios kenkuana ti pagilasinan a pangammoanna iti Cordero ti Dios. Dayta a pagilasinan naited a kas nailangitan a kalapati a bimmaba, ket ti dayag ti Dios naglawag iti aglawlawna. Intudo ni Juan ti imana ken Jesus, ket iti dakkel a timek nagpukkaw, “Adtoy ti Cordero ti Dios, a mangikkat ti basol ti lubong.” Juan 1:29.

Imbaga ni Juan kadagiti adalanna nga Isu ti naikari [165] a Mesias, ti Mangisalakan ti lubong. Idi nga aggibgibusen ti aramidna, insuro ni Juan dagiti adalanna a kumitada ken Jesus, ket surotenda a kas Dakkel a Mannursuro. Ti biag ni Juan naladingit ken mananglipat iti siak. Inwarragawagna ti umuna a yaay ni Cristo, ngem saan a napalubosan a masaksianna dagiti milagrona, ket naragsakan koma iti pannakakitana iti pannakabalin nga inaramatna. Idi a naipasdeken ni Jesus ti bagina a kas mannursuro, ammo idin ni Juan nga isu met laeng matay. Manmano ti pannakangngeg ti timek ni Juan, malaksid idiay let-ang. Malidliday ti biagna. Saan a nagtaeng iti kaman ni amana tapno maparagsak met koma iti pannakidindinna, ngem pinanawanna ida tapno matungpalna ti misionna. Adu dagiti tattao ti nangpanaw kadagiti nasalukag a ciudad ken purpurok a nagdadarisonda idiay let-ang a mangdengngeg iti nakaskasdaaw a mammadto. Inkabil ni Juan ti wasay iti ramut ti kayo. Binabalawna ti basol, a dina kabuteng ti maibungana, ket insaganana ti dalan nga agpaay iti Cordero ti Dios.

Natignay ni Herodes idi nangngegna ti mannakabalin ken makatignay a panangsaksi ni Juan, ket iti nauneg a ngayangay inintuodna no ania ti rebbengna nga aramiden tapno makapagbalin nga adalanna. Naammoan ni Juan a nganngani alaen ni Herodes kas asawa, ti agdama nga asawa ni kabsatna, idinto a sibibiag pay daytoy, ket simamatalek a nangilatak ken Herodes a saan a nainkalintegan dayta. Nagmadi ni Herodes a mangaramid iti maysa a sacrificio. Innalana latta ti asawa ni kabsatna a kas asawa, ket gapu iti influensia daytoy a babai, tiniliwna ni Juan ket impisokna iti pagbaludan, ngem pinanggepna met la a bulosan. Idi adda a sibabalud, naammoan ni Juan babaen kadagiti adalanna dagiti nakaskasdaaw nga aramid ni Jesus. Dina nadengngeg dagiti naragsak a sasaona; ngem imbaga kenkuana dagiti adadalanna ket Iiniwliwada gapu kadagiti nangngegda ken Jesus. Iti nabiit naputolan ni Juan, babaen iti influensia ti asawa ni [166] Herodes. Nakitak a dagiti kanunummoan nga adalan a simmursurot ken Jesus, naimatanganda dagiti milagrona, ket nangngegda dagiti makaliwliwa a sasao a nagtinnag kadagiti bibigna, daddadakkelda ngem ni Juan Bautista; kayatna a sawen, dakdakkel ti pannakaipangato ken pannakaidayawda, ken adadu pay ti ragsak ti panagbiagda.

Immay ni Juan iti espiritu ken pannakabalin ni Elias, idi imparangna ti umuna a yaay ni Jesus. Naitudo kaniak dagiti kamaudianan nga aldaw ket nakitak a ni Juan itakderanna dagidiay a mapanto iti espiritu ken pannakabalin ni Elias a mangipakdaar ti aldaw ti pungtot ken ti maikadua a yaay ni Jesus.

Kalpasan ti pannakabautisar ni Jesus idiay Jordan, inturong ti Espiritu idiay let-ang, tapno sulisogen ti diablo. Ti Espiritu ti nangisagana nga agpaay Kenkuana dayta a buya ti nakarungrungsot a pannakasulisog. Sinulisog ni Satanas iti uppat a pulo nga aldaw, ket kadagita nga alaldaw saan a nangnangan. Amin ti aglawlawna saan a naragsak, ket pudno a ti nakaparsuaan ti tao isut napakapsut. Nakikadkaddua kadagiti narungsot nga ayup ken ti diablo, iti putputong, malmalday a yan. Limmussiaw ken napaksuyan ti Anak ti Dios gapu ti panagayunar ken panagsagaba. Ngem ti tarayenna isut naikeddeng, ket masapul a tungpalenna ti aramid nga immayanna nga aramiden.

Innala ni Satanas a panggundawayan dagiti rigrigat a sinagaba ti Anak ti Dios, ket insaganana nga isaranget Kenkuana dagiti nagkaadu a sulisog, a nanginanama nga abakenna, ta Isu naipakumbaba a kas tao. Immay ni Satanas ti daytoy a sulisog: “No sika ti Anak ti Dios, ibilinmo a dagitoy bato agbalinda a tinapay.” Mateo 4:3. Sinulisogna ni Jesus nga agpakumbaba tapno maipakaammona kenkuana nga Isu ti Mesias, babaen iti panangaramatna iti nadiosan a pannakabalinna. Sinungbatan ni Jesus a siaalumamay: “Adda a naisurat, Saan laeng a ti ti- [167] napay ti pagbiagto ti tao, no di ket ti isuamin a sao a rummuarto iti ngiwat ti Dios.”

Sapsapulen ni Satanas idi iti pakisuppiatanna ken Jesus maipapan iti panagtagianak ti Dios Kenkuana. Intudona ti kasasaadna a nakapsut ken agsagsagaba ket pinaneknekanna a sitatangsit a napigpigsa ngem ni Jesus. Ngem ti sao a naggaput langit, “Sika ti Anakko a dungdungngoek, makapnekka unay Kaniak,” nakaanayen a nangsaranay ken Jesus iti panagsagabana. Nakitak a saan nga aramid ni Jesus ti panangipaneknekna ti pannakabalinna ken ni Satanas, wenno ti kinapudno nga isut Mangisalakan ti lubong. Adda nakaanay a pangpaneknek ni Satanas iti nangato a kasasaad ken turay ti Anak ti Dios. Ti panagmadina a sumuko iti turay ni Cristo ti nangiserra ti langit kenkuana.

Tapno maiparangna ti pannakabalinna, ni Satanas impanna ni Jesus idiay Jerusalem ket impatugawna iti tuktok ti templo, ket idiay sinulisogna nga iparangna ti pakakitaan nga isu ti Anak ti Dios, babaen ti panagtappuakna manipud iti daydi makaulaw a kangato. Immay ni Satanas nga inaramatna ti sao ti paltiing, “Ta adda a naisurat, Isu ibilinnanto kadagiti angelna ti maipapan Kenka, ket sakruyendakanto kadagiti imimada, amangan la ket ta maitibkolto ta sakam iti bato.” Simmungbat ni Jesus ket kinunana kenkuana, “Adda a naisurat, Dikanto sulisogen ti Apo a Diosmo.” Kinayat ni Satanas nga agkammatalek koma ni Jesus iti kaasi ni Amana ket isebbana ti biagna. sakbay ti pannakaiturpos ti misionna. Nangnamnama nga awan ti magapuanan ti gakat ti pannakaisalakan; ngem ti gakat naipasdek ti nauneg unay a di mabalin nga abaken wenno dadaelen ni Satanas.

Ni Cristo isut pagtuladan dagiti amin a Cristiano. No masulisogda, wenno mapagduaduaan dagiti kalinteganda, ibturenda koma a siaanus. Dida koma riknaen nga adda kalinteganda nga umawag iti Dios nga iparangna ti pannakabalinna tapno magun-odanda ti balligi [168] kadagiti kabusorda, malaksid no gapu itoy ti Dios isut mapadayawan ken mapadayag. No koma no timmappuak ni Jesus manipud ti tuktok ti templo, daytoy dina koma pinadayawan ni Amana, ta awan sabali koma a nakasuksi iti dayta, no di ni Satanas ken dagiti angel ti langit. Ket isu koma ti nakasulisog iti Apo nga iparangna ti pannakabalinna iti kapapaitan a kabusorna. Isu koma ti nakaipababa iti daydi immayan ni Jesus nga abaken.

“Di diablo impanna manen iti maysa a bantay a natayag unay, ket impakitana Kenkuana dagiti isuamin a pagpagarian ti lubong ken ti dayagda. Ket kinunana Kenkuana: Amin dagitoy itdekto Kenka no agrukbabka nga agdayaw kaniak. Idin ni Jesus kinunana kenkuana: Pumanawka, Satanas: ta adda a naisurat, Agdaydayawka iti Apo a Diosmo ket isu ti pagserbiam laeng.”

Imparang ni Satanas ken Jesus dagiti pagpagarian ti lubong iti makaayayo unay a lawag. No koma no ni Jesus nagrukbab kenkuana idiay, inggay-atna nga idianna ti kalinteganna a mangtagikua iti daga. No matungpal ti gakat ti pannakaisalakan ket matay ni Jesus a pangsubbot iti tao, ammon ni Satanas nga adda pagpatinggaan ti pannakabalinna ket kanungpalanna isut maala, ket isu met laeng madadael. Ngarud, isut inadalna a balabala ti manglapped, no mabalin, ti pannakaitungpal ti dakkel nga aramid a nairugi ti Anak ti Dios. No maabak ti gakat ti pannakasubbot ti tao, mataginayon ni Satanas ti panagtagikuana iti pagarian isu a kinunkunana idin a kukuana. Ket no isu agballigi inartiokanna ti bagina met laeng a mabalinna ti agari a sumuppiat iti Dios ti langit.

Nagragsak unay ni Satanas idi indisso ni Jesus ti pan-nakabalin ken dayagna ket pinanawanna ti langit. Impagarupna idin a ti Anak ti Dios naikabilen iti baba ti pan-nakabalinna. Nalaka la unay ti panangabakna idi sinulisogna da Adan ken Eva idiay Eden nga iti kasta nanginanama nga abakenna uray ti Anak ti Dios, babaen iti [169] nasatanasan a pannakabalin ken kinasikapna, ket iti kasta maisalakanna ti biagna met laeng ken ti pagarianna. No masulisogna ni Jesus nga umadayu iti pagayatan ni Amana ti panggepna agballigin koma. Ngem ni Jesus inungtanna ti mannulisog, “Pumanawka, Satanas.” Agrukbab laeng ken ni Amana. Impaneknek ni Satanas a kukuana ti daga ket insingasingna ken Jesus a maliklikanna dagiti panagsagabana: a saan a masapul a matay tapno matagikuana dagiti pagpagarian ti daga ken ti dayag ti panagari kenkuana. Ngem saan a magaraw idi ni Jesus. Ammona idi nga umayto ti panawen a gapu iti biagna met laeng masubbotna ti pagarian manipud ken Satanas, ken kalpasan ti umisu a panawen, amin a langit ken daga agtulnogdanto Kenkuana. Pinilina ti biagna nga agrigat ken ti ipapatayna a nakaamamak, kas dalan nga intuding ti Ama tapno makapagbalin nga agtawid a nainkalintegan kadagiti pagarian ti daga ket maitedto kadagiti imimana a kas kukuana iti agnanayon. Maitedto pay ni Satanas kadagiti imimana tapno madadael babaen iti patay, tapno dinanto rirrien manen ni Jesus wenno dagiti sasanto iti gloria.

*****

Ti Panagministro ni Cristo

Idi nalpasen ni Satanas dagiti pannulisogna, pinanawannan ni Jesus iti sumagmamano a kanito, ket dagiti angel ti langit insaganaanda ti kanenna idiay let-ang, ket pinapigsada, ket ti bendision ni Amana naiparabaw Ken-kuana. Saan a nagballigi ni Satanas kadagiti karungsotan a sulisogna; nupay kasta inururayna ti panawen ti panagministro ni Jesus, tapno ipakatna kadagiti nadumaduma a panawen ti kinasikapna a maibusor Kenkuana [170] Adda pay la pananginanamana nga aggundaway Ken-kuana babaen iti panangsugsugna kadagidiay a di immawat ken Jesus, tapno guraen ken sapulenda ti pannakadadaelna. Inangayna dagiti angelna iti naisangsangayan a tinongan. Nauppapay ken gimmurada ta awan nangabakanda iti Anak ti Dios. Inkeddengda a nasiksikapda manen ket aramatenda ti kadakkelan a pannakabalinda a mamataud iti kinaawan pammati kadagiti isisip ti nasionna met laeng nga isu ti Mangisalakan ti lubong, ket iti kastoy a pamayan mapakapsutna ni Jesus iti misionna. Uray kasano kasayaat ti panangtaming dagiti Judio kadagiti ceremonia ken sacrificioda, no la ket no mabulsekda a dida makita dagiti padpadto ken maipapati kadakuada a ti Mesias agparang a mannakabalin nga ari a nailubongan, maiturongdanto a mangumsi ken mangiwalin ken Jesus.

Naipakita kaniak a ni Satanas ken dagiti angelna naringgoranda unay kabayatan ti panagministro ni Cristo a mangsugsug kadagiti tattao a di mamati, gumura, ken aguyaw. Masansan nga idi nangisao ni Jesus kadagiti natadem a kinapudno a mangbabalaw kadagiti basol, naparurod dagiti tattao. Ni Satanas ken dagiti angelna uyutanda dagitoy nga alaendan ti biag ti Anak ti Dios. Adadu ngem naminsan a nangalada kadagiti bato nga ibatoda Kenkuana, ngem inaywanan dagiti angel ket inyadayuda kadagiti narungsot nga adu a tao nga impanda iti natalged a van. Manen idi a nagtinnag kadagiti nasantoan a bibigna ti nalawag a kinapudno, tinengngel dagiti adu a tattao ket impanda iti tuktok ti turod, a panggependa nga itappuak. Nagririda no ania ti aramidenda Kenkuana, ngem dagiti angel inlemmengda manen iti imatang dagiti adu a tao, ngem Isu pimmanaw a nagna iti nagtengngaanda.

Nanginanama pay la ni Satanas a saan nga agballigi ti dakkel a gakat ti pannakaisalakan. Inaramatna ti amin a kabaelanna a mamatangken kadagiti puspuso dagiti tao [171] ken mamapait kadagiti rikriknada a maibusor ken Jesus. Nanginanama a bassit unay dagiti umawat Kenkuana kas Anak ket ti panunutenna koma dagiti panagtuok ken panagsacrificiona isut dakkel la unay nga agpaay iti kasta nagbassit a bunggoy. Ngem nakitak nga uray duddua laeng ti umawat ken Jesus a kas Anak ti Dios ken mamati Kenkuana a makaispal kadagiti kararuada, kaskasdi pay la nga aramidenna ti gakat.

Inrugi ni Jesus ti aramidna babaen ti panangkettana iti pannakabalin ni Satanas maipapan iti panagsagaba. Insublina ti salun-at dagiti masaksakit, inikkanna ti pannakakita dagiti bulsek, ket inagasanna dagiti pilay. a pinaglagtona ida a siraragsak ket indaydayawda ti Dios. Impanna iti salun-at dagidiay a masaksakit ken binalud ti nadawel a pannakabalin ni Satanas iti adu a tawtawen. Kadagiti naragsak a sasao, liniwliwana dagiti nalupoy, dagiti agpigpigerger, ken malidliday. Dagiti nakapsut ken agsagsagaba a binalud ni Satanas a sitatangsit, rinabsut ni Jesus ida iti petpetna nga impan iti kinasalunat iti bagi, ken iti dakkel a rag-o ken ragsak. Ti natay pinabangonna iti biag, ket indaydayawda ti Dios iti dakkel a pannakaiparang ti pannakabalinna. Nagbannog a sipapannakabalin unay nga agpaay kadagiti amin a mamati Kenkuana.

Napno ti biag ni Cristo kadagiti sasao ken araramid ti asi, pannakipagrikna, ken ayat. Kankanayon nga inananusanna a dinengngeg ken pinalag-an dagiti ay-ay dagidiay nga immay Kenkuana. Dagiti adu a tattao impakitada ti marka kadagiti bagbagida ti pannakabalin a nadiosan. Nupay kasta kalpasan ti pannakaitungpal ti aramid, adu dagiti nangibain iti napakumbaba ngem mannakabalin a mannursuro. Gapu ta dagiti agturay dida namati Kenkuana, saan a kinayat dagiti tattao nga inawat ni Jesus. Isu idi ti tao ti ladingit ken nakaamammo iti liday. Dida naibturan a paiturayan iti natiped, panaglipat ti siak a biagna. Ti tinarigagayanna a [172] paggugustoan isu ti dayaw nga ited ti lubong. Nupay kasta adu dagiti simmurot Kenkuana ken nangimdeng kadagiti pannursurona, a nagpennekda kadagiti sasao a nagtinnag a siraragsak kadagiti bibigna. Napusek ti kaipapanan dagiti sasaona, nupay no kasta unay a kalawagda nga uray dagiti kanengnengan naawatanda.

Ni Satanas ken dagiti angelna binulsekda dagiti mata ken pinakudrepda ti panagawat dagiti Judio, ket sinugsuganda ti pangulo dagiti tattao ken dagiti turayen tapno alaenda ti biag ti Mangisalakan. Dagiti dadduma naibaonda a mangtiliw Kenkuana ken mangipan kadakuada; ngem idi nakaasidegda iti ayanna napalalo ti pannakasiddaawda. Nakitada a napno iti pannakipagrikna, kinaasi, idi a naimatanganna ti ay-ay ti kinatao. Nangngegda a nagsao a siaayat ken sikakaasi iti pammapigsa iti nakapsut ken agsagsagaba. Nangngegda pay a nagsao iti timek a naturay a mangbabalaw iti pannakabalin ni Satanas ket imbilinna a mawarwaran dagiti imbaludna. Idi nangngegda dagiti nainsiriban a sasao a nagwayaway kadagiti bibigna, napasukoda; dida nabalin a kinemmeg kadagiti imimada. Nagsublida kadagiti papadi ken panglakayen nga awan ni Jesus. Idi a sinaludsudda, “Apayapay a dikay inyeg,” (Juan 7:45) imbagada ti naimatanganda kadagiti milagrona, ken dagiti nasantoan a sasaona, sasao ti sirib, ayat, ken pannakaammo a nangngegda, ket ingibusda ti sinaoda, “Uray kaano awan ti tao a nagsao iti kastoy.” Dagiti turayen dagiti papadi pinabasolda nga uray isuda maallilawda met, ket dadduma kadagiti turayen nabainanda ta dida innala. Inusisa a siuyaw dagiti papadi no adda kadagiti agturay ti namati Kenkuana. Nakitak nga adu kadagiti agturay ken panglakayen ti namati ken Jesus; ngem tinengngel ni Satanas ida tapno dida ipaduyakyak ti pammatida; nagbutengda iti pammabalaw dagiti tattao nga adadda ngem ti panagbutengda iti Dios.

Aginggana iti daydi a panawen dipay nadadael ti [173] kinasikap ken gura ni Satanas ti gakat ti pannakaisalakan. Ti panawen a pannakaileppas ti panggep nga immayan ni Jesus umasidegen. Ni Satanas ken dagiti angelna nagtitinongda ket inkeddengda a sugsugan ti nasion ni Cristo met laeng nga umkis a sigagagar iti darana ken mangibuntoon Kenkuana ti kinadawel ken gura. Nanginanamada a guraento ni Jesus ti kasta a pannakatratar, ket dinanto mapagtakderan ti kinaumma ken kinapakumbaba.

Idi a ni Satanas iyusussuatna dagiti gakatna, inannadan met ni Jesus nga irugrugi nga ilukat kadagiti adalanna dagiti panagsagaba a masapul a lasatenna— isut mailansa ngem agungarto manen iti maikatlo nga aldaw. Ngem kasla nangudel ti panagawatda, ket dida naawatan ti imbagana kadakuada.

*****

Panagbalbaliw ti Langana

Napapigsa ti pammati dagiti adalan idi nagbalbaliw ti langana, idi a napalubosanda nga umimatang iti dayag ni Cristo ken nakangngeg iti timek a naggaput langit a mangpaneknek iti nadiosan a kababalinna. Pinili ti Dios nga ited kadagiti pasurot ni Jesus ti napigsa a panangipakita nga isu idi ti naikari a Mesias, tapno iti napait a ladingitda ken pannakauppapayda iti pannakailansana, dida koma iwagsak a naananay ti panagtalekda. Idi nagbalbaliw ti langana imbaon ti Apo da Moises ken Elias a makisao ken Jesus maipapan kadagiti panagsagaba ken ipapatayna. Lugar a nangpili kadagiti angel a makisao iti Anakna, ti Dios pinilina dagidiay a naaddaanen ti kapkapadasan kadagiti pakasuotan ditoy daga. [174]

Nakipagnan ni Elias iti Dios. Narigat ken makautoy idi ti aramidna, ta babaen kenkuana ti Dios binabalawna dagiti basol ti Israel. Ni Elias isut mammadto ti Dios; nupay kasta isut napilit a nagtaray manipud iti maysa a disso inggana iti sabali tapno maisalakan ti biagna. Inananup met la ti nasionna a kas narungsot nga ayup, tapno madadael koma. Ngem inyallatiw ti Dios diay langit. Dagiti angel ti nangipan kenkuana iti dayag ken balligi ti langit.

Ni Moises isut dakdakkel ngem iti uray siasino a nagbiag iti kasakbayanna. Nangato ti pinangpadayaw ti Dios kenkuana, ta naikkan iti gundaway a makisao Kenkuana a sangon-sango, kas ti maysa a gayyem makisao iti sabali a gayyem. Napalubosan a kumita iti naraniag a lawag ken ti kapintasan a dayag a nanglawlaw iti Ama. Babaen ken Moises inlapsut ti Apo dagiti annak ti Israel manipud iti panangadipen ti Egipto. Ni Moises isut maysa a nangibabaet kadagiti tattaona a masansan a nagtakder iti tengnga dagiti tattao ken ti pungtot ti Dios. Idi a simged ti dakkel a pungtot ti Dios a maibusor iti Israel gapu iti kinaawan pammati, tantanabutob, ken nadagsen a basbasolda, nasuot ti ayat ni Moises kadakuada. Ingay-at ti Dios a pukawenna idan ket pagbalinenna ni Moises a dakkel a nasion. Impakita ni Moises ti ayatna iti Israel babaen iti napasnek a panagpakaasina iti pagimbaganda. Iti pannakariribukna nagkararag iti Dios nga ibaw-ingna koma ti dakkel a pungtotna ket pakawanenna ti Israel, wenno saan punasenna ti naganna iti libro ti biag.

Idi a ti Israel nagdayengdeng a maibusor iti Dios ken maibusor ken Moises gapu ta awan ti danumda, pinabasolda nga inturongna ida tapno matayda agraman dagiti annakda. Nangngeg ti Dios dagiti tanabutobda ket binilinna ni Moises a makisao iti bato, tapno mapaadda ti danum kadagiti tattao. Iti rurodna pinang-or ni Moises daydi bato ket innalana ti dayaw kenkuana met [175] laeng. Daydi kankanayon a kinadangkes ken tantanabutob dagiti annak ti Israel pinataudna ti nadagsen unay a ladingitna, ket iti sumagmamano a kanito nalipatanna no kasano kaadu ti panagananus ti Dios kadakuada, ket ti tanabutobda saan a maibusor kenkuana, no di ket iti Dios. Ti la bagbagina ti pinanpanunutna, no kasano kadakkel ti pinangsuotda kenkuana, ken no kasano kabassit ti panagyaman nga imparangda kenkuana gapu iti nauneg a pinangayatna kadakuada.

Isut gakat ti Dios iti panangipanna a masansan kadagiti tattaona kadagiti narikut a yan ket sa iti pakasapulanda ispalenna ida gapu iti pannakabalinna, tapno mabigbigda koma ti ayat ken panangaywanna kadakuada, ket iti kasta maiturongda nga agserbi ken mangdayaw Kenkuana. Ngem saan a pinadayawan ni Moises ti Dios ken rinaem ti naganna iti sangoanan dagiti tattao tapno impadayagda koma. Gaput itoy inyeg ni Moises ti pananggura ti Dios kenkuana.

Idi simmalog ni Moises manipud iti bantay agraman dagiti dua a tapi a bato nakitana ti Israel nga agdaydayaw iti sinan-urbon a balitok, simged ti dakkel a rurodna, ket imbarsakna dagidi tapi a bato ket binurakna ida. Nakitak a saan a nagbasol ni Moises gapu itoy. Nakapungtot a gapu iti Dios, a nagimun gapu iti dayagna. Ngem idi nga insukona dagiti nakayanakan a rikna ti pusona ket innalana kenkuana met laeng ti dayaw a naited koma iti Dios, isut nagbasol, ket gapu iti dayta a basol saan nga impalubos ti Dios a sumrek iti daga ti Canaan.

Pinadas ni Satanas ti mangsapul iti maysa a banag a pamabasolanna ken Moises iti sangoanan dagiti angel. Nagragsak ta naiturongna a nangpagura iti Dios, ket imbagana kadakuada a maabakna ti Mangisalakan ti lubong inton umay a mangsubbot iti tao. Gapu iti salungasingna, naipan ni Moises iti babaen ti pannakabalin ni Satanas—ti turay ni patay. No la koma no nagtaeng a natibker, inyeg koma ti Apo iti Naikari a Daga, ket [176] naipan koma idiay langit a dina koma nakita ni patay.

Limmasat ni Moises ken patay, ngem ni Miguel bimmaba ket intedna ti biag kenkuana sakbay ti panagrupsa ti bangkayna. Pinadas ni Satanas a tenglen ti bangkay, a kunana a kukuana. Ngem ni Miguel pinagungarna ni Moises ket innalana idiay langit. Napait ti pannakisusik ni Satanas iti Dios, a pinabasolna a saan a nalinteg ta impalubosna nga innalana kenkuana ti kinayawanna; ngem ni Cristo dina inungtan ti kabusorna, nupay no gapu iti panangsulisogna ti nakatuangan ti adipen ti Dios. Sipapakumbaba nga inturongna ken Amana a kinunana, “Ti Apo tubngarennaka koma.” Judas 9.

Naibaga ni Jesus kadagiti adalanna nga addada dagidiay nga agtatakder a dida maramanan ni patay inggana iti pannakakitada a ti pagarian ti Dios umay a sipapannakabalin. Iti panagbalbaliw ti langana natungpal daytoy a kari. Ti rupa ni Jesus nagbalbaliw idiay ket naglawag a kas ti init. Ti kawwesna napudaw ken narangrang. Adda ni Moises idiay a nangibagi kadagidiay a mapabangonto kadagiti natay iti maikadua a panagparang ni Jesus. Ket ni Elias, a nayalis a dina nakita ni patay, itakderanna dagidiay a sibibiag a dida makita ni patay ngem mabalbaliwandanto iti di ipapatay inton maikadua a yaay ni Jesus ket maipandanto idiay langit. Naimatangan a sisisiddaaw ken sibubuteng dagiti adalan ti dakkel a kinadayag ni Jesus ken ti ulep a nanglinong kadakuada, ken nangngegda ti timek ti Dios iti nakabutbuteng a kinadayag, “Daytoy ti Annakko a dungdungngoek; Isu ti denggenyo.” Mateo 17:5. [177]

Ti Pannakaliput ni Jesus

Naipanak iti kanito idi a ni Jesus kinnanna ti pangrabii ti Pascua agraman dagiti adalanna. Ni Satanas naulbodnan ni Judas ket naiturongnan nga agpanunut nga isut maysa kadagiti pudno nga adalan ni Jesus; ngem ti pusona kankanayon idi a linalasag. Nakitanan dagiti mannakabalin nga araramid ni Jesus, nakiaddan Kenkuana iti panagministrona, ket natignay iti nakapalpalalo ti pannakabalinna a pakakitaan nga isu ti Mesias; ngem ni Judas naimbubukodan ken naagum; inayatna ti pirak. Nagdayengdeng a sirururod gapu iti daydi nangina a bangbanglo a naisapsapo ken Jesus. Ni Maria inayatna idi ti Apo. Ti Apo pinakawanna dagiti adu a basbasolna, ket pinabangonna kadagiti natay ti ayayatenna unay a kabsatna a lalaki, ket nariknana nga awan ti nangina unay a banag a maisagut ken Jesus. No napatpateg pay ti bangbanglo, nasaysayaat pay a pangisaw-ay iti panagyamanna iti Mangisalakan babaen iti panangitedna Kenkuana. Kas pangilinged iti kinaagumna, impapilitna a nasaysayaat koma no nalako ti bangbanglo ket ti naglakoan naited koma kadagiti napanglaw. Ngem saan a gaputta igigirna dagiti napanglaw; ta isut naagum, ket nasansan nga inaramatna iti agpaay kenkuana met laeng daydiay naipaaywan kenkuana a maited koma kadagiti napanglaw. Dina inkangkano ti pakabang-aran ken uray pay dagiti masapsapul ni Jesus, ket tapno maabbungan ti kinaagumna nasansan nga inkalamitna dagiti napanglaw. Daytoy naparabur nga inaramid ni Maria isut katatademan a pangtinggar iti naaguman nga ayayona. Ti dalan naisagana nga agpaay iti sulisog ni Satanas a mangsapul iti nakasagana a panangawat iti puso ni Judas.

Dagiti papadi ken turayen dagiti Judio ginurada ni Jesus; ngem adu dagiti tattao a nagaribungbung a [178] dumngeg kadagiti sasaona a nainsiriban ken mangimatang kadagiti mannakabalin nga aramidna. Nagungun dagiti tattao iti nakapalpalalo a ngayangay ket sinurotda a sigaganetget ni Jesus a dumngeg kadagiti panangisuro daytoy nakaskasdaaw a mannursuro. Adu kadagidi agturay ti namati Kenkuana, ngem dida naitured nga impudno ti pammatida di la ket ta maparruarda idiay sinagoga. Dagiti papadi ken panglakayen inkeddengda ti maysa a banag a masapul a maaramid tapno maipanaw ni Jesus iti imatang dagiti tattao. Nagbutengda ta amin a tattao mabalin a mamatida Kenkuana. Nakitada nga awan idi ti pagsegseguroanda. Masapul a mapukawda ti saad wenno papatayenda ni Jesus. Ket kalpasan ti panangpapatayda Kenkuana, addadanto pay laeng dagiti si-bibiag a monumento iti pannakabalinna. Ni Jesus napagungarnan ni Lazaro kadagiti natay ket nagbutengda a no patayenda ni Jesus, matdanto pay la ni Lazaro a mangsaksi iti dakkel a pannakabalinna. Nagaribungbung dagiti tattao a kumita iti daydiay a napabangon kadagiti natay, ket inkeddeng dagiti turayen nga uray ni Lazaro mapapatay met, ket iti kasta agtalna iti karibuso. Sa iturongda dagiti tattao kadagiti ugugali ken sursuro dagiti tao, ti pannangted ti apagkapullo ti anis ken ti kumino, ket addanto manen influensiada kadagiti tattao. Nagnunummoanda a tiliwen ni Jesus inton maymaysa; ta no padasenda a tiliwen iti kaadduan ti tattao, no dagiti isisip dagitoy nangayangayda Kenkuana, mabalin a dagitoy battoenda dagiti turayen.

Ammo idi ni Judas no kasano ti regget dagiti turayen a maalada ni Jesus ket ingay-atna nga ituggodna kadagiti kangatoan a papadi ken panglakayen gapu iti sumagmamano laeng a bagi ti pirak. Ti ayatna iti pirak ti nangiturong kenkuana a nakitulag iti pannakaliput ti Apona kadagiti imima dagiti kapaitan a kabusorna. Natarus ti panagtrabajo ni Satanas ken Judas, ket iti tengnga ti nakangayngayangay a buya ti maudi a panangrabii, ti [179] mangliliput agpanunut kadagiti pamayan tapno maituggodna ti Mannursurona. Silaladingit nga impakaammo ni Jesus kadagidi adalanna a maitibkolda amin gapu Kenkuana iti dayta a rabii. Ngem nasged ti panangipaneknek ni Pedro nga uray pay no dagiti amin a sabsabali maitibkoldanto gapu Kenkuana, isu saanto a maitibkol. Kinuna ni Jesus ken Pedro, “Adtoy ni Saanas tinarigagayannakayo, tapno iridiidennakayo a kas la trigo; ngem siak indawdawatanka tapno ti pammatim saan koma a mapukaw; ket sika inton makapagbabawikan, pabilgem dagiti kakabsatmo.” Lucas 22:31, 32.

Naimatangak ni Jesus idiay minuyungan agraman dagiti adalanna. Iti napalalo a ladingit imbilinna kadakuada nga agpuyat ken agkararagda tapno dida sumrek iti pannakasulisog. Ammona idi a masubok ti pammatida, ket mauppapay ti inanamada, ket masapulaa amin a pigsa a magun-odanda babaen iti nasinged a panagnuyat ken naregget a panagkarkararag. Kadagiti napigsa nga ikkis ken sangsangit, nagkararag ni Jesus, “Ama, no pagayatam, iyadayum kadi daytoy a kopa kaniak; nupay kasta saan koma a maaramid ti pagayatak, no di ket ti pagayatam.” Ti Anak ti Dios nagkararag a nagnguynguy-a. Naguurnong dagiti dadakkel a tedted ti dara iti rupana ket napasag iti daga. Nagaribungbung dagiti angel iti ayan, a naimatanganda ti buya, ngem maymaysa laeng ti nabilinan a mapan mangpapigsa iti Anak ti Dios iti panagnguy-ana. Awan idi ti ragsak idiay langit. Indisso dagiti angel dagiti balangat ken arpada ket ti kaunegan a ngayangay siuulimek a sinipsiputanda ni Jesus. Tarigagayanda a lawlawen ti Anak ti Dios, ngem dagiti pangulo nga angel dida impalubos ida, di la ket ta no makitada ti pannakaliputna isut isalakanda; ta naiwayaten ti gakat, ket masapul a matungpal.

Idi nakakararagen ni Jesus immay kadagiti adalanna, ngem matmaturogda. Iti dayta nakabutbuteng nga oras awan ti pannakipagrikna ken panagkararag uray [180] pay dagidi adalanna. Ni Pedro, nga iti saan unay a nabayag kasakbayanna kasta unay ti regtana, nargaan ti turogna. Impalagip ni Jesus ti nalatak a panangipangtana ket kinunana kenkuana, “Kasano? Saanyo a mabalin ti makipagpuyat Kaniak iti maysa nga oras?” Mateo 26:40. Namitlo a nagkararag ti Anak ti Dios a nagnguynguy-a. Idin ni Judas, agraman ti bunggoyna a nakaarmas, nagparang. Inasitganna ti Mannursurona kas kadawyan, ket kinablaawanna. Ti bunggoy inalikubkubna; ngem idiay iparangna ti nadiosan a pannakabalinna, idi kinunana, “Asino ti sapulenyo?” “Siak.” Juan 18:4, 5. Nagsanudda ket napasagda iti daga. Inaramid ni Jesus daytoy a saludsud tapno maimatanganda ti pannakabalinna ken maipakitana ti pammaneknek a maispalna ti bagina kadagiti imimada no kasta ti kayatna.

Inrugi dagidi adadalan ti manginanama idi a nakitada a kasta unay nagdaras ti pannakattuang dagiti tattao a nagtagipika ken nagtagikampilan. Idi a bimmangonda ket manen linawlawda ti Anak ti Dios, inasut ni Pedro ti kampilanna ket tinagbatna ti maysa nga adipen ti kangatoan a padi ket piningasanna ti maysa a lapayagna. Inbilin ni Jesus ken Pedro nga isublina ti kampilanna iti kallubanna, a kinunana, “Pagarupem aya a diak mabalin ti agdawat ken Amak, ket ita met laeng ikkannakto iti nasurok a sangapulo ket dua a legion dagiti angel?” Nakitak nga idi naisao dagitoy a sasao, naparagsak dagiti ruprupa dagidi angel iti inanama. Tinarigagayandan idi nga idiay lakubenda koma ti Comandanteda ket warawaraenda dayta narungsot a bunggoy. Ngem manen linapunos ida ti ladingit, idi nga innayon ni Jesus, “Ngem kasanonto ngarud ti pannakatungpal dagiti Sursurat, a masapul a maaramid iti kastoy?” Kasta met naiparang kadagidi puspuso dagiti adalan ti liday ken napait a pannakauppapay, idi a ni Jesus intulokna ti bagina nga ipanaw dagiti kabusorna.

Inyamak dagiti adalan ti bi?gda met laeng, ket [181] isuda amin binaybay-anda ken nagtarayda. Nabati ni Jesus a maymaysa kadagiti ima ti nadawel a bunggoy. Oh, ania ket a panagragsak ni Satanas idin! Ket ania ket a liday ken ladingiten dagiti angel ti Dios! Adu kadagiti bungbunggoy dagiti angel, a tunggal bunggoy adda maysa a natayag nga angel a mangipangulo, a naibaon a nangkita iti buya. Isuda ti nangisurat tunggal panangababi ken kinadawel a naipatay iti Anak ti Dios, ken nangilanad tunggal ut-ut ti rigat a lak-amen ni Jesus; ta dagiti tattao a timmipon itoy nakabutbuteng a buya makitadanto manen ti pannakabalbaliwna a maipakita.

*****

Ti Pannakaokom ni Cristo

Idi a pinanawan dagiti angel ti langit, indissoda a silaladingit dagiti balangatda. Dida nabalin nga aramaten ida no ti Comandanteda agtutuok ket mabalangatan iti korona a sisiit. Ni Satanas ken dagiti angelna naringgoranda idiay siled ti pangokoman a mangdadael ti rikna ken pannakipagrikna ti tao. Ti met la ang-angsen isut nabantot ken narugitan iti influensiada. Sinugsuganda dagiti turayen dagiti papadi ken panglakayen a mangab-abi ken mangirurumen ken Jesus iti maysa a pamayan a karigatan unay nga ibturen ti nakaparsuaan ti tao. Nanginanama ni Satanas a ti kasta a pananguyaw ken kinadawel masugsuganna ti Anak ti Dios nga agdayengdeng wenno agtanabutob; wenno mangiparang iti nadiosan a pannakabalinna, ket ipanawna ti bagina manipud iti gemgem dagiti adu a tattao, tapno iti kasta saan koma a matungpal ti gakat ti pannakaisalakan.

Sinurot ni Pedro ti Apona kalpasan ti pannakaliputna. Nagagar a makaimatang no ania ti maaramid ken [182] Jesus. Ngem idi napabasol nga isut maysa kadagiti adalan, iti panagbutengna naiturong nga agkuna a dina amammo ti tao. Napaliiw kadagidi adalan ti kinadalus ti panagsasaoda, ket ni Pedro, tapno maipapatina kadagiti mangpabasol kenkuana nga isu saan a maysa kadagiti adalan ni Cristo, linibakna ti maipabasol kenkuana iti maikatlo a daras a nagilunod ken nagsapata. Ni Jesus, nga adda iti saan unay nga adayu ken Pedro, tinalliawna iti naladingit ken nababalaw a panagkita. Idin nalagip ti adalan dagiti sao nga insao ni Jesus kenkuana iti akinngato a siled, ken kasta met ti naregta a panangipangtana, “No maitibkoldanto amin Kenka, siak, uray kaano diakto maitibkol.” Mateo 26:33. Nailibakna ti Apo, a nagilunod ken nagsapata pay; ngem dayta nga ikikita ni Jesus tinunawna ti puso ni Pedro ket insalakanna. Nagsangit a sipapait ni Pedro ket nagbabawi iti dakkel a basolna, ken nakonvertir, ket iti kasta naisagana a mangpapigsa kadagiti kakabsatna.

Dagiti adu a tattao naariwawada a mangsapul iti dara ni Jesus. Sidadawel a sinaplitda. ket imparabawda Kenkuana ti maysa a daan a kawwes ti ari a purpura, ken intuonda iti sagrado nga ulona ti maysa a balangat a sisiit. Impaiggemda ti maysa a runo iti imana, ken nagruknoyda Kenkuana, nga inang-angawda a kinablaawan, “Kablaawandaka, Ari dagiti Judio!” Mateo 27:28. Sada innala daydi runo iti imana, ket impang-orda iti ulona, ket dagiti sisiit naipalokda kadagiti pispisna ket nagarubos ti dara iti rupa ken barbasna.

Isut narigat kadagiti angel nga ituredda daydi a buya. Naispalda koma ni Jesus, ngem imparit dayta dagiti pangulo nga angel, nga imbagada a masapul ti dak kel a maibayad iti pannakasbut ti tao; ngem masapul a naananay ket ti makaaramid isu ti ipapatay daydiay nga adda pannakabalinna ken patay. Ammo idi ni Jesus a dagiti angel imimatanganda ti buya ti panagpakumbabana. Ti kakapsutan nga angel nabalinna koma nga [183] impadso nga awan gawgawayna dayta managuyaw a bunggoy ket nabalinna koma nga inispal ni Jesus. Ammona a no dayta ti kayatna koma a dawaten ken Amana, dagdagus a dagiti angel binulosanda koma. Ngem isut idi ti masapul a lak-amenna ti kinadawel dagiti dakes a tattao, ta no mapatuloy ti gakat ti pannakaisalakan.

Nagtakder a sieemma ken sipapakumbaba ni Jesus iti sangoanan dagiti ngumerngernger nga adu a tao, idi inaramidda ti kalalaadan a panangirurumen. Tinupraanda ti rupana—dayta rapa nga iti maysa nga aldaw tarigagayandanto a mailinged kadakuada, a manglawagto iti ciudad ti Dios ket agraniagto a nalawlawag ngem ti init. Saan nga imparang ni Cristo kadagiti mangrabrabak Kenkuana ti narungsot nga ikikita. Inyabungotda iti rupana ti rutrot a lupot, tapno malingdan dagiti matana, ket sada tinungpa ket imkisda, “Padtoannakami, sika Cristo: Asino ti nangkabil Kenka?” Mateo 26:68. Adda idi karibuso iti tengnga dagiti angel. Nabalinda koma nga inispal a dagus; ngem tiniped dagiti agbilbilin nga angel ida. Nakaala dagiti dadduma nga adalan iti gundaway a sumrek iti yan ni Jesus ket maimatanganda ti pannakausigna. Inururayda nga aramatenna ti nadiosan a pannakabalinna ket ispalenna ti bagina kadagiti imima dagiti kabusorna, ket dusaenna ida gapu iti kinadawelda Kenkuana. Dagiti namnamada ngumato wenno bumaba iti pannakaiparang dagiti nadumaduma a buya. No dadduma agduaduada, ket agbutengda di la ket ta naallilawda. Ngem ti timek a nangngeg idiay bantay a nagbaliwanna, ken ti dayag a naimatanganda, pinapigsana ti pammatida nga isu ti Anak ti Dios. Naipalagip kadakuada daydi buya a naimatanganda, dagiti milagro a nakitada nga inaramid ni Jesus iti panangagasna kadagiti masaksakit, iti pananglukatna kadagiti mata dagiti bulsek, iti panamagsardengna kadagiti lapayag dagiti tuleng, iti panangungetna ken panangparuarna kadagiti diablo, iti panamapungarna kadagiti natay, ken uray pay ti [184] panamagtalnana iti angin ken ti taaw. Dida mabalin a patien idi nga isu ket matay. Nanginanamada a tumakder a sipapannakabalin, ket iti naturay a timekna warawaraenna dagidi adu a tao a mabisin iti dara, a kas iti iseserrekna iti templo ket pinarruarna dagidi mangararamid iti balay ti Dios a pagtagilakuan, idi a timmarayda iti sangoananna a kaslattay kinamat ti maysa a bunggoy ti nagtagiarmas a buybuyot. Nanginanama dagiti adalan nga iparangna ti pannakabalinna ket maipapatina kadagiti amin nga Isu ti Ari ti Israel.

Napno ni Judas iti napait a babawi ken bain iti naulbodan nga aramidna a nangliput ken Jesus. Ket idi a naimatanganna ti dawel nga inturedna, isut napasuko. Inayayatna idi ni Jesus, ngem dakdakkel ti panagayatna iti kuarta. Dina impagpagarup a ni Jesus itulokna nga alaen daydi bunggoy nga imbagnosanna. Inururayna a mangaramid ni Jesus iti milagro, ket ispalenna met la ti bagina. Ngem idi naimatanganna dagidi naparungsot nga adu a tattao iti siled ti pangokoman, a nawawda iti darana, nauneg ti pannakariknana iti basolna; ket idi nga adu dagiti mangpabpabasol a siuunget ken Jesus, nagdaras a rimmuar ni Judas iti tengnga dagiti adu a tattao, nga impudnona a nagbasol iti panangliputna iti dara nga awan basolna. Insublina kadagiti papadi ti kuarta nga imbayadda kenkuana, ket nagpakaasi nga ibbatanda ni Jesus, ket inlatakna nga Isu awan a pulos ti basolna.

Iti ababa a kanito ti pungtot ken kibur pinagulimekna dagiti papadi. Dida kayat a maammoan dagiti tattao a tinangdananda ti maysa kadagiti agkunkuna a pasurot ni Jesus a mangliput Kenkuana ken mangyawat Kenkuana kadagiti imimada. Ti panangananupda ken Jesus a kas mannanakaw ken panangtiliwda Kenkuana a nalimed, kayatda idi a mailemmeng. Ngem ti panagpudno ni Judas, ken ti nakaatap, nagbasol a langana, napudasdasan dagiti adu a tao ti gura dagiti papadi ti nakaigapuan ti nang- [185] nangtiliwanda ken Jesus. Idi a ni Judas imbunannagna iti napigsa a timek a ni Jesus awan basolna, simmungbat dagiti papadi, “Ania ti bibiangmi? makaammoka.” Mateo 27:4. Adda idi ni Jesus iti pannakabalinda, ket inkeddengda a saan a makaibbet. Ni Judas, a napnoan ti kasta unay a panagladingit, imbakalna ti umsienna itan a kuarta iti sakaanan dagiti nangtangdan kenkuana, ket iti nagdanonan nga ut-ut ken buteng nagtalaw ket nagbitay.

Adu dagiti makipagrikna ken Jesus idi bunggoy nga adda iti aglawlawna, ket ti dina panangsungbat kadagiti salsaludsudda, napasiddaawanda. Iti panangrabrabngis ken kinadawel dagiti tao, saan a nangiparang iti uray sangkabassit la a rupanget, wenno nariribuk a langa ti rupana. Isut nangayed ken natalna. Nasnasdaaw dagidi mangbuybuya Kenkuana. Indiligda ti naananay a takder ken nangayed a langana iti langa dagidi nakatugaw a mangokom Kenkuana, ket kinuna ti maysa ken maysa kadakuada nga Isu agparang nga adadda a maikari nga ari ngem iti uray siasino kadagiti turayen. Awan ti aniaman a pakakitaan Kenkuana a kriminal. Ti matana natalna ken nalawag, ken awan butengna. Ti mugingna akaba ken nangato. Tunggal langa nga imparangna isut namarkaan iti ayat ken natakneng a pamunganayan. Ti anus ken panagituredna awan tao a makapada, nga iti kasta adut nagpigerger. Uray pay da Herodes ken Pilato napalalo ti pannakariribukda gapu iti nadaeg ken nadiosan a taktakderna.

Nanipud idi damo, napasingkedan ni Pilato a saan a kas la sapasap a tao ni Jesus. Pinatina nga isut tao a nangayed ti kababalinna ken awan a pulos ti basolna kadagidi nangidarum Kenkuana. Dagiti angel a kumitkita iti buya minarkaanda dagiti rikrikna ti gobernador a Romano, ket tapno maispal iti nakaamamak nga aramid iti panangyawatna ken Cristo a mailansa, naibaon ti maysa nga angel iti asawa ni Pilato a nangted ti pakaammo babaen iti maysa a tagtagainep a daydi okokomen ni [186] asawana isut Anak ti Dios, ket madusdusa nga awan basolna. Dagus a nangibaon iti maysa a damag ken Pilato, a kinunana nga adut nalak-amna a banag iti maysa a tagtagainep maipapan ken Jesus ket pinablaakanna nga awan koma. ti aramidenna a maisuppiat iti tao a nasantoan. Ti naibaon, a nagsarakusok iti tengnga dagiti adu a tao, inkabilna ti surat kadagiti imima ni Pilato. No alaen dagiti Judio ti darana, dina ited ti influensiana iti dayta, ngem iremediona ti pannakaispalna.

Idi nangngeg ni Pilato nga adda ni Herodes idiay Je-rusalem, dakkel ti pannakabang-arna; a nanginanama a mawayaan iti amin a susungbatan iti pannakaokom ken pannakadusa ni Jesus. Dagus ngarud nga imbaonna ni Jesus ken Herodes, agraman dagiti nangidarum Kenkuana. Daytoy a turayen napatangken iti panagbasol. Ti panangpapatayna ken Juan Bautista imbatina iti riknana ti lemma isu a di mangwaya kenkuana. Idi nangngegna maipapan ken Jesus ken dagiti nakaskasdaaw nga aramidna, nagbuteng ken nagpigerger, nga impagarupna nga isu ni Juan Bautista a nagungar kadagiti natay. Idi a ni Pilato inkabilna ni Jesus kadagiti imima ni Herodes, daytoy imbilangna a dayta nga aramid isut panangbigbig iti pannakabalin, turay, ken kinalintegna. Naibunga daytoy ti panaggayyem dagiti dua a turayen, nga idi kua nagbinbinnusorda. Naparagsakan a nakakita ni Herodes ken Jesus, ket nanginanama a maaramidna dagiti dadduma a nakaskasdaaw a milagro tapno mapnek. Ngem saan nga isut aramid ni Jesus iti mangpennek iti ngayangay wenno mangsapul iti pannakawayana. Ti nadiosan, numilagroan a pannakabalinna saan a maaramat no di la iti pannakaisalakan dagiti sabsabali, a saan ket a gapu iti pagimbaganna met laeng.

Awan ti insungbat ni Jesus kadagidi adu a salsaludsud ni Herodes Kenkuana; wenno uray pay dagiti salsaludsud dagiti kabusorna, a sirurungsot a nangidarum Kenkuana. Naparurod ni Herodes ta di imparang ni [187] Jesus ti butengna iti pannakabalinna, ket, agraman dagiti tattaona ti gubat, inumsi, inuyuyaw, ken inrurumenna ti Anak ti Dios. Nupay kasta nagsiddaawan ni Herodes ti nadaeg, nadiosan a langa ni Jesus idi a rinanggasanna a di la nagbain, ket idinto ta agbuteng met a mangdusa Kenkuana, insublina ken Pilato.

Ni Satanas ken dagiti angelna sulsulisogenda idi ni Pilato ket padpadasenda nga iturong iti pakadadaelanna met laeng. Insingasingda a no di makipaset iti pannakadusa ni Jesus, daytoy aramidennanto dagiti sabsabali; dagiti adu a tattao mawawda iti darana; ket no dina ited ni Jesus a mailansa, mapukawnanto ti pannakabalin ken nailubongan a dayawna ket mapabasolto kas maysa a mamati iti naulbod. Gapu iti buteng a mapukawna ti dayaw ken turayna, impalubos ni Pilato ti ipapatay ni Jesus. Ket nupay impabaklayna ti dara ni Jesus kadagiti nangidarum Kenkuana, ket dagiti adu a tattao isut inawatda, nga inyikkisda, “Agtinnag ti darana kadakami ken kadagiti annakmi” (Mateo 27:25), nupay kasta saan a nawayaan ni Pilato; nakabasol iti dara ni Cristo. Gapu iti kinaimbubukodan a panagngayangayna, ti ayatna iti dayaw dagiti dadakkel a tattao ti daga, inyawatna ti awan basolna a tao tapno matay. No la koma no ni Pilato sinurotna ti concienciana, awan koma ti inaramidna iti pannakadusa ni Jesus.

Ti langa ken dagiti sasao ni Jesus kabayatan ti pannakausigna inaramidda ti nauneg a pannakaipagket kadagiti isisip dagiti tattao nga adu a nakaimatang idi. Ti bunga ti influensia a naipakat isut nakita kalpasan ti panagungarna. Kadagiti nainayon manen iti iglesia, adu dagiti nairugi ti pannakatignayda idi kanito ti pannakaokom ni Jesus.

Dakkel unay ti rurod ni Satanas idi nakitana a dagiti amin a kinadawel a nangituronganna kadagiti Judio tapno mapagsagaba ni Jesus dida la ginargari iti uray bassit laeng a panagdayengdengna. Uray no innalana met la [188] Kenkuana ti nakaparsuaan ti tao, isut tinengngel ti nadiosan a pammapigsa, ket saan a simmiasi iti uray apagbassit iti pagayatan ni Amana.

*****

Ti Pannakailansa ni Cristo

Naiyawat ti Anak ti Dios kadagiti tattao tapno mailansa; kadagiti ikkis ti panagragragsak inruarda ti ma ayayat a Mangisalakan. Isut nakapsut ken nautoyan iti bannog, ut-ut, ken pannakaadas iti dara gapu iti pannakabaot ken pannakapang-or a linak-amna; nupay kasta ti nadagsen a krus ti pakailansaanna iti mabiit, naipabaklay Kenkuana. Natalimudaw ni Jesus iti dagsen ti awit. Namitlo a naiparabaw ti krus kadagiti abagana, ket namitlo met a natalimudaw. Maysa kadagiti pasurotna, maysa a tao a dina imparang ti pammatina ken Cristo, nupay kasta namati Kenkuana, isut simmaruno a natiliw. Kenkuana naiparabaw ti krus, ket inawitna inggana iti yan a pakailansaan. Bungbunggoy dagiti angel ti nanglawlaw iti ngatoen ti disso. Maysa a bilang dagiti adadalan ni Cristo ti simmurot Kenkuana ingganat Calvario, a silaladingit, ket sisasangit iti napait. Nalagipda ti naballigian nga iseserrekna idiay Jerusalem iti sumagmamano la nga aldaw a napalabas, idi a sinurotda, nga impukpukkawda iti “Hosana iti Kangatoan!” ken inyaplagda dagiti kawwesda ken napintas a sangsanga ken bulbulong dagiti palma iti dalan. Impagarupda idi nga alaenna ti pagarían ket agturay a kas naidagaan a principe ti Israel. Anian ti pannakabalbaliw ti buya! Ania ket ti nakauppapay a pagpagarupda! Awan ti rag-o, awan ti naragsak a namnama, no di ket nadanar a puspuso gapu iti buteng ken liday idi a sursurotenda a siinayad [189] ken sililiday daydiay naibabain ken naipakumbaba, a nganngani idi a matay.

Adda idiay ti ina ni Jesus. Nasalbag ti pusona iti utut nga awan ti sabali a makarikna no di la ti ina; nupay kasta, a kas met dagidi adalan, isu nanginanama a ni Cristo agaramid ti nakaskasdaaw a milagro ken mangispal Kenkuana met laeng kadagiti mangpapatay Kenkuana. Dina maibturan idi ti panunut nga Isu itulokna ti bagina a mailansa. Ngem nalpasen ti sagana, ket maiparabawen ni Jesus iti krus. Ti martillo ken dagiti lansa naiyegdan. Nadesmaya dagiti puspuso dagiti adalan. Naparukob ti ina ni Jesus iti nguy-a a nganngani dina naibturan. Sakbay ti pannakailansa ti Mangisalakan, impanaw dagiti adalan ni inana iti buya, tapno dina mangngeg ti pannakaipalok dagiti lansa idi a naimamegda iti tulang ken lasag kadagiti nalami nga imima ken saksakana. Saan a nagdayengdeng ni Jesus, ngem nagungor iti nguy-a. Nalusiaw ti runana, ket dudakkel a tedted ti ling-et ti adda iti mugingna. Nagrag-o ni Satanas gapu iti panagsagaba a linak am ti Anak ti Dios, nupav kasta immamak di la ket ta dagiti peksana dida madadael ti gakat ti pannakaisalakan, a ti pagarianna mapukaw, ket iti kanungpalanna isu met laeng madadaelto.

Kalpasan ti pannakailansa ni Jesus iti krus. naipatakder ti krus ket iti dakkel a pigsa isut naibagsol iti abut a naisagana a nakaikabilanna iti daga, a pinirgisna ti lasag ken pinataudna ti kadadagsenan a panagrigat. Tapno mapagbalin ti ipapatay ni Jesus a nakababain unay, nailansa met dagiti dua a tulisan, maysa iti tunggal sikigan. Natiliw dagiti tulisan babaen iti pigsa, ket kalpasan ti adu a pannakibalubalda dagiti taktakkiagda naigalut ken nailansada kadagiti krusda. Ngem ni Jesus nagtulok a sipapakumbaba. Dina nasapul ti siasinoman a mangpilit kadagiti takkiagna a maiparabaw iti krus. Idi a dagiti tulisan ilullunodda dagidi mangilanlansa kadakuada, ti Mangisalakan nagnguynguy-a a nagkararag iti agpaay [190] kadagiti kabusorna, “Ama, pakawanem ida, ta dida ammo ti araramidenda. Lucas 22:34. Saan laeng idi a nguy-a ti bagi ti intured ni Cristo; dagiti basbasol ti amin a lubong ti naiparabaw Kenkuana.

Idi a sibabartay ni Jesus iti krus, dadduma kadagiti aglabas inababida, ingngilngilangilda dagiti ululoda ket nagrukobda a kas iti ari, ket kinunada Kenkuana, “Sika a rebbaem ti templo, ket iti tallo nga aldaw bangonemto manen, isalakanmo ti bagim. No anaknaka ti Dios umulogka dita krus.” Mateo 27:40. Inaramat ni Satanas dagitoy met la a sasao idiay let-ang— “No sika ti Anak ti Dios.” Dagiti panguloen dagiti papadi, panglakayen, ken escriba kinunada a pangangangaw, “Insalakanna dagiti sabsabali, ti bagina saanna a mabalin nga isalakan. No isu ti Ari ti Israel, umulog ngarud ita iti krus, ket mamatikamto Kenkuana.” Dagiti angel a nanglinong iti buya ti nakailansaan ni Cristo kasta unay ti gurada idi a dagiti panguloen inuyawda ket kinunada, “No isu koma ti Anak ti Dios isalakanna ti bagina.” Tinarigagayanda ti umay a mangalaw ken Jesus ken mangispal Kenkuana, ngem dida napalubosan a mangaramid itoy. Ti panggep ti misionna dipay la nagbanag idi.

Idi a sibabartay iti krus kabayatan dagiti atiddag nga oras ti panagtuokna, saan a nalipatan ni Jesus ni inana. Nagsubli daytoy iti nakabutbuteng a buya, ta dina naibturan ti agtaeng iti adayu ti Anakna. Ti maudi a leksion ni Jesus isut leksion ti kaasi ken ayat iti tao. Kinitana ti rupa ni inana a dinudog ti ladingit, ket sana insublat a kinita ti rupa ti ayayatenna nga adalan, ni Juan. Kinunana ken inana, “Babai, addayta ti anakmo!” Sana kinuna ken Juan, “Addayta ti inam.” Juan 19:26, 27. Ket manipud met la iti dayta nga oras ni Juan innalanan ni Maria iti balayna met laeng.

Nagwaw ni Jesus iti panagnguy-ana, ket inikkanda iti suka ken apro nga inumenna; ngem idi naramanannan dina intuloy nga ininum. Inimatangan dagiti angel [191] ti panagnguy-a ti Comandanteda inggana iti didan maibturan a kitaen, ket inabungotanda dagiti rupada tapno dida makita ti nakaamamak a buya. Nagpukkaw ni Jesus iti napigsa a timek, nga insalputna ti buteng kadagiti puspuso dagidi mamapatay Kenkuana, “Natungpalen.” Juan 19:30. Idin ti bengbeng ti templo napigis manipud ngato ingganat baba, naggingined ti daga, ket napisi dagiti batbato. Ti dakkel a sipnget kinayubotanna ti daga. Ti maudi nga inanama dagiti adalan kaslattay naipanawen idi natay ni Jesus. Adu kadagiti simmursurot Kenkuana nasaksianda ti buya dagiti panagsagaba ken ipapatayna, ket napno ti ladingitda.

Idin saan a naragsak ni Satanas a kas iti kasakbayanna. Nanginanama a maburakna ti gakat ti pannaka-isalakan; ngem naipasdek met iti nauneg unay. Ket gapu iti ipapatay ni Cristo ammonan idi a masapul a matayto iti kanungpalanna, ket ti pagarianna maited ken Jesus. Inangayna ti maysa a panagtitinong dagiti angelna. Awan a pulos iti panangabakna iti Anak ti Dios, ket idin masapul a padakkelenda ti peksada ket gapu iti pannakabalin ken kinasikapda isublatda dagiti sumursurot ken Jesus. Masapul a lapdanda dagiti amin tapno dida maawat it pannakaisalakan a binayadan ni Jesus nga agpaay kadakuada. Iti panangaramidna iti kasta makapagtrabajo pay la ni Satanas a maibusor iti turay ti Dios. Kasta met nga isut agpaay iti pagimbaganna met laeng no malapdanna ti kas ti kaadu ti mabalinna a lapdan a mapan ken Jesus. Gapu kadagiti basol dagidiay a sinubbot ti dara ni Cristo maipandanto a maisubli iti daydiay nangirugi iti basol, ket masapul nga awitennanto ti pannakadusada, idinto a dagidiay saan nga umawat iti pannakaisalakan babaen ni Jesus sagabaendanto ti dusa dagiti basbasolda met laeng.

Ti biag ni Cristo kankanayon nga awanan ti nailubongan a sanikua, dayaw, wenno pabpabuya. Ti kinapakumbaba ken pananglipat iti bagina isut nalatak a [192] maisupadi iti kinatangsit ken panagpabus-oy iti bagi dagiti papadi ken pangpanglakayen. Ti awan mulmulitna a kinadalusna kankanayon a tubngar dagiti basbasolda. Inumsida gapu iti kinapakumbaba, kinasanto, ken kinadalusna. Ngem dagitoy a mangumumsi Kenkuana ditoy iti maysa nga aldaw makitadanto iti kinatakneng ti langit ken ti di masaliwanan a dayag ni Amana.

Iti siled ti pangokoman isu linawlaw dagiti kabusor a mawaw ti darana; ngem dagidiay a napatangken a tattao nga imkis, “Agtinnag ti darana kadakami ken kadagiti annakmi” (Mateo 27:25), maimatangandanto a mapadayawan nga Ari. Amin dagiti nailangitan a buyot kuyugendanto iti dalanna a danggayan iti kanta ti panagballigi, daeg, ken pannakabalin iti Daydiay a napapatay, nupay kasta agbiag manen, a mannakabalin a nangabak.

Dagiti nakakaasi, nakapsut, nakaay-ay-ay a tao tinupraanda ti rupa ti Ari ti gloria, idinto a rimmasuk ti ikkis ti nadawel a ragsak a naggapu kadagiti dakes a tao iti makailunod a pananguyaw. Isut pinaalasda gapu iti pangor ken kinadawel dayta rupa a ti dagup ti langit napno iti panagdayaw. Makitadanto manen dayta a rupa a nasilnag, a kas init iti matoon, ket gagarandanto ti agtalaw iti sangoananna. Lugar ti nadawel a ragsak, aganugogdanto gapu Kenkuana.

Iparangto ni Jesus dagiti marka ti pannakailansana kadagiti imimana. Dagiti marka daytoy a kinadawel kankanayonton nga ikuykuyogna. Tunggal lemma dagiti lansa ibagadanto ti saritada iti nakaskasdaaw a pannakasubbot ken ti nangina a pateg a naibayad kenkuana. Dagiti met la lallaki a nangiduyok iti pika iti bakrang ti Apo ti biag makitadanto ti lemma ti pika ket agladingitdanto iti nakana nga ut-ut gapu iti paset nga inaramidda iti pannakapaalas ti bagina.

Naparurud la unay dagiti nangpapatay Kenkuana gapu iti surat, “Ti Ari dagiti Judio” (Marcos 15:26), a naikabil iti krus iti ngato ti ulona. Ngem maipapilitto [193] kadakuada a kitaenda iti amin a dayagna ken naarian a pannakabalinna. Makitadanto iti kawwesna ken iti luppona, a naisurat kadagiti sibibiag a letra, “Ari dagiti arari ken Apo dagiti appo.” Apoc. 19:16. Inyikkisda Kenkuana a siuumsi, “Ni Cristo, ti Ari ti Israel, umulog koma ita iti krus, tapno makitami ket mamatikami.’’ Marcos 15:32. Intono kuan makitadanto a nakawwesan iti naarian a pannakabalin ken turay. Didanto sapulen ti pakakitaan ti Kinaarina iti Israel; no di ket malapunosdanto iti pannakarikna iti kinangayed ken nakapalpalalo a dayagna, ket mapilitdanto a mangbibig, “Naingasatan ti Ari nga umay iti nagan ti Apo.”

Ti pannakagungun ti daga, ken pannakaburak dagiti bato, ti sipnget a nangkayubot iti amin a daga, ken natebbag, napigsa nga ikkis ni Jesus, “Natungpalen,” idi nga inyawatna ti biagna, riniribukda dagiti kabusorna ket pinagpigergerna dagiti namapatay Kenkuana. Nagsiddaaw met dagiti adalanna kadagitoy nakaskasdaaw a naiparang, ngem nadadael dagiti inanamada. Nagbutengda a dagiti Judio sapulendanto met ti panangdadaelda kadakuada. Nariknada a seguroda a ti gura a naiparang iti Anak ti Dios saan a nagpatingga Kenkuana. Adu a naulimek nga ororas ti inaramatda iti panagsangsangit gapu iti pannakauppapayda. Inururayda idi a ni Jesus agturay a kas naidagaan a Principe, ngem dagiti inanamada isut natay idi ipapatayna. Iti ladingit ken pannakauppapayda, nagduaduada di la ket ta inulbodna ida. Uray pay ni inana nagngatangata iti pammatina Kenkuana a kas Mesias.

Uray nauppapay dagiti adalan kadagiti namnamada ken Jesus, isut inayayatda ket tinarigagayanda a maikkan ti bangkayna iti nadayaw a pannakaitanem, ngem dida ammo no kasano ti pannakaaramidna. Ni Jose de Arimatea, maysa a nabaknang ken dakkel ti influensiana a consejero dagiti Judio ken pudno nga adalan ni Jesus, napan a nalimed ngem situtured ken Pilato ket [194] kiniddawna kenkuana ti bangkay ti Mangisalakan. Dina naitured ti napan a nalatak, gapu iti gura dagiti Judio. Nagbuteng dagiti adalanna a dagiti Judio aramidenda ti peksa a manglapped a ti bangkay ni Cristo maitabon iti nadayaw a pannakaitanem. Pinatgan ni Pilato ti kiddaw, ket innala dagiti adalanna ti awan biagna a bagina manipud iti krus, idinto nga iti nauneg a ladingit sinangsangitanda dagiti nauppapay a namnamada. Nabungon ti bangkay a siaannad iti nalapat a lienso, ket naikabil iti baro a tanem ni Jose.

Dagiti babbai nga idi sibibiag pay isudat naemma a simmursurot Kenkuana, dida kayat a baybay-an inggana ti dida nakita ti pannakaisimpana iti tanemna ken ti pannakaikabil ti nadagsen a bato iti ruanganna, di la ket ta adda kabusor a mangala iti bangkayna. Ngem dida koma nasapul ti agbuteng; ta nakitak ti buyot ti angel a mangbantay nga addaan iti di maisao a ngayangay iti yan a naginanaan ni Jesus, a sigagagarda nga agururay iti bilin iti pasetda nga aramiden iti panangwayawaya iti Ari ti gloria manipud iti nakaibaludanna.

Dagidi namapatay ken Cristo nagbutengda di la ket ta agbiag manen ket birukenna ida. Dinawatda ngarud ken Pilato a mangikabil iti agbantay iti tanem, ket ti bato iti ruangan isut maselloan, di la ket ta takawen dagiti adadalanna ket sada kuna a bimmangonen kadagiti natay.

*****

Ti Panagungar ni Cristo

Naginana dagiti adadalan iti Sabado, a nagladladingitda iti ipapatay ti Apoda, idi a ni Jesus, ti Ari ti gloria, agininana iti tanem. Idi nga umasideg ti rabii naikabil [195] dagiti buybuyot a mangguardia iti yan a pagininanaan ti Mangisalakan, idinto a dagiti angel, a di makitkita, lininonganda ti nasagradoan a disso. Saggabassit a lumlumnek ti init, ket idi a nasipnget pay laeng, dagiti agbanbantay nga angel ammoda idi a ti kanito a pannakaibulos ti maayayat nga Anak ti Dios, ti ayayatenda a Co-mandante, nganngani dumtengen. Idinto nga agururayda iti kaunggan a rikna ti oras ti panagballigina, timmayab a napardas ti maysa a mannakabalin nga angel manipud langit. Ti rupana kas iti kimat, ket dagiti kawwesna napudaw a kas nieve. Ti lawagna pinapanawna ti sipnget iti nagdalananna, ket daytoy ti nakaigapu a dagiti dakes nga angel, a nagkuna a siraragsak a kukuadan ti bangkay ni Cristo, nagtalawda a sibubuteng iti kinarangrang ti dayagna. Maysa kadagiti buyot ti angel a nakaimatang iti pannakai pakumbaba ni Cristo, ket banbantayanna ti disso a pagininanaanna kinaduaanna ti angel a naggaput langit ket isuda a dua immayda iti tanem. Nagpigerger ken naggungun ti daga idi immasidegda ket adda idi dakkel a gingined.

Ti buteng tinengngelna dagiti agbanbantay a Romano. Sadino ti ayan idi ti pannakabalinda a mangtengngel iti bangkay ni Jesus? Dida pinanpanunut ti pagrebbenganda wenno ti panangtakaw dagiti adadalan Kenkuana. Idi a nagsilnag ti lawag ti angel iti aglawlaw a nalawlawag pay ngem ti init, dagidi agbanbantay a Romano napasagda a kas natay iti daga. Maysa kadagiti angel iniggamanna ti dakkel a bato ket intulidna manipud iti ruangan ti tanem ket nagtugaw kenkuana. Ti sabali simrek iti tanem ket winarwarna ti abungot ti ulo ni Jesus. Idin ti angel a naggaput langit, a ti timekna pinagpigergerna ti daga, imkis, “Anak ti Dios, ni Amam ayabannaka! Rummuarka.” Awanen ti pannakabalin ni patay a mangturay Kenkuana. Bimmangon ni Jesus kadagiti natay, a sibaballigi a nangabak. Iti napasnek a pannakasiddaaw dagiti buyot ti langit kimmitada iti buya. Ket idi a ni [196] Jesus rimmuar iti tanem nagparintumeng dagiti nasilnag nga angel iti daga a nagdaydayaw, ket kinablaawanda kadagiti kankanta ti balligi ken ragsak.

Napilit dagiti angel ni Satanas nga agtalaw iti sangoanan ti narangrang, makapurar a lawag dagiti nailangitan nga angel, ket sipapait a nagipulongda iti arida a ti tinukmaanda narabsut kadakuada babaen iti pilit, ket Daydiay a kinagurgurada unay bimmangon metten kadagiti natay. Ni Satanas ken dagiti buyotna naragsakda ta ti pannakabalinda iti natnag a tao napataudna ti pannakaikabil ti Apo ti biag iti tanem, ngem ababa met ti nainfiernoan a panagragsakda. Ta idi nagna ni Jesus manipud iti nakaibaludanna a kas nadayag a nangabak, ammo ni Satanasen a kalpasan ti maysa a panawen masapul nga isut matay. ket ti pagarianna maitedto iti Daydiay nga adda kalinteganna. Nagladingit ken nagrurod ta uray no inaramidna amin a peksana, dina naabak ni Jesus, ngem inlukatna ti dalan ti pannakaisalakan ti tao, ket siasinoman a mayat a magna kenkuana isut maisalakan.

Dagiti dakes nga angel ken ti comandanteda naggigimongda iti maysa a tinongan tapno pagsasaritaanda no kasano ti panangituloyda iti aramidda a maibusor iti turay ti Dios. Binilin ni Satanas dagiti adipenna a mapanda kadagiti turayen dagiti papadi ken panglakayen. Kinunana, “Nagun-odantayo ti pannakaallilawda, binulsektay dagiti matada ken pinatangkentay dagiti puspusoda a maibusor ken Jesus. Inaramidtayo a mamatida nga isut manangulbod. Dagiti nagbanbantay a Romano ti mangipan ti damag a nagungaren ni Cristo. Inturongtay dagiti papadi ken panglakayen a gimmura ken nangpapatay ken Jesus. Ita ibagatayo kadakuada a no maammoan a nagungaren ni Jesus, batoento ida dagiti tao a pinapatayda ti tao nga awan basolna.”

Idi a pimmanawen dagiti nailangitan nga angel manipud iti tanem ket ti lawag ken dayag limmabasda metten, [197] pinadas dagiti nagbantay a Romano nga itangad dagiti uloda ken kumita iti aglawlawda. Napnoda iti siddaaw idi nakitada a ti dakkel a bato naitulid metten iti ruangan ti tanem ket awan metten idiay ti bangkay ni Jesus. Nagdardarasda a napan iti ciudad a mangipakaammo kadagiti papadi ken panglakayen kadagiti nakitada. Idi a dumdumngeg dagiti namapatay iti nakaskasdaaw a padamag, limmussiaw tunggal rupa. Ti buteng ti nangtengngel kadakuada gapu iti panunut iti inaramidda. No pudno ti padamag, naabakda. Iti sumagmamano a kanito nagtugawda a di nagtagtagari, a nagkikinnitada kadagiti rupa ti maysa ken maysa, a dida ammo no ania ti aramiden wenno sawenda. Ti panangawatda iti padamag kaipapananna iti panangpabasolda met la iti bagbagida. Nagpaknida ket nagtitinongda no ania ti masapul nga aramidenda. Nagsasaritaanda a no ti padamag dagiti nagbantay isut maisaknap kadagiti tattao dagiti nangpapatay ken Cristo mapapatayda met a kas nakabasol iti panagpapatay. Natinongda a pasuksukanda dagiti soldado tapno ilimedda ti banag. Dagiti papadi ken panglakayen inggay-atanda ida iti dakkel a bilang ti pirak, a kinunada, “Kunaenyo, Dagiti adalanna immavda iti rabii ket tinakawda idi addakami a matmaturog.” Mateo 28:13. Ket idi a dagiti nagbantay inintuodda no aniantot maaramid kadakuada, gapu iti panagturogda iti panagbantayda, inkari dagiti turayen dagiti Judio nga uyutandanto ti gobernador ket magun-odandanto ti dida pannakaanano. Gapu la iti pirak, dagidi nagbantay a Romano inlakoda ti dayawda, ket inkarida a tungpalen ti imbaga dagiti papadi ken panglakayen.

Idi a naibartay ni Jesus idiay krus, nagpukkaw “Natungpalen,” naburak dagiti bato, naggingined ti daga, ket dadduma dagiti tanem idi a ti daga agbarbariwengweng ket ti dayag ti langit nagranniag iti lawlaw ti sagrado a yan, adu kadagiti nalinteg a natay, a nagtulnog iti panangayabna, rimmuarda nga umimatang nga Isu ket [198] nagungaren. Dagidiay a naparaburan ken napagungar a sasanto rimmuarda a naiglorificar. Isudat napili ken nasantoan iti tunggal kaputotan, manipud idi panamarsua inggana kadagidi aldaw ni Cristo. Iti kasta idi a dagiti panguloen dagiti Judio padpadasenda nga ilemmeng ti kinapudno ti panagungar ni Cristo, pinili ti Dios ti maysa a bunggoy a naggapu kadagiti tanem a mangsaksi a nagungaren ni Jesus, ken mangibunannag iti dayagna.

Dagitoy a napagungar nagduduma ti kinatayag ken langada, dadduma nataktakneng ti langada ngem dagiti sabsabali. Naibaga kaniak a dagiti agnaed iti daga kimmapkapsutda, a napukpukaw ti pigsa ken kinasayaksakda. Adda ken ni Satanas ti pannakabalin iti sakit ken patay, ket iti tunggal kaputotan dagiti bunga ti lunod nalawlawag ti pannakaipakitada, ken kasta met a nalawlawag ti pannakaiparang ti pannakabalin ni Satanas. Dagidi nagbiag kadagiti aldaw da Noe ken Abraham umararngida kadagiti angel iti sukog, kinasayaksak, ken pigsa. Ngem iti tunggal sumuno a kaputotan nagturongda iti kinakapsut ken nalaklakada nga agsakit, ket ti biagda immabababa. Inadadal ni Satanas no kasano ti panangriri ken panangpakapsutna iti kinatao.

Dagidiay a bimmangon kalpasan ti panagungar ni Cristo nagparangda kadagiti adu, ket imbagbagada kadakuada a nalpasen ti panagsacrificio nga agpaay iti tao, a ni Jesus nga inlansa dagiti Judio nagungaren kadagiti natay; ket ti pinangpaneknekda kadagiti saoda kinunada, “Nakipagungarkami Kenkuana.” Pinaneknekanda a naayabanda manipud kadagiti tanemda babaen iti dakkel a pannakabalinna. Uray pay naiwara dagiti ulbod a padamag, saan a nailemmeng ni Satanas, dagiti angelna, wenno dagiti pangulo dagiti padi ti panagungar ni Cristo; ta daytoy nasantoan a bunggoy a naggapu iti tanem, isuda ti nangiwara kadagiti nakaskasdaaw, naragsak a damag; kasta met a ni Jesus nagpakita kadagiti agladladingit, naburak ti pusoda nga adadalanna, a pinapanawna [199] dagiti butengda ken nangpataud iti ragsak ken rag-oda.

Idi a naiwarnak ti damag iti maysa a ciudad agingga iti sabali, manipud iti maysa nga ili inggana iti sabali, nagbuteng dagiti Judio gapu iti biagda ket inlemmengda ti gurada kadagiti adadalan. Ti la yan ti namnamada isu ti panangisaknap itoy nga ulbod a pauamag. Ket dagidi nayat a namati kenkuana isudat immawat. Nagpigerger ni Pilato idi nangngegna a nagungaren ni Cristo. Dina nabalin a pagduaduaan ti naited a pammaneknek, ket manipud iti daydi nga oras pimmanawen iti agnanayon ti taina kenkuana. Gapu iti nailubungan a dayaw, gapu iti butengna a mapukawna ti turay ken ti biagna, inyawatna ni Jesus a matay. Idin naananay ti pammatina a ni Jesus saan laeng nga awan basolna, nga iti darana ni met la Pilato ti nakabasol, no di pay ket isu ti Anak ti Dios. Nakaayay-ay ti nagtungpalan ti biag ni Pilato. Pannakauppapay ken nasaem a ladingit ti nangilabeg tunggal rikna ti namnama ken ragsak. Nagmadi a maliwliwaan ket natay iti nakaay-ay-ay unay nga ipapatay.

Timmangtangken a timmangtangken ti puso ni Herodes;[1] ket idi a nangngegna a nagungaren ni Cristo, saan unay a napalalo ti pannakariribukna. Innalana ti biag ni Santiago, ket idi a nakitana a daytoy pinaragsakna dagiti Judio, innalana manen ni Pedro, a panggepna idi a papatayen. Ngem adda aramid nga inted ti Dios ken Pedro, ket nangibaon iti maysa nga angel a nangispal kenkuana. Dagiti pannusa ti Dios ti simmarungkar ken Herodes. Idi nga itangtangsitna ti bagina iti sangoanan dagiti adu a tao, kinabil ti angel ti Apo ket natay iti nakabutbuteng nga ipapatay.

Idi agsapa unay ti umuna nga aldaw ti lawas, sakbay

[1] Ni Herodes Antipas ti nakipaset iti pannakausig ni Cristo, ken ni Herodes Agripa 1 ti nangpapatay ken Santiago. Ni Agripa isut kaanakan ken kayong ni Antipas. Babaen iti allilaw, naala ni Agripa ti trono ken Antipas, ket idi a nakapagturayen indadanesna dagiti Cristiano a kas met la ken ni Antipas. Iti dinastia dagiti Herodes addada idi innem a nagari ket iti kasta dayta a nagan nagbalin a kas titulo. Idi pinapapatay ni Agripa ni Santiago adda iti trono ni Antipas, daydi nakipaset iti pannakausig ni Cristo.

[200]

ti panagbannawag, immay dagiti nasantoan a babbai iti tanem, nga inkuykuyogda dagiti bangbanglo a pangsapsapoda iti bangkay ni Jesus. Nasarakanda daydi nadagsen a bato a naligsayen iti ruangan ti tanem, ket awanen idiay ti bangkay ni Jesus. Nagladingitda, ket nagbutengda di la ket ta dagiti kabusor ti nangala iti bangkay. Pagammoan nagparang dagiti dua nga angel a nakakawwes iti puraw, a nalawag ken naraniag dagiti ruprupada. Naawatan dagitoy nailangitan a parsua ti panggep dagidi babbai ket dagus nga imbagada kadakuada a ni Jesus awan idiayen ta nagungaren, ngem mabalinda a kitaen ti yan a nakaipaiddaanna. Imbagada kadakuada nga ipakaammoda kadagiti adalanna a ni Jesus mapan nga umununa ngem isuda idiay Galilea. Nagpardas a napan dagiti babbai a sibubuteng ken napnoan ragsak iti ayan dagiti silaladingit nga adadalan ket imbagada kadakuada ti nakita ken nangngegda.

Saan a patien idi dagiti adalan a nagungaren ni Cristo, ngem kinuyogda dagiti babbai a nangyeg iti damag ket nagpardasda a napan iti tanem. Dida nasarakan ni Jesus idiay. Nakitada dagiti lupot a lienso, ngem dida namati idi naimbag a damag a nagungaren ni Jesus kadagiti natay. Nagsublida iti balayda nga agsidsiddaaw kadagiti nakitada, kasta met ti padamag nga inyeg kadakuada dagiti babbai. Ngem ni Maria pinilina ti naggian pay laeng iti denna ti tanem, a panpanunutenna ti nakitana, ket ilablabeg idi ti panunut a mabalin nga isut naallilaw. Nariknana nga agururay kenkuana ti baro a pannakasubok. Immapay manen ti ladingitna, ket nagdungaw a napait unay. Nagrukob manen a kumita iti tanem, ket nakitana ti dua nga angel a nakakawwes iti puraw. Maysa nagtugaw iti nakaipaiddaan ti ulo ni Jesus, ti sabali ti nakaipaiddaan ti sakana. Nakisaoda kenkuana a siaalumamay, ket sinaludsudda no apay agsangsangit. Simmungbat, “Agsipud ta inikkatda ditoy ti Apok, ket diak ammo no adino ti nangikabilanda.” Juan 20:13. [201]

Idi a timmalliaw manipud iti tanem, nakitana ni Jesus nga agtatakder iti asideg, ngem isut dina nalasin. Nakisao kenkuana a silalamuyot, a sinaludsudna ti gapu ti ladingitna ken no sino ti sapsapulenna. Idinto ta impagarupna nga isu ti agayaywan ti minuyungan, nagkiddaw Kenkuana, no isut nangipanaw iti Apona, nga ibagana no adino ti nangikabilanna, tapno maipanawna koma, Nakisao ni Jesus kenkuana iti nailangitan a timekna met laeng, a kinunana, “Maria!” Nabigbigna dagiti tono dayta ayayatenna a timek, ket dagus a sinungbatanna, “Mannursuro!” (Juan 20:16) ket gapu iti ragsakna kayatna koma nga arakupen, ngem ni Jesus kinunana, “Dinak sagiden ta saanak pay nga immuli ken Amak; ngem inka kadagiti kakabsatko, ket kunam kadakuada: Umuliak ken Amak, ken Amayo; ken ti Diosko ken Diosyo.” Nagpardas ni Maria a rapan a siraragsak kadagiti adalan agraman ti naimbag a damag. Nagdardaras a napan ni Jesus ken Amana a dumngeg kadagiti bibigna met laeng nga inawatnan ti sacrificio, ket umawat ti amin a pannakabalin idiay langit ken ditoy daga.

Dagiti angel a kas maysa nga ulep linawlawda ti Anak ti Dios ket imbilinda kadagiti agnanayon a rikep a maluktanda tapno makastrek ti Ari ti gloria. Nakitak nga adda ni Jesus iti dayta naraniag a nailangitan a buyot, iti sangoanan ti Dios, linawlaw met la ti dayag ti Dios, a dina nalipatan dagiti adalanna iti daga, ngem inawatna ken Amana ti pannakabalin, tapno makapagsubli ken mangited kadakuada iti pannakabalin. Nagsubli met la iti daydi nga aldaw ket nagparang kadagiti adadalanna. Idin impalubosnan a sagidenda; ta nakapanen ken Amana ket nakaawaten ti pannakabalin.

Iti daytoy a kanito awan idi ni Tomas. Dina nabalin nga awaten a sipapannakabalin ti damag dagiti adadalan, no di ket nagkukutanna ken nagtalkanna latta ti takderna a saan a mamati malaksid no maikabilna dagiti ramayna kadagiti lemma dagiti lansa ken ti imana iti [202] bakrangna a sinalput ti nadawel a pika. Iti daytoy impakitana ti kurang ti panagtalekna kadagiti kakabsatna. No amin a tao sapulenda ti kasta a pammaneknek, awan koma ti umawat ken Jesus ita ken mamati iti panagungar. Ngem isut idi ti pagayatan ti Dios a dagiti padamag dagiti adadalan isut inawat dagidiay a dida nakita ken nangngeg ti nagungar a Mangisalakan. Saan a naragsakan ti Dios iti kinaawan pammati ni Tomas. Idi sinarak manen ni Jesus dagiti adadalan, addan idi ni Tomas a kadduada; ket idi a nakitana ni Jesus, isut namati. Ngem imbagbaganan a saan a mapnek no awan ti pakakitaan a ti panagrikna maitipon iti panagkita, ket inted ni Jesus ti pammaneknek a tinartarigagayanna. Imkis ni Tomas, “Apo ken Diosko.” Juan 20:28. Ngem binabalaw ni Jesus iti kinaawan pammatina, a kinunana, “Gapu ta nakitanak, Tomas, namatika: nagasat dagiti saan a nakakita, nupay kasta mamatida.”

Kasta latta dagidiay nga awanan kapadasan iti umuna ken maikadua a damdamag dagiti angel, masapul nga awatenda kadagidiay a naaddaan iti kapadasan ken sinurotda dagiti damag. Kas ti pannakaumsi ni Jesus, nakitak a kasta met ti pannakaumsi dagidiay a damdamag. Ket iti kasta inlatak dagiti adalan nga awan sabali a nagan a pakaisalakanan iti baba ti langit, a naited kadagiti tattao. Kasta met a no dagiti adipen ti Dios pablaakanda a simamatalek ken situtured dagidiay nga umawat iti paset laeng dagiti kinapudno a naisilpo iti maikatlo a damag, masapul nga awatenda a siraragsak dagiti amin a damag nga inted ti Dios kadakuada, wenno saan awan ti pasetda itoy a banag.

Idi a dagiti nasantoan a babbai ipipanda ti damag a nagungaren ni Jesus isaksaknap met dagidi nagbantay a Romano ti ulbod a damag nga inkabil dagiti papadi ken panglakayen kadagiti ngiwngiwatda, a dagiti adadalan immayda iti rabii, idi matmaturogda, ket tinakawda ti bangkay ni Jesus. Ni Satanas ti nangikabil itoy [203] nga ulbod kadagiti puspuso ken ngiwngiwat dagiti turayen dagiti papadi, ket nagtakder met dagiti tattao nga umawat ti saoda. Ngem ti Dios inaramidna daytoy a banag a seguro, ket inkabilna iti nasken a pasamak, a nakaibatayan ti pannakaisalakantayo, iti labes iti amin a panagduadua; ngem isu ti di nabalin nga inabbungan dagiti papadi ken panglakayen. Napabangon met kadagiti natay dagiti saksi a nangpaneknek iti panagungar ni Cristo.

Nakipagian ni Jesus kadagidi adalanna iti uppat a pulo nga aldaw, ket imbungana ti rag-o ken ragsak iti puso idi inlukatna manen iti naananay a pamayan dagiti kinapudno ti pagarian ti Dios. Binilinna ida nga itedda ti pammaneknek kadagiti banbanag a nakita ken nangngegda maipapan kadagiti panagtuok, ipapatay, ken panagungarna, nga inaramidna ti maysa a sacrificio gapu iti basol, tapno amin mabalinda ti mapan Kenkuana ket makasarakda iti biag. Iti mapagtalkan a kinaalumamay imbagana kadakuada a maidadanes ken maparigatdanto; ngem masarakandanto ti pannakapabangar no malagipda ti kapadasanda ken dagiti sasao nga imbagana kadakuada. Insaona kadakuada a nagballigianna dagiti sulisog ni Satanas ket nagun-odanna dayta babaen iti pannakasuot ken panagrigat. Awanen ti pannakabalin ni Satanas a maibusor Kenkuana, ngem ipannanto manen dagiti pannulisogna kadakuada ken kadagiti amin a mamati iti naganna. Ngem mabalinda ti agballigi a kas Isu met nagballigi. Inikkan ni Jesus dagiti adalanna iti pannakabalin nga agaramid kadagiti milagro, ket imbagana kadakuada nga uray idadanesto ida dagiti dakes a tattao, ibaonnanto kadakuada iti sumagmamano a kanito dagiti angelna a mangispal kadakuada; a dagiti biagda saanto a maala no dida pay nalpas ti misionda; ken kasta met a mabalin a masapul a selloanda a maaramat ti darada dagiti pammaneknek nga ipakitada. [204]

Dagiti naganetget a pasurotna dinengngegda a siraragsak dagidi isursurona, a sigagagarda nga agpennek iti tunggal sao a nagtinnag kadagiti nasantoan a bibigna. Idin nalawag ti pannakaammoda a pudno nga Isu ti Mangisalakan ti lubong. Naipan a nauneg dagiti sasaona kadagiti puspusoda, ket nagladingitda ta iti mabiit makisinadanto iti nailangitan a Mannursuroda ket didanto mangngegen dagiti makaliwliwa, naragsak a sasao nga agwayaway kadagiti bibigna. Ngem manen napapudot dagiti puspusoda iti ayat ken aglablabonan a rago idi nga imbaga ni Jesus kadakuada a mapan ken mangisagana kadagiti palacio nga agpaay kadakuada ket umayto manen a mangala kadakuada, tapno, makipagiandanto Kenkuana. Inkarina pay nga ibaonna ti Mangliwliwa, ti Espiritu Santo, a mangiturong kadakuada iti amin a kinapudno. “Ket intayagna dagiti imana, ket binendicionanna ida.” Lucas 24:50.

*****

Ti Yuuli ni Cristo

Ti amin a langit agururay idi iti oras ti ragsak a ni Jesus umuli ken Amana. Immay dagiti angel nga umawat iti Ari ti gloria ken kumuyog Kenkuana a sibaballigi idiay langit. Kalpasan ti panangbendicion ni Jesus kadagiti adalan, pimmanaw kadakuada ket naipangato. Ket idi nga impanguloanna ti dalan nga agpangato, isut sinurot dagiti kinayawan a napabangon idi nagungar ni Jesus. Timmaripnong dagiti nailangitan a buyot ket idiay langit adda idi ti di mabilang a bunggoy dagiti angel nga agururay iti yuumayna. Idi nga umulida iti Nasantoan a Ciudad, dagiti angel a nangkuyog ken Jesus nagikkisda, “Ingatoyo dagiti uloyo, O dakayo a ruangan; maipangatokayo koma, dakayo agnanayon a rikep; [205] ket ti Ari ti gloria sumrekto.” Dagiti angel iti ciudad nagikkisda met a napnoan ragsak, “Siasino daytoy Ari ti gloria?” Dagiti kumuykuyog nga angel simmungbatda a siraragsak, “Ni Jehova a napigsa ken mannakabalin iti gubat! Ipangatoyo dagiti uloyo, O dakayo a ruangan; wen, ipangatoyo koma ida, dakayo agnanayon a rikep; ket ti Ari ti gloria sumrekto.” Manen sinaludsud dagiti agururay nga angel, “Siasino daytoy nga Ari ti gloria?” Ket ti nailangitan nga intar simrek iti ciudad ti Dios. Idin amin dagiti nailangitan a buyot linawlawda ti nadaeg a Comandanteda, ket iti kaunggan a panagdayaw nagruknoyda iti sangoananna ket indissoda dagiti sumilsilap a balangatda kadagiti saksakana. Idi kuan tinokarda dagiti nabalitokan nga arpada, ket iti nasam-it, natinggaw a kanta pinunnona ti amin a langit iti nabaknang a musica ken kankanta iti Cordero a napapatay, nupay kasta agbiag manen a sidadaeg ken sigogloria.

Idi a kumitkita dagiti adadalan a silaladingit sadi langit a mangmingmingming iti maudi a buya ti agpangpangato nga Apoda, nagtakder iti dinnada dagiti dua nga angel a nagkawwes iti puraw, a nagkuna kadakuada, “Lallaki a taga Galilea, apayapay agtatakderkayo a kumitkita iti langit? Daytoy Jesus a maipangato sadi langit manipud kadakayo, kastanto met umayto a kas ti pannakakitayo nga ipapanna sadi langit.” Aramid 1:11. Dagiti adadalan ken ti ina ni Jesus, a kadduada met a nakakita iti yuuli ti Anak ti Dios, inaramatda ti dagup ti rabii a nangsarsarita kadagiti nakaskasdaaw nga aramid ken dagiti naisangsangayan ken nagloriaan a napaspasamak bayat iti ababa a panawen.

Nakiuman manen ni Satanas kadagiti angelna, ket iti napait a gura a maibusor iti turay ti Dios imbagana kadakuada nga idinto ta adda pay met ti pannakabalin ken turayna iti daga paminpulloenda ti kapigsa dagiti peksada a maibusor kadagiti sumursurot ken Jesus. Awan nagawgawayanda ken ni Cristo ngem masapul nga [206] abakenda dagiti pasurotna, no mabalin. Iti tunggal kaputotan masapul a sapulenda ti pangsilo kadagidiay a mamati ken Jesus. Imbagana kadagiti angelna a ni Jesus inikkanna dagiti adalanna ti pannakabalin a mangunget ken mangparruar kadakuada, ken mangagas kadagidiay a parparigatenda. Idin dagiti angel ni Satanas napanda a kas leon a ngumerngernger a sapsapulenda a dadaelen dagiti pasurot ni Cristo.

*****

Dagiti Adadalan ni Cristo

Dagiti adadalan inkaskasabada ti nailansa ken nagungar a Mangisalakan a binuyogan ti dakkel a pannakabalin. Inaramidda dagiti pagilasinan ken datdatlag iti nagan ni Jesus, naagasan dagiti masaksakit, ket maysa a lalaki a pilay nanipud pannakayanakna naisubli iti naananay a pannakaagasna ket simrek iti templo a kaddua da Pedro ken Juan, a magmagna ken lumaglagto ken agdaydayaw iti Dios iti imatang dagiti amin a tao. Naisaknap ti damag, ket dagiti tattao nangrugida nga agaribungbung iti lawlaw dagiti adalan. Adu dagiti nagtaray nga aggigiddan, a dakkel ti panangidayawda gapu iti pannakaagas a naaramid.

Idi natay ni Jesus, impagarup dagiti papadi a saanen a maaramid dagiti milagro kadakuada, ket ti pannakakibur agpatinggan ken dagiti tattao apanda manen kadagiti ugugalida. Ngem adtoy! iti tengngada met laeng dagiti adadalan agararamidda iti milagro, ket dagiti tattao napnoda iti pannakasdaaw. Nailansa idin ni Jesus, ket nagsiddaawda no adino ti nangalaan dagiti adalan itoy a pannakabalin. Idi sibibiag pay, impagarupda nga inikkanna ida ti pannakabalin; ngem idi natayen [207] inururayda nga agsardengen dagiti milagro. Naawalan ni Pedro ti pagrikutanda ket kinunana kadakuada, “O lallaki nga Israelita, apayapay a pagsiddaawanyo daytoy? wenno apayapay matmatandakami a kas la ket gapu iti talugading wenno ti kinasingpetmi pinapagnami daytoy? Ti Dios da Abraham ken Isaac, ken Jacob, ti Dios dagiti ammatayo inikkanna ti dayag ni Adipenna a Jesus isu nga inyawatyo ken tinallikudanyo iti sangoanan ni Pilato, idi pinanggepna nga ibbatan. Ngem tinallikudanyo daydi Santo ken Nalinteg, ket dinawatyo a maited kadakayo ti maysa a nakapapatay; ket pinatayyo ti Principe ti biag, isu a pinagungar ti Dios kadagiti natay, isu a masaksianmi. Ket gapu iti pammati iti nagan ni Jesus napatibker daytoy a tao a makitayo ken amammoyo.” Aramid 3:12-16.

Saan a naibturan dagiti turayen dagiti papadi ken panglakayen dagitoy a sasao, ket iti panagbilinda natiliw da Pedro ken Juan ket naipanda iti pagbaludan. Ngem rinibribu dagiti naconvertir ken naiturong a mamati iti panagungar ken yuuli ni Cristo babaen iti panangdengngegda iti maymaysa la a kasaba dagiti adalan. Nariribuk dagiti papadi ken panglakayen. Pinapatayda ni Jesus tapno dagiti isisip dagiti tattao maiturongda la kadakuada; ngem ti banag isut dakdakes ngem iti kasakbayanna. Nalatak ti panangpabasol dagiti adalan nga isudat nangpapatay iti Anak ti Dios ket dida met maikeddeng no kasano ti panagadu dagitoy a banag wenno no kasano ti pamanunutan dagiti tattao kadakuada. Naragsakda koma a mangpapatay manen kada Pedro ken Juan, ngem dida naitured, ta kabutengda dagiti tattao.

Iti sumuno nga aldaw naipan dagiti apostol iti pangokoman. Adda idiay idi dagidi met la lallaki a nagikkis a sigaganetget unay iti dara ti Nalinteg. Nangngegda idi nga inlibak ni Pedro ti Apona a napakuyogan iti panangilunod ken panagsapata idi a napabasol a maysa met kadagiti adalan ket nanginanamada a mapabutengda [208] manen. Ngem naconvertiren ni Pedro, ket idi nakitana ti gundaway a panangikkatna iti mansa ti nadarasudos ken nakababain a panangilibak ken iti panangitanok iti nagan nga imbabainna. A napakuyogan iti nasantoan a kinatured, ken iti pannakabalin ti Espiriu, inlatakna nga awanan buteng kadakuada, “Iti nagan ni Jesu-Cristo a taga Nazaret, isu nga inlansayo iti krus, ket pinagungar ti Dios kadagiti natay, gapu Kenkuana daytoy a tao adda a nasalun-at iti saklangyo. Isu ti bato nga imbellengyo a managaramid iti balay isu a nagbalin a bato a panuli. Ket awan ti sabali a pakaisalakanan, uray siasino; ta awan sabali a nagan iti babaen ti langit, a naited kadagiti tao, a pakabalinantayo a maisalakan.” Aramid 4:10-12.

Nagsiddaaw dagiti tattao iti tured da Pedro ken Juan ket nabigbigda a nakikadkadduada ken Jesus; ta ti natakneng ken awan butengna a garawda pumada met la ti garaw idi ni Jesus no adda iti ayan dagiti kabusorna. Babaen iti ikikita ti asi ken ladingit, ni Jesus binabalawna ni Pedro idi nailibaknan, ket idi a situtured a nangbigbig iti Apona, ni Pedro isut naanamongan ken nabendicionan. Kas pakakitaan ti pananganamong ni Jesus, isut pinunno ti Espiritu Santo.

Saan a naitured nga iparang dagiti papadi ti gurada kadagiti adadalan. Binilinda a rummuar da Pedro ken

Juan iti pangokoman, nagsasaoda nga isisuda, a kinunada, “Anianto ti aramidentayo kadagitoy a tao? ta pudno nga amin dagiti agnaed ditoy Jerusalem ammoda nga isuda nangaramidda ti maysa nga agdindinamag a datdatlag ket daytoy ditay mabalin a libaken.” Nagbutengda a maisaknap ti padamag daytoy naimbag nga aramid kadagiti tattao. No sapasapen ti pannakaammo Kenkuana, marikna idi dagiti papadi a mapukawdan ti pannakabalinda, ket isudanton ti mapabasol a nangpapatay ken Jesus. Nupay kasta ti la naituredda nga aramiden isu ti panangbutbutengda kadagiti adalan ken panangbilin [209] kadakuada a dida agsaon iti nagan ni Jesus, di la ket ta mapapatayda. Ngem inlatak ni Pedro a situtured a dida mabalin a di sawen dagiti banag a nakita ken nangngegda.

Gapu iti pannakabalin ni Jesus intuloy dagiti adadalan ti panangagas kadagiti agsagsagaba ken masaksakit a naipan kadakuada. Ginasut dagiti nagpailista iti inaldaw iti babaen ti wagayway ti nailansa, napagungar, ken immuli a Mangisalakan. Dagiti papadi ken panglakayen, ket nangnangruna dagiti tumultulong kadakuada, nariribukda. Impisokda manen dagiti apostol iti pagbaludan, a nanginanamada a bumassit ti gulogulo. Nagragsak ni Satanas ken dagiti angelna; ngem dagiti angel ti Dios inlukatda dagiti ruangan ti pagbaludan, ket, maisuppiat iti bilin dagiti turayen dagiti papadi ken panglakayen, imbilinda kadagiti apostol, “Inkayo, agtakder ken agsaokayo idiay templo, ket ipalawagyo kadagiti tattao dagiti amin a sasao a maipapan itoy a Biag.” Aramid 5:20.

Naguurnong ti concilio ket pinaayabanda dagiti balud. Linukatan dagiti turayen dagiti ruangan ti pagbaludan; ngem dagiti sapsapulenda awandan idiay. Nagsublida ket impakaammoda kadagiti papadi ken panglakayen, a kinunada, “Kinapudnona nasarakmi ti pagbaludan a siririkep iti nalagda unay, ket dagiti agbanbantay a sitatakder kadagiti ruangan; ngem itay linukatanmi, awan nasarakanmi a tao iti uneg.” “Ket immay ti maysa nga impakaammona kadakuada a kunana: Adtoy dagiti lallaki nga impisokyo iti pagbaludan, addada a sitatakder idiay templo, ket sursurroanda dagiti umili. Idin napan ti capitan agraman dagiti oficial, ket inyegda ida a saan a pinilit, ta nagbutengda nga uburen ida dagiti umili. Ket idi inyegda ida, insaklangda ida iti consejo: ket ti panguloen a padi inintuodna kadakuada, a kinunana: Saanmi nga imbilin iti nairut kadakayo a dikay mangisuro iti daytoy a nagan? ket adtoy, a pinunnoyo [210] ti Jerusalem iti sursuroyo, ket kayatyo nga ipabasol kadakami ti dara daytoy a tao.” Aramid 5:25-28.

Managinsisingpet dagiti panguloen dagiti Judio; inayayatda ti panangidayaw dagiti tattao nga adadda ngem ti panagayatda iti Dios. Kasta unay ti pannakapatangken dagiti puspusoda a kadagiti kapapannakabalinan nga inaramid dagiti apostol nagrurudanda laeng. Ammoda idi a no dagiti adadalan ikaskasabada ni Jesus, ti pannakailansa, panagungar, ken yuulina, padagsenenna laeng ti basol kadakuada a kas mammapatay. Awanen kadakuada ti tarigagay nga umawat iti dara ni Jesus a kas idi inyikkisda a sipipigsa, “Agtinnag ti darana kadakami ken kadagiti anannakmi.” Mateo 27:25.

Situtured dagiti apostol a nagkuna a rebbengda a pagtulnogan ti Dios a nangnangruna ngem dagiti tattao. Kinuna ni Pedro: “Ti Dios dagiti ammatayo pinagungarna ni Jesus, isu a pinapatayyo nga imbitin iti maysa a kayo, isu intan-ok ti Dios iti makanawanna a kas maysa a Principe ken Mangisalakan, tapno itedna iti Israel ti panagbabawi ken ti panangikkat kadagiti basbasol. Ket dakami ti makasaksi kadagitoy a banag, ken kasta met ti Espiritu Santo, isu nga inted ti Dios kadagiti agtulnog Kenkuana.” Aramid 5:30-32. Naparurod dagiti mammapatay kadagitoy natured a sasao, ket inkeddengda a rugitan manen dagiti imimada iti dara babaen ti panangpapatayda kadagiti apostol. Panpanunutenda nga aramiden daytoy, idi a ti maysa nga angel tinignayna ti puso ni Gamaliel a patigmaananna dagiti papadi ken tu rayen: “Dikay biangan dagitoy a tattao ket baybay-anyo ida; ta no daytoy a panggep wenno daytoy nga aramid naggapu kadagiti tao, marbanto: ngem no naggapu iti Dios, dikayto mabalin a rebbaen; di la ket ta masarakanto a ti Dios ket ti busbusorenyo.” Aramid 5:38, 39. Dagiti dakes nga angel ti agtigtignay kadagiti papadi ken panglakayen iti pannakapapatay dagiti apostol; ngem imbaon ti Dios ti angelna a manglapped babaen ti maysa a [211] timek a naggapu met laeng kadagiti pangpangulo a Judio a maiparabur kadagiti adipenna. Saan pay a nalpas idi ti aramid dagiti apostol. Masapul a maisaklangda iti sangoanan dagiti arari tapno saksianda ti nagan ni Cristo ken paneknekanda dagiti banag a nakita ken nangngegda.

Sikekedked a pinalubosan dagiti papadi dagiti baludda, kalpasan ti pannakabaotda ket imbilinda kadakuada a didan agsao iti nagan ni Jesus. “Ket pimmanawda a siraragsak, iti sangoanan ti consejo agsipud ta naibilangda a maikari a nagsagaba iti nakababain gapu iti nagan ni Jesus. Ket inaldaw-aldaw iti templo ken dagiti balbalay, dida namingga a manursuro ken mangikasaba a ni Jesus isu ti Cristo.” Aramid 5:31, 32. Iti kasta ti sao ti Dios rimmang-ay ken immadu. Dagiti adalan situtured a pinaneknekanda dagiti banbanag a nakita ken nangngegda, ket babaen iti nagan ni Jesus inaramidda dagiti nakaskasdaaw a milagro. Situtured nga impabasolda ti dara ni Jesus kadagidiay a napalalo ti tarigagayda nga umawat idi maipalubos kadakuada nga adda pannakabalinda iti Anak ti Dios.

Nakitak a naibilin kadagiti angel ti Dios nga aywananda a naisangsangayan dagiti nasagradoan, nasken a kinapudno isuda nga agserbi kas sinepete dagiti adadalan ni Cristo kadagiti amin a kaputotan. Naiparabaw a naisangsangayan ti Espiritu Santo kadagiti apostol, isuda a nakaimatang iti pannakailansa, panagungar, ken yuuli ti Apo—nasken a kinapudno nga isuda ti inanama ti Israel. Masapul a kumita dagiti amin iti Mangisalakan ti lubong a kakaisuna a namnamada, ket magnada iti dalan a linukatanna babaen iti sacrificio ti biagna met laeng, ken salimetmetanda ti linteg ti Dios ket agbiagda. Nakitak ti kinasirib ken kinaimbag ni Jesus iti panangitedna ti pannakabalin kadagiti adalan a mangipan iti daydi met la nga aramid isu a nakaguraan ken nakapapatayanna babaen dagiti Judio. Iti naganna dagiti adalan [212] adda pannakabalinda a mangabak kadagiti aramid ni Satanas. Adda naraniag a lawag ken dayag iti kanito ti ipapatay ken panagungar ni Jesus, nga aramidenna a di matay ti sagrado a kinapudno nga isu ti Mangisalakan ti lubong.

*****

Ti Ipapatay ni Esteban

Dakkel ti immadduan dagiti adadalan idiay Jerusalem, ket adu kadagiti papadi ti nagtulnog iti pammati. Ni Esteban, a napno iti pammati, mangararamid idi kadagiti dadakkel a pagsidsiddaawan ken milagro iti tengnga dagiti tattao. Nagungun dagiti pangulo dagiti Judio iti dakdakkel a gura idi a nakitada nga adda papadi a pumanaw kadagiti ugugalida, ken kadagiti sacrificio ken datdaton, ken umawat a ni Cristo isut dakkel a sacrificioda. Nga addaan pannakabalin a naggaput ngato, binabalaw ni Esteban dagiti awanan pammati a papadi ken panglakayen, ket intan-okna ni Jesus iti sangoananda. Dida nabaelan ti kinasirib ken pannakabalin iti panagsasaona, ket idi a nasarakanda nga awan ti mabalinanda a maibusor kenkuana, nangtangdanda kadagiti tattao nga agsapata iti ulbod, a kunada a nangngegda a nagsao kadagiti sasao ti tabbaaw a maibusor ken Moises ken iti Dios. Riniribukda dagiti tattao ket tiniliwda ni Esteban, ket, babaen dagiti ulbod a saksi, pinabasolda a nagsao iti maibusor iti templo ken iti linteg. Sinaksianda a nangngegda a sinasaona a daytoy Jesus ti Nazaret dadaelenna dagiti kadkadawyan nga inted ni Moises kadakuada.

Idi agtatakder ni Esteban iti sangoanan dagiti mangokom kenkuana, ti lawag ti dayag ti Dios nagdisso iti [213] rupana. “Ket amin dagiti adda nga agtutugaw iti pangokoman, idi nga isu minatmatanda, nakitada daydi rupana a kas la rapa ti maysa nga angel.” Aramid 6:16. Idi a naayaban a mangsungbat kadagiti maipabasol kenkuana, inrugina ken Moises ken dagiti mammadto ket impalawagna ti pakasaritaan dagiti annak ti Israel ken dagiti panangaywan ti Dios kadakuada ket impakitana no kasano ti pannakaipadto ni Cristo. Intudona ti pakasaritaan ti templo ket inlatakna a ti Dios saan nga agnaed kadagiti templo nga inaramid dagiti ima. Dinaydayaw dagiti Judio daydi templo, ket napnoda iti dakdakkel a gura no adda maisao a maibusor kenkuana ngem ti aniaman a maisao a maibusor iti Dios. Idi nagsao ni Esteban maipapan ken Cristo ket insilpona maipapan iti templo, nakitana a dagiti tattao nagragsakanda dagiti saona, ket situtured a nangbabalaw kadakuada. “Dakayo a natangken iti teltel ket saan a nakugit iti puso ken pagdengngeg, agnanayon a sukirenyo ti Espiritu Santo.” Aramid 7:51. Uray no salsalimetmetanda dagiti ordenansa ti ruar ti religionda, dagiti puspusoda napnoan iti kinarugit ken makapatay a dakes. Insaona ti kinadawel dagiti ammada iti panangidadanesda kadagiti mammadto, ket imbagana kadagidi pakisasawanna a nakaaramidda iti dakdakkel a basol iti dida panangbigbig ken iti panangilansada ken Cristo. “Asino kadagiti mammadto ti saan nga indadanes dagiti ammayo? ket pinatayda daydi nangipakpakauna iti yaay ti Nalinteg isu a liniputan ken pinatayyo.”

Idi a maisasao dagitoy nalawag, natadem a kinapudno, nagrurod dagiti papadi ken turayen, dinarupda ni Esteban, a ngarngaretngetenda dagiti ngipngipenda. “Ngem isu, idinto a sipupunno iti Espiritu Santo ket sipeperreng dagiti matana sadi langit, nakitana ti dayag ti Dios, ket kinunana, Adtoy a kitkitaek dagiti langit a silulukat ken ti Anak ti tao nga agtatakder iti makanawan ti Dios.” Ngem saan a denggen dagiti tattao. “Ngem nagariwawada iti napigsa, inapputda dagiti lapayagda, [214] ket naminpinsanda a dimmuklos kenkuana; ket isut pinaruarda iti ciudad ket inuborda.” Ket nagparintumeng ket iti napigsa a timek immawag, “Apo, dika ipabaklay kadakuada daytoy a basol.”

Nakitak a ni Esteban isut idi ti mannakabalin a tao ti Dios, a naayaban a mangala iti naisangsangayan a saad iti iglesia. Nagragsak ni Satanas iti ipapatay ni Esteban ta ammona a dakkelto ti pannakarikna dagiti adalan iti kasta a mapasamak. Ngem ababa laeng ti panagraksakna; ta iti dayta a bunggoy adda maysa a nangipakaammoan ni Jesus ti bagina. Saan a nakipaset ni Saulo iti pannakabatbato ni Esteban, nupay kasta impalubosna ti pannakapatayna. Nasaet idi ni Saulo iti pannakaidadanes ti iglesia ti Dios, ananupanna ida, tiliwenna ida kadagiti balbalayda ket iyawatna ida kadagiti mangpapatay kadakuada. Dakkel ti kabaelan ken adal ni Saulo; gapu iti kinaregget ken adalna dakkel ti panagraem dagiti Judio kenkuana, indinto nga isu met ti kabuteng dagiti adu kadagiti adalan ni Cristo. Nasayaat ti panangaramat ni Satanas kadagiti kabaelan ni Saulo iti panangtamingna iti yaalsana a maibusor iti Anak ti Dios ken dagiti mamati Kenkuana. Ngem mabalin ti Dios a dadaelen ti pannakabalin ti dakkel a kabusor, ken wayawayaan dagidiay a kinayawanna. Ni Cristo innalana ni Saulo a kas “vaso a napili” a mangikasaba iti naganna, a mangpapigsa kadagiti adalan iti aramidda, ken mangala iti napigpigsa pay ti saad ni Esteban. [215]

Ti Pannakaconvertir ni Saulo

Idi a mapmapan ni Saulo idiay Damasco, nga addaan kadagiti sursurat a mangipalubos kenkuana a mangtiliw kadagiti lallaki ken babbai a mangikaskasaba ken Jesus, ken mangyeg kadakuada a sirereppet idiay Jerusalem, nagragsak dagiti dakes nga angel a nanglawlaw kenkuana. Ngem pagammoanen isut linakub ti maysa a lawag a naggaput langit, isu a namagtalaw kadagiti dakes nga angel, ken nangipasag kenkuana a sipapardas iti daga. Nangngegna ti maysa a timek a nagkuna, “Saulo, Saulo, apayapay idadanesnak?” Sinaludsud ni Saulo, “Asinoka, Apo?” Ket ti Apo kinunana, “Siak ni Jesus nga idadanesmo: narigat kenka a kugkugtaram dagiti tirad.” Ket ni Saulo nga agpigpigerger ken sisisiddaaw, kinunana, “Apo ania ti kayatmo nga aramidek?” Ket ti Apo kinunana, “Tumakderka ket sumrekka iti ciudad, ket maibaganto kenka ti rebbengmo nga aramiden.” Aramid 9: 2-7.

Nagtakder a napaumel dagiti tattao a naikuyog ken-kuana, a nangngegda ti timek, ngem awan tao a nakitada. Idi a pimmanaw ti lawag ken bimmangon met ni Saulo iti daga linuktanna dagiti matana, ngem saan idi a nakakita a pulos. Ti dayag ti lawag ti langit isut nangbulsek kenkuana. Kinibinda ket impanda idiay Damasco, ket nagtaeng idiay iti tallo nga aldaw a saan a nakakita, ket saan a nangan ken saan pay nga imminum. Idin ti Apo imbaonna ti angelna iti maysa kadagiti lallaki a ninamnama ni Saulo a baluden ket impakaammona iti sirmata a mapan iti dalan a managan Nalinteg “ket sapulenna idiay iti balay ni Judas ti maysa a managan ti Saulo, maysa a taga Tarso, ta, adtoy, isut agkarkararag, ket nakitana iti parparmata a sumsumrek ti maysa a lalaki a managan Ananias ket ipatayna kenkuana dagiti imima tapno makakita.” [216]

Nagbuteng ni Ananias di la ket ta naaramid ti maysa a riro itoy a banag, ket iti kasta rinugianna nga ibaga iti Apo ti nangnangngegna maipapan ken Saulo. Ngem kinuna ti Apo ken Ananias, “Inka ta daytoy ti vaso a napili a maipaay Kaniak a mangipan iti naganko iti sangoanan dagiti Gentil, ken dagiti arari ken dagiti annak ti Israel ta ipakitakto kenkuana no kasano kaadu dagiti masapulna a sagabaen gapu iti naganko.” Sinurot ni Ananias dagiti pangiturong ti Apo, ket simrek iti balay, ket idi impatayna dagiti imana kenkuana, kinunana, “Kabsat Saulo, ti Apo, ni met laeng Apo Jesus, a nagparang kenka iti dalan nga inayam imbaonnak tapno makakitaka ken tapno mapnoka iti Espiritu Santo.”

Dagus a nakakita ni Saulo ket timmakder, ken nabautisaran. Idin insursurona kadagiti sinagoga a ni Jesus isut pudno nga Anak ti Dios. Amin dagiti nakangngeg kenkuana nasnasdaawda ket sinalsaludsudda, “Saan nga isu daytoy aya daydi mamarparigat idiay Jerusalem kadagiti umawag itoy a nagan? ket dayta ti inayanna ditoy tapno maipanna ida a sirereppet iti sangoanan dagiti panguloen dagiti papadi?” Ngem ni Saulo umadda la nga umadda ti pigsana ket dina pasungbaten dagiti Judio. Naipan manen dagitoy iti riribuk. Ammo dagiti amin ti pinangbusor ni Saulo ken Jesus ken ti kinareggetna a manganup ken mangipan iti patay dagiti amin a mamati itoy a nagan; ket ti nakaskasdaaw a pannakaconvertirna ginuyugoyna dagiti adu a mamati a ni Jesus isut pudno nga Anak ti Dios. Sinalaysay ni Saulo ti kapadasanna a binuyogan ti pannakabalin ti Espiritu Santo. Nangidadanes agingga ken patay, a rineppetna ket impanna iti pagbaludan nga agpada dagiti lallaki ken babbai, idi, nga idinto a mapmapan idiay Damasco, naigiddato a nagparang ti dakkel a lawag a naggaput langit a nagranniag iti aglawlawna, ket impakaammo ni Jesus ti bagina, ket insurona nga Isu ti Anak ti Dios. [217]

Iti kasta a panangikasaba a situtured ni Saulo ken Jesus, imparangna ti mannakabalin nga influensia. Adda pannakaammona kadagiti Sursurat, ket kalpasan ti pannakaconvertina nagsilnag ti nadiosan a lawag kadagiti padpadto maipapan ken Jesus, isu a nakabalinanna a mangiparang a silalawag ken situtured iti kinapudno ken mangtinggar iti uray ania a pannakatiritir dagiti Sursurat. A naipakuyog ti Espiritu ti Dios kenkuana, nabalinna nga impakita iti nalawag ken makapnek a pamayan kadagiti agdengdengngeg kenkuana dagiti padpadto a nagpatingga iti panawen ti umuna a yaay ni Cristo ken mangiparang kadakuada a natungpalen dagiti sursurat a mangibagbaga kadagiti panagsagaba, ipapatay, ken panagungarna.

*****

Ikeddeng Dagiti Judio a Papatayenda ni Pablo

Idi a dagiti pangulo ken turayen naimatanganda ti bunga ti pannakaisao ti kapadasan ni Pablo napnoda iti gura a maibusor kenkuana. Nakitada a situtured nga inkasabana ni Jesus ken nangaramid kadagiti milagro iti naganna, a dagiti adu a tattao dinengngegda ket pinanawanda dagiti ugugalida ket kinitada a dagiti pangulo a Judio ti namapatay iti Anak ti Dios. Nasindian ti rurodda ket naggigimongda nga agpipinnatigmaan no ania ti kasayaatan nga aramidenda tapno mapabaawanda ti riri. Nagnunummmoanda a ti kasayaatan nga aramiden isu ti pannakapapatay ni Pablo. Ngem ammo idi ti Dios ti panggepda, ket nabilinan dagiti angel a mangsalaknib [218] kenkuana, tapno maituloyna ti agbiag a mangtungpal iti misionna.

Iti panangipangulo ni Satanas, binantayan dagiti di mamati a Judio dagiti ruangan ti Damasco iti aldaw ken rabii, ta no rummuar ni Pablo dagus a patayenda. Ngem naipakaammo kenkuana a sapsapulen dagiti Judio ti biagna, ket iti kasta imbaba dagiti adadalan iti ruar ti bakud babaen iti maysa a labba iti rabii. Idinto ta dida naaramid ti panggepda, nabainan ken gimmura dagiti Judio, ket ti panggep ni Satanas isut naabak

Kalpasan daytoy, napan ni Pablo idiay Jerusalem a makitipon kadagiti adalan, ngem dagitoy nagbutengda amin kenkuana. Dida mabalin a patien idi nga isut maysa nga adalan. Ti bagina isut inananup dagiti Judio idiay Damasco, ket dagiti kakabsatna met laeng dida awaten, ngem innala ni Bernabe ket impanna kadagiti apostol, ket impalawagna kadakuada no kasano ti pannakakita ni Pablo iti Apo iti dalan ken ti panangasabanan a situtured idiay Damasco ti nagan ni Jesus

Ngem ni Satanas sugsugsuganna idi dagiti Judio tapno dadaelenda ni Pablo, ket ni Jesus binilinna a panawanna ti Jerusalem. A kadduana ni Bernabe, napan kadagiti sabsabali a ciudad, nga inkaskasabana ni Jesus ken nagaramid kadagiti milagro. Idi a naagasanna ti maysa a tao a pilay iti dagup ti panagbiagna dagiti tattao nga agdaydayaw kadagiti ladladawan ngannganida mangaramid iti maysa a sacrificio a maipaay kadagiti adalan. Nagladingit ni Pablo, ket imbagana nga isu ken ti katrabajoanna taoda laeng ket ti Dios a nangaramid iti langit ken daga, ti taaw, ken amin nga adda kadakuada, isu laeng ti rebbengna a pagdaydayawan. Iti kasta ni Pablo intan-okna ti Dios iti sangoanan dagiti tattao; ngem nganngani dina nalapdan ida. Ti umuna a pakabigbigan ti pammati iti napudno a Dios ken ti panagdaydayaw ken panangitan-ok nga agpaay laeng Kenkuana isu nabukel kadagiti isipda; ket idinto ta agdengdengngegda ken Pablo sugsugsugan ni [219] Satanas dagiti di mamati a Judio kadagiti sabsabali a ciudad a sapulenda ni Pablo tapno madadaelda ti naimbag nga aramid a naaramid iti pannakaaramatna. Dagitoy a Judio riniribukda dagiti isip dagitoy a managdayaw kadagiti ladawan babaen iti ulbod a padamag a maibusor ken Pablo. Ti siddaaw ken panagraem dagiti tattao nagbalinda a gura; ket dagidiay nga iti nabiit nakasaganada nga agrukbab kadagiti adalan, binatoda ni Pablo ket inruarda iti ciudad, nga impagpagarupda a natayen. Ngem idi a dagiti adalan agtatakderda iti aglawlaw ni Pablo agladladingitda gapu kenkuana, iti ragsagda isu timmakder ken napan a kinadduada iti ciudad.

Manen, idi a ni Pablo ken ni Silas inkaskasabada ni Jesus maysa a babai a linuganan ti maysa nga espiritu ti panagpadles simmursurot kadakuada a nagpukpukkaw, “Dagitoy a tao adipen ida ti Dios a Kangatoan, isuda a nangipakaammo kadatayo iti dalan ti pannakaisalakan.” Aramid 16:17. Inaramidna daytoy iti adu nga aldaw. Ngem napaladingitan ni Pablo ta daytoy a panagpukpukkaw inyadayuna dagiti isisip dagiti tattao iti kinapudno. Ti panggep ni Satanas iti panangiturongna nga aramiden daytoy daydi balasang isu ti panangumana kadagiti tattao tapno madadael ti influensia dagiti adalan. Napaluksaw ti espiritu ni Pablo, ket sinangona ket kinunana iti espiritu “Ibilinko kenka iti nagan ni Jesu-Cristo a rummuarka kenkuana, ket ti espiritu a dakes isut naungtan, ket pinanawanna ti balasang.” Aramid 16:18.

Naragsakan dagiti apona idi agpukpukkaw iti likudan dagiti adalan; ngem idi pinanawanen ti dakes nga espiritu ket nakitada a nagbalinen a napakumbaba nga adalan ni Cristo, naparurodda. Adu ti naururnongda idi a kuarta iti panagpadpadlesna, ket idin pimmanawen ti namnamada iti panagsapulna. Naabak manen ti panggep ni Satanas; ngem tiniliw dagiti adipenna da Pablo ken Silas, ket ginuyudguyodda iti plaza nga impan kadagiti agturay ken kadagiti mangokom, a kinunada, “Dagitoy a tattao, [220] idinto a Judioda, riribukenda ti ciudadtayo.” Ket dagiti adu a tao nagmaymaysada a simmupring kadakuada; ket dagiti mangokom pinigisda dagiti pagananayda, ket pinasaplitda ida. Ket idi nasaplitdan ida iti adu, impupokda ida iti pagbaludan ket imbilinda iti agbanbantay iti pagbaludan nga aywananna unay ida, isu nga idi naawatna daytoy a bilin, inserrekna ida iti pagbaludan a naununeg; ket inkabilna dagiti saksakada iti tul-ong. Ngem dagiti angel ti Apo kinuyogda ida it uneg dagiti bakud ti pagbaludan, ket pinagbalinda a ti pannakaibaludda ibagana ti dayag ti Dios, ken ipakitana kadagiti tattao nga adda ti Dios iti aramid, ken kadagidi napili nga adipenna.

Idi tengnga ti rabii nagkararag da Pablo ken Silas ket nagkankantada pay iti pakaidayawan ti Dios, ket pagamoanen immay ti dakkel a gingined a dagiti cimiento ti pagbaludan nagpigergerda; ket dagus a nakitak ti angel ti Dios a winarwaranda dagiti galut dagiti imima tunggal maysa. Daydi agbanbantay ti pagbaludan, idi a nakariing ket nakitana a nalukatan dagiti ruangan ti pagbaludan, isut napabuteng. Impagarupna idi a nakatalawen dagiti balud, ket isut madusaan iti ipapatay. Ngem idi a ngannganina patayen ti bagina, nagikkis ni Pablo iti napigsa a timek, a kunkunana, “Dika ranggasan ta bagim, ta addakam amin ditoy.”

Ti pannakabalin ti Dios pinasukona ti agaywan ti pag-baludan. Dimmawat iti silaw, timmaray iti uneg, ket agpigpigerger a nagrukbab kadagiti saksaka da Pablo ken Silas, ket inruarna ida, ket kinunana, “Apo ania ti rebbengko nga aramiden?” ket kinunada, “Mamatika ken Apo Jesu-Cristo, ket maisalakankanto, sika ken ti balaymo.” Idin ti agayaywan ti pagbaludan inurnongna ti dagup ti kamanna, ket ni Pablo inkasabana kadakuada ni Jesus. Iti kasta ti puso ti agayaywan ti pagbaludan naipakamaysa kadagiti puspuso dagiti kakabsatna, ket binuggoanna dagiti saplitda, ket isu ken amin dagiti kabbalayna nabautisaranda iti dayta a rabii. Idi kuan [221] pinakanna ida ket naragsakan a namati iti Dios ken ti amin a kabbalayna.

Ti nakaskasdaaw a damag iti pannakaiparangarang ti pannakabalin ti Dios a nanglukat kadagiti ruangan ti pagbaludan, ken iti pannakaconvertir ti agayaywan ti pagbaludan ken ti kamanna, naisaknap a nadaras. Nangngeg dagiti turayen dagitoy a banag, ket nagbutengda ket kiniddawda iti agayaywan ti pagbaludan a palubosannan da Pablo ken Silas. Ngem saan a kinayat ni Pablo ti pumanaw a sililimed; dina kayat a ti pannakaiparangarang ti pannakabalin ti Dios isut mailemmeng. Kinunana Kadakuada, “Sinaplitdakami iti saklang ti amin a tao nga awan pannakasalaysaymi, idinto nga umilikami ti Roma, ken impupukdakami iti pagbaludan: ket ita paruarendakami iti nalimed? Pudno a saan la ketdi, no di ket isuda ti umay ken mangiruar kadakami.” Idi naibaga dagitoy a sasao kadagiti mangokom ket naipakaammo met a dagiti apostol umilida ti Roma, nakigtot dagiti turayen gapu iti butengda di la ket ta idarumda iti gobernador daytoy a pannakatratarda a di mayannurot iti linteg. Ket immayda ket nagpakpakaasida kadakuada; ket inruarda ida, ket kiniddawda nga umadayuda iti ciudad.

*****

Sarungkaran ni Pablo ti Jerusalem

Kalpasan ti pannakaconvertir ni Pablo sinarungkaranna ti Jerusalem ket inkaskasabana ni Jesus ken dagiti nakaskasdaaw a paraburna. Sinalaysayna ti nakaskasdaaw a pannakaconvertirna, isu kasta unay ti pannakagura [222] dagiti papadi ken agturay nga iti kasta sigpenda nga alaen ti biagna. Ngem ta tapno maispal koma, nagparang manen ni Jesus kenkuana iti parparmata idi nga agkarkararag, ket kinunana kenkuana, “Agpardaska ket darasem ti rummuar iti Jerusalem; ta didanto awaten ti pangpaneknekmo maipapan Kaniak.” Simmungbat ni Pablo, “Apo, isuda met laeng ammoda a nangbalbaludak ket nangsaplitak iti amin a sinagoga kadagiti mamati Kenka: ket idi naiparukpuk ti dara ni Esteban sa saksim, addaak met a sisasango, ket inanamongak ket inaywanak idi dagiti pagananay dagiti namapatay kenkuana.” Aramid 22:18-20. Impagarup ni Pablo a dagiti Judio idiay Jerusalem dida masungbatan ti pangpaneknekna nga impagpagarupda a ti dakkel a panagbalbaliw kenkuana naaramid laeng babaen iti pannakabalin ti Dios. Ngem ti sungbat napigpigsa ngem idi damo: “Inka, ta Siak ibaonkanto iti adayu kadagiti Gentil.”

Kabayatan ti kaawan ni Pablo idiay Jerusalem, nagsurat iti adu a sursurat kadagiti nadumaduma a luglugar, a sinarsaritana dagiti kapadasanna ken nangted iti mannakabalin a pangpaneknek. Ngem adda dadduma idi a pinadasda a dadaelen ti influensia dagidiay a sursurat. Napilitda a mangbigbig a napigsa ken mannakabalin dagiti sursuratna, ngem insasaoda a nakapsut ti kaaddana idiay a personal ket ti panagsasaona pataudenna ti ibubusor.

Ti kinapudno maipapan ken Pablo isu daytoy nga isu idi ti maysa a tao a nangato ti adalna ket ti kinasirib ken tigtignayna inayayona dagiti agdengngeg kenkuana. Dagiti de adal nagustoanda ti pannakaammona ket adu kadakuada ti namati ken Jesus. No adda idi iti sangoanan dagiti ari ken dadakkel a taripnong, inaramatna ti kinasalawitwitna iti panagsao nga iti kasta napasiddaaw amin dagiti adda iti sangoananna. Daytoy pinagurana dagiti papadi ken panglakayan iti napalalo. Nalaka la unay ni Pablo a sumrek iti nauneg a panagrason ket, gapu kadagiti nangato a panpanunut nga irruarna, guyugoyenna dagiti [223] tattao nga umanamong kadagiti nangayed a panpanunut nga iparangna, ket iti kasta naipakitana dagiti nauneg a kinabaknang ti parabur ti Dios ken iparang kadakuada ti nakaskasdaaw nga ayat ni Cristo. Kalpasanna agsaonton a silalaka ken maawatan a nalawag dagiti tattao a sapasap, ket iti mannakabalin a pamayan isaona ti kapadasanna a mangguyugoy kadakuada iti nasged a tarigagay nga agbalin nga adalan ni Cristo.

Manen nagparang ti Apo ken Pablo ket impakaammona kenkuana a masapul a mapan idiay Jerusalem, ket idiay mareppetto ken agsagabanto gapu iti nagan ti Apo. Uray pay no adda idi a balud iti nabayag a panawen, inaramid ti Apo ti naisangsangayan a trabajona iti pannakaaramatna. Dagiti naikawar kenkuana isudat naaramat iti pannakaisaknap ti pannakaammo ken Cristo ket iti kasta naidayaw ti Dios. Idi naibaon iti maysa a ciudad nga inggana iti sabali iti pannakaokomna maipapan ken Jesus ken dagiti nangayangay a napaspasamak iti pannakaconvertirna met laeng isudat insaona iti sangoanan dagiti arari ken gobgobernador, tapno dida mabaybay-an nga awan pambar maipapan ken Jesus. Rinibribu dagiti namati ken Jesus ken nagragsakda iti naganna. Nakitak a natungpal ti naisangsangayan a panggep ti Dios iti panagbaniagana iti taaw; insangratna a pakabalinan dagiti agayaywan iti sasakyan a makaimatang iti pannakabalin ti Dios iti pannakaaramat ni Pablo ket iti kasta mangngeg met dagiti pagano ti nagan ni Jesus, ket adu dagiti mabalin a maconvertir babaen iti panangisuro ni Pablo ken iti pannakaipatangda kadagiti milagro nga inaramidna. Naayayo dagiti arari ken gobgobernador iti panagrasonna, ket kas binuyogan ti kinaganetget ken ti pannakabalin ti Espiritu Santo inkasabana ni Jesus ket insaritana dagiti nangayangay a napasamak iti kapadasanna, napasukoda a namati a ni Jesus isu ti Anak ti Dios. Idinto a dadduma napasdaawda idi dinengngegda ni Pablo, maysa kadakuada nagikkis, “Iti apagbassit a sao guyugoyennak nga ag- [224] cristiano.” Aramid 26:28. Nupay kasta ti kaadduan kada-gidiay a dimngeg kenkuana nga addanto kanitoda iti masangoanan a panpanunotenda ti nangngegda. Innala ni Satanas ti panangigabay iti pannakaitantan, ket, idinto ta liniwayanda met ti gundawayda idi a dagiti puspusoda napalukneng, isut napukaw iti agnanayon. Timmangken manen dagiti puspusoda.

Naipakita kaniak a ti immuna nga aramid ni Satanas isut panangbulsekna kadagiti mamata dagiti Judio tapno dida awaten ni Jesus a Mangisalakanda; ket ti simmaruno isu ti panangiturongna kadakuada, babaen iti apal kadagiti dadakkel nga aramidna, nga agtarigagay iti biagna. Simrek ni Satanas iti maysa kadagiti pasurot met la ni Cristo ket inturongna a mangituggod Kenkuana iti imima dagiti kabusorna, tapno mailansada ti Apo ti biag ken gloria.

Kalpasan ti ibabangon ni Jesus kadagiti natay, pinaadu dagiti Judio dagiti basbasolda idi pinadasda nga ilemmeng ti kinapudno ti panagungar ni Jesus babaen iti panangtangdanda kadagidi guardia a Romano nga agsaksi iti ulbod. Ngem ti panagungar ni Jesus namindua ti pannakapaneknekna idi nagungar met dagiti adu iti maymaysa a panawen. Kalpasan ti panagungarna, nagparang ni Jesus kadagiti adalanna, ken kadagiti nasurok a limagasut iti maymaysa a kanito, idinto a dagidiay a nakipagungar Kenkuana nagparangda kadagiti adu a nangibaga a nagungaren ni Jesus.

Inturong ni Satanas a bumusor dagiti Judio iti Dios babaen iti panagmadida nga umawat iti Anakna, ken babaen iti panangrugitda kadagiti imimada iti kapatgan a darana. Ket uray no kasano kapigsa ti pannakabalin ti pangpaneknek idi a ni Jesus isu ti Anak ti Dios, ti Mannubbot ti lubong, napataydan, ket dida umawaten ti aniaman a pangpaneknek iti kinapudno. Ti laeng namnama ken liwliwada, a kas ken Satanas kalpasan ti pannakatnagna, isu ti panangpadasda a mangabak iti Anak [225] ti Dios. Intuloyda ngarud ti yaalsada babaen iti panangidadanesda kadagiti adalan ni Cristo, ken panangpapatayda kadakuada. Awanen ti nadagdagsen a nagtinnag kadagiti pagdengngegda ngem ti nagan ni Jesus nga inlansada; ket inkeddengda a dida denggen ti aniaman a pammaneknek iti kinapudno. Kas idi panangilatak ti Espiritu Santo babaen ken Esteban kadagiti dadakkel a pammaneknek ti kinapudno a ni Jesus isu ti Anak ti Dios, inapputda dagiti laplapayagda di la ket ta mangngegda ti pannakababalawda. Pinetpetan a naimbag ni Satanas dagiti namapatay ken Jesus iti gemgemna. Babaen kadagiti nadangkes nga aramid nagbalinda a naannugot nga adipenna, ket gapu kadakuada napinget nga agtrabajo a mangriribuk ken mangriri kadagiti mamati ken Cristo. Inaramatna dagiti Judio a mangsugsug kadagiti Gentil a maibusor ken Jesus ken maibusor ka-dagidiay a sumurot Kenkuana. Ngem imbaon ti Dios dagiti angelna a mangpapigsa kadagiti adalan kadagiti aramidda, tapno mapaneknekanda dagiti banag a nakita ken nangngegda, ket kamaudiananna babaen iti kinatibkerda a selloanda iti darada ti pammaneknekda.

Nagragsak ni Satanas ta dagidi Judio addada iti silona. Impatuloyda laeng dagiti awan serserbina a wagas ti panagdaydayawda, dagiti sacrificio, ken ceremoniada. Idi sibibitin iti krus ket nagikkis, “Natungpalen,” daydi abbong ti templo napigis a nagkaddua, manipud ngato ingganat baba, a kaipapananna a saanen a saraken ti Dios dagiti papadi iti templo, tapno awatenna dagiti sacrificio ken ceremoniada, ken kasta met nga ipakitana a ti bakud a namagsina kadagiti Judio ken Gentil isut nargaayen. Inaramiden ni Jesus ti pannakaidaton ti bagina nga agpaay kadakuada a dua, ket no maisalakanda, agpadpada a mamatida Kenkuana a kakaisuna a daton nga agpaay iti basol, ta isut Mangisalakan iti lubong.

Idi a ti soldado dinuyokna ti bakrang ni Jesus idi a sibibitin iti krus, rimmuar ti dua nga aggiddiat a [226] tubbog, maysa isut dara, ket ti sabali isut danum. Ti dara isut mangugas idi kadagiti basbasol dagidiay a mamati Kenkuana, ket ti danum itakderanna daydiay sibibiag a danum a magun-odan ken Jesus a mangted ti biag iti mamati.

*****

Ti Dakkel a Panaglikud

Naipanak iti panawen a dagiti managrukbab kadagiti ladawan a pagano indadanesda a siuulpit ken pinatayda dagiti Cristiano. Nagayus ti dara a kas ubbog. Dagiti natakneng, dagiti mamasirib, ken dagiti sapasap a tattao padapada a napapatayda nga awanan asi. Dagiti babaknang a kaman napagbalinda a napanglaw, gapu ta dida kinayat nga idian ti religionda. Uray pay nakaamamak ti pannakaidadanes ken panagrigat a linak-am dagitoy a Cristiano, dida imbaba ti rukod ti pammatida. Inaywananda a sidadalus ti religionda. Nakitak a nagragsak ken nagballigi ni Satanas gapu kadagiti panagtuokda. Ngem kimmita ti Dios kadagitoy a martir a matalek iti dakkel a pananganamong. Inayayat unay ti Dios dagiti Cristiano a nagbiag iti dayta nakabutbuteng a panawen, agsipud ta sitatarigagayda nga aglakam iti rigat gapu Kenkuana. Tunggal rigat nga inturedda ninayonanna ti gungunada idiay langit

Nupay no ni Satanas nagragsak gapu iti panagrigat dagiti sasanto, isu saan a napnek. Kinayatna a tenglen ti isip a kas met ti bagi. Dagiti tuok a linak-amda inturongna laeng ida nga asasidegda iti Apo, iti panagiinnayat ti maysa ken maysa kadakuada, ken iti adadda a dida pananggura iti Dios. Tinarigagayan ni Satanas a maiturongna koma ida a gumura iti Dios; iti kasta mapukawda ti [227] pigsa, tured, ken kinatibkerda. Nupay no rinibribu dagiti napapatay, adadu manen dagiti sumukat a mangala iti lugarda. Nakita ni Satanas a mapukpukawna dagiti pasurotna; ta nupay naglak-amda iti pannakaidadanes ken patay, natibkerda ken Jesus, ken kamkameng ti pagarianna. Ngarud inwayat manen ni Satanas dagiti gakatna a manggubat iti adadda pay iti turay ti Dios ken mangabak iti iglesia. Inturongna dagiti managladawan a pagano nga umawat iti paset ti pammati a Nacristianoan. Kinunkunada a patienda ti pannakailansa ken ti panagungar ni Cristo, ket insingasingda a tumiponda kadagiti pasurot ni Cristo, a di met nagbalbaliw ti pusoda. Oh, ti nakabutbuteng a peggad ti iglesia. Isu idi panawen ti ut-ut ti isip. Pinanunut dagiti dadduma a no bumabada ket makikadduada kadagitoy managladawan nga immawat iti paset ti pammati a Nacristianoan, maiturongto dagitoy iti naananay a pannakaconvertirda. Sapsapulen idi ni Satanas ti panangdadaelna kadagiti sursuro ti Biblia.

Nakitak nga iti kamaudiananna naipababa ti rukod, ket dagiti pagano nakitiponda kadagiti Cristiano. Nupay no dagitoy a managladawan kinunada a nakonvertirda, inyegda ti kinamanagladawanda iti iglesia, a binaliwanda laeng dagiti pakaipaayan dagiti panagdaydayawda kadagiti ladladawan dagiti sasanto, ken uray pay ken Cristo ken ni Maria nga inana. Idi a dagiti pasurot ni Cristo saggabassit a tumiptiponda kadakuada, ti religion a Nacristianoan isut napaalas, ket ti iglesia napukawna ti kinadalus ken pannakabalinna. Dadduma nagmadida a makikaddua kadakuada; dagitoy inaywananda ti kinatarnaw ti iglesia ket nagdaydayawda iti Dios laeng. Dida nagruknoy iti ladawan ti uray aniaman idiay ngato sadi langit ken ditoy baba iti daga.

Nagragsak ni Satanas iti pannakatnag dagiti adu unay; ket sana sinugsugan ti natnag nga iglesia a pilitenna dagidiay a mangtagtaginayon iti kinadalus ti [228] religionda a sumukoda kadagiti ceremonia ken panangdaydayaw iti ladawan wenno mapapatayda. Nasindian manen dagiti pagpuoran ti panangidadanes a maibusor iti pudno nga iglesia ni Cristo, ket riniwriwriw dagiti napapatay nga awanan asi.

Kastoy ti pannakaiparangna kaniak: Maysa a dakkel a bunggoy dagiti managladawan a pagano a nakaiggem iti maysa a wagayway a nangisit, a nakaipintaan dagiti ladawan ti init, bulan, ken bitbittuen. Daytoy a bunggoy kasla napalalo ti pungtot ken ungetna. Naipakita manen kaniak ti sabali a bunggoy a nakaiggem iti nadalus, napudaw a wagayway, a nakaisuratan ti “Kinadalus ken Kinasanto iti Dios.” Nakita kadagiti ruprupada ti kinatibker ken pannakaitalaga a nailangitan. Nakitak dagiti managladawan nga inasitganda ida, ket adda idi ti dakkel a panagpapatay. Nagawan dagiti Cristiano iti sangoananda: ket nupay kasta ti Nacristianoan a bunggoy nagdedekketda iti maysa ken maysa, ket intag-ayda a natibtibker manen ti wagaywayda. Adu dagiti nattuang, ngem dagiti sabsabali inaribungbunganda ti wagayway ket innalada ti lugar dagiti nattuang.

Nakitak ti bunggoy dagiti managladawan nga agtitinongda. Idi a dida mapasuko dagiti Cristiano, nagtutulagda nga aramidenda ti sabali a gakat. Nakitak nga imbabbabada ti wagaywayda ket sada inasitgan ti bunggoy dagiti Cristiano ket nangidatagda kadakuada iti sumagmamano a singasing. Idi damona saan a pulos naawat dagiti singasing. Idin nakitak nga agtitinong ti bunggoy dagiti Cristiano. Dadduma awatenda dagiti singasing, ket isalakanda ti biagda, ket kanungpalanna pumigsadanto a mangingato iti wagaywayda kadagiti pagano. Nupay kasta, adda idi sumagmamano a saan a sumuko kadagiti singasing, ngem sititibker a pinilida ti matay nga ibaybayogda ti wagaywayda ngem ti panangipababada kenkuana. Idin nakitak nga adu dagiti mangipababa iti wagaywayda ket nakitiponda kadagiti [229] managladawan iti babaen ti nangisit a wagayway, a mangidadanes kadagidiay a nakaiggem iti puraw a wagayway. Adu kadakuada ti napapatay, nupay kasta naibayog ti puraw a wagayway, ket immay dagiti sabsabali a namati a nangitag-ay kenkuana.

Dagiti Judio nga immuna a nangparugso iti gura dagiti pagano a maibusor ken Jesus saanda nakatalaw a di nadusa. Iti siled ti pangokoman, idi a ni Pilato aggudeng a mangdusa ken Jesus, dagidi naparurod a Judio inyikkisda, “Agtinnag ti darana kadakami ken kadagiti annakmi.” Mateo 27:25. Ti nakatungpalan daytoy nakaamamak a lunod a kinunada nga agtinnag kadagiti ululoda, isut naipalak-am iti nasion a Judio. Dagiti pagano a kas met dagitoy managnaganan a Cristiano nagbalinda a kabusorda. Dagidi nagkunkuna a Cristianoda, iti kinaganetgetda nga agpaay ken Cristo, nga inlansa dagiti Judio, impagpagarupda a no dakdakkel ti panamagsagabada kadakuada, dakdakkel pay ti panamaragsakda iti Dios. Ngarud adu kadagiti di mamati a Judio ti napapatay, ket dagiti sabsabali naipanda iti maysa a disso agingga iti sabali ket nadusada kadagiti nadumaduma a wagas.

Ti dara ni Cristo ken dagiti adalan a pinapatayda, nagtinnag kadakuada, ket isudat sinarungkaran dagiti nakabutbuteng a pannakadusa. Simmursurot ti lunod ti Dios kadakuada, ket nagbalinda a pagsasao ken pagsanamtikan dagiti pagano ken dagiti agkunkuna a Cristiano. Nauyuyaw, nabaybay-an, ken nagurgurada, a kaslattay ti pagilasinan ken Cain ti naimarka kadakuada. Nupay kasta nakitak a nakaskasdaaw ti panangaywan ti Dios kadagitoy a tattao ket inwarawarana ida iti amin a lubong tapno maipakita nga isudat tattao a naisangsangayan a sarsarungkaran ti lunod ti Dios. Nakitak a binaybay-an ti Dios dagiti Judio a kas nasion; nupay kasta adda met kadakuada ti maconvertir a saggaysa ken mangpigis iti bengbeng kadagiti puspusoda ken makakita a ti padto maipapan kadakuada isut natungpal; [230] awatendanto ni Jesus a kas Mangisalakan ti lubong ken makitadanto ti basol ti nasionda iti panangumsi ken panangilansada Kenkuana.

*****

Ti Palimed ti Kinadakes

Isut kankanayon a panggep ni Satanas ti panangipanawna kadagiti tattao ken Jesus ket ipanna ida iti tao, ken ti panangdadaelna iti rebbengen a sungbatan tunggal maysa. Saan a nagballigi ti panggep ni Satanas idi sinulisogna ti Anak ti Dios; ngem dakdakkel ti nagapuananna idi immay iti natnag a tao. Ti Kinacristiano isut napaalas. Innala dagiti papa ken dagiti papadi ti nangato a saad, ket insurona dagiti tattao a kumitada kadakuada iti pannakapakawan dagiti basbasolda, lugar a kumitada ken Cristo iti agpaay kadakuada.

Naananay ti pannakaulbod dagiti tattao. Naisuro ka-dakuada a dagiti papa ken papadi isudat suno ni Cristo, ngem ti kinapudnona isudat suno ni Satanas, ket dagidiay nga agruknoy kadakuada, ni Satanas ti pagdaydayawanda. Dagiti tattao sapulenda ti Biblia; ngem dagiti papadi ibilangda a napeggad ti panangipalubos a basaenda, di la ket ta malawaganda ken maiparang dagiti basbasol dagiti panguloda. Naisuro kadagiti tattao a patienda tunggal sao dagitoy a manangulbod a kaslattay naggapu iti ngiwat ti Dios. Pinetpetanda dayta pannakabalin ti isip a ti la Dios ti rebbengna a mangikut. No adda siasinoman a makaitured a mangipaduyakyak iti patpatienna, daydi met la gura nga impakita ni Satanas ken dagiti Judio a maibusor ken Jesus ti masindian a maibusor kadakuada, ket dagidiay nga adda iti turay mawawdanto iti darada. [231]

Naipakita kaniak ti maysa a panawen a naisingsingayan ti panagragsak ni Satanas. Adu dagiti Cristiano ti napapatay iti nakaarariek a wagas, gaputta inaywananda ti kinadalus ti religionda. Ti Biblia isut magurgura, ket naaramid ti adu a peksa a mangpukaw kenkuana ditoy daga. Naiparit kadagiti tattao a basaenda, ket dagiti nangbasa napapatayda; ket amin dagiti Biblia a nasarakan isudat napuoran. Ngem nakitak nga inted ti Dios ti naisangsangayan a panangaywanna iti Saona. Sinalaknibanna. Kadagiti nadumaduma a panawen, bassit la unay ti bilang dagiti Biblia nga adda, nupay kasta saan nga impalubos ti Dios a matalipupos a manukaw ti Saona ta iti kamaudianan nga aldaw kasta unay ti pannakapaadu ti Biblia nga iti kasta tunggal kaman mabalin a maaddaan iti maysa. Nakitak nga idi bassit laeng ti Biblia, isut napateg ken makabang-ar kadagiti naidadanes a sumursurot ken Jesus. Isut nabasa iti nalimed unay a pamayan, ket dagidiay a naaddaan iti daytoy nadaeg a gundaway nariknada a makisarsaritada iti Dios, ken ni Jesus nga Anakna ken kadagiti adadalanna. Ngem daytoy nasantoan a gundaway isut binavadan ti adu kadagiti biagda. Idi no masukalan ida maipanda iti pagputolan, pagpuoran, wenno iti pagbaludan tapno matayda iti bisin.

Saan a napawilan ni Satanas ti gakat ti pannakaisalakan. Nailansa ni Jesus, ket nagungar iti maikatlo nga aldaw. Ngem kinuna ni Satanas kadagiti angelna nga ibagada maipapan iti pannakailansa ken ti panagungar nga agpaay iti paggundawayanna met laeng. Kayatna a dagiti agkunkuna nga adda pammatida ken Jesus patienda a nagsardengen dagiti linlinteg ti panagsacrificio ken datdaton dagiti Judio, no la ket no maipanda pay iti adadayu a patienda pay a ti linteg dagiti sangapulo a bilbilin nailansa idi natay ni Cristo.

Nakitak nga adu dagiti napasuko itoy a pamuspusan ni Satanas. Naparurod ti dagup ti langit idi a nakita- [232] da a ti nasantoan a linteg ti Dios isut naibaddebaddek. Ni Jesus ken dagiti amin a buyot ti langit ammoda ti kababalin ti linteg ti Dios; ammoda idi a dina sukatan wenno waswsen ti linteg. Ti awanan namnama a kasasaad ti tao kalpasan ti pannakatnagna pinataudna ti nauneg a ladingit idiay langit, ket tinignayna ni Jesus a mangidiaya iti biagna a matay gapu kadagiti salungasing iti linteg ti Dios. Ngem no koma no dayta a linteg mabalin a mawaswas, nabalin koma a maisalakan ti tao a a saan a natnatay ni Jesus. Ngarud ti ipapatayna dina dinadael ti linteg ni Amana, no di ket impadakkel ken impadayaw ken impapigsana ti pannakatungpal dagiti amin a nasantoan a bilbilinna.

No koma no ti iglesia nagpatuloy a nadalus ken natibker, di koma naallilaw ni Satanas, ken naiturong ida a mangpayatpayat iti linteg ti Dios. Iti daytoy napinget a gubat natarus ti panangtiro ni Satanas iti pamunganayan ti turay ti Dios idiay langit ken ditoy daga. Ti yaalsana ti nakaigapu ti pannakapagtalawna idiay langit. Kalpasan ti yaalsana, tapno maispalna ti bagina kayatna koma a ti Dios baliwanna ti lintegna, ngem naibaga iti sangoanan ti nailangitan a buyot a ti linteg ti Dios di mabalin a baliwan. Ammo ni Satanas a no maiturongna dagiti sabsabali nga agsalungasing iti linteg ti Dios, naalana idan iti aramidna; ta tunggal agsalungasing iti dayta a linteg masapul a matay.

Inkeddeng ni Satanas a mapan iti adadayu pay. Imbagana kadagiti angelna nga adda dadduma a kasta unay ti imunda iti linteg ti Dios a dida maala gaput itoy a pannilo, kasta unay ti kinalawag dagiti sangapulo a bilbilin nga adu dagiti mamati a masapul pay la ida a tungpalen, ket iti kasta ngarud masapul a palaadenna ti maysa laeng kadakuada. Sana impanguloanen dagiti sunona tapno padasenda a balbaliwan ti maikapat, wenno Panaginana, a bilin, nga iti kasta mabaliwan ti maymaysa kadagiti sangapulo, daydiay mangipakita iti pudno a [233] Dios, ti Nangaramid kadagiti Ianglangit ken ti daga. Imparang ni Satanas kadakuada ti nadayag a panagungar ni Jesus ket imbagana kadakuada nga iti panagungarna iti umuna nga aldaw ti lawas, binaliwannan ti Panaginana manipud iti maikapito nga impanna iti umuna nga aldaw ti lawas.

Iti kasta inaramat ni Satanas ti panagungar iti pananggun-odna iti panggepda. Nagragsak ni Satanas ken dagiti angelna ta dagiti riro nga insaganada nasayaat ti naibungana kadagiti agkunkuna a gagayyem ni Cristo. Daydiay kitkitaen ti maysa a nakabutbuteng a banag iti religion, isut awaten ti sabali. Iti kasta dagiti nadumaduma a riro isudat maawat ken masalakniban a napnoan ganetget. Ti pagayatan ti Dios, a kasta unay naglawag ti pannakaipakitana iti Saona, isut naabbungan kadagiti riro ken ugugali, ken maisursuro a kasla isudan dagiti bilbilin ti Dios. Nupay no daytoy nga allilaw a maibusor iti langit isut mapalubosan inggana iti maikadua a panagnarang ni Jesus, nupay kasta kadagitoy amin a panawen ti riro ken allilaw, saan a mabaybay-an ti Dios nga awanan kadagiti saksi. Iti tengnga ti kinasipnget ken pannakpidadanes ti iglesia addada latta dagidiay a napudno ken matalek a mangsalsalimetmet kadagiti amin a bilbilin ti Dios.

Nakitak a dagiti nailangitan a buyot napnoda iti pannakasdaaw idi a naimatanganda ti panagsagaba ken ipapatay ti Ari ti gloria. Ngem nakitak a saan a nakaskasdaaw kadakuada a ti Apo ti biag ken gloria, Daydiay a nangpunno iti amin a langit iti rag-o ken kinangayed kettaenna dagiti kawar ni patay, ket magna manipud iti nakabaludanna, a kas nagballigi a nangabak. Ngarud, no adda koma malaglagip kadagitoy a napasamak a kas aldaw a panaginana, isu koma ti aldaw a pannakailansa. Ngem nakitak nga awan kadagiti napasamak ti naisangrat a pangbalbaliw wenno pangwaswas iti linteg ti Dios; no di kel dagitoy ti mangted iti kapigsaan a gapu iti dina pannakabalin a mabaliwan. [234]

Agpada dagitoy a napasamak nga adda daydiay pakalaglagipanda. Babaen iti pannakipaset iti pangrabii ti Apo, ti napispisi a tinapay ken ti bunga ti uvas, ipakitatayo ti ipapatay ti Apo inggana iti yaayna. Dagiti buya dagiti panagtuok ken ipapatay maiparangda manen a sadiwa kadagiti isisiptayo. Ti panagungar isut malaglagip babaen iti pannakaitanemtay iti pannakabautisar ken Cristo, ken ti ibabangontay iti danum a pagtamnan, a maipada iti panagungarna, tapno agbiagtayo iti baro a panagbiag.

Naipakita kaniak a ti linteg ti Dios agtakder nga awan inggana ket agtaeng idiay baro a daga iti agnanayon. Idi panamarsua, idi a naikabil dagiti pamuon ti daga, kimmita a sisisiddaaw dagiti annak ti Dios iti aramid ti Namarsua, ket dagiti amin a buyot a nailangitan nagdir-ida iti rag-o. Isu metten ti pannakaikabil ti pamunganayan ti Sabado. Iti pagturposan ti innem nga a daw ti panamarsua, naginana ti Dios iti maikapito nga aldaw kadagiti amin nga aramidna; ket binendicionanna ti maikapito nga aldaw ket sinantificarna, agsipud ta kenkuana isut naginana iti amin nga inaramidna. Ti Panaginana nabangon idiay Eden sakbay ti pannakatrag ti tao, ket isut sinalimetmetan da Adan ken Eva, ken amin dagiti nailangitan a buyot. Naginana ti Dios iti maikapito nga aldaw, ket binendicionan ken sinantificarna. Nakitak a ti Panaginana saanto a mawaswas; ngem dagiti nasubbot a sasanto, ken amin a buyot a nailangitan, salimetmetandanto a pangpadayaw iti dakkel a Namarsua iti agnanayon awan inggana. [235]

Ti Patay Saan a Nakaay-ay-ay a Biag nga Agnanayon

Inrugi ni Satanas ti panangulbodna idiay Eden. Kinunana ken Eva, “Saan a pudno a mataykayonto.” Genesis 3:4. Daytoy ti immuna a leksion ni Satanas iti di pannakatay ti kararua, ket impatuloyna dayta a panangallilaw manipud iti daydi a kanito agingga iti agdama nga aldaw, ket ituloyna laeng agingga iti pannakaibaw-ing ti pannakakayaw dagiti tattao ti Dios. Naitudo kaniak da Adan ken Eva idiay Eden. Nanganda iti naiparit a kayo, ket ti gumilgilap a kampilan ti naipalawlaw iti kayo ti biag, ket napagtalawda manipud iti minuyungan, di la ket ta manganda iti kayo ti biag, ket agbalinda a di matay a managbasol. Ti bunga daytoy a kayo isut mangtaginayon iti di ipapatay. Nangngegko a nagsaludsud ti maysa nga angel, “Siasino iti kaman ni Adan a limmasat iti gumilgilap a kampilan, ket nangan iti dayta a kayo?” Nangngegko ti sabali nga angel a simmungbat, “Awan uray maysa iti kaman ni Adan a limmasat iti dayta dumardarang a kampilan ket nangan iti dayta a kayo; ngarud awan uray maysa a managbasol a di matay.” Ti kararua nga agbasol matayto, matayto iti agnanayon a

patay-patay nga awan namnamana iti panagungar; ket iti kasta agbaawto ti pungtot ti Dios.

Isut nakaskasdaaw idi kaniak a nagun-odan a naimbag iti panangallilawna kadagiti tattao a dagiti sasao ti Dios, Ti kararua nga agbasol matayto,” kaipapananna a ti kararua nga agbasol saanto a matay, no di ket agbiag a nakaay-ay-ay iti agnanayon. Kinunana ti angel, “Ti biag isut biag, uray iti panagsagaba wenno iti rag-o. Ti patay saan a panagsagaba, awanan ragsak, awanan gura.” [236]

Imbaga ni Satanas kadagiti angelna a mangaramidda iti naisangsangayan a peksa a mangisaknap iti ulbod a naisao nga immuna idiay Eden, “Saan a pudno a mataykayonto.” Ket idi a ti riro isut inawat dagiti tattao ket naiturongda a mamati a ti tao saan a matay, inturong manen ni Satanas ida a mamati a ti managbasol agbiag iti agnanayon a kinaay-ay. Iti kasta naisaganan ni Satanas nga agtrabajo iti pannakaaramat dagiti sunona ket iparangna ti Dios kadagiti tattao a kas nadawel a manangibales — maysa a mangitappuakto iti infierno amin dagidiay a di nangayayo Kenkuana, ket kankanayon a marikriknada ti pungtotna, ket idinto a sagsagabaenda ti di maisao nga ut-ut, ken agtirtiritirda gapu kadagiti agnanayon a pannakauram, isut naiparang a kumitkita kadakuada a napnoan pannakapnek. Ammo idi ni Satanas a no maawat daytoy a riro, adunto dagiti gumura iti Dios, lugar nga ayayaten ken pagdaydayawanda; ket adu dagiti maiturong a mamati a dagiti pangamames ti Sao ti Dios mabalin a dida matungpal kas ti pannakaisaoda, ta isut maisuppiat iti kababalin ti Dios a naasi ken naayat nga ilemmesna kadagiti agnanayon a pakadusaan dagiti tattao a pinarsuana.

Ti sabali a bangir a nangiturongan ni Satanas kadagiti tattao a bigbigen isu ti naananay a dida pannakakita iti kinalinteg ti Dios ken kadagiti pangamames ti Saona, ken ti panangiparangna nga Isu manangngaasi ngem amin, nga iti kasta awan uray siasinoman a mapukaw, no di ket santo wenno managbasol man, maisalakanto iti kanungpalanna idiay pagarianna.

Kas bunga ti sapasap a riro ti di pannakatay ti kararua ken awan patpatinggana nga ay-ay, bentajaanna manen ti sabali a kita ket iturongna ida a mangibilang a ti Biblia saan a naipaltiing a libro. Patienda nga isurona dagiti adu a naimbag a banag; ngem dida mabalin a pagkammatalkan ken ayayaten, agsipud ta naisuro kadakuada nga ilatakna ti sursuro ti agnanayon a kinaayay. [237]

Sabali a kita ti iturong manen ni Satanas iti adadayu, nga uray pay iti panangilibakda iti kaadda ti Dios. Dida makita ti panagtutunos iti kababalin ti Dios ti Biblia, no dusaenna iti nakaamamak a rigat ti maysa a paset ti kaman ti tao iti agnanayon awan inggana. Ngarud dida bigbigen ti Biblia ken ti Nangaramid kenkuana ket bigbigenna a ti patay isut agnanayon a pannaturog.

Adda pay sabali a kita a nakabutbuteng ken naka-amamak. Dagitoy sulisogen ida ni Satanas nga agbasol, ket kalpasan ti panagbasolda, iparangna iti sangoananna a ti supapak ti basol isut saan a patay no di ket biag iti nakabutbuteng a dusa a sagabaen iti awan patpatinggana a panawen iti agnanayon. Iti kastoy a panangpadakkel iti sangoanan dagiti nakapsut nga isipda kadagiti kigtot ti awan patpatinggana nga infierno, gemgemanna dagiti isipda, ket mapukawda ti panagrasonda. Idin nagragsak ni Satanas, ket dagiti infiel ken ateista tumiponda a mangpabain iti Kinacristiano. Kunada a dagitoy a kinadakes isudat natarus a bunga ti pammati iti Biblia ken ti Nangaramid kenkuana, idinto nga isudat bunga ti pammati iti sapasap nga ulbod.

Nakitak a dagiti nailangitan a buyot napnoda iti rurod iti daytoy nakuspag nga aramid ni Satanas. Sinaludsudko no apay a maipalubos dagitoy amin nga allilaw a maaramid kadagiti isisip dagiti tao idinto ta dagiti angel ti Dios, mannakabalinda, ket no mabilinanda, nalakada la a parukmaen ti pannakabalin ti kabusor. Idin nakitak a ti Dios ammona a ni Satanas aramatenna amin a kinasiribna a mangdadael iti tao; ngarud ti Dios pinaisuratna ti saona, ket inaramidna a nalawag dagiti panggepna maipapan iti rasa ti tao tapno uray ti kakapsutan saan a masapul a mariro. Kalpasan ti panangitedna ti saona iti tao, inaywananna a siaannad tapno di madadael ni Satanas wenno dagiti angelna, wenno uray siasino kadagiti babaonenna wenno su nona. Uray pay [238] dagiti sabali a libro madadaelda, daytoy a libro saan a matay. Ket inton asideg ti panaggibus ti panawen, inton dagiti allilaw ni Satanas umaduda, umadunto met dagiti agtarigagay a maaddaan iti maysa a kopia, ket, no kastat kayatda, maikkandanto kadagiti igam a maibusor kadagiti allilaw ken ulbod a nakaskasdaaw ni Satanas.

Nakitak a naisangsangayan ti panangaywan ti Dios iti Biblia; nupay kasta idi a bassit pay dagiti kopia, dagiti mamasirib a tattao iti naminadu daras binaliwanda dagiti sasao, nga impagarupda a mapagbalinda a nalawlawag, ngem iti kinapudnona pinarikutda dayta a nalawag, babaen iti panangiparangda kadagiti sigud a kapanunutanda, babaen iti panangituray ti ugali. Ngem nakitak a ti Sao tí Dios, nga entero, isut maysa a naananay a kawar, a ti maysa a paset naisilpo ken ilawlawagna ti sabali. Dagiti napudno nga agsapsapul iti kinapudno saanda nga agriro; ta saan laeng a ti Sao ti Dios isut nalawag ken nalaka, iti panangibagana iti dalan ti biag, no di ket ti Espiritu Santo isut maited a mangidalan iti panagawat iti dalan ti biag nga adda iti nagunegna.

Nakitak a dagiti angel ti Dios, ni kaanoman dida tenglen a pulos ti tarigagay. Iparang ti Dios iti sangoanan ti tao ti biag ken patay. Ti tao mabalinna ti agpili. Adu dagiti agtarigagay iti biag, ngem nupay kasta agtulokda a magna iti nalawa a dalan. Pilienda ti umalsa a maibusor iti turay ti Dios, uray ammoda ti dakkel nga asi ken pannakipagriknana iti panangitedna iti Anakna a matay gapu kadakuada. Dagidiay a di mangpili nga umawat iti pannakaisalakan a nangina ti pannakabayadna masapul a madusada. Ngem nakitak a saan nga inkabil ti Dios ida a maserraan iti infierno nga aglak-am iti agnanayon a kinaay-ay, wenno alaen ida idiay langit; ta iti panangikabilna kadakuada iti bunggoy dagiti nadalus ken nasantoan a parsua pagbalinennanto ida a nakapalpalalo a nakaay-ay-ay Ngem isut dadaelennanto ida a natalipupos ket pagbalinennanto ida a kasla dida pulos [239] nagbibiag; iti kasta maalangonton ti kinalintegna. Binukelna ti tao manipud iti tapuk ti daga, ket dagiti nasukir ken managbasol ibusento ida ti apuy ket agsublidanto iti tapuk manen. Nakitak a ti kinaayat ken kinaasi ti Dios itoy a banag iturongna koma amin nga agsiddaaw iti kababalinna ken agraem iti nasantoan a naganna. Kalpasan ti pannakadadael dagiti nadangkes iti daga, amin dagiti buyot a nailangitan kunaendanto, “Amen.”

Kumita ni Satanas iti dakkel a pannakapnek kadagiti agkunkuna a mamati iti nagan ni Cristo, nupay kasta napasnek met ti panangtungpalda kadagiti allilaw a pinarnuayna. Itultuloyna pay laeng ti agparnuay kadagiti babbaro nga allilaw, ket ti pannakabalin ken kinasiribna iti daytoy a pagturongan kankanayon a dumakdakkel. Iturongna dagiti sunona, dagiti papa ken papadi, a mangitan-ok kadagiti bagbagida, ken mangsugsug kadagiti tattao tapno napait ti panangidadanesda kadagidiay a nagmadi nga umawat kadagiti allilawda. Oh, ania ketdin dagiti rigrigat ken ay-ay a sinagaba dagiti sumursurot ken Cristo! Inaywanan dagiti angel ti matalek a nakailanadan amin dagitoy. Sitatangsit nga imbaga ni Satanas ken dagiti angelna kadagidi angel a nagserserbi kadagitoy nagsagaba a sasanto a mapapatayda amin, tapno iti kasta awan mabati uray maymaysa koma a pudno a Cristiano ditoy daga. Nakitak a ti iglesia idi isut nadalus. Awan ti peggad ti iseserrek kenkuana dagiti tattao a narugit dagiti puspusoda; ta ti pudno a Cristiano, a nakaitured a mangipaneknek iti pammatina, nagpeggad iti pagitul-ongan, ti pagpuoran, ket aniaman a pakadusaan a mabalin a parnuayen wenno isingasing ni Satanas ken dagiti angelna iti isip ti tao. [240]

Ti Deformación

Uray pay no naidadanes dagiti sasanto, rimsua latta dagiti sibibiag a mangpaneknek iti kinapudno ti Dios iti tunggal disso. Tinungpal dagiti angel ti Apo ti aramid a naipakumit kadakuada. Sapsapulenda idi kadagiti kasipngetan ket pilpilienda iti sipnget dagiti tattao a napudno ti panagpuspusoda. Amin dagitoy naimamegda iti riro, nupay kasta inayaban ti Dios ida, a kas ken Saulo, a vaso a napili a mangikut iti kinapudno ken mangipukkaw kadagiti timtimekda iti maibusor kadagiti basbasol dagiti agkunkuna a tattaona. Tinignay dagiti angel ti Dios ti puso ni Martin Lutero, ni Melanchthon, ken sabsabali pay iti nadumaduma a disso, ket inaramidda ida a nagwaw iti sibibiag a pammaneknek iti Sao ti Dios. Immay ti kabusor a kas maysa a layus ket masapul a ti wagayway a maipangato a maibusor kenkuana. Ni Lutero isut napili a mangburak iti bagio, agtakder a manggubat iti rurod ti natnag nga iglesia, ken mangpapigsa kadagidi sumagmamano a matalek kadagiti nasantoan a patpatienda. Kankanayon idi a sibubuteng a mapagurana ti Dios. Pinadasna babaen kadagiti aramid ti manggun-od iti paraburna ngem saan a napnek aginggana ti yaay ti maysa a lawag a nangpapanaw iti sipnget manipud iti isipna ket inturongna nga agtalek. saan a kadagiti araramidna, no di ket iti kaikirian ti dara ni Cristo. Nabalinna ngarud idin ti mapan iti Dios nga agpaay kenkuana saan a ba-baen kadagiti papa wenno mangconfesar, no di ket babaen ni Jesus laeng.

Oh, amangan nagpateg ken Lutero ti baro ken nadayag a lawag a nagbannawag iti nakudrepan a panagawatna ken nangpapanaw iti di napudno a panagdaydayawna! Impategna a nangatngato ngem ti kapatgan a gameng a naidagaan. Ti Sao ti Dios isut idi ti baro. Nagbalbaliw ti amin a banag. Ti libro a kinabutbutengna [241] agsipud ta dina nakita ti imnas kenkuana, isu idin ti biag, agnanayon a biag, kenkuana. Isut idin ti ragragsak, liwliwa, ken nasantoan a mannursurona. Awan idi ti makaguyugoy kenkuana a mangbaybay-a iti panangadalna. Nagbuteng idi iti patay; ngem idi a binasana ti Sao ti Dios, amin dagiti butbutengna nagawanda, ket nagsidsidda awanna ti kababalin ti Dios ket isut inayayatna. Sinukimatna dagiti Sursurat nga agpaay kenkuana met laeng ket nagpaneknek kadagiti nabaknang a gameng a linasudna; sa sinukimatna manen nga agpaay iti iglesia. Naparurod kadagiti basol dagidiay a nagtalkanna iti pannakaisalakan, ket idi nakitana dagiti sabsabali a nabungon iti isu met la a sipnget a naglakub kenkuana, naggagar a makasapul koma ti maysa a gundaway a mangitudo kadakuada iti Cordero ti Dios nga isisu laeng ti makaikkat iti basol ti lubong.

Nga ingngatona ti timekna a maibusor kadagiti riro ken basbasol ti napapaan nga iglesia, sigaganetget a nangpadas a ginettana ti kawar ti kinasipnget a nangbalud kadagiti rinibribu ken nangaramid a nagtalgedda kadagiti araramid iti pannakaisalakan. Sineggaanna a mabalinna koma nga ilukat kadagiti isisipda ti napudno a kinabaknang ti parabur ti Dios ken ti kinadayag ti pannakaisalakan a magun-odan gapu ken Jesu-Cristo. Iti pannakabalin ti Espiritu Santo nagikkis a maibusor kadagiti basbasol dagiti pangulo idi, ket idi a sinarangetna ti bagio ti isusuppiat dagiti papadi, saan a binaybay-an ti turedna; ta sititibker a nagtalek iti napigsa a takkiag ti Dios, ket nanginanama a nagtalek Kenkuana iti panagballigi. Idi nga immirut nga immirut ti gubat napasgedan a napudpudot ti gura dagiti papadi a maibusor kenkuana. Dida kinayat ti agreforma. Pinilida a mabay-anda a mangaramid iti kayatda, iti nagaramugam a ragragsak, iti kinadakes; ket tinarigagayanda met a ti iglesia agtaeng la iti sipnget. [242]

Nakitak ni Lutero a nagagar ken naganetget, natured ken napinget a mangtubngar iti basol ken mangilungalong iti kinapudno. Dina kinabuteng dagiti dakes a tattao wenno dagiti demonio; ammona nga adda idi kenkuana ti Maysa a manmannakabalin ngem isuda amin. Adda idi ken Lutero ti ganetget, tured, ken kinasingpet ket adu idi ti kanito a kasla agpeggad iti panaglablabes, ngem binangon ti Dios ni Malanchthon, a kasupadi la unay ti kababalinna, a tumulong ken Lutero a mangibaklay iti aramid ti reformacion. Ni Melanchthon managbabain, naamak, naannad, ken naaddaan iti dakkel nga anus. Isut inayayat unay ti Dios. Dakkel ti pannakaammona kadagiti Sursurat ket ti panangipato ken kinasiribna saan a mapilaw. Ti ayatna iti aramid ti Dios pumada met la idi ti ayat ni Lutero. Pinaplantip ti Dios ti puspuso dagitoy a lallaki; isudat aggayyem a di mabalin nga agsina. Dakkel a nakatulong ni Lutero ken ni Melanchthon idi a nagpeggad iti panagbuteng ken kinamayamay, ket ni Melanchthon kasta met a dakkel ti naitulong ken Lutero idi daytoy adda met peggadna a nadarasudos la unay. Ti naannad a pannangkita ni Melanchthon iti masakbayan masansan a nalisian ti riri nga immay koma iti aramidno daytoy nabaybay-an laeng ken ni Lutero ket masansan a ti aramid di met koma naparang-ay no nabaybay-an a ni la Melanchthon ti mangimaton. Nakitak ti kinasirib ti Dios a nangpili kadagitoy dua a tattao a nangibaklay iti aramid ti reformacion.

Naipanak manen a naisubli kadagidi aldaw dagiti apostol ket nakitak a ti Dios pinilina nga agkaddua ti maysa a nasaet ken naganetget a Pedro ken ti maysa a naalumamay ken naanus a Juan. No dadduma ni Pedro isut nadursok, ket masansan idi a no kasta ti maaramid ti maayayat nga adalan isut tipdenna. Nupay kasta daytoy dina rineforma ni Pedro. Ngem kalpasan ti panangilibakna iti Apona isut nagbabawi, ket naconvertir ket ti laeng nakatiped iti gagar ken ganetgetna isu ti nainayad [243] a pinamagannad ni Juan. Ti kinaregget idi ni Pedro isut masapul. Ti kinatured ken bilegna nasansan nga inlisina ida iti pagrikutan ken nangpaulimek kadagiti kabusorda. Nakaasasideg met ni Juan iti adu. Naawisna dagiti adu iti aramid ni Cristo gapu iti naanus a panagituredna ken nauneg a kinapasnekna.

Nangayab ti Dios kadagiti lallaki a nagikkis iti maibusor kadagiti basbasol ti napapaan nga iglesia ken nangisaknap iti Reformacion. Insikap ni Satanas a dadaelen dagitoy a saksi; ngem nangikabil iti bangen iti aglawlawda. Dadduma, iti pakaidayawan ti nagan ti Apo, naipalubos kadakuada a selloanda iti darada ti pammaneknek a petpetpetanda; ngem addada met dagidi sabali a mannakabalin a lallaki, kas ken Lutero ken Melanchthon, a nabalinda nga inted ti kasayaatan a pannakaitan-ok ti Dios babaen iti panagbiagda ken ti panangitudoda kadagiti basbasol dagiti papadi, pappapa, ken arari. Dagitoy nagpigergerda iti sangoanan ti timek ni Lutero, ken dagiti katarabajoanna. Babaen ti pannakaaramat dagitoy napili a lallaki, dagiti rayray ti lawag inrugida a pinapanaw ti sipnget, ket nakaadadu dagiti immawat a siraragsak iti lawag ken nagnagna kenkuana. Ket idi napapatay ti maysa a saksi naayaban manen ti dua wenno adadu pay a mangala iti lugarna.

Ngem saan a napnek ni Satanas. Adda la kenkuana idi ti pannakabalin iti bagi. Dina mapilit dagiti mamati nga isukoda ti pammati ken inanamada. Ket uray iti patay nagballigida iti naranniag nga inanama iti di pannakatay inton panagungar dagiti nalinteg. Adda kadakuada idi ti pigsa a dakdakkel ngem ti pigsa a natagitawan. Dida naitured ti maturog iti uray apagkanito, ngem inaywananda ti kalasag ti Cristiano a naibarikes kadakuada, a nakasaganada iti gubat, saan laeng a maibusor kadagiti naespirituan a kabusor no di ket maibusor ken Satanas iti langa dagiti tattao a daytoy ti kankanayon nga iyikikkisda, “Isukoyo ti pammatiyo, wenno mataykayo.” [244] Dagitoy surnagmamano laeng a Cristiano napigsada iti Dios, ket napatpategda iti imatangna ngem ti kaguddua ti lubong a mangararamat iti nagan ni Cristo, ket nupay kasta natakrutda iti aramid ti Dios. Idi a ti iglesia naidadanes, dagiti kamkamengna nagmaymaysa ken managayatda iti maysa ken maysa; napigsada iti Dios. Saan a napalubosan dagiti managbasol a makitipon iti iglesia. Dagiti laeng nagtarigagay a mangbaybay-a iti amin a gapu ken Cristo ti napalubosan nga adadalanna. Dagitoy inayayatda iti napanglaw, napakumbaba, ken agbiag a pumada ken Cristo.

*****

Nagmaymaysa ti Iglesia ken ti Lubong

Kalpasan daytoy nakitak ni Satanas a makiumuman kadagiti angelna ket pagsasaritaanda ti nalpasdan a nagun-odan. Pudno, gapu iti buteng ken patay, dadduma a natakrut a kararua dida inawat ti pudno; ngem adu, uray pay kadagiti katakrutan isut inawatda, ket dagus a pimmanaw ti takrut ken butengda. Idi a dagitoy naimatanganda ti ipapatay dagiti kakabsatda ket nakitada ti kinatibker ken anusda, ammoda a ti Dios ken dagiti angel ti timmulong kadakuada nga aganus kadagita a sagabaen, ket nagbalinda a natured ken napinget. Ket idi naayabanda a mangisuko kadagiti biagda met laeng, nagtakderanda ti pammatida a napnoan anus ken tibker nga uray pay dagiti mangpapatay kadakuada nagpigergerda. Inkeddeng ni Satanas ken dagiti angelna nga adda pay wagas nga adadut magun-odanna a pangdadael kadagiti karkararua, maysa a wagas a nalawlawag ti maibungana [245] iti kanungpalan. Uray pay napagsagaba dagiti Cristiano, ti kinatibker, ken ti naraniag nga inanama a nangparagsak kadakuada, uray pay dagiti kakapsutan, ti nangtulong kadakuada a pumgsa idi immasidegda iti pagtulongan ken pakapuoran a situtured. Tinuladda ti nadaega wagas ni Cristo iti sangoanan dagiti mangpapatay Kenkuana, ket babaen iti kinapasnekda ken ti dayag ti Dios a nangsalinong kadakuada, adu dagiti napasuko nga umawat iti pudno.

Inkeddeng ngarud ni Satanas nga asitganna ida iti naalalumamay a pamayan. Napaalasnan dagiti pannursuro ti Biblia, ket dagiti ugugali a nangdadael kadagiti riniwriwriw umununegen ti ramutda. Minedmedanna ti banda dagiti nadumaduma nga ugugali, a mangala iti lugar ti pammati a naminpinsan a naited kadagiti sasanto. Idi a nauyotanna ti iglesia nga umawat kadagiti parabur ken dayaw nga ited ti lubong, babaen iti pambar iti panangawat kadagiti veneficio, inrugin ti iglesia a mapukawna ti parabur ti Dios. Idi insardengnan nga ipaduyakyak dagiti nalawag a kinapudno a nangserra kadagiti managayat iti ragragsak ken kadagiti gagayyem ti lubong, ti iglesia saggabassit a napukpukawna ti pannakabalinna.

Ti iglesia ita saanen a buklen dagiti naisinsina ken naisangsangayan a tattao a kas idi nasindian dagiti uram ti panangidadanes a maibusor kenkuana. Ania ket ti panagbalin a nalidem daydi balitok! Nakitak a no la koma no ti iglesia tinaginayonna ti naisangsangayan, nasantoan a kababalinna, ti pannakabalin ti Espiritu Santo a naited kadagidi adadalan adda pay la koma kenkuana. Maagasan koma dagiti masaksakit, no maungtan dagiti diablo rummuarda koma, ket isu koma ti mannakabalin a pagbutbutngan dagiti kabusorna.

Nakitak ti dakkel unay a bunggoy dagiti agkunkuna a patienda ti nagan ni Cristo, ngem ti Dios dina binigbig ida a kukuana. Awan ti ragsakna kadakuada. [246] Kaslattay nagparang ni Satanas a kas religioso ket sitatarigagay unay a dagiti tattao panpanunutenda a Cristianoda. Nagagar pay a mamatida koma ken Jesus, iti pannakailansana, ken iti panagungarna. Naananay ti panamati ni Satanas ken dagiti angelna kadagitoy, ket agpigergerda pay. Ngem no daytoy a pammati dina gargarien ti panangtaming kadagiti naimbag nga aramid, ket iturongna dagitoy nga agkunkuna a mamatida a mangtulad iti managlipat iti siak a biag ni Cristo, saan a maringgoran ni Satanas; ta dagitoy araramatenda laeng ti nagan a Cristiano a dagiti puspusoda nailasagan met laeng, ket mabalinna nga aramaten ida iti trabajona a nasaysayaat pay ngem no koma no awan pammatida. Nga ilemmengda ti pakapilawanda iti linong ti nagan a Cristiano, agpatuloyda kadagiti saan a napasanto a gagangayda, ken dakes a gargartemda a saan a naisuko. Daytoy ikkannanto ti gundaway ti awan pammatina a mangumsi ken Cristo gapu iti adu a pagkurkuranganda, ken mangipan kadagiti addaan nadalus ken di namulitan a religion iti pannakauyaw.

Ikasaba dagiti ministro dagiti nalamuyot a banbanag tapno mapagragsakda dagiti nailubongan ti panpanunutda nga agdengdengngeg. Dida maitured nga ikasaba ni Jesus ken dagiti natadem a kinapudno ti Biblia; ta no aramidenda dagitoy, dagiti nailubongan ti panpanunutda a kamkameng didanto agtaeng iti iglesia. Ngem idinto ta adu met kadakuada dagiti babaknang, dagitoy masapul nga agtaengda uray pay no dida koma rebbeng ti adda idiay nga adadda ngem ni Satanas ken dagiti angelna. Dayta ti kayat ni Satanas a maaramid. Maiparang ti religion ni Jesus a kaslattay nalatak ken madaydayaw kadagiti matmata ti lubong. Naibaga kadagiti tattao a dagiti agkunkuna nga adda religionda dakdakkel ti panangpadayaw kadakuada ti lubong. Dagita a pannursuro maisuppiatda la unay kadagiti pannursuro ni Cristo. Ti isursurona ken ti lubong awan ti panagkappiada. Dagidiay a simmurot Kenkuana masapul nga idianda ti [247] lubong. Dagitoy nalamuyot a banbanag nagtaudda ken Satanas ken dagiti angelna. Binalabalada ti gakat, ket dagiti sinan-Cristiano ti nangannurot. Naisursuro dagiti makaayayo a sarsarita a dinardarepdep ti naisuro ken naawat a nalaka ken dagiti managinsisingpet ken dagiti nalatak a managbasol nakitiponda iti iglesia. No koma no naikasaba ti pudno iti kinadalusna, nadaras koma ti pannakaparuar dagitoy. Ngem awan idi ti naggidiatan dagiti agkunkuna a pasurot ni Cristo ken ti lubong. Nakitak a no ti saan a pudno nga abbong nagirgirsay koma kadagiti kamkameng dagiti iglesia naiparang koma ti kasta unay kinadakes, kinarugit ken kinaruker a dagiti kakapsutan nga annak ti Dios dida koma agkedked a mangnagan kadagitoy agkunkuna a Cristiano iti umisu a naganda, annak ni amada, ti diablo; ta inaramidda dagiti aramidna.

Kimmita a sirururod ni Jesus ken dagiti amin a na-ilangitan a buyot iti buya; nupay kasta adda idi damag ti Dios iti iglesia a sagrado ken nasken. No maawat, aramidenna ti naananay a panagreforma ti iglesia, papigsaenna ti sibibiag a saksi a mangdalus ken mangparruar kadagiti managinsisingpet ken managbasol, ket iyegna manen ti iglesia iti parabur ti Dios.

*****

Ni William Miller[*]

Imbaon ti Dios ti maysa nga angel a nangtignay iti puso ti maysa a mannalon a saan a mamati idi iti Biblia, tapno maiturong a mangsukimat kadagiti pad-

[*]Kitaen iti Panglawlawag iti likudan.

[248]

padto. Namin-ano a sinarungkaran dagiti angel ti Dios daytoy napili a lalaki a mangiturong iti isipna ken manglukat iti panagawatna kadagiti padpadto a nakudrep idi kadagiti tattao ti Dios. Naited kenkuana ti pangrugian ti kawar ti kinapudno, ket naiturong a nangsukimat iti tunggal silpo, aginggana a nakitana a napnoan siddaaw ti Sao ti Dios. Daytoy a sao nga idi kua dina inawat a naipaltiing isut nailukat iti sangoanan ti sirmatana ti kinapintas ken kinadayagna. Nakitana a ti maysa a paset ti Surat ilawlawagna ti sabali, ket idi a nasarakanna ti maysa a paset a naripkan iti panagawatna, nasarakanna iti sabali a paset ti Sao daydiay manglawlawag kenkuana. Inawatna ti nasagradoan a Sao ti Dios a siraragsak ken napnoan panagraem ken panagbuteng.

Idi a sinurotna dagiti padpadto, nakitana dagiti agnaed ti daga nga agbibiagdan kadagiti maudi a buya ti pakasaritaan daytoy a lubong, ngem nupay kasta dida ammo. Kimmita kadagiti iglesia ket nakitana a narugitda; impanawda ti ayatda ken Jesus ket inkabilda dayta nga ayat iti lubong; nagbirbirukda iti dayaw a nailubongan, a saan ket a dayta dayaw nga aggaput ngato; a kamkamakamenda dagiti nailubongan a kinabaknang, a dida ket nagurnong iti gupitda idiay langit. Nakitana ti kinamanaginsisingpet, sipnget, ken patay iti amin a yan. Nagungun ti espirituna. Inayaban ti Dios a panawanna ti talonna, kas ti panangayabna ken Eliseo a baybayanna dagiti bakbakana ken ti talonna ta apanna suroten ni Elias. A sipipigerger, inrugi ni William Miller a winarwar kadagiti tattao dagiti palimed ti pagarian ti Dios, a sinalaysayna dagiti padpadto aginggana iti maikadua a yaay ni Cristo. Iti tunggal peksa nakagun-od iti pigsa. Kas ken Juan Bautista a nangiwarragawag iti umuna a yaay ni Jesus ket insaganana ti dalan iti yaayna, kasta met ni William Miller ken dagiti nakikaddua kenkuana inwarragawagda ti maikadua a yaay ti Anak ti Dios. [249]

Naipanak manen kadagidi aldaw dagiti adalan ket naipakita kaniak nga adda naisangsangayan nga aramid nga iringpas ni maayayat a Juan. Isut inkeddeng ni Satanas a lapdan daytoy nga aramid, ket inturongna dagiti adipenna a mangdadael ken Juan. Ngem imbaon ti Dios ti angelna ket nakaskasdaaw ti panangaywanna kenkuana. Nasnasdaaw amin dagidi nakasaksi iti dakkel a pannakabalin a naiparang iti pannakaispal ni Juan, ket adu dagiti napasuko a mamati nga adda idi ti Dios ken ni Juan, ket ti pangpaneknekna isut pudno. Dagiti mangpadas a mangdadael kenkuana nagbutengda manen a mangala iti biagna, ket napalubosan a nagsagaba ken Cristo. Nangiparang dagiti kabusorna iti saan a pudno a darum ket iti nabiit naibelleng iti putputong a puro, isu a nangibaonan ti Apo iti angelna a mangipaltiing kenkuana kadagiti mapasamak ditoy daga ken iti kasasaad ti iglesia inggana iti panungpalan—dagiti panaglikudna ken ti saad nga akmenna no kayatna a maayayo ti Dios ken agballigi iti kanungpalanna.

Sidadayag ti angel nga immay ken Juan, ti rupana nagraniag iti napalaus a dayag ti Dios. Impaltiingna ken Juan ti buya ti nauneg ken makatignay a ngayangay iti pakasaritaan ti iglesia ti Dios ket imparangna iti sangoananna dagiti napeggad a riri a masapul nga itured dagiti pasurot ni Cristo. Nakita ni Juan ida a nanglasat kadagiti immapuy a suot, a napapudaw ken nasuotda, ket, iti kanungpalanna nangabakda a nagballigi, naisalakanda a sidadayag iti pagarian ti Dios. Ti rupa ti angel rimmangrang iti rag-o ket nakapalpalalo ti dayagna, idi nga imparangna ken Juan ti maudi a panagballigi ti iglesia ti Dios. Idi a ti apostol nakitana ti maudi a pannakaispal ti iglesia, isut naibuyog iti dayag ti buya, ket iti nauneg a panagraem ken panagbuteng nagruknoy kadagiti saksaka ti angel tapno agdaydayaw kenkuana. Ti nailangitan a babaonen dagus a pinabangonna ket siaalumamay a tininggarna, a kinunana, “kitaem , dika aramiden [250] dayta. Siak ti adipen a kadduam, ken kaddua dagiti kakabsatmo, a mangsalsalimetmet iti pammaneknek ni Jesus. Agdaydayawka iti Dios ta ti pammaneknek ni Jesus isu ti espiritu ti padto.” Apoc. 19:10. Idin impakita ti angel ken Juan ti nailangitan a ciudad agraman ti kinarangrang ken makapurar a dayagna, ket isu, a napasiddaaw ken naranga, ken nalipatannan ti naalumamay a babalaw ti angel, manen nagruknoy nga agrukbab kenkuana. Manen naited ti naalumamay a babalaw, “Bay-am, dika aramiden dayta; siak adipenak a kadduam ket kaddua dagiti kakabsatmo a mammadto, ken dagiti mangsalimetmet kadagiti sasao daytoy a libro: Agdaydayawka iti Dios.” Apoc. 22:9.

Imbilbilang dagiti mangaskasaba ken dagiti tattao a ti libro ti Apocalipsis isut nalimed ken basbassit ti pategna ngem dagiti sabsabali a libro dagiti Nasantoan a Sursurat. Ngem nakitak a daytoy a libro isut pudno a paltiing a naited a pagimbagan a nangnangruna dagiti agbibiag iti kamaudianan nga aldaw, a mangiturong kadakuada iti panangammoda iti pudno a takder ken pagrebbenganda. Inturong ti Dios ti isip ni William Miller kadagiti padpadto ken inikkanna ti dakkel a lawag iti libro ti Apocalipsis.

No koma no naawatan idin dagiti sirmata ni Daniel, nasaysayaat koma ti pannakaawat dagiti tattao kadagiti sirmata ni Juan. Ket iti umisu a panawen tinignay ti Dios ti napili nga adipenna, isu nga, iti nalawag ken pannakabalin ti Espiritu Santo, inlukatna dagiti padpadto ket impakitana ti nagtunosan dagiti sirmata ni Daniel ken ni Juan ken dagiti sabali pay a paset ti Biblia, ket impaganetgetna kadagiti puso dagiti tattao dagiti nasagradoan ken nakabutbuteng a pablaak ti Sao a nangisagana kadakuada iti yaay ti Anak ti tao. Nauneg ken nasolemne a panpanunut ti naitaeng kadagiti isip dagidi dimngeg kenkuana, ket ti ministro ken dagiti tattao, managbasol ken awan pammatida, napanda iti Apo ket nagsagsaganada nga agtakder iti panangokomna. [251]

Kimmuyog dagiti angel ti Dios ken William Miller iti misionna. Isut natibker ken natured, a di nagbuteng a nangiwarragawag iti damag a naipakumit kenkuana. Ti maysa a lubong a nagidda iti kinadakes ken maysa a nalamiis, nailubongan nga iglesia nakaanaydan a mangayab kenkuana nga agtignay a mangaramat kadagiti amin a bilegna ken mangiturong kenkuana nga agibtur iti bannog, panagkurang, ken panagsagaba. Uray no isut sinuppiat dagiti agkunkuna a Cristiano ken ti lubong, ken pinarigat ni Satanas ken dagiti angelna, saan a nagsardeng a nangikaskasaba iti agnanayon nga evangelio kadagiti adu a tattao iti uray sadinoman a nakaawisanna, nga inyikkisna iti dakkel a timek iti adayu a kas met iti asideg, “Agbutengkay iti Dios ket isu dayawenyo: ta dimteng ti oras ti panangokomna.” Apoc. 14:6.

*****

Damag ti Umuna nga Angel[*]

Nakitak nga adda ti Dios iti pannakaiwarragawag ti panawen idi 1843. Isut idi ti panggepna a pangriing kadagiti tattao ken mangyeg kadakuada iti maysa a banag a pakasubokan, isu a pangikeddenganda nga agpaay wenno bumusor iti pudno. Namati dagiti ministro iti kinajusto dagiti takder maipapan kadagiti panawen ti padto, ket dadduma kadakuada inwalinda ti kinatangsitda, ket binaybay-anda ti sueldo ken iglesiada tapno makapanda iti nadumaduma a lugar a mangited iti damag. Ngem idinto a bassit met laeng dagiti puspuso dagiti agkunkuna a ministro ni Cristo ti nakaidissoan ti

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[252]

damag ti langit, ti aramid naipabaklay kadagiti adu a saan a mangaskasaba. Dadduma pinanawanda ti talonda tapno maisaoda ti damag, idinto a dagiti dadduma naayabanda a pumanaw kadagiti talyer ken tiendada a paglakoan. Ken uray pay dagiti adda iti profesion napilitda a mangpanaw kadagiti profesionda tapno maasikasoda ti di nalatak nga aramid iti panangited ti damag ti umuna nga angel.

Inwalin dagiti ministro dagiti patpatien ken rikrikna dagiti sektada ket nakitiponda iti pannakaiwarragawag ti yaay ni Jesus. Sadinoman a nakaitedan ti damag, tinignayna dagiti tattao. Nagbabawi dagiti managbasol, nagsangitda, ken nagkararagda iti pannakapakawan, ket dagidiay a ti panagbiagda namarkaan iti kinaulbod sitatarigagayda a nangisubli kadagiti mulbodda. Dagiti amin nariknada ti nauneg a pagrebbenganda kadagiti annakda. Dagiti nakaawaten iti damag trinabajoda dagiti dipay naconvertir a gagayyem ken kakabagianda, ket iti pusoda a napasuko iti kinadagsen ti solemne a damag, pinablaakan ken nagpakpakaasida kadakuada nga agsaganada iti yaay ti Anak ti tao. Dagidiay a nakapalpalalo ti kinatangken dagiti puspusoda a di pulos matignay dagiti nalawag a pammaneknek naikkanda kadagiti naimpussoan ken makatignay a pablaak. Daytoy nga aramid a mangdalus iti kararua inturongna iti ipapanaw kadagiti banbanag a nailubongan ket impanna iti maysa a pannakaitalaga a di napadpadasan iti kasakbayanna.

Rinibribu dagiti naiturong nga umarakup iti kinapudno nga inkaskasaba ni William Miller, ket napabangon dagiti adipen iti espiritu ken pannakabalin ni Elias a mangiwarragawag iti damag. Kas ken ni Juan, daydi nangyuna ken Jesus, dagiti nangikaskasaba itoy a damag nariknada a mapilitda a mangikabil iti wasay iti ramut ti kayo, ken agayabda kadagiti tattao a mangtedda iti bunga nga agpaay iti panagbabawi. Ti pammaneknekda naited a pangriing ken mangsagid a sipapannakabalin [253] kadagiti iglesia ken mangiparang iti justo a kababalinda. Ket idi naited ti napasnek a pablaak iti panagtalaw iti pungtot nga umay, adu kadagiti naikappon kadagiti igiglesia ti immawat iti mangagas a damag; nakitada ti kinamanaglikudda, ket kadagiti napait a lulua ti panagbabawi ken nauneg a panagladingit ti kararua, nagpakumbabada iti sangoanan ti Dios. Ket idi a ti Espiritu ti Dios ti nangtignay kadakuada, timmulongda a nangted iti ikkis, “Agbutengkay iti Dios ket isu dayawenyo; ta dimteng ti oras ti panangokomna.”

Ti pannakaikaskasaba ti maitudtudo a panawen ginuyugoyna ti dakkel nga ibubusor dagiti amin a klase manipud kadagiti ministro iti pulpito inggana kadagiti kadadaksan, kasusungitan a managbasol. “Awan tao a makaammo iti aldaw ken oras,” isut nangngeg kadagiti managinsisingpet a ministro a kas met kadagiti katuredan a managuyaw. Awan kadagitoy ti mayat a dumngeg ken paisuro kadagidiay a mangitudtudo iti tawen a patienda a panagpatingga dagiti panpanawen a naipadto, ken kadagiti pagilasinan a mangipakita nga asidegen ti yaay ni Cristo, uray pay kadagiti ruangan. Adu dagiti papastor ti arban, a kunkunada nga ayayatenda ni Jesus, ti nagkuna a dida suppiaten ti pannakaikaskasaba ti maikadua a yaay ni Cristo, ngem suppiatenda ti maitudtudo a panawen. Ti mata ti Dios a makitana amin nabasana ti pusoda. Saan nga asideg ti panangayatda ken Jesus. Ammoda idi a dagiti di Nacristianoan a panagbiagda dida mapagtakderan ti pangsubok, ta saanda a magmagna iti napakumbaba a dalan a minarkaanna. Dagitoy naulbod a papastor sinerraanda ti dalan ti aramid ti Dios. Ti pudno a naisao iti makaguyugoy a pannakabalin riniingna dagiti tattao, ket kas idi agbanbantay iti pagbaludan, inrugida ti nagsaludsud, “Ania ti rebbengko nga aramiden tapno maisalakanak.” Aramid 16:30. Ngem dagitoy a papastor nagtakderda iti nagtengngaan ti pudno ken dagiti tattao ket nangikasabada kadagiti nalamuyot [254] a banbanag tapno mayawawanda ida manipud iti ki-napudno. Kimmanunongda ken Satanas ken dagiti angelna, a nangipukkaw, “Talna ken talged,” idinto nga awan met ti talna. Dagidiay nga ayayatenda ti nam-ay ket mapnekda lattan iti kaadayuda iti Dios saanda a mariing iti nailasagan a kinatalgedda. Nakitak a dagiti angel ti Dios minarkaanda amin dagitoy; dagiti pagananay dagitoy di naiconsagrar a papastor napnoda iti dara dagiti karkararua.

Dagiti ministro a dida awaten ti makaisalakan a damag linapdanda dagidiay a kayatda koma nga awaten. Ti dara dagiti karkararua naiparabaw kadakuada. Dagiti mangaskasaba ken dagiti tattao nagmaymaysada a sumuppiat itoy a damag ti langit ken mangidadanes ken William Miller ken dagiti kimmappon kenkuana iti aramid. Naisaknap dagiti ulbod a mangdadael iti influensiana, ket iti nadumaduma a panawen kalpasan ti nalatak a panangipaduyakyakna iti bagbaga ti Dios, nga insaona dagiti natadem a kinapudno kadagiti puspuso dagiti agdengdengngeg. nasindian ti dakkel a gura a maibusor kenkuana, ket idi a pumanaw iti lugar ti gimong, adda dadduma a nangsaneb kenkuana tapno maalada koma ti biagna. Ngem naibaon dagiti angel ti Dios a mangsalaknib kenkuana, ket impanda iti ayan a natalna, nga adayu kadagiti narungsot a tattao. Dipay nalpas idi ti aramidna.

Dagiti kapapasnekan siraragsak nga inawatda ti damag. Ammoda idi a naggapu iti Dios ket isut naited iti umisu a panawen. Sinipsiputan dagiti angel iti napasnek a ngayangay ti bunga ti nailangitan a damag, ket idi a dagiti iglesia tinallikudan ken inumsida, silaladingitda a nakiuman ken Jesus. Dina inkita ti rupana kadagiti iglesia ket imbilinna kadagiti angel a siputanda koma a simamatalek dagiti napateg a dida pay inumsi ti pammaneknekda, ta adda pay sabali a lawag a maited a mangsilnag kadakuada. [255]

Nakitak a no dagiti agkunkuna a Cristiano inayatda koma ti panagsubli ti Manpisalakanda, no koma no inkabilda ti ayatda Kenkuana, ken nariknada koma nga awan aniaman ditoy daga a mabalin a pangidiligan Kenkuana, inawatda koma a siraragsak ti immuna a pannakaipasingked ti yaayna. Ngem ti awan a panagayat nga impakitada, idi a nangngegda ti yaay ti Apoda, isut nalawag a pangpaneknek a dida ayayaten. Nagragsak ni Satanas ken dagiti angelna, ket imparangda ken Cristo ken dagiti nasantoan nga angelna, a dagiti agkunkuna nga isudat tattaona kasta unay ti dida panangayat Kenkuana nga awan tarigagayda iti maikadua a panagparangna.

Nakitak dagiti tattao ti Dios a siraragsakda nga agpaspasungad, agururay iti Apoda. Ngem inkeddeng ti Dios a padasenna ida. Ti imana inabbunganna ti maysa a riro iti panangpattapatta kadagiti panawen ti padto. Dagiti agururay iti Apoda dida nasukalan daytoy a riro, ket dagiti met kasiriban a tattao a sumuppiat iti panawen dida met nakita. Isut panggep ti Dios idi a dagiti tattaona masarakanda ti pakauppapayanda. Limmabas ti panawen, ket dagiti nagururay iti narag-o a gagar iti Apoda napaladingit ken napakapsutda, idinto a dagidi saan a nangayat iti panagparang ni Jesus, ngem inarakupda ti damag gapu iti buteng, naparagsakanda ta di met immay iti panawen nga inururayda. Ti panagkunkunada a mamatida dina sinagid ti puso ken dinalusan ti biag. Ti panaglabas ti panawen isut nangipakita ti pudno a kasasaad dagita a puspuso. Isudan dagiti immuna a nanguyuyaw kadagidi agladladingit ken nauppapay ta pudno nga ayayatenda ti panagparang ti Mangisalakanda. Nakitak ti kinasirib ti Dios iti panagsubokna kadagiti tattaona ken ti panangitedna kadakuada ti nasukimat a pangsubok tapno maammoan dagidiay nga agsanud ken kumapsut iti oras ti pannakasubok.

Ni Jesus ken dagiti amin a nailangitan a buyot [256] kimmitada a napnoan ti pannakipagrikna ken ayat kadagidiay nga iti nasam-it a panangsegga iniliwda a makita Daydiay nga inayayat dagiti kararuada. Linawlaw dagiti angeles ida, a nangpapigsa kadakuada iti oras ti pannakasubokda. Dagiti nakaliway idi nga immawat iti nailangitan a damag naibatida iti sipnget, ket nasindian ti lawag a maited kadakuada a naggaput langit. Dagidi matalek ngem nauppapay a tattao dida naawatan no apay a ti Apoda di met immay, saanda a nabaybay-an iti sipnget. Manen naiturongda iti Bibliada tapno sukimatenda dagiti panawen dagiti padpadto. Ti ima ti Dios naikkat kadagiti bilbilang, ket nailawlawag ti riro. Nakitada a dagiti panawen a naimpadtoan dumanon inggana iti 1844, ket babaen met la ti pammaneknek a naited kadagiti panawen a nagpatingga idi 1843, napaneknekan nga agpatingga idi 1844. Ti lawag a naggapu iti Sao ti Dios sinilnaganna ti takderda. ket nasarakanda nga adda panawen ti panagururay—“Nupay no (ti sirmata) agtaktak, isu urayem.” Hab. 2:3. Gapu iti ayatda a maigiddato ti yaay ni Cristo, dida nakita ti panaguray iti sirmata, a naisangrat a mangiparang kadagiti pudno nga agururay. Manen adda idi maysa a punto ti panawen. Nupay kasta nakitak nga adda idi dagidiay a dida makapanawen iti daydi nadagsen a pannakauppapayda tapno maipakitada ti kinapigsa ti ganetget ken peksada a kas naipakita iti pammatida idi 1843.

Nagrasak ni Satanas ken dagiti angelna, ket dagidi di immawat iti damag kinablaawanda dagiti bagbagida iti daydiay adayu a panangkitada ken ti kinasiribda a di nangawat iti allilaw, a kas pinangnagnaganda. Dida nabigbig nga inumsida ti bagbaga ti Dios a maibusor kadakuada, ket nakikadduada ken Satanas ken dagiti angelna a nangriribuk kadagiti tattao ti Dios, a mangtungtungpal iti damag a naggapu iti langit.

Dagiti mamati itoy a damag naidadanesda kadagiti iglesiada. Iti maysa a tiempo dagidi di immawat iti damag [257] gapu iti buteng dida impakita dagiti rikrikna dagiti pusoda; ngem iti panaglabas ti panawen naipakita ti pudpudno a rikriknada a masapul nga ipakaammoda a dagiti panawen a naimpadtoan agpatinggada idi 1844. Dagiti mamati silalawag a sinalaysayda ti riroda ket intedda dagiti rasonda no apay nga ururayenda ti Apoda idi 1844. Dagidi sumuppiat dida nakaited ti pangsuppiatda a maibusor kadagiti napigsa a rason a naited. Nupay kasta ti rurod dagiti iglesia isut nasindian; inkeddengda a dida denggen ti pammaneknek, ket inserrada ti pammaneknek kadagiti igiglesiada, tapno dagiti sabsabali dida mangngeg. Dagidi di nakaitured a mangilinged kadagiti sabsabali ti lawag nga inted ti Dios kadakuada, naparuarda kadigiti igiglesia; ngem adda ni Jesus kadakua-da, ket nagragsakda iti lawag ti rupana. Nakasaganada nga umawat iti damag ti maikadua nga angel.

*****

Damag ti Maikadua nga Angel[*]

Idinto a dagiti igiglesia dida inawat ti damag ti umuna nga angel, inumsida ti lawag a naggaput langit ket natnagda iti parabur ti Dios. Nagtalekda iti pigsada met laeng, ket iti isusuppiatda iti umuna a damag inkabilda dagiti bagbagida iti yan a dida pakabalinan a mangkita iti lawag ti damag ti maikadua nga angel. Ngem dagiti ayayaten ti Dios, a maidaddadanes, inawatda ti damag, “Narba ti dakkel a Babilonia” (Apoc. 14:8), ket pinanawanda dagiti iglesia.

Iti nganngani pagturposan ti damag[*] ti maikadua

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[258]

nga angel nakitak ti maysa a dakkel a lawag a naggaput langit a nagranniag kadagiti tattao ti Dios. Dagiti rayray dagitoy a lawag kasla ti karangrang ti init. Ket nangngegko dagiti timtimek dagiti angel a nagikkis, “Adtoy ti novio; rummuarkayo a sumabet Kenkuana!” Mateo 25:6.

Daytoy ti ikkis iti tengnga ti rabii, isu a nangited iti pannakabalin ti damag ti maikadua nga angel. Naibaon dagiti angel manipud langit a mangriing kadagiti napakapsut a sasanto ken nangisagana kadakuada iti dakkel nga aramid iti sangoananda. Dagiti kalalaingan a tattao saan nga isuda ti umuna nga umawat iti damag. Naibaon dagiti angel kadagiti nababa, naitalaga a tattao, ket nabilinanda a mangted iti ikkis, “Adtoy ti novio; rummuarkayo a sumabet Kenkuana!”

Iti tunggal paset ti daga naited ti lawag maipapan iti damag ti maikadua nga angel, ket ti ikkis linungagna dagiti puso dagiti rinibu. Naipan iti maysa a ciudad nga agingga iti sabali, ken manipud ti maysa a purok agingga iti sabali inggana iti naananay ti pannakariing dagiti agururay a tattao ti Dios. Kadagiti adu nga iglesia saan a naipalubos ti pannakaited ti damag, ket adda dakkel a bunggoy dagiti naaddaan iti sibibiag a pangpaneknek, a pinanawanda dagitoy natnag nga iglesia. Adda dakkel a trabajo a naaramid ti ikkis iti tengnga ti rabii. Ti damag sinukimatna ti puso, ket inturongna dagiti mamati tapno sapulenda ti nabiag a kapadasan nga agpaay kadakuada met laeng. Ammoda idi a dida mabalin ti agsanggir iti maysa ken maysa.

Sigagagar dagiti sasanto a nagururay iti Apoda a napakuyugan iti panagayunar, panagsalukag, ken nganngani di agressat a kararag. Adda pay dadduma a managbasol a pinaspasungadanda ti panawen a sibubuteng; ngem ti kadakkelan a bunggoy impakitada ti espiritu ni Satanas iti ibubusorda iti damag. Nagumsi ken naguyawda a ti la sasawenda iti uray sadinoman, “Awan ti makaammo iti aldaw ken oras.” Indagadag dagiti dakes nga [259] angel kadakuada a patangkenenda ti pusoda ken mangumsi tunggal rayray ti lawag a naggaput langit, ta tapno maigalutda latta iti silo ni Satanas. Adu dagiti agkunkuna idi a padpadaananda ni Cristo awan ti pasetda iti trabajo ti damag. Ti dayag ti Dios a nasaksianda, ti kinapakumbaba ken napasnek a ganetget dagiti agururay, ken ti nakapalpalalo nagdakkel a pangpaneknek isut nakaigapu a kaslattay inawatda ti damag ngem saanda a naconvertir, saanda a nakasagana iti yaay ti Apoda.

Maysa nga espiritu ti napasnek ken nasged a kararag ti narikna dagiti sasanto iti uray sadinoman. Maysa a nasantoan a kinapasnek ti nagdisso kadakuada. Sipsiputan dagiti angel a nabuyogan iti nauneg a ngayangay ti bunga ti damag, ket itag-ayda dagidiay nga immawat kenkuana, ket guyuguyenda manipud kadagiti naidagaan a banbanag tapno magun-odanda dagiti adu a kasapulan nga aggapu iti ubbog ti pannakaisalakan. Idin inawat ti Dios dagiti tattaona. Naparagsakan ni Jesus a kimmita kadakuada ta ti ladawanna isut nayanninaw kadakuada. Inaramidda ti naananay a sacrificio, ti natalipupos a panangitalaga, ket agururayda a mabaliwan iti di ipapatay. Ngem naisangratda manen iti naladingit a pannakauppapay. Ti panawen a pinaspasungadda nga inururayda ti pannakaispal, limmabas; addada pay la idi ditoy daga, ket dagiti bunga ti lunod kaslattay adadda ti pannakakita kadakuada. Inkabilda dagiti pagay-ayatanda sadi langit, ket iti nasam-it a panangnanamda naramananda ti pannakaispal ti di ipapatay; ngem saan a natungpal dagiti inanamada.

Ti buteng nga immapay kadagiti adu kadagiti tattao saan a pimmanaw a naminpinsan; saanda a nagballigi a dagus kadagiti nauppapay a tattao. Ngem idi awan makita nga agparang a pungtot ti Dios, pimmanaw ti butengda ken inrugida manen dagiti pananguyuyaw ken pananglalaisda. Manen dagiti tattao ti Dios nasuot ken nasubokda. Ti lubong kinatkatawaan ken rinabrabak ken [260] inumumsina ida; ket dagiti namati nga awan duadua a kasakbayan dayta nakaumay koman ni Jesus a nangpabangon kadagiti natay, ken nangbalbaliw kadagiti sibibiag a sasanto, ken alaendan ti pagarian, tapno tagikuaenda iti agnanayon, ti riknada kas met la ti rikna dagidi adadalan idiay tanem ni Cristo, “Inikkatda ti Apok idiay tanem, ket diak ammo no adino ti nangikabilanda Kenkuana.” Juan 20:13.

*****

Mailawlaag ti Tignay Adventista

Nakitak ti maysa a bunggoy a kasla nareppetda kadagiti tali. Adu kadagiti adda kadagitoy a bunggoy ti kasla addada iti natalipupos a sipnget; dagiti matmatada naikitada iti daga, ket kasla awan nakaisilpoanda ken Jesus. Ngem naiwaraswaras kadagitoy a bunggoy dagiti tattao a dagiti ruprupada kasla nalawag, ket dagiti matada sikikitada idiay langit. Dagiti rayray ti lawag a naggapu ken Jesus, a kasla rayray a naggapu iti init, nagdissoda kadakuada. Binilinnak ti maysa nga angel a kumitaak a siaannad. ket nakitak ti sabali nga angel a mangsipsiput iti tunggal maysa nga addaan rayray ti lawag, idinto a dagiti dakes nga angel linawlawda dagidi adda iti sipnget. Nangngegko ti timek ti maysa nga angel a nagikkis, “Agbutengkay iti Dios, ket Isu dayawenyo; ta dimteng ti oras ti panangokomna.” Apoc. 14:7.

Idin nagsilnag ti nadayag a lawag kadagitoy a bungbunggoy, tapno masilawan dagiti amin a mayat nga umawat kenkuana. Dadduma kadagidi adda iti sipnget inawatda ti lawag ket nagragsakda. Dagiti sabsabali dida kinayat nga awaten ti lawag a naggaput langit, a kun- [261]

kunada a naibaon a mangyawawan kadakuada. Limmabas ti lawag kadakuada, ket nabaybay-anda iti sipnget. Dagidi immawat iti lawag a naggapu ken Jesus inayatda a siraragsak daydi iyaadu ti napateg a lawag a naiburay kadakuada. Dagiti ruprupada a napnoan ti rag-o sikikitada ken Jesus a napakuyogan iti napalalo a ngayangay, ket nangngeg dagiti timtimekda a naidanggay iti timek ti angel, “Agbutengkay iti Dios, ket isu dayawenyo; ta dimteng ti oras ti panangokomna.” Idi ipukpukkawda daytoy nga ikkis, nakitak dagiti adda iti sipnget nga iduronda ida. Idin adu kadagiti mangayat iti nasagradoan a lawag, ginettada dagiti tali a nangreppet kadakuada ket nagtakderda a simmina kadagiti bunggoyda. Id. nga araramidenda daytoy, dagiti tattao a naitipon kadagiti nadumaduma a bunggoy a raemenda limmabasda, dadduma agsasaoda iti makaayayo, ket dagiti dadduma makarurod dagiti panagkitkitada ken mangamames dagiti tigtignayda ket pinairutanda dagiti tali a bukbukraenda. Kankanayon a sawen dagitoy a tattao, “Adda ti Dios kadakami. Agtakderkami iti lawag. Adda kadakami ti kinapudno.” Sinaludsudko no siasinoda dagitoy a tattao, ket naibaga kaniak nga isuda dagiti ministro ken pangpangulo a di immawat iti lawag, ket dida met kayat nga awaten dagiti sabsabali.

Nakitak a dagidi nagragsakanda ti lawag kumitkitada iti ngato a nabuyugan iti nasged a tarigagay, nga ururayenda ni Jesus nga umay mangala kadakuada. Iti mabiit limmabas ti maysa nga ulep iti ngatoenda, ket napaladingit dagiti ruprupada. Sinaludsudko ti nakaigapu daytoy nga ulep ket naipakita kaniak nga isu dayta ti pannakauppapayda. Ti panawen nga inururayda ti Mangisalakanda, limmabas ket di met immay ni Jesus. Idi a ti pannakapakapsut immapay kadagiti agururay, dagiti ministro ken pangpangulo a naibaga iti ngato, nagragsakda, ken amin dagidi di immawat iti lawag napalalo ti rag-oda idinto a ni Satanas ken dagiti angelna nakipagragsakda met. [262]

Idin nangngegko ti timek ti sabali nga angel, a nagkuna, “Narba, narba ti Babilonia!” Apoc. 14:8. Nagsilnag manen ti maysa a lawag kadagidi agladladingit a tattao, ket iti nasged a tarigagay iti panagparang ni Jesus, inturongda manen dagiti matmatada Kenkuana. Nakitak ti maysa a bilang dagiti angel a makisarsarita idi angel a nagikkis, “Narba ti Babilonia,” ket dagitoy timmiponda kenkuana a nagikkis, “Adtoy ti novio: rummuarkayo a sumabet Kenkuana.” Mateo 25:6. Dagiti natinggaw a timtimek dagitoy nga angel kasla nangngegda iti amin nga ayan. Ti nakapalpalalo a raniag ken dayag ti nangsilnag iti lawlaw dagidi nagragsak iti lawag a naited kadakuada. Dagiti ruprunada nagranniag iti nakapalpalalo a dayag, ket timmiponda met kadagiti angel a nagikkis, “Adtoy ti novio: rummuarkayo a sumabet Kenkuana.” Idi a nagtutunosda nga agikkis kadagiti nadumaduma a bungbunggoy, dagidi nangumsi iti lawag induronda ida ken rinabrabak ken inuyawda ida a napakuyogan kadagiti narungsot a panagkitkita. Ngem dagiti angel ti Dios inlinongda dagiti payyakda kadagiti maidaddadanes a tattao, idinto a ni Satanas padpadasenna nga ipan ti sipnget iti aglawlawda, tapno maiturongna met ida a di umawat iti lawag a naggaput langit.

Idin nangngeg ti timek a nagkuna kadagidi naiduron ken nauyuyaw, “Pumanawkayo iti nagtengngaanda, ket dikay sagiden ti aniaman a di nadalus,” 2 Cor. 6:17. Iti iyaannugotda itoy a timek, adda adu a bilang dagiti nanggetta kadagiti tali a nangreppet kadakuada, ket pinanawanda dagiti bunggoy nga adda iti sipnget, ket nakitiponda kadagiti nakagun-oden iti wayawayada, ket siraragsakda met a nangidanggay kadagiti timtimekda kadakuada. Nangngegko ti timek ti napasnek, agpakpakaasi a kararag kadagiti sumagmamano nga addada pay laeng kadagiti bunggoy nga adda iti sipnget. Dagiti ministro ken pangpangulo napanda iti aglawlaw dagitoy nadumaduma a bunggoy a papairutanda dagiti tali; ngem nupay [263] kasta nangngegko daytoy timek ti napasnek a kararag. Idin nakitak dagidi agkarkararag nga iyununnatda dagiti imimada tapno tulongan koma ida ti nagkaykaysa a nawayaan a bunggoy, nga agragragsakda iti Dios. Ti sungbat a naggapu kadakuada, idi a sigaganetgetda a kumitkita idiay langit, isu daytoy, “Pumanawkayo iti nagtengngaanda, ket suminakayo.” 2 Cor. 6:17. Nakitak dagiti intunggal maysa a nakibalubal a manggun-od iti wayawayada, ket iti kamaudiananna nakettada dagiti tali a nangreppet kadakuada. Nakigubalda kadagiti peksa a mangpairut kadagiti tali ket dida dinengngeg dagiti binaliwbaliwanda a sinao, “Adda ti Dios kadakami.” “Adda kadakami ti pudno!”

Kankanayon idi a pumampanaw dagiti tattao kadagiti bunggoy nga adda iti sipnget ket tumiponda kadagiti bunggoy a nawayaan, a kasla addada iti nakalukat a disso iti ngato ti daga. Kumitkitada idi iti ngato, a ti dayag ti Dios ti nangkayubot kadakuada, ket indirdir-ida a siraragsak ti panangidaydayawda Kenkuana. Nagaasidegda a nagkaykaysa ket kasla nareppetda iti lawag ti langit. Iti aglawlaw daytoy a bunggoy adda met dagidi immay gapu iti influensia ti lawag, ngem saanda a naitipon iti bunggoy. Amin dagiti nagragsak gapu ti lawag a naited kadakuada kumitkitada iti ngato a napnoan nasged a ngayangay, ket ni Jesus kumitkita met kadakuada a binuyogan ti nasam-it a pananganamong. Padpadaananda ti yaayna ket ililiwenda ti panagparangna. Awan a pulos ti nabayag nga ikikitada iti daga. Ngem immay manen ti ulep a nanglinong kadagidi agururay, ket inkitada dagiti nabannog a matmatada iti daga. Sinaludsudko no ania ti nakaigapu itoy a panagbalbaliw. Kinuna ti kumuykuyog kaniak nga angel, “Nauppapayda manen kadagiti ururayenda. Dipay la mabalin ni Jesus nga umay iti daga. Masapul nga ituredda pay dagiti daddadakkel a pakasubokan gapu ken Jesus. Masapul pay nga idianda dagiti riro ken ugugali nga inawatda kadagiti tattao ket [264] apanda a naananay iti Dios ken iti Saona. Masapul a madalusan, mapapudaw, ken masuotda. Dagidiay a makaibtur iti dayta napait a pannakasuot ti makagun-od iti agnanayon a panagballigi.”

Saan nga immay ni Jesus ditoy daga kas ti impagpagarup daydi naragsak ken agururay a bunggoy. tapno dalusanna ti santuario iti panangdalusna iti daga babaen ti apuy. Nakitak a justo ti panagbilangda kadagiti panawen a naipadto; ti panawen a naimpadtoan nagpatingga idi 1844, ket ni Jesus simrek iti kasantoan a disso a mangdalus iti santuario iti paggibusan dagiti aldaw. Ti riroda isu ti dida pannakaawat no ania ti santuario ken ti wagas ti pannakadalusna. Idi a kimmitaak manen iti agururay, nauppapay a bunggoy, nakitak a naladingitda. Siaannad nga inusisada dagiti pangpaneknek ti pammatida ket sinurotda ti pannakabensabensa dagiti panawen a naipadto, ngem awan riro a nasarakanda. Ti panawen natungpal, ngem sadino ti yan ti Mangisalakan? Isut napukawdan.

Naipakita kaniak ti pannakauppapay dagiti adalan idi nga immayda iti tanem ket dida nasarakan ti bangkay ni Jesus. Kinuna ni Maria, “Inikkatda ditoy ti Apok, ket diak ammo no adino ti nangikabilanda Kenkuana.” Juan 20:13. Imbaga dagiti angel kadagidi agladladingit nga adadalan a nagungaren ti Apoda, ket mapan iti sangoananda idiay Galilea.

Kasta met a nakitak no kasano kinadakkel ti asi ni Jesus kadagiti nauppapay a nagururay iti yaayna; ket nangibaon kadagiti angel a mangiturong kadagiti isipda tapno masurotda ti disso nga ayanna idi. Impakitana a ti daga saan nga isut santuario, ngem isu sumrek iti kasantoan a disso ti nailangitan a santuario tapno aramidenna ti pannakadalus dagiti tattaona ken tapno awatenna ken Amana ti pagarian ken tapno makapagsubli ditoy daga a mangala kadakuada a makipaggian Kenkuana iti agnanayon. Ti pannakauppapay dagidi immuna nga adalan itakderanna ti pannakauppapay dagidi agururay iti Apoda idi 1844. [265]

Naipanak manen idi kanito a nagsakay ni Cristo a sibaballigi a mapan idiay Jerusalem. Dagidi naragsak nga adadalan impagarupda nga alaennan ti pagurian ken agturay a kas naidagaan a principe. Sinurotda ti Arida a binuyogan ti nangato nga inanama. Nangputedda kadagiti bulbulong dagiti napintas a palma, ket inuksobda dagiti akinruar a kawwesda, ket iti napalalo a kinapasnek inyaplagda iti dalan; ket dagiti dadduma nagnada iti sangoanan, ket dagiti sabsabali simmurotda, nga iyikikkisda, “Hosanna iti Anak ni David! bendito ti umay iti nagan ti Apo! Hosanna idiay kangatoan!” Mateo 21:9. Ti kabusor rinirina dagidi Fariseo, ket kinayatda a babalawen koma ni Jesus dagiti adalanna. Ngem kinunana kadakuada, “No dagitoy agulimekda koma dagiti bato agikkisdanto.” Lucas 19:40. Ti padto ni Zacarias 9:9 masapul a matungpal; nupay kasta dagiti adalan naipanda iti nakaro a pannakauppapay. Iti sumagmamano nga aldaw sinurotda ni Jesus idiay Calvario, ket naimatanganda nga agdardara ken naiparabaw iti nadawel a krus. Nasaksianda ti nautut nga ipapatayna ken pannakaipaiddana iti tanem. Dagiti puspusoda naimameg iti ladingit; dagiti inururayda awan a pulos ti natungpal, ket dagiti inanamada naisangkapatayda met ken Jesus. Ngem idi bimmangon iti tanem ket nagparang kadagiti agladladingit nga adalan, nagbiag manen dagiti inanamada. Isut nasarakanda manen.

Nakitak a ti pannakauppapay dagiti mamati iti yaay ti Apo idi 1844 saan a pumada iti pannakauppapay dagidi immuna nga adalan. Natungpal ti padto kadagiti damag ti umuna ken maikadua nga angel. Naitedda iti apagisu a panawen ket naaramidda ti trabajo a nangisangratan ti Dios kadakuada. [266]

Sabali Pay a Panglawlawag

Naipakita kaniak ti ngayangay ti amin a langit iti mapaspasamak nga aramid ditoy daga. Binilinan ni Jesus ti maysa a mannakabalin nga angel a bumaba a mangpablaak kadagiti agnaed iti daga nga agsagsagana iti maikadua a panagparangna. Idi a pimmanaw ti angel iti sangoanan ni Jesus idiay langit, napan iti unana ti nakapalpalalo ti rangrang ken dayagna a lawag. Naibaga kaniak a ti misionna isu ti manglawag iti daga iti dayagna ken mangpablaak iti tao iti umay a pungtot ti Dios. Aduda dagiti immawat iti lawag. Dadduma kadagitoy kasla nasolemneda, idinto a dagiti dadduma naragsak ken naparugsoda. Amin dagiti immawat iti lawag inkitada dagiti matmatada idiay langit, ket indaydayawda ti Dios. Nupay no isut naited kadagiti isuamin, dagiti dadduma immayda laeng iti influensiana, ngem dida impapuso ti panangawatda. Adu dagiti napno iti rurod. Dagiti ministro ken tattao kimmanunongda kadagiti nadangkes ket sinupringda a sipipigsa ti lawag nga inted ti mannakabalin nga angel. Ngem amin dagiti immawat pimmanawda iti lubong ket nadekket ti panagkaykaysada iti maysa ken maysa.

Naringgoran unay ni Satanas ken dagiti angelna a mangayayo kadagiti isisip dagiti kas ti kaadu ti mabalinda nga ayaywen tapno dida koma awaten ti lawag. Ti bunggoy a di immawat iti lawag nabatida iti sipnget. Nakitak ti angel ti Dios a mangsipsiput iti nauneg a ngayangay dagiti agkunkuna a tattao ti Dios, ta ilanlanadna ti kababalin a pinatanayda idi a ti damag a naggaput langit isut maiparang kadakuada. Ket idinto ta adu unay idi dagiti agkunkuna nga agayat ken Jesus pumanawda manipud iti damag a napakuyogan iti umsi, uyaw, ken gura, maysa nga angel nga adda papel iti imana insuratna [267] ti nakababain a nailanad. Napno ti dagup ti langit iti gura gapu iti kasta a panangibabain ken Jesus nga inaramid dagiti agkunkuna a pasurotna.

Nakitak ti pannakauppapay digidi matalek a tattao, idi a dida nakita ti Apoda iti kanito nga inururayda. Isut panggep ti Dios idi a mailemmeng ti masakbayan ken maipan dagiti tattaona iti umisu a panangikeddengda. No di maikasaba ti maitudtudo a panawen ti maikadua a yaay ni Cristo, ti aramid nga ingakat ti Dios di koma naaramid. Inturturong ni Satanas dagiti adu iti adayu unay a masakbayan a pakaaramidan dagiti mapaspasamak nga adda pannakaisilpona iti panangokom ken ti panagpatingga ti pannakabalin a maisalakan. Isut nasken idi a maipan dagiti tattao iti naganetget a panangsapulda iti agdama a panagsagsaganada.

Iti panaglabas ti panawen, dagiti saan nga immawat a naananay iti lawag ti angel timmiponda kadagidi nangumsi iti damag, ket inuyuyawda dagiti nauppapay a tattao. Insurat dagiti angel ti kasasaad dagidi agkunkuna a sumursurotda ken Cristo. Ti ilalabas ti naitudo a panawen sinubok ken sinuotna ida, ket adu unay dagiti naikabil iti timbengan ket nasarakanda nga agkurang. Napigsa ti panangipukkawda a Cristianoda, ngem iti intunggal punto dida nasurot ni Cristo. Nagragsak ni Satanas iti kasasaad dagiti agkunkuna a pasurot ni Jesus. Addada idi iti silona. Naiturongnan ti kaadduan a pumanaw iti nailet a dalan, ket padpadasenda idi ti umuli idiay langit iti sabali a pamayan. Nakita dagiti angel dagiti nadalus ken nasantoan a nailaok kadagiti managbasol idiay Sion ken kadagiti managayat iti lubong a managinsisingpet. Sinipsiputanda dagiti napudno nga ad-adalan ni Jesus; ngem dagiti narugit akakaranda dagiti nasantoan. Dagidi sumsumged kadagiti puspusoda ti napudot a tarigagay a makakita ken Jesus pinaritan ida dagiti kakabsatda nga agkunkuna a mamatida tapno dida isasao ti yaayna. Miningmingan dagiti angel ti [268] buya ket nakipagriknada kadagiti natda a nagayat iti panagparang ti Apoda.

Sabali manen nga angel ti nabilinan a bumaba iti daga. Inkabil ni Jesus ti maysa a pagsurat iti imana, ket iti kasta immay iti daga, ket nagikkis, “Narba, narba ti Babilonia.” Apoc. 18:2. Idin nakitak dagiti nauppapay nga intangadda manen dagiti matmatada sadi langit, a kumitkitada a sipapammati ken siinanama iti panagparang ti Apoda. Ngem adu dagiti kasla agtaengda iti nasadut a kasasaad, a kasla matmaturogda; nupay kasta nakitak ti lemma ti nauneg a ladingit kadagiti ruprupada. Nakita dagiti nauppapay kadagiti Sursurat nga addada iti panawen ti panagururay, ket masapul nga agurayda a siaanus iti pannakatungpal ti sirmata. Ti met la pumada a pangpaneknek a nangiturong kadakuada a kumita iti Apoda idi 1843, isu met la ti mangiturong kadakuada a manguray Kenkuana idi 1844. Nupay kasta nakitak dagiti kaadduan nga awan kadakuada ti saet ti pammatida idi 1843. Ti pannakauppapayda pinalamiisanna ti pammatida.

Idi a dagiti tattao ti Dios nagmaymaysada idi pukkaw ti maikadua nga angel, dagiti nailangitan a buyot sinipsiputanda iti nauneg a ngayangay ti maibunga ti damag. Nakitada nga adu dagidi mangnagnagan kadakuada a Cristiano nga inuyuyaw ken inumumsida dagiti nauppapay. Idi a nagtinnag kadagiti nauyaw a bibigda dagiti sasao, “Dikay pay met la napan idiay ngato!” maysa nga angel insuratna ida. Kinuna ti angel, “Ti Dios ti rabrabankenda.” Naitudo manen kaniak ti pumada a basol a naaramid idi ugma. Naipanen ni Elias idiay langit, ket ti kagayna naiparabaw ken ni Eliseo. Idin dagiti dakes nga agtutubo, a nasursurroanda kadagiti nagannak kadakuada a mangumumsi iti tao ti Dios, sinurotda ni Eliseo, ket inyikikkisda nga inuvaw, “Sumang-atka, pulinangnang; sumang-atka, pulinangnang.” Iti kasta a panangababi iti adipen ti Dios, ti [269] Dios ti maababida ket naited a dagus idiay ti dusada. Kasta met, dagidiay a nangrabrabak ken nangumsi iti kapanunutan nga ipapan idiay langit dagiti sasanto, isuntot masarungkaran iti rurod ti Dios, ket maipakitanto a saan a bassit a banag ti mangipabpababa iti Namarsua.

Nabilinan manen dagiti sabsabali nga angel a tumayab a napardas a mangpabileg ken mangpabiag iti agkapkapsut a pammati dagiti tattaona ken mangisagana kadakuada nga umawat iti damag ti maikadua nga angel ken iti nasken a tignay a maaramiden iti madaras idiay langit. Nakitak dagitoy nga angel nga umawatda iti dakkel a pannakabalin ken lawag ken Jesus ket agpardasda a tumayab iti daga a mangtungpal iti naipakumit kadakuada a tumulong iti maikadua nga angel iti aramidna. Nagsilnag ti dakkel a lawag kadagiti tattao ti Dios idi a dagiti angel nagikkisda, “Adtoy ti novio: rummuarkayo a sumabet Kenkuana.” Idin nakitak dagidi nauppapay a timmakder ket tinunusanda ti maikadua nga angel a nangiwarragawag, “Adtoy ti novio: rummuarkayo a sumabet Kenkuana.” Ti lawag a naggapu kadagiti angel simrek iti sadinoman a yan ti sipnget. Pinadas ni Satanas ken dagiti angelna a tipden ti panagsaknap daytoy a lawag tapno dina maaramid ti naisangrat a bungana. Nakisuppiatda kadagiti angel a naggaput langit, nga imbagbagada kadakuada nga inulbod ti Dios dagiti tattao, ket uray pay maaramat ti amin a lawag ken pannakabalinda dida maaramid a ti lubong patienna nga umayen ni Cristo. Ngem uray pay ni Satanas impingetna ti panangbangenna iti dalan ken ti panangyadayuna kadagiti isisip dagiti tattao iti lawag, intuloy laeng dagiti angel ti Dios iti aramidda.

Nagparang a naragsak unay dagidi immawat iti lawag. Sititibkerda a kumitkita sadi langit ken mailiwda iti panagparang ni Jesus. Dadduma agsangsangit ken agkarkararagda iti dakkel a pannakariribuk. Kasla dagiti matmatada naiturong kadakuada met laeng, ket dida [270] maitured iti kumita iti ngato. Ti lawag a naggaput langit pinaksiatna ti sipnget kadakuada. ket dagiti matmatada, a naiturong la kadakuada idi a sililiday, inkitadan iti ngato, ket imparangda metten ti panagyaman ken nasantoan a ragsak. Ni Jesus ken dagiti nailangitan a buyot kimmitada nga immanamong kadagiti matalek ken agururay a tattao.

Dagidi di immawat ken simmuppiat iti lawag ti damag ti umuna nga angel, napukawda ti lawag ti maikaddua, ket dida nagungunaan iti pannakabalin ken lawag a naaramat iti damag, “Adtoy ti Novio.” Timmallikud ni Jesus kadakuada a sirurupanget; ta isut inababi ken inumumsida. Dagiti immawat iti damag nabungonda iti maysa nga ulep ti gloria. Nagbutengda unay a mangpagura iti Dios, ket nagurayda ken nagsalukagda ken nagkararagda tapno maammoanda koma ti pagayatanna. Nakitak ni Satanas ken dagiti angelna a mangsapsapul iti pannakaiserra daytoy nadiosan a lawag kadagiti tattao ti Dios; ngem no la ket no dagiti agururay pagragsakanda ti silaw ket dagiti matmatada dida maikita iti daga no di ket ken Cristo, awan ti pannakabalin ni Satanas a manglapped kadakuada kadagiti napateg a rayrayna. Ti damag a naited manipud langit pinarurodna ni Satanas ken dagiti angelna, ket inturongda dagiti agkunkuna nga ayayatenda ni Jesus, ngem inumsida ti yaayna, nga uyuyawen ken katkatawaanda dagiti naannugot ken managtalek a tattao. Ngem ti maysa nga angel naipatanganna tunggal lais, tunggal uyaw, tunggal kinadakes nga inawat dagiti tattao ti Dios kadagiti sinan-kakabsatda.

Adudan dagiti nangitag-ay kadagiti timtimekda a nagikkis, “Adtoy ti Novio!” ket pinanawanda dagiti kakabsatda a di nangayat iti panagsubli ni Jesus, ken dida ipalubos ida a mamatida iti maikadua a panagparangna. Nakitak ni Jesus nga intallikudna ti rupana kadagiti di immawat ken nanguyaw iti panagsublina, ket binilinna [271] dagiti angelna nga ipanawda dagiti tattao kadagidiay a narugit, di la ket ta uray isuda marugitanda. Dagidi nagtulnog iti damag nagtakderda a nawayaan ken nagkaykaysa. Maysa a nasantoan a lawag ti nagsilnag kadakuada. Tinallikudanda ti lubong, insacrificioda dagiti naidagaan a pagngayangayanda, inidianda dagiti naidagaan a sanikuada, ket inturongda ti nagagar a panagkitada sadi langit, nga ururayenda ti ayayatenda a Mangispal kadakuada. Nasantoan a lawag ti nagranniag kadagiti rupada, a mangibaga iti talna ken ragsak nga adda iti unegda. Binilin ni Jesus dagiti angelna a mapanda a mangpapigsa kadakuada, ta ti oras ti pannakasuotda umasidegen. Nakitak a dagitoy nga agururay saanda pay la a nasubok a kas ti karbenganda. Saanda pay la a nawayaan kadagiti riro. Ket nakitak ti kinaasi ken kinaayat ti Dios iti panangibaonna iti maysa a pablaak kadagiti tattao ti daga, ken nadumaduma a damdamag a mangiturong kadakuada iti napasnek a panangsukimat iti puso ken panangadal kadagiti Sursurat tapno mawayaanda kadagiti riro a naidanon kadakuada a naggapu kadagiti pagano ken kumappon iti papa. Gapu kadagitoy a damdamag ipipan ti Dios dagiti tattaona iti daydiay pakabalinanna nga agtrabajo iti dakdakkel a pannakabalin nga agpaay kadakuada ken pakasalimetmetanda met kadagiti amin a bilbilinna. [272]

Ti Santuario

Naipakita kaniak ti nadagsen a pannakauppapay dagiti tattao ti Dios a dida nakita ni Jesus iti daydi kanito a pananginanamada Kenkuana. Dida ammo idi no apay a ti Mangisalakanda saan nga immay; ta dida met nakita ti pammaneknek a ti naimpadtoan a panawen dipay nagpatingga. Kinuna ti angel, “Di kadi natungpal ti Sao ti Dios? Di kadi tinungpal ti Dios dagiti karkarina? Saan man; tinungpalna amin nga inkarina. Timmakder ni Jesus ket pinunitanna ti ruangan ti kasantoan a disso ket simrek a mangdalus iti santuario. Amin dagiti aguray a siaanus maawatandanto ti palimed. Nagriro ti tao; ngem awan ti aniaman a pagkibaltangan ti paset ti Dios. Naaramid amin dagiti inkari ti Dios; ngem nagriro ti tao a namati a ti daga isu ti santuario a madalusan iti pagpatinggaan dagiti panawen ti padto. Daydiay inururay ti tao, saan a ti kari ti Dios, isu ti nagkibaltang.”

Imbaon ni Jesus dagiti angel a mangiturong kadagiti isip dagiti nauppapay iti kasantoan a disso a napananna a mangdalus iti santuario ken mangaramid iti naisangsangayan a panangikappia iti Israel. Imbaga ni Jesus kadagiti angel nga amin dagiti makasarak Kenkuana maawatanda koma ti aramid a masapul a tamingenna. Nakitaka no adda ni Jesus idiay kasantoan a disso isut mayasawa iti Baro a Jerusalem; ket kalpasan ti pannakatungpal ti aramidna iti kasantoan, bumaban ditoy daga iti naarian a pannakabalin ket alaenna Kenkuana met laeng dagiti napateg a tattao a naguray a siaanus iti panagsublina.

Naipakita kaniak no ania ti naaramid idiay langit idi nagturpos dagiti panawen a naipadto idi 1844. Idi a naipatingga ni Jesus ti panagministrona iti nasantoan a disso ken sinerraanna ti ruangan dayta a siled, nagtinnag [273] ti dakkel a sipnget kadagiti nakangngeg ket dida inawat ti damag ti yaayna, ket nailingeddan Kenkuana. Idin nagarruat ni Jesus kadagiti napateg a kawwes. Iti aglawlaw ti gayadan ti kawwesna adda maysa a campanilla ken granada, maysa a campanilla ken granada. Maysa a pectoral a narikut ti pannakaaramidna ti naibitin kadagiti abagana. Idi a naggaraw daytoy agrimat a kas diamante, adda dagiti dadakkel a letletra a kasla nagnagan a naisurat wenno naibutik iti pectoral. Iti ulona kasla adda pumadpad iti maysa a balangat. Idi naikabilnan ti amin a kawwesna isut linawlaw dagiti angel, ket iti dumardarang a lugan immallatiw iti las-ud ti maikaddua a bengbeng.

Naibilin kaniakon a matmatak dagiti dua a siled ti nailangitan a santuario. Ti cortina, wenno ruangan, nalukatan, ket naipalubos a sumrekak. Iti umuna a siled nakitak ti candelero a pito ti pagsilawanna, ti altar ti tinapay, ti altar ti incienso, ken ti paginciensoan. Amin dagiti arruaten ditoy a siled kasla kangatoan a balitok ket iyanninawda ti ladawan daydiay sumrek iti disso. Ti cortina a namaglasin kadagiti dua a siled isut nadumaduma a maris ken material, a napintas ti paraigidna a nakaikabilan dagiti ladladawan a naaramat ti balitok a mangitakder kadagiti angel. Naingato ti bengbeng, ket kimmitaak iti maikadua a siled. Nakitak idiay ti maysa nga arka, nga adda langana a kasla kafinoan a balitok. Kas paraigid iti aglawlaw ti ngato ti arka, adda maysa a nakapinpintas ti pannakaaramidna a mangiparang kadagiti balbalangat. Iti uneg ti arka adda taptapi a bato a nakaisuratan dagiti sangapulo a bilbilin.

Dua a nakaayayat a querubin, maysa iti tuggal ungto ti arka, nagtakderda a dagiti payyakda naukrad iti ngato, ket agsinnabatda iti ulo ni Jesus idi nagtakder iti sangoanan ti tugaw ti kaasi. Nagsinnango dagiti ruprupada ket kimmitada iti baba iti arka, nga itakderanda amin dagiti buyot a nailangitan a kumitkita a singanga- [274] yangay iti linteg ti Dios. Iti nagtengngaan dagiti querubin adda maysa a paginciensoan a balitok, ket no dagiti kararag dagiti sasanto maidatonda a sipapammati, dumtengda ken Jesus, Isu idatagna met ida ken Amana, agpangato manipud iti incienso ti maysa nga ulep a nabanglo, nga agparang a kas asuk iti kapipintasan a maris. Iti ngatoen ti disso a nagtakderan ni Jesus, iti sangoanan ti arka, adda nakapalpalalot raniagna a dayag a diak nabalin a mingmingan; nagparang a kasla isut trono ti Dios. Idi a ti incienso ngimmato iti Ama, ti nangayed a dayag immay a naggapu iti trono ni Jesus ket manipud Kenkuana nailawag kadagidiay a nangidaton kadagiti karkararag a kas nasayamusom nga incienso. Nagkaadu unay a lawag ti naisilnag ken Cristo ket inannaraananna ti tugaw ti kaasi, ket ti dakkel a dayag pinunnona ti templo. Diak mabalin a kinita ti makapurar a kinalawag. Awan pagsasao a makasalaysay. Nailabegak ket tinallikudak ti kinadayag ken kinadaeg ti buya.

Naipakita met kaniak ti maysa a santuario ditoy daga nga adda dua a siledna. Pumada met la iti santuario idiay langit, ket naibaga kaniak nga isut ladawan ti nailangitan. Dagiti arruaten ti umuna a siled ti naidagaan a santuario kas met la ti umuna a siled ti nailangitan. Naipangato ti bengbeng, ket kimmitaak iti kasantoan a disso ket nakitak a dagiti aramaten pumada met laeng kadagiti adda iti kasantoan a disso ti nailangitan a santuario. Ti padi nagannong nga agpadpada iti dua a siled ti naidagaan a santuario. Napan nga inaldaw iti umuna a siled, ngem simrek iti kasantoan a disso iti naminpinsan iti maysa a tawen, tapno dalusanna kadagiti basbasol a naipan a natiptipon idiay. Nakitak a ni Jesus nagannong nga agpada kadagiti dua a siled ti nailangitan a santuario. Dagidi papadi simrekda iti naidagaan a santuario nga inkuyogda ti dara ti maysa nga ayup a kas daton nga agpaay iti basol. Simrek ni Cristo iti nailangitan a santuario a ti met la darana ti indatonna. [275] Dagidi naidagaan a papadi nagpatinggada iti annongda idi natayda; ngarud dida nakapagtuloy a nabayag; ngem ni Jesus isut padi iti agnanayon. Babaen kadagiti sacrificio ken datdaton a naiyeg iti naidagaan a santuario, inkabil dagiti annak ti Israel ti pammatida kadagiti kaikarian ti maysa a Mangisalakan nga umay. Ket iti kinasirib ti Dios naited kadatayo dagiti maitudtudo a tamingen itoy nga aramid tapno iti panangammiristayo kadakuada maawatantayo ti aramid ni Jesus idiay nailangitan a santuario.

Idi natay ni Jesus idiay Calvario, nagikkis, “Natungpalen,” ket ti bengbeng ti templo isut napigis a nagkaddua manipud ugato ingganat baba. Daytoy mangipakita idi a dagiti panagannong iti naidagaan a santuario nagpatinggada iti agnanayonen, ket saanen a makisinnarak ti Dios kadagiti papadi iti naidagaan a temploda, tapno awatenna dagiti sacrificioda. Ngarud naibukbuk ti dara ni Jesus, nga Isu met laeng ti mangidaton idiay nailangitan a santuario. Kas ti iseserrek daydi padi iti kasantoan a siled iti maminsan iti makatawen iti naidagaan a santuario, kasta met ni Jesus simrek iti kasantoan a siled ti nailangitan a santuario, idi nagpatingga ti 2300 nga alaldaw ti Daniel 8, idi 1844, tapno tamingenna ti maudi a pannakikappia nga agpaay kadagiti amin a mayat a magungunaan iti panangbabaetna, ket iti kasta madalusan ti santuario. [276]

Damag ti Maikatlo nga Angel[*]

Idi nagturposen ti panagannong ni Jesus iti nasantoan a siled, ket umallatiwen iti kasantoan a siled, ken agtakder iti sangoanan ti arka a nanglas-ud iti linteg ti Dios, imbaonna ti sabali a mannakabalin nga angel nga addaan maikatlo a damag iti lubong. Naikabil iti ima ti angel ti maysa a papel a pergamino, ket idi a bumaba iti daga a napnoan pannakabalin ken dayag, inwarragawagna ti nakabutbuteng a pablaak, a linas-udna ti nakaamamak a panangamames a di pay naited iti tao iti kasakbayanna. Naisangrat daytoy a damag a mamagalluad kadagiti annak ti Dios babaen iti panangiparangna kadakuada ti oras ti sulisog ken ladingit iti masangoananda. Kinuna ti angel, “Maipandanto iti nairut a pannakigubat iti animal ken ti ladawanna. Ti laeng namnamada iti biag nga agnanayon isu ti panagtaengda a natibker. Uray pay no agpeggad dagiti biagda, petpetanda a nairut ti kinapudno.’’ Ipatingga ti damag ti maikatlo nga angel, “Daytoy ti kinaanus dagiti sasanto: adtoy dagiti mangsalsalimetmet kadagiti bilbilin ti Dios ken ti pammati ni Jesus.” Apoc. 14:12. Idi a binaliwanna manen nga insao dagitoy a sao, intudona ti nailangitan a santuario. Dagiti isip dagiti amin nga immawat itoy a kinapudno naiturongda iti kasantoan a siled, isu a pagtaktakderan ni Jesus iti sangoanan ti arka, nga araramidenna ti maudi a panangibabaetna kadagidi pakaipaayan pay la ti kaasi ken kadagidiay a gapu iti dida pannakaammo dida pay la tinungpal ti linteg ti Dios. Daytoy a panangikappia naaramid kadagiti nalinteg a natay a kas met kadagiti sibibiag a nalinteg. Daytoy saklawenna amin a natay a nagtalek ken Cristo, ngem, idinto ta dida met

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[277]

inawat ti lawag maipapan kadagiti bilbilin ti Dios, nagbasolda a dida ammo dagiti iparitna.

Kalpasan ti panangilukat ni Jesus iti ruangan ti ka-santoan a siled, nakita ti lawag ti Sabado, ket dagiti tattao ti Dios nasubokda, kas ti pannakasubok dagiti annak ti Israel idi unana tapno makita no agtungpalda met laeng iti linteg ti Dios. Nakitak ti maikatlo nga angel nga itudtudona sadi ngato, nga ipakpakitana kadagiti nauppapay ti dalan nga agturong iti kasantoan a siled ti nailangitan a santuario. Idi a babaen iti pammati sumrekda iti kasantoan a siled, masarakanda ni Jesus, ket ti inanama ken ragsak mapataud manen kadakuada. Nakitak ida a kumitkita iti malikudan, nga itudtudoda dagiti napasamak iti napalabas, manipud idi pannakaiwarragawag ti maikadua a yaay ni Jesus, ken kabayatan ti kapadasanda inggana ti panaglabas ti 1844. Makitada ti pakailawlawagan ti pannakauppapayda, ket pabilgen manen ida ti rag-o ken kinatalged. Ti maikatlo nga angel sinilnaganna ti napalabas, ti agdama ken ti masakbayan, ket ammoda a ti Dios pudno a sinilnaganna ida babaen iti nakaskasdaaw a panangiturongna.

Naiparang kaniak a dagiti natda simmurotda ken Cristo iti kasantoan a disso ket nakitada ti arka ken ti tugaw ti kaasi, ket nakayawanda iti dayagda. Ni ngarud Jesus ingngatona ti abbong ti arka ket adtoy! dagiti tapi a bato, a nakaisuratan dagiti sangapulo a bilin. Sukimatenda dagiti sibibiag nga oraculo, ngem agsuolida manen a sipipigerger no makitada ti maikapat a bilin kadagiti sangapulo a nasantoan a bilin, a nasilsilnag ti pannakalawagna ngem dagiti sabali a siam, ken linawlaw ti nadayag a lawag. Awan masarakanda idiay a mangibaga kadakuada a ti Panaginana nawaswas, wenno nabalbaliwan a naipan iti umuna nga aldaw ti lawas. Nabasa met la ti bilin a kas idi insao ti timek ti Dios iti nasolemne ken nakabutbuteng a kinadayag idiay bantay, idi a naipagilap ti kimat ken nagawer ti gurrood; [278] isu a kas la idi insurat ti ramayna met laeng kadagiti tapi ta bato: “Kadagiti innem nga aldaw agbannogkanto, ket aramiden amin nga aramidmo: ngem ti maikapito nga aldaw isut Panaginana ni Jehova a Diosmo.” Exodo 20:8, 9. Mapasdaawanda ta makitada ti pannakaaywan dagiti sangapulo a bilin. Makitada a naikabilda iti asideg ni Jehova, a salsalinongan ken salsalakniban ti kinasantona. Makitada nga impayatpayatda ti maikapat a bilin ti linteg, ken sinalimetmetanda ti aldaw a naggapu kadagiti pagano ken kadagiti kimmappon iti papa, a saan ket a ti aldaw a sinantificar ni Jehova. Agpakumbabada iti sangoanan ti Dios ket dung-awanda ti napalabas a panagsalungasingda.

Nakitak ti incienso iti paginciensoan nga agasuk idi a ni Jesus idatonna dagiti panagpudno ken karkararagda ken Amana. Ket idi a nagpangato, ti nasilnag a lawag nagdisso ken Jesus ken ti tugaw ti kaasi; ket dagiti napasnek ken agkarkararag a tattao, a nariribuk gaputta nagsalungasingda iti linteg ti Dios, nabendicionanda, ket dagiti ruprupada nasilnagan iti inanama ken rag-o. Timmiponda iti maikatlo nga angel ket inaramatda met dagiti timekda a mangiwarragawag iti nasolemne a pablaak. Ngem idi damona bassit laeng dagiti immawat; nupay kasta dagiti matalek impatuloyda a sibibileg nga inwarragawag ti damag. Idin nakitak nga adu dagiti umarakup iti damag ti maikatlo nga angel ket indanggayda dagiti timekda kadagidiay nga immuna a nangited iti pablaak, ket pinadayawanda ti Dios babaen iti panangsalimetmetda iti aldaw ti inana a sinantificarna.

Adu kadagiti immawat iti maikatlo a damag awan ti kapadasanda pay kadagiti dua nga immuna a damag. Naawatan ni Satanas daytoy, ket ti dakes a matana naiturong kadakuada tapno abakenna koma ida; ngem ti maikatlo nga angel itudtudona kadakuada ti kasantoan a disso, ket dagiti naaddaanen ti kapadasan kadagiti napalabas a damdamag itudtudoda kadakuada ti dalan nga [279] agturong iti nailangitan a santuario Adu dagiti nakakita iti naananay nga intar ti kinapudno kadagiti damdamag dagiti angel, ket siraragsak nga inawatda ti urnosda, ket sinurotda ni Jesus babaen iti pammati iti nailangitan a santuario. Naiparang kaniak dagitoy a damdamag a kas sinepete kadagiti tattao ti Dios. Dagidiay a nakaawat ken akoenda met ida mailisidanto iti pannakayagus babaen kadagiti adu nga allilaw ni Satanas.

Kalpasan daydi dakkel a pannakaallilaw idi 1844, napalalot kinagaget ni Satanas ken dagiti angelna a mangiwayat kadagiti silo tapno mariribuk ti pammati dagiti agkakaddua. Inaringanna dagiti isisip dagiti tattao a naaddaanen iti kapadasan kadagiti damdamag ken iti langa ti kinaemma. Dadduma intudoda ti masangoanan iti pakatungpalan ti umuna ken maikadua a damag, idinto a dagiti dadduma intudoda ti adayu a napalabas, nga imbagada nga idiayen natungpaldan. Dagitoy nainfluensiaanda dagiti awan padpadas ken agwaliwali ti pammatida. Dadduma sinukimatda ti Biblia tapno makapagtakderda iti pammati a naisalsalumina iti bagi dagiti mamati. Nagragsakan ni Satanas amin dagitoy; ta ammona idi a dagidiay a simmina iti sinepete mabalinna a guyugoyen ida babaen kadagiti nadumaduma a riro ken iturongna ida babaen kadagiti nadumaduma nga angin ti sursuro. Adu kadagidi naiturong iti umuna ken maikadua a damag a naglikudandan ida, ket adda idin panagdadasig ken pannakakusokuso ti dagup ti bagi dagiti mamati.

Idin ti imatangko naipan ken William Miller. Kasla makumikom ken maparukob iti gagar ken pulkok gapu kadagiti tattaona. Ti bunggoy a nagkaykaysa ken nagiinnanay idi 1844 mapukpukawda idin ti ayanayatda, agsisinnuppiatdan iti maysa ken maysa, ket maipandan iti nalamiis, naglikuden a kasasaad. Idi a naimatanganna daytoy, ti ladingit dinadadaelna ti pigsana. Nakitak dagiti pangpangulo nga agsipsiput kenkuana, a sibubutengda di la ket ta awatenna ti damag ti maikatlo nga angel [280] ken dagiti bilbilin ti Dios. Ket idi a kaslattay agsadag iti lawag a naggaput langit, adda idi gakat dagitoy a tattao a mangipanaw iti isipda iti daytoy. Naaramat ti natagitawan nga influensia tapno agtaeng latta iti sipnget ken agpatuloy la ti influensiana kadagidiay a sumuppiat iti pudno. Idi kuan ni William Miller imbayogna ti timekna a maibusor iti lawag a naggaput langit. Dina inawat ti damag a nangilawlawag koma kenkuana ti pannakauppapayna ken nakakitaanna koma ti lawag ken dayag ti napalabas isu a nangpabileg koma kadagiti kumapkapsut a siglatna, nangpasilnag iti inanamana ket naiturong koma a nangpadayaw iti Dios. Nagsanggir iti kinasirib a natagitawan a saan ket nga iti nadiosan; ngem idinto a kimmapsuten iti bagi gapu iti napalalo a panagbannog iti aramid ti Mannursurona ken ti kinalakayna, di unay mapabasol a kas ti pannakapabasol dagidiay a nangyadayu kenkuana iti kinapudno.

No koma no nakita ni William Miller ti lawag ti maikatlo nga angel, nailawlawag koma dagiti adu a banag a nasipnget ken narikut kenkuana. Ngem kasta unay ti panangipakita dagiti kakabsatna iti ayatda kenkuana, nga iti kasta impagarupna a dina mabalin ti makisina kadakuada. Ti pusona agsadag iti kinapudno, ket manen kitaenna dagiti kakabsatna; sumuppiatda kenkuana. Mabalinna kadi ti sumina kadagidiay a nagtakder iti abayna iti pannakaiwarragawag ti yaay ni Jesus? Impagarupna a dagitoy pudnoda a dida kayat a maiwawa.

Impalubos ti Dios a maipan iti babaen ti pannakabalin ni Satanas, ti pagturayan ni patay, ket ilemmengna iti tanem tapno maipanaw kadagidiay a kankanayon a mangyadayu kenkuana iti kinapudno. Nagriro ni Moises idi nganngani sumrek iti Daga a Naikari. Kasta met, nakitak ni William Miller a nagriro idi nganngani sumrek iti nailangitan a Canaan, a ti panangipalubosna a ti influensiana maaramat a maibusor iti pudno. Dagiti dadduma inturongda iti daytoy; dagiti dadduma kasta ti [281] panangipagarupda. Ngem dagiti angel ayaywananda ti na-pateg a tapuk daytoy nga adipen ti Dios, ket isu rummuarto inton agtangguyob ti maudi a trompeta.

*****

Natibker a Pagtakderan

Nakitak ti maysa a bunggoy a nagtakder a nasayaat iti pannakaaywan ken kinatibker a dida kumitkita kadagidiay a mangipanaw kadakuada iti naipasdeken a pammati ti bagi. Kimmita ti Dios a siaanamong kadakuada. Naipakita kaniak ti tallo nga addang—dagiti damdamag ti umuna, maikadua, ken maikatlo nga angel. Kinuna ti kumuykuyog kaniak nga angel, “Ay-ay pay daydiay a manggaraw ti maysa a bloque wenno mangkibur iti maysa nga aspili kadagitoy a damag. Ti nalinteg a pannakaawat kadagitoy a damag isut masapul unay. Ti pakaipatoan dagiti karkararua maibatay iti kita ti pannakaawat kadakuada.” Naipasangoak manen kadagitoy a damdamag, nakitak no kasanot kinapateg ti pinangbayad dagiti tattao ti Dios iti kapadasanda. Isut nagun-odan babaen iti adu a panagsagaba ken nadagsen a salisal. Inturong ti Dios ida a saggabassit, inggana iti naikabilna ida iti natibker, di magaraw a pagtakderan. Nakitak dagiti intunggal maysa nga immasideg iti pagtakderan ken nangusisa iti pamuunna. Dadduma dagdagus a bimmaddekda a siraragsak. Dagiti dadduma inrugida ti agsapul iti pakapilawan ti pamuon. Kayatda koma idi a mapasayaat, ket sa agbalin a naananay pay koma, ta tapno naragragsak pay dagiti tattao. Dadduma bimmabada iti pagtakderan a mangusig kenkuana ken mangibaga a saan a nasayaat ti pannakabangonna. Ngem nakitak a ngan- [282] ngani amin nagtakder a sititibker iti pagtakderan a binagbagaanda dagiti pimmanaw nga isardengda koma dagti daydayengdengda, ta ti Dios isu ti Dakkel a Nangbangon, ket makigubgubatda a maibusor Kenkuana. Binilangda dagiti nakaskasdaaw nga aramid ti Dios, a nangiturong kadakuada iti natibker a pagtakderan ket nagmaymaysada a nangitangad kadagiti matmatada sadi langit ket iti napigsa a timek indaydayawda ti Dios. Daytoy pinariknaanna dagiti dadduma a nagdayengdeng ken pimmanaw iti pagtakderan, ket isuda iti napakumbaba a panagkita nagnada manen a napan iti pagtakderan.

Naitudo manen kaniak ti pannakaiwarragawag ti umuna a yaay ni Cristo. Naibaon ni Juan iti espiritu ken pannakabalin ni Elias a mangisagana iti dalan nga agpaay ken Jesus. Dagidi di immawat iti pammaneknek ni Juan, dida nagungunaan kadagiti insursuro ni Jesus. Ti panangsuppiatda iti damag a mangipadto iti yaayna inkabilna ida iti dida pannakaawat a dagus iti kapigsaan a pammaneknek nga Isu ti Mesias. Inturong ni Satanas dagidi di immawat iti damag ni Juan a napanda pay iti adadayu, ti dida panangawat ken ti panangumsida ken Cristo. Iti panangaramidda iti kastoy inkabilda dagiti bagbagida iti dida nakaawatan iti bendicion idi aldaw ti Pentecostes, isu a nangisuro koma kadakuada iti dalan a mapan iti nailangitan a santuario. Ti pannakapigis ti bengbeng ti templo impakitana a saanen a maawat dagiti sacrificio ken datdaton dagiti Judio. Naidatonen ti dakkel a Sacrificio, ket ti Espiritu Santo a bimmaba idi aldaw ti Pentecostes impanawna dagiti isisip dagiti adalan iti naidagaan a santuario ket impanna iti nailangitan a santuario, isu a simrekan ni Cristo agraman ti darana met laeng, tapno maiparangna kadagiti adalan dagiti pagserbian ti pannakikappia nga inaramidna. Ngem nabaybay-an dagiti Judio iti dakkel unay a sipnget. Napukawda ti amin a lawag a nabalinda koma a nagun-odan iti gakat ti pannakaisalakan, ket nupay kasta nagtalekda [283] kadagiti awanen ti serbina a sacrificio ken daton. Innalan ti nailangitan a santuario ti lugar ti naidagaan a santuario, nupay kasta awan a pulos ti ammoda maipapan iti panagbaliw. Ngarud awan pannakabalinna a magungunaanda idi iti panangibabaet ni Cristo iti kasantoan a disso.

Adu dagiti nakigtot iti inaramid dagiti Judio a dida inawat ken inlansada pay ni Jesus; ket no basaenda ti pakasaritaan ti nakababain a pannakairurumenna, ipagarupda nga ayayatenda, ket inlibak a kas ti inaramid ni Pedro, wenno inlansa a kas kadagidi Judio. Ngem ti Dios a makabasa kadagiti puspuso dagiti amin, impanna ti pannakasubok dayta nga ayat ken Jesus nga impagpagarupda nga adda kadakuada. Nauneg ti ngayangay ti amin a langit idi imimatanganna no kasano ti pannakaawat ti umuna a damag ti angel. Ngem adu kadagidi agkunkuna nga ayayatenda ni Jesus, ket nagarubos pay dagiti luluada idi binasada ti pakasaritaan ti krus, inumsida ti naimbag a damag ti yaayna. Lugar koma nga inawatda a siraragsak ti damag, imbagada ketdi nga isut maysa nga allilaw. Ginurada dagidi agayat iti panagparangna ket pinagtalawda ida kadagiti igiglesiada. Dagidi di immawat iti umuna a damag, dida nagungunaan iti maikadua; uray pay ti ikkis iti tengnga ti rabii, isu a nangisagana koma kadakuada a sumrek a maikuyog ken Cristo babaen iti pammati iti kasantoan a disso iti nailangitan a santuario. Ket gapu ta dida inawat dagiti dua nga umuna a damag, kasta unay ti pannakakudrep ti panagawatda a dida pulos nakita ti lawag ti damag ti maikatlo nga angel, a mangipakita iti dalan nga agturong iti kasantoan a disso. Nakitak a kas ti panangilansa dagiti Judio ken Jesus, kasta met ti panangilansa dagiti igiglesia kadagi-toy a damdamag, ket iti kasta awan ti pannakaammoda iti dalan nga agturong iti kasantoan a disso, ket awan met ti pannakagungunada iti panangibabaet ni Jesus idiay. Kas kadagidi Judio, nga indatonda dagiti awan serserbina a sacrificio, idatdatonda dagiti awan serserbina [284] a kararag iti siled a pinanawan ni Jesus; ket ni Satanas, a maragsakan itoy nga allilaw, agparang nga adda galadna a nareligionan, ket iturongna dagiti isip dagitoy nga agkunkuna a Cristianoda kenkuana met laeng, nga aramidenna a sipapannakabalin dagiti pagilasinan ken ulbod a datdatlag, tapno mapairut ti panangsilona kadakuada. Dadduma allilawenna ida iti maysa a pamayan, dagiti dadduma iti sabali. Adda dagiti nadumaduma nga allilaw nga insaganana a manginfluensia kadagiti nadumaduma nga isisip. Dadduma makigtotda iti maysa nga allilaw nupay no silalaka nga awatenda ti sabali. Dadduma allilawen ni Satanas iti Espiritualismo. Agparang met a kas angel ti lawag ket isaknapna ti influensiana iti sadinoman babaen kadagiti saan a pudno a reformacion. Agragragsak dagiti iglesia, ipagpagarupda a nakaskasdaaw ti panagtrabajo ti Dios kadakuada, idinto nga isut aramid ti sabali nga espiritu. Agpatingganto ti pannakagungun ket ti lubong ken ti iglesia apandanto iti dakdakes a kasasaad ngem iti kasakbayan.

Nakitak nga adda napudno nga annak ti Dios kadagiti agkunkuna nga Adventista ken kadagiti natnag nga iglesia, ket kasakbayan ti pannakaibukbuk dagiti saplit, maayabandanto a pumanaw dagiti ministro ken tattao Kadagiti iglesiada ket awatendanto a siraragsk ti damag. Ammo ni Satanas daytoy ket sakbay a maited ti napigsa nga ikkis ti maikatlo nga angel, aramidennanto ti pannakagungun kadagiti nadumaduma a bungbunggoy ti iglesia, ta tapno dagidiay a di immawat iti kinapudno panunutenda nga adda ti Dios kadakuada. Manginanama a maallilawna dagiti napudno ken maiturongna ida a mamati nga agtartrabajo pay la ti Dios kadagiti iglesiada. Ngem agsilnagto ti lawag, ket. amin dagiti napudno panawandanto dagiti natnag nga iglesia, ket makipagtakderdanto kadagiti natda. [285]

Espiritualismo

Naiparang kaniak daydi allilaw maipapan iti panag-tugtog, ket nakitak a ni Satanas adda pannakabalinna a mangiparang iti sangoanantayo kadagiti langa a kaslattay isuda dagiti kakabagian ken gagayyemtayo a matmaturog ken Jesus Kasla maiparangto a dagiti agpakita awan sabali no di met la dagiti kakabagian wenno gagayyemtayo, a dagiti sasao nga insaoda idi sibibiagda pay ditoy, isuda a mabigbigtayo, ti isaodanto, ket ti met la tono ti timekda idi sibibiagda pay ditoy ti maaramatto. Amin dagitoy ti mangallilawto iti lubong ken mangsilo kadakuada tapno mamatida itoy nga allilaw.

Nakitak a masapul dagiti sasanto ti naananay a pannakaammoda koma iti agdama a kinapudno, a masapul pagtakderanda dagiti Sursurat. Masapul a maawatanda ti kasasaad dagiti natay; ta dagiti espiritu dagiti demonio agparangdanto pay kadakuada, nga ibagbagada nga isudat kakabagian wenno gagayyem, a mangiuarang kadakuada kadagiti sursuro nga awan iti Biblia. Aramidendanto ti amin a mabalinda a mangpataud iti pannakipagrikna ket agipakitadanto kadagiti milagro iti sangoananda a pang-paneknek kadagiti sasawenda. Masapul a makasagana dagiti tattao ti Dios tapno masarangetda dagitoy nga espiritu iti pannakaaramat ti kinapudno ti Biblia a dagiti natay dida ammo ti aniaman, ket dagidiay nga agparang isudat espiritu dagiti demonio.

Masapul nga usigentay a naimbag ti pamuon ti inanamatayo, ta masapul nga ammotayo ti gapuna manipud kadagiti Sursurat. Agsaknapto daytoy nga ulbod, ket masapul a gubatentayo a rupanrupa; ket malaksid no nakasaganatayo, masilloan ken maabaktayto Ngem no aramidentay ti amin a mabalintayo tapno makasaganatay iti gubat nga adda iti sangoanantayo, aramidento met ti Dios ti pasetna, ket ti mannakabalin-amin a [286] takkiagna ti mangsalaknibto kadatayo. Nadardarasto ti pannakaibaon ti maysa nga angel ti dayag a mangaramid iti maysa a bangen iti aglawlaw dagiti matalek a kararua, ngem ti pannakaallilaw ken pannakakayawda kadagiti ulbod a datdatlag ni Satanas.

Nakitak ti kinapardas ti panagsaknap daytoy nga allilaw. Maysa nga intar ti luglugan ti naipakita kaniak, nga agtaray a kas ti kapardas ti kimat. Imbilin kaniak ti angel a kumitaak a siaannad. Intaengko dagiti matak kadagiti lugan. Kasla naglugan ti dagup ti lubong. Sana impakita kaniak ti mangiturturong, maysa a nataer, nasayaat ti takderna a lalaki isu a kitkitaen ken pagrukbaban dagiti amin a naglugan. Narangaak ket sinaludsudko iti kumuykuyog kaniak nga angel no siasino daydiay. Kinunana, “Ni Satanas. Isut mangiturturong, iti langa ti maysa nga angel ti lawag. Pinagbalinna a kayaw ti amin a lubong. Naipanda amin iti napigsa nga allilaw, tapno patienda ti tiri tapno madusaanda. Ti sunona, ti kangatoan iti urnos a sumaruno kenkuana, isu ti ingenierona, ket dagiti dadduma kadagiti sunona maaramatda kadagiti nadumaduma a pagsaadan ti pakasapulanna kadakuada, ket isuda amin agtarayda iti kapardas ti kimat iti pakapukawan.”

Sinaludsudko iti angel no awan ti nabati. Imbilinna a kumitaak iti sabali a turong, ket nakitak ti sabali a bunggoy nga agbanbaniaga iti akikid a desdes. Kasla natibker ti panagtutunosda amin iti kinapudno. Kasla nabannog ti langa daytoy a bassit a bunggoy, a kasla naglabasda iti nadagsen a pannakasuot ken pannakisalisal. Ket kasla nagparang a kasingsingising ti init iti likudan ti ulep ket nagsilnag kadagiti rupada, a nakaigapu iti ragsakda a kasla ngannganida magun-odan dagiti panagballigida.

Nakitak nga inikkan ti Apo ti gundaway ti lubong a makasukal iti silo. Daytoy a banag isut makaanayen a mangpaneknek iti Cristiano no koma no awanen ti [287] sabali; awan ti naggiddiatan ti napateg ken ti nalaad. Ni Thomas Paine a ti bangkayna nagbalinen a tapuk, isu a maayabanto kalpasan ti sangaribu a tawen, iti maikadua a panagungar, tapno awatenna ti gungunana, ket lakamennanto ti maikadua nga ipapatay, isut iparang ni Satanas a kasla addan idiay langit ket nangato ti nakaitan-okanna idiay. Inaramat ni Satanas idi adda ditoy daga, kas ti nabalinna, ket ita araramidenna met ti pumada nga aramid babaen ti panangibagbagana a ni Thomas Paine kasta unay ti pannakaitan-ok ken pannakapadayawna idiay langit; ket kas ti panangisursuro daytoy idi adda ditoy daga, kasta met ti panangiparang ni Satanas a panangisursurona idiay langit. Ket dagiti dadduma a nakigtot iti panagbiag ken ipapatayna, ken dagiti narugit nga insursurona idi sibibiag pay ditoy daga, itan sumukoda a paisuro kenkuana—maysa kadagiti kadadaksan ken karugitan a tao, maysa a nangumsi iti Dios ken ti lintegna.

Daydiay nga isut ama ti ulbod, bulseken ken allilawenna ti lubong babaen iti panangibaonna kadagiti angelna nga agsao kas suno dagidi apostol, ken mangiparang a suppiatenda ti imbaga ti Espiritu Santo kadakuada idi addada ditoy daga. Dagitoy naulbod nga angel aramidenda a dagiti apostol dadaelenda dagidi sigud nga insursuroda ket kunada a nalaokanda iti riro. Iti pannakaaramidna iti kastoy, agragsak ni Satanas a mangipan kadagiti agkunkuna a Cristiano ken ti amin a lubong a pagduaduaanda ti isuro ti Sao ti Dios. Dayta nasantoan a Libro maibangen iti pagnaanna ket dadaelenna dagiti gakatna; ngarud iturongna dagiti tattao nga agduadua iti nadiosan a naggapuan ti Biblia. Iti kasta ipatakderna ni awan pammatina a Thomas Paine nga idi natay isut naipan idiay langit, ket isut timmipon kadagiti nasantoan nga apostol a ginurgurana idi sibibiag pay ditoy daga, ket asikassoenda ti pannakaisuro ti lubong.

Ited ni Satanas iti tunggal maysa kadagiti angelna [288] ti pasetna nga aramiden. Bagbagaanna ida liga agsikapda, naarte, ken nalaingda. Sursurroanna dagiti dadduma nga aramidenda ti paset dagiti apostol ket agsaoda a para kadakuada, idinto a dagiti dadduma sursurroanna ida a mangaramid iti paset dagiti di mamati ken dakes a tattao a natay nga inludlunodda ti Dios, ngem itan agparangda a kasda la religioso unay. Awan ti naggiddiatan dagiti kasasantoan nga apostol ken dagiti kadadaksan nga awan pammatida. Agpadpada nga isuroda ti maymaysa a banag. Saan a vale uray siasino ti pagsawan ni Satanas, no la ket no maaramid ti panggepna. Asideg ti pannakaidinnana ken ni Paine idi adda ditoy daga, a tinultulonganna iti aramidna, ket nalaka ngarud kenkuana ti pannakaammona kadagiti sinasao ken insursurat daydiay nagserserbi kenkuana a simamatalek ken nangaramid kadagiti panggepna a situtudio unay. Ni Satanas ti nangidictar kadagiti adu a sinursuratan ni Paine, ket isut nalaka met a banag ti panangidictarna met kadagiti rikrikna babaen kadagiti angelna ita, ket agparang a kasla naggapuda ken ni Thomas Paine. Daytoy ti kangatoan nga aramid ni Satanas. Amin daytoy a sursuro, a maibagbaga a naggapu kadagiti apostol ken sasanto a kas met kadagiti dakes a tattao a na tay, aggapu iti natarus iti nasatanasan a kinadayagna.

Ti kinapudno a ni Satanas kunana a ti maysa a kasta unay ti panangayayatna, ken kasta unay ti kinaananay ti pananggurana iti Dios, adda ita a kaddua dagiti apostol ken angel ti gloria, makaanayen a manglukat iti bengbeng kadagiti amin nga isisip ken mangiparang kadakuada iti nasipnget nga aramid a nakaskasdaaw ni Satanas. Daytoy ti kaipapanan ti sasawenna iti lubong ken kadagiti di mamati, “Uray kasano ti kinadakesyo, uray kasano kadakkel ti pammatiyo wenno diyo panamati iti Dios wenno iti Biblia, agbiagkayo a kas ti kayatyo, ti langit isut pagtaenganyonto ta dagiti amin ammoda a no ni Thomas Paine adda idiay langit, [289] ken kasta unay ti pannakaitan-okna, uray isuda seguro a mapandanto met idiay.” Nalawag unay daytoy nga amin makitada no kayatda. Araramiden ni Satanas, babaen dagiti tattao a kas ken Thomas Paine, ti pinadpadasna nga aramiden nanipud pay pannakatnagna. Babaen iti pannakabalin ken naulbod a datdatlagna, daddadaelenna ti pamuon ti inanama ti Cristiano ken mangiddep iti init a manglawag iti akikid a dalan nga agpalangit. Aramidenna a ti lubong mamati a ti Biblia saan a naipaltiing, a saan a nasaysayaat ngem iti maysa a libro ti sarsarita, idinto nga itandudona ti maysa a banag a mangala iti lugarna: dagiti panagparang dagiti espiritu.

Adtoy ti kalasugan a naiturong la kenkuana, iti pannengngelna, ket mabalinna nga aramiden a ti lubong mamati kas ti pagayatanna. Ti libro a mangokomto kenkuana ken dagiti pasurotna, ikabilna iti sipnget, isu a kayatna a pakaikabilanna. Ti Mangisalakan ti lubong iparang ni Satanas a saan a nangatngato ngem ti maysa a sapasap a tao; ket kas kadagidi nagbantay a Romano iti tanem ni Jesus insaknapda ti naulbod a damag nga inkabil dagiti panguloen dagiti papadi ken panglakayen iti ngiwatda, kastanto met ti sasawen ken iparang dagiti nakakaasi ken naallilaw a pasurot dagiti agkunkuna a panagparang dagiti espiritu nga awan ti kinapudno ti milagro maipapan iti pannakayanak, ipapatay, ken panagungar ti Mangisalakan. Kalpasan ti panangiwalinda ken Jesus, influensiaanda ti lubong a kumita kadakuada, ken kadagiti milagro ken naulbod a datdatlagda, isuda, a kas ti kunada, adayu nga atiwenda dagiti inaramid ni Cristo. Iti kasta ti lubong naala iti silo ken naduaya iti rikna nga awan peggad, a dida sapulen ti nakabutbuteng a pannakaallilawda inggana iti pannakaibukbuk dagiti pito a maudi a saplit. Aggarakgak ni Satanas ta makitana a kasta unay nagsayaat ti panagrangay ti gakatna ket ti dagup ti lubong isut naala iti silona. [290]

Kinaagum

Nakitak a binilin ni Satanas dagiti angelna nga ipakatda dagiti siloda a nangnangruna kadagidiay nga agururay iti maikadua a panagparang ni Cristo ken mangsalsalimetmet kadagiti amin a bilbilin ti Dios. Imbaga ni Satanas kadagiti angelna a matmaturog dagiti iglesia. Nayonanna ti pannakabalin ken naulbodan a datdatlagna ket mabalinna a tenglen ida. “Ngem,” kinunana, “ti sekta dagiti agngilngilin ti Sabado guraentay ida; kankanayon nga agtrabajoda a maibusor kadatayo, ken mangalalada kadagiti pasurottayo, tapno salimetmetanda ti makarurod a linteg ti Dios. Inkayo, aramidenyo dagiti addaan kadagiti daga ken kuarta tapno mabartekda kadagiti adu a pakaringgoranda. No la ket maaramidtayo nga ikabilda dagiti pagngayangayanda kadagitoy a banag, maalatay pay la ida. Uray ania ti ibagbagada a patpatienda, no la ket no maaramidtayo a pakaringgoranda nga adadda ti kuarta ngem ti panagrang-ay ti pagarian ni Cristo wenno pannakaisaknap dagiti pudno a kagurguratayo. Iparangyo ti lubong kadakuada iti kangayangayan a panagkita tapno ayayaten ken isut ipangpangrunada. Masapul a paaddaentay dagiti amin a pamuspusan a pakabalinantay a mangtengngel kadakuada. No kasano kaadu ti aramiden dagiti sumursurot ken Cristo iti panagserbida Kenkuana, kastanto met kadakkel ti pannakadanar ti pagariantayo babaen iti pannakaalada kadagiti pasurottayo. No aramidenda ti gimgimong kadagiti nadumaduma a luglugar, agpeggadtayo. Ngarud agsalukagtayo. Mangpataudkayo iti riribuk ken gulogulo no mabalin. Dadaelenyo ti panagayatda iti maysa ken maysa. Pakapsuten ken pakapuyenyo dagiti ministroda; ta kagurguratay ida. Mangiparangkayo iti tunggal maawat a pambar kadagiti addaan sanikua, di la ket ta agitedda. Tenglenyo dagiti banbanag ti kuarta no mabalinyo, ket ipanyo dagiti ministroda iti panagkurang ken rigat. [291] Daytoyto ti mangpakapsut iti tured ken ganetgetda. Pakigubatanyo tunggal bassit a banag. Pagbalinenyo a ti kinaagum ken ti ayat kadagiti naidagaan a sanikua dagiti kadakkelan nga ayayo ti kababalinda. No la ket no dagitoy nga ayayo ti agari, ti pannakaisalakan ken ti parabur addadanto iti likudan. Idarisonyo tunggal manggargari a banag kadakuada, ket pudno a kukuatayto ida. Ket saan laeng a ti pannakasegurotay kadakuada, no di ket ti makarurod nga influensiada dinto maaramat a mangiturong kadagiti sabsabali sadi langit. No adda man makaitured a mangted, ikabilyo kadakuada ti makarurod a rikna, tapno bassit laeng ti mailed.”

Nakitak a nasayaat ti panangannurot ni Satanas iti gakatna. No dagiti adipen ti Dios mangdutokda kadagiti gimong, ni Satanas agraman dagiti angelna addada met idiay a manglapped iti aramid Kankanayon nga agikabil kadagiti singasing kadagiti isisip dagiti tattao ti Dios. Iturongna dagiti dadduma iti maysa a dalan ket dagiti dadduma iti sabali, a kankanayon nga itudtudona dagiti dakes nga ayayo dagiti kakabsat a lallaki ken babbai, a gargarien ken riribukenna ida kadagiti nakayanakanda a pagkapkapsutan. No gagangayda ti naagum ken naimbubukodan, agtakder ni Satanas iti abayda, ket iti amin a pannakabalinna padasenna nga iturong ida nga agrennek kadagitoy a basol a nalaka a manglawlaw kadakuada. Ti parabur ti Dios ken ti lawag ti kinapudno mabalin a lunagenda ti naaguman, naibubukodan a rikriknada iti apagkanito, ngem no dida magun-odan ti naananay a balligi, umay ni Satanas inton awanda iti babaen ti makaisalakan nga influensia ket aglaylay tunggal nangayed, naparabur a pamunganayan, ket iti kasta panunutenda nga adu la unay ti makiddaw kadakuada. Mabannogdanto iti panagaramidan iti naimbag ket malipatanda ti dakkel a sacrificio nga inaramid ni Jesus a nangsubbot kadakuada manipud iti pannakabalin ni Satanas ken manipud iti awanan namnama a kinaay-ay. [292]

Innala idi ni Satanas ti naaguman, naimbubukodan nga ayo ni Judas nga inturongna a nagtanabutob idi insapsapo ni Maria ti nangina a bangbanglo. Kinita ni Judas daytoy a dakkel a panagdadael, ket inlatakna a nabalin koma a nailako ti bangbanglo ken naited ti naglakuan kadagiti napanglaw. Saanna nga insakit dagiti napanglaw, ngem impagarupna a ti nabulos a panangidaton ken Jesus isut kinabarayuboy. Ti panangipateg ni Judas iti Apona ipakita ti panangilakona Kenkuana iti sumagmamano a bagi ti pirak. Ket nakitak nga addada dagiti kas ken Judas kadagidiay nga agkunkuna nga ururayenda ti Apoda. Tengtenglen ni Satanas ida, ngem dida ammo. Di mabalin nga anamongan ti Dios ti uray kabassitan a kinaagum wenno kinaimbubukodan, ket karurodna dagiti kararag ken pammagbaga dagidiay a mangpalugod kadagiti dakes nga ayayo. Idinto ta ni Satanas makitana a bassiten ti panawenna, iturongna dagiti tattao nga ilallaloda ti kinaagum ken kinaimbubukodanda, ket agragsak no makitana ida a napunno iti kinaimbubukodan, kinaimut, ken kinaagum. No la koma no maluktan dagiti mata dagitoy, makitada koma ni Satanas iti nainfiernoan a balligi nga agragragsak ken agkatkatawa gapu iti kinamauyong dagidiay nga umawat kadagiti singasingna ken matallangawan kadagiti silona.

Markaan amin ni Satanas dagiti nalaad ken naaguman nga aramid dagitoy a tattao ket idatagna ida ken Jesus ken dagiti nasantoan nga angel, a kunkunana a napakuyogan iti umsi, “Dagitoy dagiti pasurot ni Cristo ken ti Saona! Dagitoy dagiti agsagsagana a mapan sadi langit.” Idilig ni Satanas ti ayoda kadagiti paspaset ti Surat a nalawag ti pannakatubngarda ket sana angawen dagiti nailangitan nga angel, a kunkunana, “Dagitoy dagiti sumursurot ken Cristo ken ti Saona! Dagitoy ti bunga ti panagsacrificio ken panangsubbot ni Cristo!” Dagiti angel tumallikudda a sigugura iti buya. Sapulen ti Dios ti kankanayon a panagaramid dagiti tattaona; ket [293] no mabannogda nga agaramid iti naimbag, Isu mabannog met kadakuada. Nakitak a napalalo ti pannakapagurana iti uray kabassitan a panangiparang iti kinaagum dagiti agkunkuna a mamati Kenkuana, a dina nangilalaan ti napateg a biagna met laeng. Tunggal naagum, naimbubukodan a tao matuangto iti dalan. Kas ken Judas, a nangilako iti Apo, ilakodanto dagiti nangayed a pamunganayan ken ti natakneng. naparabur nga ayo iti sangkabassit la a gunguna ditoy daga. Amin dagiti kakasta maisiisdanto kadagiti tattao ti Dios. Dagidiay nga agtarigagay iti langit masapul, iti amin a pigsa nga adda kadakuada, a papigsaenda dagiti pamunganayan ti langit. Lugar nga aglaylayda gapu iti kinaagum, dagiti kararuada masapul a dumakkel gapu iti panagaramid iti naimbag. Rebbeng a maaramat tunggal gundaway iti panagaramid iti imbag iti tunggal maysa ket iti kasta pagragsakan dagiti pamunganayan ti langit. Naiparang kaniak ni Jesus a kas naananay a pagtuladan. Ti panagbiagna awanan idi iti naaguman a panagngayangay, no di ket namarkaan iti awanan agum a panagaramid iti naimbag.

*****

Ti Pannakagungun

Nakitak dagiti dadduma nga umasasug iti Dios a napakuyogan iti napigsa a pammati ken nauneg a panagununnoy iti Dios. Nalussiaw dagiti ruprupada ken namarkaan iti dakkel a pannakakumikom, a mangipakita ti kaadda ti balubal iti isipda. Naiparang ti kinatibker ken dakkel a ngayangay kadagiti ruprupada; natinnag dagiti dadakkel a ling-et kadagiti mugingda. No dadduma mapasgedan dagiti ruprupada kadagiti marka ti [294] pananganamong ti Dios, ket manen ti isu met la ikikita iti kinasolemne, kinapasnek, ken kinaganetget ti agparang kadakuada.

Agaribungbung dagiti dakes nga angel iti aglawlawda, nga igabsuonda ti kinasipnget kadakuada tapno maipanaw koma ni Jesus kadagiti imatangda, tapno dagiti matmatada maiturong koma laeng iti sipnget a nanglawlaw kadakuada, ket iti kasta dida agtalek iti Dios ket agtanabutobda iti maibusor Kenkuana. Ti laeng yan ti talgedda isu ti panangiturongda kadagiti matmatada iti ngato. Dagiti angel ti Dios ti mangimaton kadagiti tattaona, ket idi a ti makagamut. nga angangsen dagiti dakes nga angel agdarison iti lawlaw dagitoy naganetget, dagiti nailangitan nga angel kankanayon nga iyukradda dagiti payyakda iti ngato ti uloda tapno maipanaw ti napuskol nga ulep.

Iti panangipatuloy kadagitoy napasnek nga ununnoy dagiti karkararagda sagpaminsan nga umay met dagiti rayray ti lawag nga aggapu ken Jesus, a mangpapigsa kadagiti puspusoda ken manglawag kadagiti ruprupada. Dagiti dadduma, nakitak, dida nakipaset itoy nga aramid ti panagasug ken panagpakaasi. Kasla awan ti panangikaskasoda ken awan annadda. Saanda a sinaranget ti sipnget iti aglawlawda, ket linakubna ida a kas napuskol nga ulep. Dagiti angel ti Dios pinanawanda dagitoy ket napanda timmulong kadagiti napasnek ken agkarkararag. Nakitak dagiti angel ti langit nga agdaras a mapan tumulong kadagiti amin a makibalubal iti amin a mabalinda a sumaranget kadagiti dakes nga angel ken mangtulong kadakuada nga umawag iti Dios a napakuyogan iti kinaanus. Ngem dagiti angelna pinanawanda dagidiay a dida kayat ti mangaramid iti peksa a tumulong kadakuada met laeng ket saanton a nakita ida.

Sinaludsudko ti kaipapanan ti pannakagungun a nakitak ket naipakita kaniak a naigapu iti nalawag a pammaneknek babaen iti pammagbaga ti Napudno a Saksi [295] kadagiti taga Laodicea. Adda maaramidto daytoy iti puso ti umawat, ket maiturongto a mangitag-ay iti wagayway ken mangibukbuk iti nalinteg a kinapudno. Dadduma didanto denggen ti nalinteg a pammaneknek. Tumakderdanto a bumusor kenkuana, ket daytoy ti makaigapu ti pannakagungun dagiti tattao ti Dios.

Nakitak a ti pammaneknek ti Napudno a Saksi dipay naipangag ti kagudduana. Ti nasolemne a pammaneknek a nakaibatayan ti pagtungpalan ti iglesia nalagan ti pannakaipategna, no di ket pulos a saan a naikaskaso. Daytoy a pammaneknek pataudenna ti nauneg a panagbabawi; amin dagiti pudno nga umawat kenkuana pagtulnogandanto ket madalusanda.

Kinuna ti angel, “Dumngegkayo!” Iti nadaras nangngegko ti maysa a timek a kasla adu a pagtokaran nga agtokarda amin iti naananay a panagtutunos, nasam-it, ken nadanggay. Atiwenna ti uray ania a tokar a nangngegko, a kasla napnoan iti asi, pannakipagrikna ken makaitag-ay a nasantoan a rag-o. Pinaragsakna ti dagup ti biagko. Kinuna ti angel, “Kumitakayo!” Ti imatangko naipan manen iti bunggoy a nakitak, a nakapalpalalo ti pannakagungunda. Naipakita kaniak dagiti agsangsangit ken agkarkararag nga agnguynguy-a iti espiritu. Napamindua ti bunggoy dagiti agayaywan nga angel a nanglawlaw kadakuada, ket nakawwesanda iti kabal manipud ulo ingganat saksakada. Nagtignayda iti awan kurangna nga urnos, a kas ti bunggoy dagiti soldado. Naiparang kadagiti ruprupada ti pakakitaan ti nadagsen a pannakigubal a sinagabada, ti naut-ut a pannakibakal a naglasatanda. Nupay kasta ti langada, a namarkaan iti pannakidanpadang iti isip, nagsilnag iti lasag ken dayag ti langit. Nagun-odanda ti balligi ket impakitada met ti nauneg a panagyaman ken nasantoan, nasagradoan a rag-o.

Bimmassit ti bilang daytoy a bunggoy. Adda dadduma a nagungun ken mabaybay-an iti dalan. Dagiti di [296] naannad ken di mangitaltalek, a di timmipon kadagidiay nga impategda ti balligi ken pannakaisalakan ket dida inaramid ti panagasug ken panagnguy-ada, saanda nga inawat dagitoy, ket naibatida iti sipnget, ket dagiti luglugarda dagus a pinunnoan dagiti sabsabali a nangpetpet iti pudno ken nakitipon iti bunggoy dagiti naisalakan. Nagdarison pay laeng dagiti dakes nga angel iti aglawlawda, ngem awanen ti pannakabalinda kadakuada.

Nangngegko dagidi nakawwesan iti kalasag nga insaoda ti napudno iti dakkel a pannakabalin. Adda naibungana. Adu dagiti narepreppet, dadduma nga asawa a babbai kadagiti assawada a lallaki, ken dagiti dadduma nga annak kadagiti ammada. Dagiti napudno a naparitan a dumngeg iti pudno idin sigagagarda a mangpetpet kenkuana. Pimmanawen ti buteng kadagiti kabagian, ket ti pudno laeng ti naidayaw kadakuada. Nagbisin ken nagwawanda ti pudno; napatpategen ken nanginnginan ngem ti biag. Sinaludsudko no ania ti nakaigapu iti dakkel a panagbalbaliw. Maysa nga angel ti simmungbat, “Ti maudi a tudo, ti bang-ar nga aggapu iti sangoanan ti Dios, ti napigsa nga ikkis ti maikatlo nga angel.”

Naited idi ti dakkel a pannakabalin kadagiti napili. Kinuna ti angel, “Kumitakayo!” Ti imatangko naipan kadagiti nadangkes, dagiti awan pammatida. Nagungunda amin. Ti ganetget ken pannakabalin dagiti tattao ti Dios riniing ken pinarurodda ida. Pannakakusokuso, pannakakusokuso ti adda iti tunggal sikigan. Nakitak dagiti balabala ti maibusor iti bunggoy nga addaan iti lawag ken pannakabalin ti Dios. Pimmuskol ti sipnget iti aglawlawda; nupay kasta nagtakderda a sititibker, inanamongan ti Dios, ken nagtalekda Kenkuana. Nakitak a nakumukomda; iti simmaruno nangngegko ida nga agunnoy a sigaganetget iti Dios. Iti aldaw ken rabii saan a nagsardeng ti unnoyda. “Ti pagayatam, O Dios, ti maaramid! No isu pakaidayawan ti naganmo, mangaramidka ti [297] dalan a paglisian dagiti tattaom! Ispalennakam kadagiti pagano iti aglawlawmi. Inkeddengdakami a matay, ngem ti takkiagmo makaited ti pannakaisalakan.” Dagitoy dagiti amin a sao a malagipko. Kasla dagiti amin adda nauneg a pannakariknada iti kinaawan pannakaikarida ket imparangda ti naananay a pannakaisuko iti pagayatan ti Dios; nupay kasta, kas ken Jacob, tunggal maysa, nga awan labas, napasnek ti asugna ken pannakigabbona iti pannakaispal.

Iti nabiit kalpasan ti panangirugida iti napasnek a panagasugda, dagiti angel, iti pannakipagriknada, tinarigagayanda ti mapan iti pannakaispalda. Ngem ti maysa a natayag ken agbilbilin nga angel tinipedna ida. Kinunana, “Ti pagayatan ti Dios saan pay a natungpal. Masapul nga inumenda ti kopa. Masapul a mabautisaranda iti pammautisar.’’

Iti nabiit nangngegko ti timek ti Dios, a nanggungun kadagiti langit ken ti daga. Adda idi dakkel a gingined. Iti tunggal sikigan nargaay dagiti balbalay. Saak nakangngeg ti naragsak a pukkaw ti balligi, napigsa, natinggaw, nalawag. Kimmitaak iti bunggoy, nga iti dipay nabayag addada iti rigat ken pannakauyuyaw. Nagpatinggan ti pannakakayawda. Ti nagloriaan a lawag ti nagsilnag kadakuada. Idin amangan nagpintas ti kitada! Amin a lemma ti panagalluad ken pannakabannog nagpatinggadan, ket ti kinasalun-at ken kinapintas ti nagparang iti tunggal rupa. Dagiti kabusorda, dagiti pagano iti aglawlawda, nattuangda a kas la natay; dida naibturan ti lawag a nagsilnag kadagiti naispal ken nasantoan. Daytoy a lawag ken dayag nagbati kadakuada, agingga iti pannakakitada ken Jesus kadagiti ulep ti langit, ket ti matalek, nasuoten a bunggoy nabalbaliwanda iti apagkanito, iti panagkirem ti mata manipud iti gloria inggana iti sabali a gloria. Ket dagiti tanem nalukatanda, ket dagiti sasanto rimmuarda, a nakawwesan iti di ipapatay, ket nagpukkawda, “Balligi iti patay ken iti tanem”; [298] ket agraman dagiti sibibiag a sasanto naitayabda a sumabet iti Apoda iti tangatang idi a ti nabaknang, namusicaan nga ikkis ti balligi ken dayag isut binalikas ti di matay a dila.

*****

Dagiti Basbasol ti Babilonia

Nakitak a nanipud idi pannakaipukkaw ti maikadua nga angel ti pannakatnag dagiti igiglesia, dagitoy dimmakdakesda a dimmakdakes. Inaramatda ti nagan a pasurot ni Cristo, ngem di mabalin nga ilasin ida iti lubong. Dagiti ministro alaenda dagiti textoda iti Biblia, ngem ikasabada dagiti nalamuyot a banbanag. Iti daytoy ti naidagaan a puso awan ti suppiatna. Ti laeng espiritu ken ti pannakabalin ti pudno ken ti panangisalakan ni Cristo ti makarurod iti nailasagan a puso. Awan aniaman iti panangaskasaba dagiti nalatak a ministro a mangkibur iti gura ni Satanas, a mamagpigerger iti manag-basol, wenno mangitudo iti puso ken rikna kadagiti nakabutbuteng a kinapudno ti panangokom a mabiiten nga umay. Dagiti dakes a tattao sapasap a maparagsakanda iti langa ti kinasingpet ngem awan ti pudno a kinadios, ket tulongan ken saranayenda ti kasta a religion.

Kinuna ti angel, “Saan a basbassit ngem ti amin a kalasag ti kinalinteg ti makabalin a mangabak kadagiti pannakabalin ti sipnget ken mangikut iti panagballigi kadakuada. Tinagikua ni Satanas amin dagiti iglesia a kas maymaysa a bagi. Dagiti sasawen ken araramiden dagiti tattao ti matungpal a saan ket a dagiti nalawag, natadem a kinapudno ti Sao ti Dios. Ti espiritu ken kinagayyem ti lubong isudat bumusor iti Dios. No ti [299] kinapudno maiparang iti kinalawag ken kinapigsana, a kas ken Jesus, isuntot maibusor iti espiritu ti lubong, ket dagus a riingenna ti espiritu ti panangidadanes. Adu unay dagidiay nga agkunkuna a Cristianoda dida pay naammoan ti Dios. Ti nakayanakan a puso dipay nabal-baliwan, ket ti isip a linalasag agtaeng a bumusor iti Dios. Isudat matalek nga adipen ni Satanas, uray araramatenda ti sabali a nagan.”

Nakitak a nanipud pay idi pinanawan ni Jesus ti nasantoan a disso ti nailangitan a santuario, ket simrek iti labes ti maikadua a bengbeng napunno dagiti iglesia iti tunggal narugit ken guguraen a billit. Nakitak ti dakkel a kinadakes ken kinarugit kadagiti iglesia; nupay kasta dagiti kamkameng kunkunada a Cristianoda. Dagiti sasawenda a pammatida, dagiti karkararagda, ken dagiti pammagbagada isudat makarimon iti sangoanan ti Dios. Kinuna ti angel, “Dinto umangot ti Dios kadagiti gimgimongda. Kinaagum, kinaulbod, ken panangallilaw isut araramidenda nga awan dagiti panangbabalaw ti conciensiada. Ket iti rabaw dagitoy amin a dakes nga ayayo ikabilda ti dalungdong ti religion.” Naipakita kaniak ti kinatangsit dagiti iglesia ti nagan laeng. Awan ti Dios kadagiti panpanunutda, dagiti natagitawan nga isipda panpanunutenda la dagiti bagbagida; ararkosanda dagiti nakakaasi ken natayen a bagbagida, ket sada kumita kadakuada a napnoan pannakapnek ken ragsak. Kumita ni Jesus ken dagiti angel kadakuada a sirururod. Kinuna ti angel, “Dagiti basbasol ken kinatangsitda dimmanonda sadi langit. Naisaganan ti bingayda. Ti justicia ken panangipato nabayagen a matmaturogda, ngem makariingdan iti mabiit. Kukuak ti panangibales, agbayadakto, kuna ti Apo.” Dagiti nakaamames a panangbutbuteng ti maikatlo nga angel masapul a matungpalda, ken amin dagiti nadangkes masapul nga inumenda ti pungtot ti Dios. Ti di mabilang a buyot dagiti dakes nga angel agsaknapda iti amin a yan ket punnoenda dagiti [300] iglesia. Dagitoy a babaonen ni Satanas kumitada kadagiti bungbunggoy ti religion a sitatangsit, ta ti kagay ti religion abbunganna dagiti dadakkel a basol ken kinadakes.

Kitkiataen ti amin a langit dagiti tattao, ti inaramid met la ti Dios, nga impan dagiti padada met la a tattao kadagiti kaunegan a kinababa ti kinalaad ket naikabilda iti katukad dagiti ananimal. Dagiti agkunkuna a pasurot dayta naayat a Mangisalakan a ti kaasina kankanayon a natignay iti pannakakitana iti ay-ay ti tao, agararamidda a naimpusoan iti daytoy dakkel ken nadagsen a basol, ket agcomercioda kadagiti adipen ken kararua dagiti tattao. Ti ay-ay ti kinatao naipan iti tunggal yan ket isut magatang ken malako. Dagiti angel inlanadda amin daytoy; isut naisurat iti libro. Dagiti lulua dagiti nasingpet a patagtagabu a lallaki ken babbai, dagiti amma, inna, ken annak, kakabsat a lallaki ken babbai, naikabilda amin kadagiti botella idiay langit. Medmedmedan pay la bassit ti Dios ti pungtotna. Bumarbara ti gurana a maibusor itoy a nasion ket nangnangruna dagiti bungbunggoy a nareligionan a nangipalubos itoy nakabutbuteng a panagtagilako nga uray isuda araramidenda met laeng. Dayta a kinakillo, dayta a panangidadanes, dagita a panagsagaba, kitkitaen ida a buyogan ti di naimpusoan a di panangigingina dagiti adu nga agkunkuna nga isudat pasurot ti naemma ken napakumbaba a Jesus. Ket adu kadakuada ti mangaramid a buyogan ti makarurod a pannakapnek iti daytoy saan a masalaysay a pakaladingitan; ket nupay kasta maituredda pay la ti agdaydayaw iti Dios. Isut nasolemne a pakauyawan; agragsak ni Satanas gapu kenkuana, ket pabasolenna ni Jesus ken dagiti angelna kadagitoy saan nga umisu nga aramid, a kunkunana a buyogan ti nainfiernoan a ragsak, “Kakasta dagiti pasurot ni Cristo!”

Dagitoy agkunkuna a Cristiano mabasada ti panagsagaba dagiti martir, ket agtinnag dagiti lulua kadagiti [301] pingpingda. Agsiddaawda no apay nga addada tattao a kasta unay ti pannakapatangkenda nga aramidenda dagiti kakasta a kinadawel kadagiti padada a tao. Nupay kasta dagidiay nga agpanunut ken agsao iti kasta tengtenglenda dagiti padada a tao iti pannakaadipen. Ket saan la a datdayta, gettaenda dagiti galut ti naturalesa ket sidadawel nga ilupeklupekda dagiti padada a tao. Aramatenda dagiti saan a natagitawan a pangparigat a pumada met laeng kadagiti kinadawel nga ipakpakita ita dagiti sumurot iti papa ken pagano kadagiti pasurot ni Cristo. Kinuna ti angel, “Nalaglag-anto ti dusa dagiti pagano ken dagiti pasurot ti papa iti aldaw ti pannakaipakat ti panangokom ti Dios ngem kadagiti kakasta a tattao.” Dagiti ikkis dagiti maparparigat dimmanonda sadi langit, ket nagtakder dagiti angel a napasiddaaw kadagiti di maisao nga unnoy gapu iti rigat a ti tao, a naaramid iti ladawan ti Nangbukel kenkuana, ipalak-amna iti padana a tao. Kinuna ti angel, “Dagiti nagnagan dagiti nangidadanes naisuratda iti dara, nalaokanda kadagiti saplit, ket nalayusda kadagiti naladingit, bumarbara a lulua ti panagtuok. Saanto nga agpatingga ti gura ti Dios inggana iti dina mapainum daytoy a daga ti lawag kadagiti tedted ti kopa ti pungtotna, aginggana ti maitedna ti mamindua a gunguna ti Babilonia. Gungunaam a kas ti pananggungunana kenka, mamindua ti pannakagungunana a kas mayanatup iti aramidna; iti kopa a pinunnona, mamindua a punoenyo met nga agpaay kenkuana.”

Nakitak a ti apo[*] dagiti adipen sungbatannanto ti kararua ti adipen isu nga ingawidna gapu iti kinanengneng; ket dagiti basol ti adipen maipasarungkarto iti apo. Di mabalin nga alaen ti Dios idiay langit ti adipen a naigawid gapu iti kinanengneng ken pannakapaalas, a dina ammo a pulos maipapan iti Dios wenno iti Biblia,

[*]kitaem iti Panglawlawag iti likudan.

[302]

nga awan ti sabali a kabutengna no di la ti pagbaot ti apona, ken agtataeng iti nababbaba pay ngem dagiti ayup. Ngem aramidennanto ti kaimbagan nga agpaay kenkuana a kas ti mabalin nga aramiden ti manangngaasi a Dios. Ipalubosna nga aptaeng iti kasasaad a kaslattay saan a nagbibiag, idinto a ti apona masapul a lakamenna dagiti pito a maudi a saplit ket sa bumangonto iti maikadua a panagungar ket lak-amennanto ti maikadua, a nakabutbuteng unay a patay. Iti kasta mapnekton ti justicia ti Dios.

*****

Ti Napigsa nga Ikkis

Nakitak dagiti angel nga agpardas a mapan ditoy ken idiay sadi langit, umayda ditoy daga, ken manen umulida idiay langit, nga agsagsagana nga agpaay iti pannakatungpal dagiti nasken a mapasamak. Idin nakitak ti sabali a mannakabalin nga angel a bumaba iti daga, tapno idanggayna ti timekna iti maikatlo nga angel, ken mangted iti pannakabalin ken pigsa iti damagna. Naited ti dakkel a pannakabalin ken dayag iti angel, ket idi a bimmabbaba, nasilnagan ti daga iti dayagna. Ti lawag a kimmuyog itoy nga angel sinerrekna ti amin a disso, idi a nagikkis a sipapannakabalin, iti napigsa a timek, “Narba, narba ti dakkel a Babilonia, ket nagbalin a pagnaedan dagiti diablo, ken pagapunan ti amin a kita ti espiritu a nakarimrimon, ken tangkal ti amin a tumatayab a narugit ken makapagura.” Apoc. 18:2. Ti damag ti pannakarba ti Babilonia, kas inted ti maikadua nga angel, isut maisao manen, a nainayon dagiti kinarugit a simsimrek kadagiti iglesia manipud pay idi [303] 1844. Ti aramid daytoy nga angel dimteng iti katimpoanna a maitipon iti maudi a dakkel nga aramid ti damag ti maikadua nga angel, ket agbalin a napigsa nga ikkis. Ket maisagana dagiti tattao ti Dios nga agtakder iti oras ti pannakasulisog, a ngannganida sarangtenen. Nakitak ti dakkel a lawag a nagtinnag kadakuada, ket nagkaykaysada a nangiwarragawag a situtured ti damag ti maikatlo nga angel.

Naibaon dagiti angel a tumulong iti mannakabalin nga angel a naggaput langit, ket nangngegko dagiti timek a kaslattay nagsao iti amin a disso, “Rummuarkay kenkuana, O tattaok, tapno dikay mairaman kadagiti basbasolna, ken tapno saanyo nga awaten dagiti saplitna. Ta dagiti basbasolna nakagtengda sadi langit, ket ti Dios linagipna dagiti kinadangkesna.” Apoc. 18:4, 5. Kasla nainayon daytoy a damag iti damag ti maikadua nga argel idi 1844. Ti lawag ti Dios nagtinnag kadagiti agananus, agururay a sasanto, ket intedda a situtured ti maudi a solemne a damag, a pangiwarragawag iti pannakarba ti Babilonia, ken panangayab kadagiti tattao ti Dios a rummuarda kenkuana tapno maliklikanda ti nakabutbuteng a pannakadusana.

Ti lawag a naibukbuk kadagiti agururay napan iti amin a disso, ket dagiti adda kadagiti naaddaan iti bassit a lawag, ngem dida nangnangngeg ken inumsi dagiti tallo a damag, nagtulnoganda ti ayab ket pinanawanda dagiti natnag nga iglesia. Adu kadagitoy ti dimtengen ti umisu a tawen ti panagawat nanipud pay nairugi ti pannakaited dagitoy a damag, ket naisilnag kadakuadan ti lawag, ket naikkandan ti gundaway a mangpili iti biag wenno patay. Dadduma pinilida ti biag ket nakipagtakderda kadagiti agururay iti Apoda a salsalimetmetanda dagiti bilbilinna. Masapul a ti maikatlo a damag turposenna ti aramidna. Masapul a masubok kenkuana dagiti amin, ket dagiti napateg a tattao masapul a maayabanda kadagiti bungbunggoy a nareligionan. Nagtignay [304] kadagiti napudno ti makauyot a pannakabalin, idinto a ti pannakaiparang ti pannakabalin ti Dios inyegna ti buteng ken panagkedked kadagiti di mamati a kakabagian ken gagayyemda nga iti kasta dida naitured ken awan pay pannakabalinda a manglapped kadagiti nakarikna iti panagtrabajo ti Espiritu ti Dios kadakuada. Ti maudi nga ayab naipan uray pay kadagiti nakakaasi nga adipen, ket dagiti nasingpet kadakuada inyebkasda dagiti kankantada iti napalalo unay a rag-o iti panangnamnamada iti naragsak a pannakaisalakanda. Dagitoy saan a nalapdan dagiti appoda; ti buteng ken siddaaw ti nangtengngel kadakuada. Naaramid dagiti dadakkel a milagro, naagasan dagiti masaksakit ket dagiti pagilasinan ken datdatlag simmarunoda kadagiti mamati. Ti Dios adda idi iti aramid, ket tunggal santo nga awan ti butengna uray aniat dumdumteng, sinurotna no ania ti kuna ti concienciana ket nakitipon kadagidiay a mangsalsalimetmet kadagiti amin a bilbilin ti Dios; ket inwarragawagda met a sipapannakabalin ti maikatlo a damag. Nakitak a daytoy a damag agturpos a sipapannakabalin ken sipipigsa nga adayu nga atiwenna ti pukkaw iti tengnga ti rabii.

Dagiti adipen ti Dios a naramenan iti pannakabalin a naggaput ngato a nalawagan dagiti ruprupada, ken nagsilnag iti nasantoan a pannakaitalaga, impanda inwarnak ti damag a naggaput langit. Dagiti karkararua a naiwaraswaras kadagiti nadumaduma a bungbunggoy a nareligionan sinungbatanda ti ayab. ket dagiti napateg a tattao nagpardasda a rimmuar kadagiti madusa nga igiglesia, a kas ti panagpardas ni Lot a rimmuar idiay Sodoma sakbay ti pannakadadaelna. Napapigsa dagiti tattao ti Dios gapu iti aglablabonan a kinabaknang ti dayag a nagtinnag kadakuada ken nangisagana kadakuada nga agibtur iti oras ti sulisog. Nangngegko a naggapu iti amin a disso dagiti nakaadadu a timek, a nagkuna, “Adtoy ti kinaanus dagiti sasanto; addada ditoy dagiti mangsalsalimetmet kadagiti bilbilin ti Dios, ken ti pammati ni Jesus.” Apoc. 14:12.

***** [305]

Agpatingga ti Maikatlo a Damag

Naitudo kaniak ti kanito nga agpatpatingga ti maikatlo a damag. Nagtinnag ti pannakabalin ti Dios kadagiti tattaona; nalpasdan ti aramidda ket naisaganadan iti makasubok nga oras iti masangoananda. Naawatdan ti maudi a tudo wenno bang-ar manipud iti sangoanan ti Apo; ket napabileg ti sibibiag a pammaneknek. Iti amin a disso, naited metten ti maudi a dakkel a pablaak, ket ginungun ken pinagurana dagiti agnaed ditoy daga a dida awaten ti damag.

Nakitak dagiti angel a mapan ditoy ken idiay sadi langit. Maysa nga angel nga adda pagtintaan iti sikiganna nagsubli manipud iti daga ket imbagana ken Jesus a nalpasnan ti aramidna, ket nabilang ken naselloannan dagiti sasanto. Idin nakitak ni Jesus, a naganannong iti sangoanan ti arka a nanglaon kadagiti sangapaulo a bilbilin, nga indissona ti paginciensoanna. Ingngatona ti imana, ket iti napigsa a timek kinunana, “Natungpalen.” Ket amin dagiti angel naidissodan dagiti balbalangatda idi a ni Jesus insaona ti nasolemne a pablaak, “Ti nakillo, nakillo laengen: ket ti narugit, narugit laengen: ket dagidiay a nalinteg, nalintegda laengen: ket ti santo, santo laengen.” Apoc. 22:11.

Tunggal kasasaad isut naibanagen nga agpaay iti biag wenno patay. Idi nga aganannong ni Jesus idiay santuario, naaramid met ti pannakaokom dagiti nalinteg a natay, ket kalpasanna dagiti nalinteg a sibibiag. [306] Naawaten ni Cristo ti pagarianna, ta naaramidna metten ti panangikappia kadagiti tattaona ken pinunasnan dagiti basbasolda. Dagiti agtaeng iti pagarian napilidan. Naturposen ti pannakiasawa ti Cordero. Ket ti pagarian, ken kinadakkel ti pagarian iti babaen ti langit, naited ken Jesus ken kadagiti agtawid iti pagarian, ket ni Jesus isun ti agturay a kas Ari dagiti arari ken Apo dagiti appo.

Idi a rummuar ni Jesus idiay kasantoan a disso, nangngegko ti panaguni dagiti campanilla ti kawwesna; ket idi a pumanaw maysa nga ulep ti sipnget ti nangabbong kadagiti agnaed iti daga. Idin awanen ti mangibabaet iti nagbaetan ti nagbasol a tao ken ti napagura a Dios. Idi a nagtakder ni Jesus iti nagbaetan ti Dios ken ti nakabasol a tao, adda pannakaigawid dagiti tattao; ngem idi pimmanawen iti nagtengngaan ti tao ken ti Ama, naikkaten daydi pannakaigawid ket addan ken Satanas ti naananay a panangtengngel kadagidi nagpatuloy a saan a nagbabawi. Saan a mabalin a maibukbuk dagiti saplit idi aganannong ni Jesus idiay santuario; ngem idi nagturposen ti aramidna idiay, ket ti panangibabaetna nagpatinggan, awanen ti makaatipa iti pungtot ti Dios ket agtinnag a sirurungsot iti awan linongna nga ulo ti nagbasol, a nangumsi iti panangisalakan ken gimmura iti panangtubngar. Iti dayta nakabutbuteng a panawen, kalpasan ti panagrikep ti panangibabaet ni Jesus, agbibiag idi dagiti sasanto iti imatang ti nasantoan a Dios nga awanan mangibabaet. Tunggal kaso naibanagen, tunggal gameng namarkaanen. Nagintek ni Jesus iti maysa a kanito iti akinruar a siled ti nailangitan a santuario, ket dagiti basol a naipudno idi adda idiay kasantoan a disso isut naiparabaw iti ulo ni Satanas, ti nangpataud ti basol, ta masapul a lak-amenna ti pannakadusada.

Idin nakitak ni Jesus nga ikkatenna ti kawwesna a kinapadi, ket ikabilna ti kawwesna a kas kangatoan nga ari. Iti ulona addada adu a balangat, maysa a [307] balangat iti uneg ti sabali a balangat. A linawlaw dagiti buyot a nailangitan, pinanawanna ti langit. Agtintinnag idin dagiti saplit kadagiti agnaed ti daga. Dadduma babbabalawen ken ilullunodda ti Dios. Dagiti dadduma nagpardasda a mapan kadagiti tattao ti Dios ket agpakpakaasida a maisuroda koma tapno makapagtalawda ka-dagiti pannusana. Ngem awan ti mabalin nga aramiden dagiti sasanto nga agpaay kadakuada. Ti maudi a lua gapu iti nagbasol nagtedteden, ti maudi nga agpakpakaasi a kararag naidatonen, ti maudi a dagsen naawiten, ti maudi a pablaak naiteden. Ti nasam-it a timek ti kaasi saan a mangngeg idin a mangawis kadakuada. Idi a dagiti sasanto, ken ti amin a langit, nangayangayda iti pannakaisalakanda, awan met ti anepda nga agpaay kadakuada met laeng. Naikabil iti sangoananda ti biag ken patay. Adu dagidi nagtarigagay iti biag, ngem dida nangaramid iti peksa a manggun-od kenkuana. Saanda a pinili ti biag, ket idi awanen ti mangikappia a dara a mangdalus iti managbasol, awan metten ti naasi a Mangisalakan nga agununnoy nga agpaay kadakuada, ken agikkis, “Bay-am, bay-am kadi pay la ti managbasol iti sumagmamano a kanito.” Nakipagmaymaysa ti dagup ti langit ken Jesus, idi nangngegda ti nakabutbuteng a sasao, “Naaramiden. Natungpalen.” Natungpalen ti gakat ti pannakaisalakan, ngem bassit dagiti nangpili nga umawat. Ket idinto ta ti nasam-it a timek ti kaasi saanen a mangngeg, ti buteng ken kigtot ti nangtengngel kadagiti nadangkes. Iti nakaamamak a kinalawag nangngeg dagiti sasao, “Naladawen, naladawen!”

Dagidi saan a nangipateg iti Sao ti Dios nagpardasda a napan ditoy ken idiay, nagdakiwasda manipud maysa a baybay agingga iti sabali, ken manipud amianan inggana iti daya, a mangsapul iti Sao ti Apo. Kinuna ti angel, “Saandanto a masarakan. Adda bisin iti daga; saan a bisin iti tinapay, wenno waw iti danum, no di ket iti panagdengngeg kadagiti sasao ti Apo. Ania koma [308] ti dida kinayat nga inted iti maysa a sao ti pananganamong ti Dios! ngem awan, masapul nga ituloyda nga agbisin ken agwaw. Iti inaldaw-aldaw inuyuyawda ti pannakaisalakan, ta impatpategda dagiti naidagaan a kinabaknang ken naidagaan a ragragsak a nangnangruna ngem ti gameng wenno awis a nailangitan. Dida inawat ni Jesus ket inumsida dagiti sasantona. Ti narugit masapul nga agtuloy a narugit iti agnanayon.”

Napagura unay dagiti adu kadagiti nadangkes idi sinagabada ti pinataud dagiti saplit. Isut maysa a buya ti nakaamamak a panagnguy-a. Dagiti nagannak sipapait a pinabpabasolda dagiti annakda, ket dagiti annak dagiti nagannak kadakuada, ken dagiti kakabsat a lallaki dagiti kakabsatda a babbai, ket dagiti kakabsat a babbai dagiti kakabsatda a lallaki. Iti amin a suli nangngeg dagiti napigsa nga anug-og, “Sika ti nakaigappuan ti diak nangawatan iti pudno a makaisalakan koma kaniak itoy nakaamamak nga oras.” Sinango dagiti tattao dagiti ministroda iti sipapait a rurod ket binabalawda ida, “Dinakam la pinablaakan. Imbagam kadakami a maisalakan ti amin a lubong, ket impukpukkawmo, Talna, talna, tapno mapagtalna ti buteng a naparugso. Dika la imbagbaga maipapan itoy nga oras; ket dagiti nangpablaak kadakami kinunam nga isudat fanatico ken dakes a tattao, a mangdadael kadakami.” Ngem nakitak a dagiti ministro dida naliklikan ti pungtot ti Dios. Ti panagtuokda maminpulo kadagsen ngem ti panagtuok dagiti tattaoda. [309]

Panawen ti Riribuk

Nakitak dagiti sasanto a panawanda dagiti ciciudad ken purpurok, ket nagtitiponda a binunggo-bunggoy, ket nagianda kadagiti putputong unay a disdisso. Dagiti angel nangsaganada iti kanen ken inumenda, idinto a dagiti nadangkes nagsagabada iti bisin ken waw. Idin nakitak dagiti pangpangulo ti daga nga agiinnumanda, ket ni Satanas ken dagiti angelna nasaetda a manglawlaw kadakuada. Nakitak ti maysa a sinuratan, a naisaknap dagiti kopiana iti nadumaduma a paset ti daga, a mangited kadagiti bilin a no dagiti sasanto dida isuko ti naisangsangayan a pammatida, ibbatanda ti Sabado, ket salimetmetanda ti umuna nga aldaw ti lawas, maitedton kalpasan ti maitudtudo a kanito ti wayawaya a mangpapatay kadakuada. Ngem iti daytoy nga oras ti pannakasuot dagiti sasanto natalna ken naurnosda, a nagtalekda iti Dios ken nagsadagda kadagiti karkarina nga adda dalan a paglisian a naaramid nga agpaay kadakuada. Kadagiti nadumaduma a disdisso, sakbay ti pannakatungpal ti bilin, dimmuklos dagiti nadangkes a mangpapatay kadagiti sasanto; ngem dagiti angel iti langa dagiti tattao ti gubat nakigubatda nga agpaay kadakuada. Tinarigagayan ni Satanas ti gundaway a mangdadael kadagiti sasanto ti Kangatoan, ngem imbilin ni Jesus ka-dagiti angelna nga aywananda ida. Mapadayawan ti Dios iti panangaramidna iti maysa a tulag kadagidiay a mangsalimetmet iti lintegna, iti imatang dagiti pagano iti aglawlawda; ket mapadayawan met ni Jesus iti panangalana, a dida makita ni patay, kadagiti matalek, agururay a tattao a nabayag a nangpadpadaan Kenkuana.

Iti nabiit nakitak dagiti naglak-am iti dakkel a rigat ti isip. Kasla linawlaw ida dagiti dakes a tattao nga agnanaed iti daga. Tunggal langa isut maibusor kadakuada. [310] Dadduma inrugida ti agbuteng di la ket ti Dios binaybayanna ida a mapukaw iti ima dagiti nadangkes. Ngem no la koma no malukatan dagiti matada makitada koma a linawlaw ida dagiti angel ti Dios. Simmaruno a nakitak dagiti nakaadadu kadagiti sirurungsot a nadangkes, a sinurot ti bunggoy dagiti dakes nga angel, a mangdagdagdag a pupatayendan dagiti sasanto. Ngem sakbay ti pannakaidinnada kadagiti tattao ti Dios, masapul a labsan dagiti nadangkes dagiti mannakabalin, nasantoan nga angel. Daytoy saan idi a mabalin. Dagiti angel ti Dios pagsanudenda dagiti nadangkes ken kasta met dagiti angel a dakes.

Isu idi ti oras a nakabutbuteng, nakaalalingget a rigat kadagiti sasanto. Iti aldaw ken rabii nagikkisda iti Dios iti pannakaispal. Iti agpamarang iti ruar, dida mabalin ti agtalaw. Inrugin dagiti dakes a tattao ti agragragsak, a nagikikkisda, “Apay a ti Diosyo dinakay ispalen kadagiti imami? Apay a dikay tumakder ken mangispal kadagiti biagyo?” Ngem dagiti sasanto dida dinengngeg ida. Kas ken Jacob, nakigabboda iti Dios. Iniliw dagiti angel iti panangispalda kadakuada, ngem masapul nga agurayda pay bassit, masapul nga uminum dagiti tattao iti kopa ken mabautisaranda iti pannakabautisar. Dagiti angel, a natalekda iti naipakumit kadakuada intuloyda ti panangalluadda kadakuada. Saan nga ipalubos ti Dios a maibabain ti naganna iti tengnga dagiti pagano. Nganngani dumteng idin ti panawen nga iparangna ti dakkel a pannakabalinna ken mangispal a sidadayag kadagiti sasantona. Gapu iti pakaidayawan ti naganna isalakanna tunggal maysa kadagiti nagururay Kenkuana a siaanus a dagiti nagnaganda naisurat iti libro.

Naitudo manen kaniak ni matalek a Noe. Idi a bimmaba ti tudo ket immay ti layus, nakastreken ni Noe ken ti kamanna iti daong, ket ti Dios inserraanna idan. Simamatalek a pinablaakan ni Noe dagiti tattao a nagbiag kasakbayan ti layus, idi nga uyuyawen ken katkata- [311] waanda. Ket idi a dagiti dandanum bimmabada iti daga, ket malmalmes ti maysa kalpasan ti sabali, nakitada ti daong a napalalo ti panangangangawda, idi nga agtaptapaw a sitatalged iti rabaw dagiti dandanum, a mangsalsalaknib ken ni matalek a Noe ken ti kamanna. Kasta met a nakitak dagiti tattao ti Dios a simamatalek a nangpablaak iti lubong iti umay a pungtotna, maisalakanda. Saan nga ipalubos ti Dios a dadaelen dagiti nadangkes dagidiay nga ururayenda ti pannakayalisda ket dida umannugot iti bilin ti animal wenno umawat iti markana. Nakitak a no koma no maipalubos kadagiti nadangkes a mangpapatay kadagiti sasanto, ni Satanas ken dagiti amin a dakes a buyot, ken amin a gumura iti Dios, mapnekda koma. Oh, ania ket koman a ragsak iti nasatanasan a kinadayagna, no iti maudi a pagturposan ti dangadang, adda ken Satanas ti pannakabalin nga agballigi kadagidiay a nabayagen nga agururay a makakita iti ayayatenda nga Apo. Dagidi nangrabrabak iti kapanunutan nga umuli dagiti sasanto idiay langit masaksiandanto ti panangaywan ti Dios kadagiti tattaona ket maimatangandanto ti nadayag a pannakaispalda.

Idi a panawan dagiti sasanto dagiti ciciudad ken purpurok, isudat sinurot dagiti nadangkes, nga agpanggep a mamapatay kadakuada. Ngem dagiti kampilan a nailayat kadagiti tattao ti Dios nabungtol ken natnagda nga awanan pannakabalin a kasla garami. Dagiti angel ti Dios sinalaknibanda dagiti sasanto. Idi a nagikkisda iti aldaw ken rabii iti pannakaispal, ti ikkisda dimmanon iti sangoanan ti Apo. [312]

Pannakaispal Dagiti Sasanto

Tengnga ti rabii ti pinili ti Dios a pangispalan kadagiti tattaona. Idi a dagiti nadangkes rabraoakenda ida iti aglawlawda, naigiddato a nagparang ti init, a nagsilnag iti kapigsana, ket ti bulan nagintek. Kinita dagiti nadangkes ti buya a napnoan siddaaw, idinto a dagiti sasanto inimatanganda a binuyogan ti nasolemne a rag-o dagiti pakailasinan ti pannakaispalda. Dagiti pagilasinan ken datdatlag simmarunoda iti napardas a pinagsasaganadda. Tunggal banag nagsardeng iti gagangay a panaggarawna. Dagiti ubbog nagsardengda a nagburayok. Dagiti nangisit, napuskol nga ulep ngimmato ket nagtutupada iti maysa ken maysa. Ngem adda idi ti maysa a disso ti naurnos a dayag, isu a nagpappuan ti timek ti Dios a kasla adu a dandanum, a nanggungun kadagiti langit ken ti daga. Adda idi dakkel a gingined. Naluktan dagiti tanem, ket dagidi natay a sipapammati iti babaen ti damag ti maikatlo nga angel, a sinalimetmetanda ti Sabado, rimmuarda manipud kadagiti natapuk a tanemda, a napadayag, tapno denggenda ti tulag ti kappia nga aramiden ti Dios kadagidiay a mangsalimetmet iti lintegna.

Naglukat ken nagserra ti tangatang ket adda idi gulogulo. Nagungun dagiti banbantay a kasla maysa a runo iti angin ket naipurpuruak dagidi nakersang a bato iti amin nga aglawlaw. Imbaga ti Dios ti aldaw ken oras ti yaay ni Jesus ket intedna ti agnanayon a tulag kadagiti tattao. Insaona ti maysa a balikas, ket sa nagsardeng, idi a dagiti sasao maipanda a mangngeg iti amin a daga. Ti Israel ti Dios nagtakderda a dagiti matmatada naiturong iti ngato, a dinengngegda dagiti sasao a rimmuar iti ngiwat ni Jehova ken nagallangogan iti amin a daga a kas ti ungor dagiti kapigsaan a gurrood Pudno a nakabutbuteng unay. Iti pagtungpalan tunggal balikas, [313] dagiti sasanto nagikkisda, “Gloria! Alleluia!” Nasilnagan dagiti ruprupada iti dayag ti Dios, ket naglawagda iti dayag a kas ti rupa ni Moises idi bimmaba manipud idiay Sinai. Di mabalin a kitaen ida dagiti nadangkes gapu iti dayag, ket idi a naisao ti di agressat a bendision kadagidiay a nangpadayaw iti Dios babaen iti panangsalimetmetda iti nasantoan a Sabado, adda idi ti dakkel unay nga ikkis ti panagballigi iti animal ken ti ladawanna.

Idin nangrugi ti jubileo, idi a ti daga aginana. Nakitak ti nasingpet nga adipen a timmakder iti ragsak ken balligi, ket ginetgettana dagiti kawar a nangreppet kenkuana, idinto a ti apona adda idi a mariribuk ket dina ammo ti araramidenna; ta dagiti nadangkes dida maawatan dagiti sasao ti timek ti Dios.

Iti nabiit nagparang ti dakkel nga ulep a puraw, isu a nagtugawan ti Anak ti tao. Idi nga adda pay la iti adayu, kasla bassit unay daytoy nga ulep. Ti angel kinunana nga isut pagilasinan ti Anak ti tao. Idi immasideg iti daga, nalawag ti pannakakitami iti awan umartap a dayag ken daeg ni Jesus idi a naglugan a kas nangabak. Maysa a bunggoy dagiti nasantoan nga angel, a kadagiti ululoda adda naraniag, gimilgilap a balangat, ti nangkuyog kenkuana iti pagnaan. Daydi sibibiag nga ulep a ti raniagna nadaeg ken di maartapan isut immasideg, ket nalawag unay ti pannakaimatangmi iti nakaayayat a bagi ni Jesus. Saan a nabalangatan iti sisiit, ngem ti balangat ti gloria ti naisaad iti nasantoan a mugingna. Iti kagay ken luppona adda a naisurat a nagan, Ari dagiti arari ken Apo dagiti appo. Ti rupana narangrang a kas ti init iti matoon, dagiti matmatana kasla darang ti apuy, ket dagiti saksakana adda langada a kas bronse. Ti timekda naguni a kasla nakaadadu nga instrumento a pagtokar. Ti daga nagpigerger iti sangoananna, dagiti langit pimmanawda a kas maysa a libro a nalukot, ket tunggal bantay ken puro nayalisda iti dissoda. “Ket dagiti arari ti daga, ken dagiti annak ti ari, ken dagiti cocoronel ken dagiti babaknang, ken dagiti mannakabalin, [314] ken isuamin nga adipen ken agwayawaya, naglemmengda kadagiti rukrukib, ken kadagiti batbato kadagiti banbantay, ket kinunada kadagiti banbantay ken kadagiti batbato: Agtinnagkay kadakami, ket ilemmengdakami iti imatang daydiay agtugtugaw iti trono, ken iti pungtot daydiay Cordero. Ta dimtengen ti aldaw ti pungtotna, ket siasinonto ti makabalin nga agtakder?” Apoc. 6:15-17. Dagidiay nga iti dipay nabayag nadadaelda koman dagiti matalek a tattao ti Dios ditoy daga, naimatanganda ti dayag ti Dios a naiparabaw kadakuada. Ket iti tengnga iti napalalo a panagbutengda nangngegda dagiti timek dagiti sasanto iti naragsak a panangikanta, a kinunada, “Adtoy, daytoy ti Diostayo; isu ti inururaytayo, ket isalakannatayo.” Isa. 25:9.

Napigsa ti pannakagungun ti daga idi a ti timek ti Anak ti Dios inawaganna dagiti matmaturog a sasanto. Sinungbatanda ti ayab ket rimmuarda a nakawwesan iti nagloriaan a di ipapatay, nga iyikikkisda, “Balligi, balligi, iti patay ken ti tanem! O patay, sadino ti yan ti panagballigim?” 1 Cor. 15:55. Idin dagiti sibibiag a sasanto ken aagiti napagungar ingngatoda dagiti timtimekda iti atiddag, makatignay nga ikkis ti balligi. Dagiti bangkay a naipan iti tanem nga addaanda kadagiti lemma ti sakit ken patay rimmuarda a naramenan ti di matay a salun-at ken bileg. Dagiti sibibiag a sasanto mabalbaliwanda iti apagkanito, iti panagkirem ti mata, ket maitayabda agraman dagiti napagungar, ket nagtitiponda a sumabet iti Apo iti tangatang. Oh, anian a nagdayag a panagsasarak! Dagiti aggagayyem a pinagsisina idi ni patay nagtitipondan, a ni kaanoman didanto agsisinan.

Iti tunggal bangir ti lugan nga ulep addada dagiti payyak ket iti baba ti lugan addada sibibiag a karkararit; ket idi a ti lugan agtaray nga agpangato, dagiti karkararit agikikisda, “Santo,” ket ti bunggoy dagiti angel iti aglawlaw ti ulep inyikkisda met, “Santo, santo, ni Apo Dios, ti Mannakabalin-amin.” Apoc. 4:8. Ket ti lugan nagtaray a nagturong iti Nasantoan a Ciudad. Sakbay iti [315] iseserrekda iti ciudad, dagiti sasanto naurnosda a nagcuadrado, nga adda ni Jesus iti tengngada. Nagtakder a nataytayag ngem dagiti sasanto ken dagiti angel. Ti nangayed a langana ken makaayayo a rupana nakita dagiti amin nga adda iti cuadrado.

*****

Gunguna Dagiti Sasanto

Idin nakitak ti dakkel unay a bilang dagiti angel a nangyeg manipud iti ciudad kadagiti nadayag a balangat —maysa a balangat iti tunggal santo a nakaisuratan ti naganna. Idi dinawat ni Jesus dagiti balangat, indatag dagiti angel Kenkuana ket iti akinkanawan nga imana met laeng ni naayat a Jesus inkabilna dagiti balangat kadagiti ulo dagiti sasanto. Iti kasta met la a pamayan inyeg dagiti angel dagiti arpa, ket inted met laeng ni Jesus kadagiti sasanto. Dagiti agbilbilin nga angel ti nangirugi iti kanta ket kalpasanna tunggal timek naidanggay iti pannakaikanta ti naragsak ken makapnek a panangidayaw, kel tunggal nasalawitwit nga ima tinignayna dagiti kuerdas ti arpa, a nangpataud iti nakasamsamit a tokar iti nabaknang ken awan kurkurangna a panangikanta. Idin nakitak ni Jesus nga impanguloanna ti nasbut a bunggoy a napan iti ruangan ti ciudad. Iniggamanna ti ruangan ket inlukatna kadagiti rumimatrimat a bisagrana ket binilinna a sumrek dagiti tattao a mangsalsalimetmet iti kinapudno. Iti uneg ti ciudad amin a banag pennekenda ti mata. Nakitada iti uray sadinoman ti nabaknang a gloria. Idin kimmita ni Jesus kadagiti nasbut a sasanto; dagiti ruprupada nagraniag iti dayag; ket idi nga intaengna ti ikikitana kadakuada, kinunana [316] iti nabaknang, nasam-it a timek, “Nakitak ti nagrigatan ti kararuak, ket mapnekak. Daytoy nabaknang a gloria isut kukuayo a pagragragsakan iti nagnanayon. Dagiti ladladingityo nagpatinggadan. Awanton ni patay, awanton sasaibbek wenno sangsangit, wenno aniaman nga utut.” Nakitak ti buyot dagiti nasbut a nagruknoy ket inkabilda dagiti rumimatrimat a balangatda iti sakaanan ni Jesus, ket kal pasanna idi a ti makaayayo nga imana patakderenna ida, tinokarda dagiti balitok nga arpada ket daydi nabaknang a musica ken kankanta iti Cordero pinunnona ti dagup ti langit.

Idin nakitak ni Jesus nga impanguloanna dagiti tattaona a mapan iti kayo ti biag, ket manen mangngegko ti makaayayo a timekna, nabakbaknang ngem iti uray ania a musica a nagtinnag iti natagitawan a lapayag, a kunkunana, “Dagiti bulbulong daytoy a kayo agpaay a pakaagasan dagiti nasion. Kanenyo ida amin.” Iti kayo ti biag adda dagiti kapintasan a bungbunga, isu a sibubulos a mabalin a panganan dagiti sasanto. Iti uneg ti ciudad adda maysa a trono a napnoan iti dayag, isu a naggapuan ti nadalus a karayan ti danum ti biag, aganninaw a kas kristal. Iti tunggal bangir daytoy a karayan adda idi ti kayo ti biag, ket kadagiti igid ti karayan addada sabsabali a napipintas a kaykayo nga agpataud kadagiti bunga a naimbag a taraon.

Ti pagsasao isut nakapsut unay nga aramaten iti panangiladawan iti langit. Idi a ti buya naiparang iti sangoanak, napnoak iti pannakaranga. Napasukoak iti daydi awan makaartap a nginangayed ken narimbaw a dayag, indissok ti plumak, ket nagsiddaawak, “Oh, anian nga ayat, ania ketdin a nakaskasdaaw nga ayat!” Ti kapipintasan a pagsasao dina nailadawan ti dayag ti langit wenno dagiti di maartapan a kinauneg ti ayat ti Mangisalakan. [317]

Ti Daga Malangalang

Ti imatangko naiturong manen iti daga. Nadadaelen dagiti nadangkes, ket dagiti bangkayda naiwarada iti rabawna. Ti pungtot ti Dios iti pito a maudi a saplit sinarungkaranna dagiti agnaed iti daga, isu a nakaigapuan ti nangkagatanda kadagiti dildilada gapu iti ut-ut, ken nangilunodanda iti Dios. Dagiti saan a pudno a papastor ti kangrunaan a nakaiturongan ti pungtot ti Dios. Naibusen dagiti matmatada kadagiti abutda, ken dagiti dildilada kadagiti ngiwatda, idi nga agtatakderda kadagiti saksakada. Kalpasan ti pannakaispal dagiti sasanto babaen ti timek ti Dios, dagiti adu a nadangkes a tattao inturongda ti pungtotda iti maysa ken maysa. Kasla nalayus ti daga iti dara, ket dagiti bangkay dagiti natay naintarda manipud iti maysa nga ungto nga agingga iti sabali nga ungto.

Ti daga kasla isut maysa a nalangalang a let-ang. Dagiti ciudad ken purok a ginungun ti gingined, nagbalinda a gabsuon. Dagiti banbantay naalisda kadagiti dissoda, nagbalinda a dadakkel nga ungaong. Dagiti narusanger a batbato, nga impugso ti baybay, wenno imbarsak ti daga met laeng, naiwarawarada iti amin a disso. Naparut dagiti dadakkel a kaykayo kadagiti ramutda ket naibarsakda iti rabaw ti amin a daga. Ditoy ti pagbalayan ni Satanas ken dagiti angelna iti sangaribu a tawen.

Ditoy ti pakaibaludannanto, nga agpagnapagna iti likkalikkaong a rabaw ti daga tapno makitana ti bunga ti yaalsana a maibusor iti linteg ti Dios. Iti sangaribu a tawen nanamennanto ti bunga ti lunod a pinarnuayna. Maipatingga laengen ditoy daga, awanton gundawayna a mapan kadagiti sabali a planeta a mangsulisog ken mangriri kadagiti saan a natnatnag. Kabayatan daytoy a panawen, dakkel ti panagsagaba ni Satanas. Nanipud idi pannakatnagna kankanayon nga inararamatna dagiti [318] dakes nga ayayona. Ngem mapawilanton a mangaramat iti pannakabalinna, ket mabaybay-anto a mangpanpanunut kadagiti inararamidna manipud pay idi pannakatnagna, ket kumitkita a sipipigerger ken sibubuteng iti nakaamamak a masakbayan, inton masapul nga agsagaba gapu iti amin a dakes nga inaramidna ken madusa gapu kadagiti amin a basol nga isu ti nakaigapu iti pannakaaramidda.

Nangngeg dagiti riaw ti ragsak manipud kadagiti angel ken kadagiti nasbut a sasanto a naguni a kasla rinibribu nga instrumento ti musica, agsipud ta saandan a pulos a rirrienen ken sulisogenen ni Satanas ken agsipud ta dagiti agnaed kadagiti sabsabali a lubong nailisidan iti kaaddana ken dagiti pannulisogna.

Idin nakitak dagiti trono ket nagtugaw ni Jesus ken dagiti nasbut kadakuada; ket dagiti sasanto nagturay a kas arari ken papadi iti Dios. Ni Cristo, a kinadduaan dagiti tattaona, inukomna dagiti nadangkes a natay, nga indiligda dagiti aramidda ti libro ti linteg, ti Sao ti Dios, ket ikeddengna tunggal kaso kas mayannatup kadagiti aramid a naaramid iti bagi. Sada inkeddeng kadagiti nadangkes ti paset a masapul a lak-amenda, kas mayannatup kadagiti aramidda, ket naisurat iti intar ti naganda iti libro ni patay. Uray ni Satanas ken dagiti angelna inukom ida ni Jesus ken dagiti sasanto. Ti dusa ni Satanas adayu a nadagdagsen ngem ti dusa dagidiay nga inulbodna. Kasta unay nagdakkel ti panagsagabana nga awan ti mabalin a pangipadisan kenkuana. Kalpasan ti pannakapukaw dagidiay nga inallilawna agbiagto pay tapno agsagaba iti nabaybayag pay.

Kalpasan ti pannakaukom dagiti nadangkes a natay, iti pagturposan ti sangaribu a tawen, pinanawan ni Jesus ti ciudad ket dagiti sasanto ken dagiti naintar a buyot dagiti angel simmurotda Kenkuana. Bimmaba ni Jesus iti rabaw ti dakkel a bantay, isu nga apaman a nabaddek dagiti saksakana, nagpisi ket nagbalin a dakkel a tanap. Idin kimmitakami iti ngato ket nakitami ti [319] dakkel ken napintas a ciudad, nga adda sangapulo ket dua a pamuonna, ken sangapulo ket dua a ruanganna, tallo iti tunggal sikigan, ket adda maysa nga angel iti tunggal ruangan. Nagpukkawkami, “Ti ciudad! ti dakkel a ciudad! isut bumaba manipud iti Dios idiay langit!” Ket isut bimmaba a napakuyogan iti kinarangrang ken makapurar a dayag ket nagdisso iti dakkel a tay-ak nga insagana ni Jesus nga agpaay kenkuana.

*****

Ti Maikadua a Panagungar

Idin ni Jesus ken amin dagiti bunggoy ti nasantoan nga angel ken amin dagiti nasbut a sasanto, pinanawanda ti ciudad. Linawlaw dagiti angel ti Comandanteda ket kinuyogda iti dalanna, ket simmaruno ti urnos dagiti nasbut a sasanto. Idin, iti nakaalalliaw ken kabutbuteng a kinangayed, pinukkawan ni Jesus dagiti nadangkes a natay; ket bimmangonda a kas met la kadagiti nakapsut, masaksakit a bagbagida idi naipanda iti tanem. Ania ketdin a langa! Ania ketdin a buya! Idi immuna a panagungar rimmuarda iti di matay a kinapusaksak; ngem iti maikadua dagiti marka ti lunod agparang kadagiti isuamin. Dagiti arari ken dagiti natakneng ti daga, dagiti mangmanglo ken nababa, dagiti de adal ken awan adalna, rummuarda nga aggigiddan. Isuda amin makitada ti Anak ti tao; ket dagiti tattao a nangumumsi ken nanguyuyaw Kenkuana, dagidiay a nangikabil ti balangat a sisiit iti sagrado a mugingna, ken nangpang-or Kenkuana iti runo, makitada iti amin a naarian a kinadayagna. Dagiti nangtupra Kenkuana iti oras ti pannakaukomna idin tinallikudanda ti natadem a panagkitana ken ti dayag ti rupana. Dagidi nangipalok kadagiti lansa kadagiti [320] imima ken saksakana makitada itan dagiti marka ti pannakailansana. Dagidi nangiduyok iti pika iti bakrangna maimatanganda itan dagiti lemma ti kinadawelda iti bagina. Ket isuda amin ammoda nga isu met laeng daydi inlansada ken inuyuyawda idi nganngani matay nga agnguynguy-a. Ket rimsua manen ti atiddag a dungaw ti rigat, idinto nga agtalawda nga aglemmeng iti sangoanan ti Ari dagiti arari ken Apo dagiti appo.

Amin birukenda dagiti batbato a paglemmenganda, tapno dida makita ti nakaamamak a dayag daydiay inumumsida idi kua. Ket, idinto a maranga ken maparigatda iti kinadayag ken di maartapan a daegna, isuda amin aggigiddanda a mangyebkas kadagiti timtimekda, ket iti nakabutbuteng a kinalawagna, ipukkawda, “Bendito ti umay iti nagan ti Apo.” Mateo 21:9.

Idin ni Jesus ken dagiti nasantoan nga angel, a kinuyog dagiti amin a sasanto, mapanda manen iti ciudad, ket dagiti napait nga anug-og ken dung-aw dagiti madusaan punnoenna ti tangatang. Idin nakitak ni Satanas irugina manen ti nadangkes nga aramidna. Mapan iti aglawlaw iti ayan dagiti pasurotna, ket pinagbalinna dagiti nakapsut ken nalupoy a napigsada, ket ibagana kadakuada nga isu ken dagiti angelna mannakabalinda. Intudona dagiti di mabilang a riniwriwriw a napagungar. Addada idiay dagiti mannakabalin a gumugubat ken arari a nalaingda iti gubat ken nangababak kadagiti pagpagarian. Ket adda met idiay dagidi mannakabalin a gigante ken natured a lallaki a dida pulos naababak iti gubat. Adda idiay daydi natangsit ken ambisioso a Napoleon, nga uray la ti yaasidegna pinagpigergerna dagiti pagpagarian. Nagtakder idiay idi dagiti lallaki a nangayed ti langlangada ken natakneng ti tignayda, a nattuangda iti pagbabakalan idi a nagwawda a mangabak. Rummuarda kadagiti tantanemda, nga ituloyda laeng dagiti gagangay a turong ti panpanunutda idi natayda. Adda pay laeng a kupkupikupanda daydi tarigagayda a mangabak idi nattuangda. Makitinong ni Satanas kadagiti [321] angelna, ket kalpasanna makitinong met kadagidiay arari ken nangababak ken mannakabalin a lallaki. Sana kitaen ti nakadakdakkel a buyotna, ket ibagana kadakuada a ti bunggoy iti uneg ti ciudad isut bassit ken nakapsut, ket mabalinda ti sumrek ken abaken, ken papanawen dagiti agtaeng idiay, ken tagikuaen nga agpaay kadakuada dagiti kinabaknang ken dayagna.

Magun-odan manen ni Satanas nga allilawen ida, ket isuda amin irugida ti panagsagsagana iti gubat. Adu dagiti nalalaing a lallaki iti dayta nagdakkel a buyotan, ket agpartuatda kadagiti nadumaduma nga arruaten ti gubat. Idin dagiti nakaadadu a tattao natignayda, a ni Sa-tanas isut panguloda. Dagiti arari ken gumugubat isudat kaasitgan a simmurot ken Satanas, ket simmaruno dagiti nakaadadu a binunggo-bunggoy. Tunggal bunggoy adda pangulona, ket maaramat ti unos iti panagmarchada iti pisol-pisol a rabaw ti daga a mapan iti Nasantoan a Ciudad. Ripkan ni Jesus dagiti mangan ti ciudad, ket daytoy nakaadadu a buyotan lawlawenda, ket ikabilda dagiti bagbagida iti umisu a kasasaad a makigubat a padpadaananda ti narungsot a dangadang. Ni Jesus ken dagiti amin a buyot dagiti angel ken amin dagiti sasanto, nga adda kadagiti ululoda dagiti gumilapgilap a balangat, umulida iti tuktok ti bakud ti ciudad. Agsao ni Jesus a singangayed a kunana, “Kitaenyo, dakayo a managbasol, ti gunguna dagiti nalinteg! Ket kitaenyo met, dakayo a nasbut, ti gunguna dagiti nadangkes!” Dagiti nakaadadu a nadangkes a tattao makitada ti nadayag a bunggoy nga adda iti tuktok dagiti bakud ti ciudad. Ket iti pannakaimatangda iti kinarangrang dagiti gumilgilayab a balangatda ket mabigbigda a dagiti ruprupada nga agsilnag iti gloria, nga iyanninawda ti ladawan ni Jesus, ket sada kitaen ti di maartapan a dayag ken kinangayed ti Ari dagiti arari ken Apo dagiti appo, kumapsut ti turedda. Napardas a dumteng kadakuada ti rikna ti gameng ken dayag a napukawda, ket mabigbigda a ti supapak ti basol isu ni patay. Nakitada ti nasantoan, naragsak a bunggoy [322] nga inumumsida, a nakawwesan iti dayag, dayaw, di pannakatay, ken biag nga agnanayon, idinto nga isuda addada iti ruar ti ciudad agraman dagiti naalas ken nakarimrimon a banbanag.

*****

Maikadua nga Ipapatay

Agpardas ni Satanas a mapan iti tengnga dagiti nakaadadu a pasurotna ket padasenna a gungunen ida tapno aggarawda. Ngem agtudo kadakuada iti apuy nga aggaput langit, ket dagiti dadakkel a lallaki, dagiti mannakabalin a lallaki, dagiti natakneng, dagiti napanglaw ken nakaay-ay-ay, isuda amin maalun-onda a padapada. Nakitak a dagiti dadduma napardas ti pannakadadaelda, ket dagiti dadduma nabaybayap ti panagsagaba. Nadusada kas mayannatup kadagiti inaramidda iti bagi. Dadduma adu nga aldaw ti pannakaibusda, ket no adda pay la paset ti bagida a dipay naibus, adda pay laeng ti rikna ti panagsagabada. Kinuna ti angel, “Ti igges ti biag saanto a matay; ti apuyda saanto a maiddep no adda pay la ket ti uray bassit paset a dipay mauram.”

Ni Satanas ken dagiti angelna nagsagaba iti nabayag. Saan la a linak-am ni Satanas ti dagsen ken dusa dagiti kabukbukodanna a basol, ngem uray pay met dagiti basbasol dagiti buyot a nasbut, a naiparabaw kenkuana. ket kasta masapul nga agsagaba gapu iti pannakadadael dagiti kararua nga isu ti nakaiganuan ti panagbasolda. Idin nakitak ni Satanas ken amin dagiti nadangkes a maibibusda, ket ti justicia ti Oios isut napennek; ket amin dagiti buyot ti angel, ken amin dagiti nasbut a sasanto, iti natbag a timek kinunada, “Amen!”

Kinuna ti angel, “Ni Satanas isut ramut, dagiti annakna [323] isudat sangsanga.” Maibusda ita, ramut ken sanga. Natayda iti agnanayon nga ipapatay. Ni kaanoman didanto mapagungar, ket ti Dios addanto Kenkuana ti nadalus a law-ang.” Idin kimmitaak ket nakitak ti apuy a nangibus kadagiti nadangkes, a pupuoranna met dagiti rugit ket daldalusanna ti daga. Manen kimmitaak ket nakitak a nadalusen ti daga. Awan ti uray no maysa la a lemma ti lunod. Dagiti nargaay, pisol-pisol a rabaw ti daga kasda la napalanas, nakalawlawa a tanap. Ti dagup ti law-ang ti Dios nadalus idin, ket ti dakkel a dangadang nagpatingga iti agnanayonen. Iti adinoman a kumitaantayo, tunggal disso a mamingmingan ti matatayo isut napintas ken nasantoan. Ket amin dagiti buyotan a nasbut, nataengan ken agtutubo, dadakkel ken babassit, indissoda dagiti gumilapgilap a balangatda iti sakaanan ti Mannubbot, ket nagparimtumengda a nagdaydayaw iti sangoananna, ken nagrukoabda Kenkuana nga agbiag iti agnanayon awan inggana. Ti napintas a baro a daga, iti amin a dayagna, isu ti agnanayon a tawid dagiti sasanto. Ti pagarian ken ti pagturayan, ken ti kinadakkel ti pagarian iti babaen ti amir a langit, isu idin ti naited ka-dagiti sasanto ti Kangatoan, isuda a mangtagikua kenkuana iti agnanayon, wen iti agnanayon nga awan patinggana. [324]

Panglawlawag

Panpanid 10-17. “Ti Immuna a Sirmatak.”—Ti maiparang itoy a capitulo inwarnak ti manarawidwid ti Day-star idi Enero 24, 1846, a ti paulona isu daytoy: “Maysa a Surat ni kabsat a Babai a Harmon,” Portland, Maine, Diciembre 20, 1846. Naiwarnak manen idi 1846, 1847, ken 1851, a ti paulona isu daytoy: “Kadagiti Natda a Naiwarawara.”

Panpanid 11-17. Pannakaiparang dagiti Mapasamak iti Masangoanan-.Iti panangiparang ni Mrs. White kadagiti mapasamak iti masangoanan, agsao a kasla nakiraman kadagita a mapasamak. Iti panangsaludsudda iti kasasaadna no agsirmata, insuratna:

“No ikkannak ti Apo iti sirmata maalaak iti sangoanan ni Jesus ken dagiti angel, ket awan a pulos ti puotko kadagiti banbanag ditoy daga. . . . Masansan maipakita kaniak dagiti banbanag ditoy daga. No dadduma maipakita kaniak ti masangoanan, ket no dadduma dagiti napaspasamak iti napalabas.”— Spiritual Gifts, vol. 2, p. 292.

Ni Ellen White, isut Adventista, nagsurat a kasla nakita ken nangngegna dagiti banag a mapasamak.

Kalpasan ti panagsirmatana malagipna ti adu kadagiti naipakita kenkuana, ngem daydiay nalimed a saan a maibagbaga saanna a malagip. Iti buya a nakitana maipapan iti pannakisalakan dagiti tattao ti Dios, nangngegna a naisao “ti aldaw ken oras ti yaay ni Jesus,” ngem iti maipapan itoy iti ududina insuratna:

“Nangngego a naibaga, ngem idi nagpatingga ti panagsirmatak diak met malagipen ti oras a naibaga. . . .”— Selected Messages, book 1, p. 76.

Panid 14. Kakabsat Fitch ken Stockman.— Iti panangibagana iti umuna a sirmatana, kinunana a nasarakan ken kinasarsaritana da Kakabsat Fitch ken Stockman idiay Baro a Jerusalem. Agpadpada dagitoy a ministro nga amammo ni Mrs. White ken napinget iti panangiwarragawag iti damag ti maikadua a yaay ni Cristo, ngem natayda sakbay la unay ti pannakauppapay iti Octubre, 1844.

Ni Charles Fitch isut maysa a ministro Presbiteriano nga immawat iti Damag Adventista iti panangaskasaba da William Miller ken Josiah Litch. Napinget a nangikaskasaba iti yaay ni Cristo iti pagturposan ti tiempo ti 2300 a tawen. Natay iti maysa a lawas sakbay ti Octubre 22, 1844 iti panagsakitna a pinataud iti pannakalam-ekna kalpasan ti namitlo a panangbautisarna iti nalam-ek nga aldaw.

Ni Levi F. Stockman isut maysa nga agkabannuag a ministro [325] Metodista iti Estado ti Maine nga idi 1842 agraman tallopulo a ministro a Metodista pinatina ti maikadua a yaay ni Cristo ket inrugina met nga ikasaba. Nagtartrabajo idiay Portland, Maine, ngem idi 1843 dimmakes ti salun-atna. Natay iti sarut idi Junio 25, 1844. Isu daydi napanan ni Mrs. White a nagpatulongan idi napakapsut ngem nakisao ti Dios kenkuana iti dua a tagtagainep.

Panid 18. Mesmerismo. — Tapno masalaknibanda ti ibubusorda, dadduma kadagidi nasapa a sumupsuppiat kadagiti sirmata insingasingda a ti kapadasan ni Ellen White pinataud ti mesmerismo, maysa a nakaskasdaaw a banag nga itatta managanen iti hipnosis. Ti hipnosis isut maysa a kasasaad nga umasping iti pannaturog a mapataud babaen iti pannakabalin ti singasing. . . . Adda idi maysa a mangngagas a kunana a mapaturogna ni Mrs. White babaen ti hipnotismo; ngem idi pinadasna awan ti naararamidanna.

Nangted ti pablaak a maibusor iti panangpadas a tenglen ti isip ti kapada a tao.

Panid 31. Dagiti Adventista la iti Nagan.—Dagiti nakitipon iti pannakaikasaba dagiti damag ti umuna ken maikadua nga angel ngem dida inawat ti damag ti maikatlo nga angel gapu iti kinapudno ti Sabado, nupay intuloyda a sinalimetmetan ti inanama Adventista, dagitoy dagiti kuna ni Mrs. White nga Adventista la iti nagan. . . . Kadagiti nasapa a basbasaentayo maisasao a dagitoy a tattao isuda dagiti “Adventista del Primer Dia.”

Dakkel a bilang dagiti Cristiano a nauppapay idi otonio ti 1844 idi a saan nga immay ni Cristo kas ininamada. Dagiti Adventista nabingbingayda iti nadumaduma a bunggoy, a dagiti natda itan isuda ti Iglesia Cristiana Adventista, bassit a bunggoy, ken dagiti Adventista del Septimo-dia.

Bassit laeng dagiti nagtuloy iti panagtalekda iti pannakatungpal ti padto idi 1844 ngem dagidi nangaramid iti kasta immaddangda pay nga inawatda ti damag ti maikatlo nga angel agraman ti Sabado a maikapito nga aldaw.

Panpanid 40-43. Naluktan ken Naserraan a Ruangan. — Iti panangsalaysay ni Mrs. White ti dakkel a Tignay Adventista ken ti pannakauppapay idi Octubre 22, 1844 iti The Great Controversy ibagana ti takderna kalpasan la unay ti Pannakauppapay, ket ibagana ti di maliklikan a kapanunutanda a nagpaut iti ababa a tiempo a “ti ruangan ti kaasi isut nagrikep.” Ngem kas ti kunana, “immay ti dakdakkel a silaw idi nausig ti maipapan ti santuario.”

Maipapan iti pammatina a personal itoy a banag insuratna idi 1874 nga “ni kaanoman awan ti sirmatak nga awanan ti pannakaconvertir dagiti managbasol.” Ket ni kaanoman dina insursuro day- [326] ta a kapanunutan. Iti sabali a tiempo insuratna manen, “Isu ti lawag nga inted ti Dios kaniak a nangatur itoy a riro, ken nangtulong kadakami a kimmita iti pudno a takder.”— Selected Messages, book 1, pp. 74, 84.

Panpanid 42, 43, ken 90. Nakaskasdaaw a Panagtugtug idiay Nueva York, ken Panagtugtug idiay Rochester.—Maisao ditoy dagiti napasamak maipapan iti nagrugrugian ti baro nga Espiritualismo. Idi 1848 nangngeg dagiti nakaskasdaaw a panagtugtug iti balay da Fox, idiay Hydesville, maysa a purok a nganngani tallopulo ket lima a milia iti daya ti ciudad ti Rochester, Nueva York. Iti tiempo nga adu dagiti patta-patta maipapan iti nakaigapuan ti panagtugtug, inlatak ni Ellen White a, kas paneknekan ti sirmata a naited kenkuana, dagiti panagtugtug isudat pakaiparangarangan ti Espiritualismo, a dayta nakaskasdaaw a panagparang dumakkel a napardas, ket iti nagan ti religion agpopularto ken maulbodto dagiti adu ket agbanagto nga isut kadakkelan nga ulbod ni Satanas iti kamaudianan nga aldaw.

Panid 49. Babaonen nga Awan Damagda.—Daytoy a pagsasao agparang iti pakasalaysayan ti maysa a sirmata a naited ken Ellen White idi Enero 26, 1850. Iti dayta a tiempo dagiti Agngilngilin ti Sabado nga Adventista awan pay ti urnos ti iglesiada. Nganngani isuda amin agbutengda idi nga aniaman a langa ti urnos yegna la ti kinaformal iti iglesia. Idi kuan immay dagiti agaangat a kapanunutan iti nagtengngaanda. Inted ni Ellen White dagiti damdamag ti pammablaak ket dagiti Agngilngilin ti Sabado nga Adventista naiturongda saggabassit iti panangaramidda iti urnos ti iglesia. Kas naibunga daytoy naasasideg ken naururnos dagiti kakabsat ket naiyussuat ti dalan iti panangbigbig kadagiti ministro a maitutop a mangted iti damag ken panangited kadagiti masapsapulda ken kasta met iti panangilaksid kadagidiay nga nangisuro iti riro.

Panpanid 62, 63. Panagkaykaysa dagiti Papastor. — kitaem ti pananglawlawag nga agpaay kadagiti Babaonen nga Awan Damagda.

Panid 78. Rebbeng nga Ipapan idiay Daan a Jerusalem.—Isao ni Mrs. White dagiti riro a kapanunutan a patpatien idi dagiti su magmamano. Iti sumuno a tawen iti Review and Herald ti Octubre 7, 1851 isurat ni James White “ti makaiwawa, awan magunguna a a kapanunutan maipapan iti Daan a Jerusalem ken dagiti Judio, ken dadduma pay, a sarsarita dagiti adu ita,” ken “dagiti nakadidillaw a kapanunutan a sarsaritaen dagiti dadduma, a dagiti sasanto masapul a mapanda idiay Daan a Jerusalem, etc., etc.”

Panid 80. Editor Day-Star.—Ni Enoch Jacobs agtataeng idi idiay Cincinnati, Ohio, ken nagiwarnak iti Day-Star, maysa kadagiti [327] nasapa a warnakan a mangiwarragawag iti maikadua a yaay ni Cristo. Impatulod ni Ellen Harmon ken Enoch Jacobs ti pakasaritaan ti umuna a sirmatana a nanginanama nga isut makapagtalna kenkuana. Napaliiw ni Ellen Harmon nga agduadua iti panangiturong ti Dios iti kapadasan dagiti Adventista. Daytoy nga editor insuratna iti Day-Star daytoy umuna a sirmata, idi Enero 24, 1846. Iti naisangsangayan a bilang ti warnakanna, ti Day-Star Extra, idi Febrero 7, 1846, insurat’na ti nakalalagip nga articulo maipapan iti nailangitan a santuario ken ti pannakadalusna, nga insagana da Hiram Edson, Dr. Hahn, ken O. R. L. Crozier. Daytoy nga articulo ipakitana ti isuro ti Biblia maipapan iti panagministro ni Cristo iti kasantoan a disso ti nailangitan a santuario a nangrugi idi Octubre 22, 1844.

Panid 90. kitaem ti panglawlawag nga agpaay iti panid 42.

Panid 94. Thomas Paine.—Dagiti sinursuratan ni Thomas Paine nalatak ken adut nangbasbasa idiay Estados Unidos idi mangrugi ti 1840. Ti librona nga Age of Reason isut aramid ti deista ket makadadael iti pammati ken aramid ti Cristiano. Ti libro nangrugi iti “Mamatiak iti maymaysa a Dios ket awanen.” Awan pammati idi ni Paine ken Cristo, ket narang-ay ti panangaramat ni Satanas kenkuana iti pananggubatna iti iglesia. Kinuna ni Mrs. White, a no ti maysa a tao a kas ken Paine makastrek idiay langit ket maidaydayaw idiay, uray siasino a managbasol nga awan panagbalbaliw ti panagbiagna ken awan pammatina ken Jesus, makapan met idiay. Iti napigsa a panagsao sinuppiatna dayta nga ulbod ket intudona ti saan a kinapudno ti Espiritualismo.

Panid 107. Kinaananay. — Dadduma kadagiti nasapa nga Adventista kalpasan la unay ti kapadasan ti 1844, napukawda ti panangpetpetda iti Dios ken naipanda iti kinafanatico. Sinarak ni Ellen White dagitoy a fanatico iti “Kastoy ti kuna ti Apo.” Inungtanna dagidi mangisuro a mabalin ti agbiag a naananay iti lasag ket didan mabalin ti agbasolen. Iti daytoy insurat ni Mrs. White iti ududina:

“Nagkukutanda ti pammati a dagiti napasanto didan mabalin ti agbasol. Ket daytoy gagangay nga inturongna iti pammati a dagiti pagayayatan ken tartarigagay dagiti napasanto kankanayon lattan a nalinteg, ket awanen ti peggadda a maiturong iti panagbasol.

. . . Araramidenda met dagiti kadaksan a basol iti baba ti kawwes ti pannakapasanto, ket babaen iti makaallilaw nga influensia ti mesmerismo, nakagun-odda iti nakadildillaw a pannakabalinda a mangpasuko kadagiti dadduma kadagiti kadduada, a dida nakita ti kinadakes dagitoy agparparang a napintas ngem makaulbod a Kapanunutan.”— Life Sketches, p. 83. [328]

Panpanid 125, 126. Pangrabii ti Apo; Babbai a Mangbuggo kadagiti Saksaka Dagiti Lallaki, ken ti Nasantoan nga Agep.-Dagiti nangyuna ti Iglesia Adventista del Septimo-dia, idi naawatdan ti kinapudno ti Sabado, sinurotda a sigagagar ti aniaman nga isuro ti Sao ti Dios, ket naannadda iti panangsalaknibda kadakuada kadagiti natiritir a pannakaipatarus ti Sao ken dagiti panaglablabes wenno kinafanatico. Nalawag ti pannakakitada kadagiti gundaway ktn pagrebbengangda iti Pangrabii ti Apo nga impasdek ti Apo nga agpaay iti iglesia. Adda idi parikutda maipapan iti panagbibinnuggo ken ti nasantoan nga agep. Iti dayta a sirmata inlawlawag ti Apo dagiti nadumaduma a delicado a punto a mangiturong ken mangralaknib iti dumakdakkel nga iglesia.

No maipapan iti kasansan ti pangrambakan ti ordenansa, dadduma impapilitda a maminsan laeng iti makatawen; ngem naited met ti pammagbaga a maaramid koma a masansan. Itatta anannuroten ti iglesia ti gakat a maminpat ti pannakarambak ti Santa Cena.

No maipapan iti panagbibinnuggo, naited ti pammagbaga a naannad koma ti pannakaaramidna. No adda pakaigapuananna, mabalin met a dagiti kakabsat a babbai buggoanda dagiti saksaka dagiti kakabsat a lallaki, ngem dagitoy dida buggoan dagiti saksaka dagiti kakabsat a babbai.

Isut kadkadawyan dagidi nasapa nga Agngilngilin ti Sabado nga Adventista nga agiinnagepda a nasantoan iti ordenansa ti panagbibinnuggo. . . . Ngem iti panagaramid itoy masapul a kitaen tapno maliklikan koma ti langa ti kinadakes.

Panid 127. Panagariwawa.—Ti iket ti evangelio guyugoyenna dagiti amin a kita dagiti tattao. Adda idi dagiti makarikna a ti kapadasanda a Nacristianoan saan a nasayaat no di ipakita ti panagariwawa, panangiparang iti panangipukkaw kadagiti pagdayaw iti Dios, napigsa ken makatignay a karkararag, ken nalaaw nga Amen. Manen naited ditoy ti napasnek a pablaak iti iglesia iti pannakasalimetmet ti urnos ken kinangayed iti panagdaydayaw iti Dios.

Panpanid 247-251. William Miller.—Iti pannakaisarita ti dakkel a Panagriing Adventista idiay America bayat dagiti tawtawen a mangrugi idi 1830 ken tawtawen a mangrugi idi 1840, masansan a mairaman ti nagan ni William Miller. Maibaga iti The Great Controversy, nga isut “Reformador nga Americano” ket ti kabibiagna maisao iti maysa a capitulo. Ni William Miller nayanak idiay Pittsfield, Massachusetts, idi 1782 ket natay idiay Low Hampton, Nueva York, idi 1849. Managadal ken naannad nga agbasbasa. Idi 1816 inrugina ti naannad a panagadal iti Sao ti Dios, ket iti panagadalna naiturong kadagiti dadakkel a padpadto ti panawen ken dagiti padpadto iti Maikadua a Yaay. Pinatina nga asidegen ti yaay ni [329] Cristo. Manipud idi 1831, inaramatna ti amin a tiempona iti panangikasabana iti damag ti Maikadua a Yaay. Isut tiniponan dagiti ginasgasut a ministro Protestante a nangikasaba iti dayta a damag ti dakkel a Panagriing Adventista a nangrugi idi 1840.

Idi tiempo ti pannakauppapapay idi Octubre 22, 1844, nabannog unayen ni Miller ken masaksakit. Nagsadagen unay kadagiti ububbing a kadduana iti pannakaikasaba ti damag ti Maikadua a Yaay. Isudat nangiturong kenkuana kalpasan ti Pannakaupapay. Gaput itoy, isuda, a saan ket a ni Miller ti mangsungbat iti daytoy. Insurat ni Mrs. White daytoy a kapadasan iti panid 278, ket ipatalgedna a ni Miller isunto ti maysa kadagiti maayaban kadagiti tanemda inton aguni ti maudi a trompeta.

Panpanid 251-260; 276-281. Damdamag Dagiti Tallo nga Angel ti Apocalipsis 14. Kadagiti tallo a capitulo a mangrugi iti panid 244, salaysayen ni Ellen White dagiti damdamag ti umuna, maikadua, ken maikatlo nga angel. Insuratna dagitoy nga agpaay kadagidi nakipaglasat kenkuana iti dakkel a Pannakariing Adventista ken kadagiti kapadasan idi primavera ken otonio ti 1844. Dina pinadas a sumrek iti pannakailawlawag dagitoy a damag, ta impagarupna a dagiti agbasbasa naananay ti pannakaammoda itoy a kapadasan. Imparangna laeng daydiay a makaiyeg iti pigsa ken pannakaawat dagiti kapammatianna iti lawag ti kapadasanda. Makitatayo a naananay ti pannakasalaylay dagitoy iti The Great Controversy.

Panid 257. Pagturposan ti Damag ti Maikadua nga Angel. — Nupay no nalawag ti pannakaawattayo a dagiti damdamag ti umuna ken maikadua ken maikatlo nga angel maiyaplikarda iti aldawtayo, mabigbigtay met a ti pannakaiwarragawag ti damag ti umuna nga angel a “dimteng ti oras ti panangokomna” naisilpo iti pannakaibaga ti maururay a panagsubli ni Cristo a manipud 1830 ken iti masapa a mangrugi iti 1840. Ti damag ti maikadua nga angel nairugi a naiwarragawag idi agdamdamo ti primavera ti 1844 idi a naayaban dagiti mamati nga Adventista a rummuarda kadagiti igiglesia la iti nagan a nangumsi iti pannakaikaskasaba ti damag ti umuna nga angel. Ket uray pay pudno a ti damag ti maikadua nga angel agtuloy nga isut agdama a kinapudno, adda daydi naisangsangayan a pannakayaplicarna iti kasakbayan la unay ti Octubre 22, 1844. Inton dagiti damdamag dagiti tallo nga angel napigsa ti pannakaipukkawda manen iti entero a lubong sakbay la unay ti maikadua a yaay ni Cristo, tumiponto ti angel ti Apoc. 18:1 iti panangiwarragawag ti maikadua nga angel iti damag a “Narba ti Babilonia.” “Rumuarkay kenkuana, O tattaok.” kitaem ti capitulo “The Final Warning” iti The Great Controversy, pp. 603-612.

Panid 276. kitaem ti Panglawlawag kadagiti panpanid 251-260. [330]

Panid 301. Dagiti Adipen ken ti Apo. - Kunaen ti Apocalipsis 6:15, 16 nga addanto pannakaadipen iti maikadua a yaay ni Cristo. Ditoy masarakantayo dagiti sasao “isuamin nga adipen ken agwaya” iti maikadua a yaay ni Cristo. Iti daytoy adda iti naananay a pannakitunosna iti Biblia. Agpada a naipakita ken Juan ken ni Mrs. White dagiti kasasaad a masarakan inton maikadua a yaay ti Apo. Uray pay pudno a nawayaanen dagiti Negro idiay Estados Uni-dos babaen ti Emancipation Proclamation, a nairugi iti innem a tawen kalpasan ti pannakaisao daytoy banag a pagsasaritaantayo, dayta dina paawanen ti kinapudno ti damag, ta uray kadagitoy nga aldaw riniwriwriw dagiti lallaki ken babbai iti entero a lubong nga addada iti pudno a pannakaadipen. Saan a nasayaat iti panangokomtayo iti maysa a padto iti masangoanan no ditay pay nagteng ti panawen a pannakatungpal dayta a padto. [331]

Pagsurotan

Aaron, sarukod a nagsabong ni 30.

Adadalan, dagiti angel ikkanda ti pigsa dagiti 225; duadua dagiti, kalpasan ti pannakailansa 193; idi naokom ni Jesus 183; iti dalan nga agpa-Calvario 188; milagro dagiti 206; sinaksianda ni Jesus 225; ti damag ti panagungar maipan kadagiti adalan 200.

Adadipen, maudi a pannakawayawaya dagiti 31, 32, 313; dagiti basbasol da-giti, maipasarungkarto iti apoda 301; dagiti lulua dagiti, maipalagipda idiay langit 300; maited ti maudi nga ayab kadagiti 304; tengtenglen dagiti agkunkuna a Cristiano 300, 301.

Adan, pannakatnag ni 135, 157, 158; idiay Eden 135, 157.

Adventista, iti nagan laeng, isusuppiat dagiti 31; kadagiti napudno a Cristiano kadagiti 284; kinailubongan dagiti 114, 115; kitaem pay ti Kinaagum; Naglikud nga Agngilngilin ti Sabado; Agsalsalimetmet ti Sabado; Dagiti Natda.

Agayaywan ti pagbaludan, pannakaconvertir ti, idiay Filipos 221.

Agdama a kinapudno, kinapateg ti 91, 92; ti pannakaammo iti 64.

Agep, nasantoan nga, iti lugar ken kanito ti 12, 125.

Agladingit ni E. G. White gapu kadagiti di natungpal a pagrebbengan 8.

Agngilngilin ti Sabado, naisangsangayan a peggad dagiti 290, 291; kitaem pay ti Adventista; Dagiti Natda.

“Agsaganaka” 65, 68, 127.

Agtalnakayo, Agtalnakayo, Agtalnakayo, Agtalnakayo” 35.

Allilaw, dagiti; kitaem ti Satanas; Espiritualismo; Mesmerismo.

Altar ti incienso; kitaem ti Santuario.

Angel, dagiti natnag nga, mapapanawda idiay langit 156; trabaho dagiti 94, 111, 196, 206, 215, 219, 287 294.

Angel, naimbag nga, panagparang dagiti 195; agsasaritada maipapan iti di pannakatay ti kararua 235; a manglawag kadagiti napudno 103, 285; ara-mid dagiti, iti pagimbagan dagiti adalan 211; bilang dagiti 180; binalakanda ni Adan 157; idi 1844 268; idi pannakabautisar ni Jesus 164; idi pannakailansa 190; idi paanakayanak ni Jesus 164; idiay tanem ti Mangisalakan 195, 200; igayatda ti biagda kas daton ti panangikappia 136, 161, 163; ikarida ti gunguna ken ni E. G. White 18; ikarida ti panagsubli ni Jesus 205; innalada ni Elias idiay langit 174; insuro dagiti, ni Ananias 215; intedda ti tagtagainep iti asawa ni Pilato 185; iti arka 29; iti maika-dua a yaay 12, 33, 117, 314; iti natbag a timek 34; iti panagnguy-a ni Je-sus 179, 183; iti pannakaibiangda iti sirmata 11, 18, 29, 34, 43; kadagidi bakud ti pagbaludan 220; kadduada dagiti nasbut 68; kawwes dagiti 195; kitaem pay ti Gakat ti pannakaisalakan; kuykuyogenda tunggal santo 36, 118, 217, 295; kuyogenda ni Jesus a mapan idiay langit 204; ladingit da-giti 36, 118, 128, 135, 159, 179, 190; lugan ni Jesus buklen dagiti 32; makitiponda kadagiti tattao a mangipukkaw iti ikkis iti tengnga ti rabii 262; mangsalaknibda kadagiti makaallilaw a riro 92; musica dagiti 37, [332] 67, 136, 162; nga adda pagtintaan 305; pagilanadan nga aramiden dagiti 266; panagministro dagiti 36, 137, 161, 169, 225; panangaywan dagiti, maipanaw kadagiti mangadadal iti riro 134; pannakabalin dagiti 182; sarungkaranda ni William Miller 248; Satanas, ni, tuladenna dagiti 92; silnaganda ti daga 266; tengtenglenda dagiti uppat nga angin 33-36; urnos dagiti 155, 181; wayawayaanda dagiti balud 220.

Angin, matengngel dagiti 35.

Animal, iparang ti damag ti maikatlo nga angel 276; balligi iti 32; kitaem pay ti Marka ti Animal.

Annak, dagiti ministro a nasayaat ti pannakaisuroda 106; makita dagiti, iti tengnga dagiti martir 16; sirmata iti baro a daga iparangna dagiti 16.

Apagkapullo, ugali dagiti Judio ti panagited iti 178.

Apostol, dagiti, iparang ni Satanas a mangisursuroda a kaddua ni Tomas Paine 94, 95.

Arka, ti tulag nakita iti sirmata 29, 30. kitaem ti Santuario.

Arpa, musica iti 37; dagiti sasanto 14; ited ni Jesus dagiti 315.

Ayup, dagiti iti baro a daga 15; kadagiti sabsabali a lublubong 37, 38.

Babbaro a tayak a pagtrabajoan 109, 110.

Babilonia, ayab iti iruruar iti 303, 304; basbasol ti 298, 299; dagiti dakes nga angel iti 299; pannakadusa ti 301, 302; pannakarba ti 262, 303.

Bagbaglan, agdinama a 60, 91; ti Egipto 60.

Bagyo, panangsalaknib ti Dios iti 21.

Balbalangat, dagiti, naidisso kadagiti nabalitokan a pagidissoan 15; dagiti angel 67, 181, 313; dagiti martir 15; dagiti nasbut 13, 53, 62, 315, 321; igayat ni Jesus 315; ni Enoc 38; ni Jesus 53.

Balbalay, kitaem ti Panawen ti riribuk; Baro a daga; Kukua.

Balligi, kasano ti panangtaginayon ti 297; dagiti sasanto 296, 297, 313, 318;

iti patay ken iti tanem 314; iti animal ken ti ladawanna 32.

Banbantay, aggungun dagiti, iti maikadua a yaay 31.

Banga ti mana iti arka 30.

Bantay dagiti Olivo, agpisi ti, no bumaba ni Jesus 14, 51, 52, 318.

Bantay Sion, dagiti sasanto mapanda idiay 15.

Baro a Daga, pannakaiparang ti 15; umuna a panagparang ti 53.

Baro a Jerusalem, nakita da Kakabsat Fitch ken Stockman idiay 14; bumaba ti, iti pagturposan ti sangaribu a tawen 15, 39, 319; maisimpa iti nadalus a disso ti daga 51; musica idiay 315; pakaiparangan ti 13, 315, 316; peksa ni Satanas a mangabak iti 53, 321; sirmata ti templo idiay 29;

sumrek dagiti 144,000 idiay 12, 32, 315; trono idiay 316.

Baro a lawag, balakad dagiti ministro sakbay ti pannakaiparang ti 62; masapul nga ipakaammo 134.

Basbasaen, pannakaiwaras dagiti 101.

Bato, pinangor ni Moises ti 174.

Baybay a sarming, baniaga dagiti sasanto iti ruar ti ciudad 13.

Bernabe, aramid ni, kaduana ni Pablo 218.

Biblia, panangbalbaliw nga inaramid dagiti masirib a tattao 238, 239; adal ti “urnos ti evangelio” a masarakan iti Biblia 106; bisin ti panangdengngeg iti Biblia 307; dadaelen ni Satanas ti pammati iti 288; dagiti padpadto ti, nailukat ken William Miller 247, 248; imparit dagiti papadi 231; impateg ni Lutero 240; kadagiti kamaudianan nga aldaw 238; kinanasken ti Daniel ken Apocalipsis 250; masapul nga ipakaammo iti riro 271, 285; panangadal iti, isut masapul 59, 65, 91, 92, 285; sinalaknibanna ti 231, 237.

Bilbilin, kinanasken ti panangadal kadagiti 63; dagiti tapi dagiti 30; kitaem pay ti Linteg ti Dios; Sabado; panagtulnog kadagiti, affectaranna ti biagtayo 37. [333]

Bilin, ti Dios inton agturpos ti pannakaisalakan 47, 73, 305; a mapapatay da-giti sasanto 31, 33, 34, 68, 296, 309.

Bisin iti Sao ti Dios 307.

Bulbulan, buya ti planeta nga addaan pito a 38.

Bullalayaw, iti maikadua a yaay 12.

Bunga, iti panangrabii ti panagboda ti Cordero 16, 17; ti naiparit a Kayo idiay Eden 158; ti naiparit a Kayo iti sabsabali a lubong 38; ti Kayo ti biag 14.

Cafe, kitaem ti Itcha ken cafe.

Caleb ken Josue, padamag da 10.

Canaan, padamag manipud iti nailangitan a 10.

Candelero, kitaem ti Santuario.

Caratula ti 1843, ti ima ti Dios inabbunganna ti riro iti 76; saan a nabalbaliwan 76.

Cristo, kitaem ti Jesus; Maikadua a yaay.

Daga idiay Baro a daga 15.

Daga, panagsipnget ti, kalpasan ti buya ti langit 17; malangalang ti, bayat ti

sangaribu a tawen 317; pannakadalus ti 323; magungun babaen ti timek

ti Dios 31, 297, 312.

Dagdaga, kitaem ti Datdaton; Iti Panawen ti riribuk.

Dagiti milagro, iti pagturposan ti aramid 304; dagiti adalan 206, 212; inaramid ni Pablo 217, 218; ni Jesus 183; kitaem pay ti Satanas; panagmadi ni Jesus nga aramidenna 184, 186, 187, 189; panglawlawag dagiti agdinama a bagbaglan 59, 60; pannakabalin nga agtrabaho, naited kadagiti adalan 203.

Damag ti maikadua nga angel, maikasaba ti 257-260; di panangawat iti damag ti 202; mabaliwan a maibaga iti tiempo ti napigsa nga ikkis 302; padto ti 255; sungbat iti ayab, “Rummuarkayo kenkuana” 262.

Damag ti maikatlo nga angel, iti pagturposan ti aramid ni Jesus iti nasantoan a disso 276; agpatingga ti 305; dagiti di immawat iti, maipadisda kadagiti Judio a di immawat ken Cristo 283, 284; ilawlawagna ti pannakauppapay idi 1844 277; pammati iti 202; saan a naibitin iti panawen 77; ti di panangawat iti, sarunoenna ti di panangawat iti sigud a lawag 283.

Damag ti umuna nga angel, pannakaikaskasaba ti 251-257; di panangawat iti 202.

Damasco, ni Saulo iti dalan nga apan idiay 215.

Dana, dagiti Adventista nga agturong iti nailangitan a ciudad 11, 92, 93; dagiti saan a mamati matnagda manipud iti 12.

Daniel, libro ti, kitaem ti Biblia.

Danum ken ti dara a rimmuar iti naduyok a bakrang ni Jesus kaipapanan ti 225, 226.

Datdaton, amin maited dagiti 100; dagiti balbalay ken dagdaga mailakoda a kas, sakbay ti panawen ti riribuk 56, 57; mabalin a maited babaen iti pananglipat iti bagi 121, 122; masapul a maammoan ti pakasapulan sak-bay ti pannangted kadagiti 98; masapul iti pannakaisalakan 49, 50; panggep ti, a pangisaknap iti kinapudno 57; peksa ni Satanas a pangigawid kadagiti 290-292; saan a nainsiriban a 98.

Dayag, kadagiti ruprupa dagiti sasanto 32, 34, 54; iti bilin ti Sabado 30; binulsekna ni Saulo 215.

Day-Star, editor ti 80.

Dios, sagut ti Anak ti 135, 136, 162; aramidenna a mannakabalin dagiti sa-santo 51; dagiti sasanto ispalen ida ti 34, 317; di maawatan dagiti nadang-kes 32; “Dios, Mannakabalin-amin” annadan nga aramaten a pangnagan [334] iti 131; ibagana ti aldaw ken oras ti yaay ni Jesus 11, 32, 39, 312; impagarup dagiti nadangkes a gorrood ken gingined 11; kinasagrado ti nagan ti 72, 131; maawatan dagiti nalinteg 11; panangsalaknib ti, manipud kadagiti ulbod ni Satanas 60, 61, 92; iti panawen dagiti saplit 43; iti panawen ti riribuk 56; persona ti 54, 80, 96; pungtot ti, maibukbok 33, 65, 127, 133; timek ti, gapuanan ti gingined 297, 312; trono ti 54; kitaem pay ti Lawag; Gloria.

Duaribu tallogasut nga aldaw, pagpatinggaan dagiti 53, 275; ti kinanasken ti panagadal iti 64.

Elias, idi panagbalbaliw 173, 174; pannakasuot ti pammati ni 75.

Eliseo, rinabrabak dagiti nadangkes nga agtutubo 268.

Enoc, sarsarungkaranna ti lubong nga adda pito a bulanna 38.

Espiritu ni Satanas, maited kadagidiay a di umawat iti kinapudno 55.

Espiritu Santo, gapu ti kurang ti, iti iglesia 245; innawat ni Mrs. E. G. White 11; kari ti 204; maipanaw gaput panagtalek iti siak 129; naited ti, ken Saulo 216; idi nagpanunut kadagiti nailangitan a banag 120; pannakabalin ti, inulbod ni Satanas, 42; pannakaiparukpuk ti, iti pannakaibaga ti oras ti yaay ni Jesus 12; iti panawen ti riribuk 31; kadagiti adalan 211, 212, 225; sakbay nga awaten ni Jesus ti pagarian 55; pannakaisilpo ti, iti pammati 74; pannursuro ti, a naisao iti 41.

Espiritu ti Dios, kitaem ti Espiritu Santo.

Espiritualismo, ipapatina a ni Tomas Paine adda idiay langit 93-95, 286, 287; bunga ti, iti isip 107, 108; ilibakna ti kaadda ti bagi ti Dios 80; kangatoan nga allilaw ni Satanas 95, 96, 288; maiparang babaen iti tren dagiti luglugan nga iturturong ni Satanas 286; ni E. G. White napabasol nga agisuro ti 80; pannakabukel ti, 60, 90; ti pannakabalin ni Satanas 59, 90, 284.

Esteban, ni Saulo simmaruno ken 214; pannakaokom ken ipapatay ni 213.

Eva, pannakatnag ni 135, 158; addang iti panagbasol ni 157, 158; idiay Eden 135, 157; sinulisogna ni Adan 158.

Fitch, Carlos, nakita idiay Baro a Jerusalem 14.

Fairhaven, Mass., panaglayag manipud, a mapan idiay West’s Island 20.

Folleto, dagiti, kitaem ti Basbasaen.

Gakat ti pannakaisalakan, dagiti angel igayatda ti biagda nga agpaay iti 137, 161, 162; maiwayat koma uray pay duddua dagiti tao a pagpaayanna 171; makisarita ni Jesus iti Ama maipapan iti 136; peksa ni Satanas a mangdadael iti 177, 191.

Ganas ti pannangan, masapul a tenglen ti 130.

Gentil, maipakumit ken Pablo ti ipapanna kadagiti 222; masugsugan dagiti, a bumusor ken Jesus 225.

Getsemani, panagtuok ni Jesus idiay 179.

Gimgimong, kitaem ti Gimgimong ti Conferencia; Nasocialan a.

Gimgimong ti Conferencia, adu la unay ti panagisagana iti 130.

Gimong ti klase, ni E. G. White iti iglesia Metodista 9.

Gingined, idi nailansa ni Jesus 191, 197; bayat ti panawen ti pannakagungun 297; idi nawayawayaan da Pablo ken Silas iti pagbaludan 220; iti maudi a pannakaispal dagiti tattao ti Dios 312; iti maikadua a yaay 314, 317; iti sapasap a panagungar 13; ti timek ti Dios ipagarup dagiti dadduma nga isut 11.

Gorrood, ti timek ti Dios kasla 11, 31, 313.

Gubat, idiay langit 155; panagsagsagana nga agpaay iti maudi a 71, 73, 132.

Gunguna dagiti matalek 67, 315. [335]

Herodes, ken ni Juan Bautista 165; aramid ni, a maibusor ken Santiago ken Pedro 199; maibaon ni Jesus ken ni 186; ti ipapatay ni 199.

Iglesia Metodista, ni E. G. White ken ti kaman ni amana naikkatda iti 9.

Ikkis iti tengnga ti rabii, “Adtoy ti Novio” 258, 262, 269, 270; itakderan ti naraniag a lawag 11, 258; maitutup a mangitakder iti napigsa nga ikkis ti maikatlo nga angel 303; panasen ti 40, 41.

Imun, ni Eva 158; ni Moises nga agpaay iti Dios 175; ni Satanas 155.

Inaldaw, ti Daniel 8:12 77.

Incienso, a maidaton a kakuyog dagiti karkararag dagiti sasanto 30, 274, 278.

Ipapatay agnanayon nga ipapatay 50, 235; balligi iti 314, 316; iti siak 68, 121, 129; kitaem pay ti Saan nga Ipapatay; Kasasaad dagiti natay; Natay, maikadua a 322.

Itcha ken cafe masapul a maisardengda 131.

Jacob, kitaem ti Panawen ti riribuk.

Jerusalem, ni kaanoman saanen a mabangon ti 78; kitaem pay ti Baro a Jerusalem; regta ti dadduma a mapan idiay 77.

Jesus, daton nga agpaay iti basol 48, 68, 135, 160, 275; aramid ni idiay naila-ngitan a templo 30, 46, 272, 273; iti kasantoan a disso 40, 264, 272, 276, 282; iti nasantoan a disso 33, 55, 58, 73, 193, 272; awatenna ti pagarian 55; balangat ni 53; dagiti kawkawwes ni, a kas padi 33, 55; dagiti lemma dagiti lansa kankanayon nga ikuykuyog ni 52, 192; dagiti milagro ni, 183, 184; rinabrabak dagiti papadi ken tattao 183; dagiti pannursuro ni 172, 173; idiay Getsemani 179; indatonna ti biagna nga agpaay iti tao 136, 160; insursuro ni, bayat ti uppat a pulo nga aldaw 203, 224; iti dalanna nga agpa-Calvario 188, 265; iti siled ti pangokoman 185; kaipapanan ti danum ken dara iti naduyok a bakrang ni 226; kararag ni 190; kas maysa a mannursuro 177; kinamanagparabur ni 293; kinasimple ken kinasanto ni 72, 115, 116; kitaem pay ti Lawag; Umuna a yaay; Maikadua a yaay; Panangagas; Gakat ti pannakaisalakan; Kawkawwes; maikadua a yaay ni 313; naballigian nga iseserrek ni, idiay Jerusalem 265; panagbalbaliw ni 173, 176, 183; panagboda ti Cordero 306; panagparang ni, kadagiti adalan kalpasan ti panagungar 198, 201; ken Saulo 215; panagungar ni 194-200; pannakailansa ni 188, 189, 224, 225; pannakaiparang ni, iti sangoanan ni Herodes 186; ken Pilato 187; pannakaliput ni 177, 224; pannakaitanem ni 193; pannakasulisog ni 166-168; pannakasapsapo ni, babaen ken Maria 177; panangiladawan ken 50; persona ni 80; panangsalaknib dagiti angel ken 170; sibibiag nga uvas 75; yuuli ni 201, 204-206.

Jose de Arimatea, dawat ni, nga agpaay iti bangkay ni Jesus 193.

Josue, kitaem ti Caleb ken Josue.

Juan Bautista, ipapatay ni 165; basbassit ti pannakadaydayawna ngem ti kanumoan nga adalan 166; itakderanna dagiti mangiwarragawag iti mai-kadua a yaay 166, 248; nangyuna ken Jesus 164, 165.

Juan a maayayat, nakikadkaddua ken Pedro 242, 243; iti pannakailansa ni Jesus 190; naibelleng idiay Patmos 249; naited ti paltiing ken 249; pannakaibalud ni 207, 208

Jubileo, nga agpaay iti daga 32.

Judas, liniputanna ni Jesus 178; kinaagum ni 177, 178; ni, pinapatayna ti ba-gina 185; panagpudno ni 184, 185.

ludio, sikap dagiti, a maibusor ken Pablo 217, 218; aramid ni Satanas agraman dagiti 224, 225; di panangawat dagiti, ken Cristo 283; gura ti lubong kadagiti, kas bunga ti basolda met laeng 229; kinatangsit dagiti 224; panagtrabajo iti pannakaconvertier dagiti 78, 229; peksa ni Satanas a gumura dagiti, ken Jesus 172. [336]

Kakabagian, di mamati a, ti pannakabalinda kadagiti mamati 296, 304.

Kamkameng ti iglesia, panagkita dagiti, iti kinapudno ti maikadua a yaay 115; a dida koma dadaelen ti tiempo dagiti ministro 112; kinailubongan ken kinaformal dagiti 114; kitaem pay Dagiti Trabajador; masapul a naganetgetda a trabajador 110; tulonganda dagiti ministro 113.

Kangatoan a Padi, kitaem ti Jesus.

Kankanta, iti yuuli ni Cristo 204, 205; dagiti angel iti maikadua a yaay 13.

Kararag, dagiti sungbat ti 128, 129; atiddag ken awan biagna a 122, 123; dagiti di naaramid a pagrebbengan maidatagda iti tiempo ti 7; dagiti sasanto iti sangoanan ti trono ti Dios iti 54; dagiti sirmata a naited kabayatan ti 9, 18, 29, 30, 34; dagiti tattao iti tiempo ti pannakagungun 293297; idaton ni Cristo ti incienso agraman 29, 274, 278; iti publico, pagrebbengan ti, naiparang ken E. G. White 7, 8; iti tiempo ti pannakasuot 44; maipan iti ruar ti bengbeng 74; ni Jesus 179, 180, 189; ni Pablo ken Silas iti pagbaludan 216; nga agballigi 75; nga agpaay iti masakit 35; nga maaywanannak manipud kinatangsit 18; panagliway iti 74; pannakaaramat ti nagan ti Dios iti 72, 131; pannakasapul ti 75; ti, ni Mrs. E. G. White a sabali ti pilien a propeta 18.

Kasantoan a disso, kitaem ti Jesus; Santuario.

Kasasaad dagiti natay, masapul ti pannakaawat iti 285.

Kawkawwes, dagiti angel 195; dagiti di matalek a trabajador 79, 80; dagiti martir 15; dagiti 144,000 13; dagiti nadangkes 34; dagiti naglikud nga agngilgilin ti Sabado 34; dagiti napukaw 79; ni Jesus 33, 50, 55, 273, 306, 307, 313.

Kaykayo, kita dagiti, iti baro a daga 16.

Kayo, ti naiparit a, ditoy daga 50; kadagiti sabsabali a lubong 37.

Kayo ti biag, pakaiparangan ti 14; dagiti sasanto agtugawda iti sirok ti 14; idiay Baro a Jerusalem 316; kari a mangan iti 18; taginayonenna iti diipapatay 50, 136.

Kinaagum, maysa a silo ni Satanas 290-293.

Kinaawan pammati, dagiti peggad ti 281-284; ni Tomas 201; naiparang babaen ti panagpukaw ti lawag 11.

Kinaawan panagraem iti panangaramat iti nagan ti Dios 131.

Kinacristiano, naglikud a 227; kinadalus ti, dinadael ti kinapagano 227; kitaem pay ti Palimed ti kinadakes; Dagiti pagdaksan ti langa laeng a 246.

Kinafanatico, dagiti peggad ti 62, 63; maipapan iti tiempo ti maikadua a yaay 19.

Kinapakumbaba, kitaem ti Ordenansa.

Kinasadut, basol no tulongan ti napigsa nga adda kenkuana ti 58, 100.

Kinasingpet, kadagiti ministro 109; rukod ti, isut nababa unay 45.

Kinatangsit 128.

Ladawan ti animal, iparang ti, ti damag ti maikatlo nga angel 276; balligi iti pannakaabak ti 32.

Lamisaan ti tinapay, kitaem ti Santuario; ti, a pirak idiay Jerusalem 17.

Langit, buya ti 13, 14.

Langlangit, aggungun dagiti, iti maikadua a yaay 31, 39; pagtaengan ni Jesus ken dagiti angeles 37; pannakalukat ti, kas libro a nalukot 313.

Lawag, sakbay ti pannakaibaon ti angel a mangpablaak iti tao iti pungtot ti Dios 266; aggapu iti Dios a maipan ken Jesus 35; bassit laeng dagiti uma-wat iti 54; ikkis iti tengnga ti rabii, itakderan ti 11, 258; iti rupa ni Este-ban 212; ipapanaw ti, pinataud ti di panamati 11; kadagiti Sursurat 217; lawlawenna dagiti angel 196; lawlawenna ti tao ti Dios 53, 96, 136, 174; maibukbuk kadagiti matalek 260-262, 269, 297, 303, 313; maibunga ti, kadagiti nadangkes 297; manipud iti ciudad ti Dios 183; manipud iti Dios [337] ken ni Jesus 72; manipud ken Jesus ken dagiti sasanto 55, manipud langit a naipan ken Saulo 215, 216; peggad ti di panangawat iti 71; tumaud manipud iti takkiag ni Jesus 12.

Lazaro, panagungar ni 178.

Libro, Biblia, ti linteg 52; a panglaglagip 122; ni patay 52; ti biag 52; ti pagi-

lanadan, nga aramiden ti angel 266, 267.

Linteg ti Dios, isut paset ti Dios met laeng 107; basol ti panagsalungasing iti 67; di pannakabalbaliw ti 66, 137, 162, 232, 234; kitaem pay dagiti Bil-bilin; Sabado; nagutbawan ti, isut natarimaan 66, 132; napadakkel babaen ti ipapatay ni Jesus 232; panangsuppiat ni Satanas iti 231; taptapi a bato ti, binurak ni Moises 175.

Lot, ti pannakaayab ni, a rummuar iti Sodoma, maipadis iti pannakaayab a rummuar iti Babilonia 304.

Lublubong, nga addaan kayo a maiparit 37; dagiti agnaed kadagiti 37; sab-sabali a, a saan a ti daga 37.

Lubong, kitaem ti Daga.

Lugan, ti Ama 54, 55; ni Jesus 32, 55, 272, 314.

Lutero, pannakikadduana ken Melancton 242, 243; inayaban ti Dios 240, 241;

ipategna ti Biblia 240, 241; sinuppiat dagiti papadi 241, 242.

Maikadua a yaay, maysa nga ulep, ti pagilasinan ti 12; bullalayaw iti ulep iti 12; dagiti angel iti panawen ti 12, 117, 313; dagiti langlangit maipanawda a kas libro a nalukot 313; impadto dagiti angel 205; kaasideg ti 59, 127; kinafanatico maipapan iti panawen ti 19; langa ni Jesus inton 12, 79, 313; maimatangan dagiti nangduyok Kenkuana 192; mapaspasamak a mangilawlawag iti 117, 297; naragsak a panangpaspasungad iti, dagiti gagayyem ni Jesus 255, 283; ni Jesus iti puraw nga ulep iti 32, 313; pammati ni E. G. White iti 7; panaglukat ti langit iti 31, 39; panagsagsagana iti 118-121; panangikeddeng iti tiempo ti 77, 251, 252, 259; panangpaspasungad iti, idi 1844 270; panawen ti, ipakaammo ti timek ti Dios 11, 32, 312; pannakagungun ti naturalesa iti panawen ti 31, 312; riro ti panagkeddeng ti tiempo 255, 272.

Maikatlo nga angel, napigsa nga ikkis ti 284, 296, 303; mision ti 126; pangsello nga aramid ti 93.

Mana, balitok a banga ti, iti arka 30.

Mangibabaet, awan ti, kalpasan ti ipapanaw ni Jesus iti kasantoan a disso 306; kabayatan ti didigra 73.

Mannursuro, awan padpadas ken nadursok a 127; saan a naitalaga a 254; kitaem pay ti Dagiti ministro.

Mannursuro, dagiti saan a pudno a, tenglenda dagiti tattao iti riro 261; iti kamaudianan nga aldaw 106; agrukbabda kadagiti saksaka dagiti sasanto 133; dusa dagiti 317; ginura dagiti napukaw 308; sarungkaran dagiti saplit 133; umsienda ti Sabado ti Apo 132.

Maria, agserbi iti Mangisalakan 125, 177, 292; idiay tanem 200.

Maria, ina ni Jesus, idi nailansa ni Jesus 189, 190, 193.

Marka ti animal wenno sello ti Dios, amin agsagsagana iti 68, 69.

Martir, nalabaga a paraypay kadagiti kawwes dagiti 16.

Maududi wenno naladaw a tudo, kas panagsagsagana iti panagtakder kadagiti saplit 90; agpaay kadagiti nakagunoden iti naananay a balligi 73; iti paggibusan ti maikatlo a damag 305; pabilgenna dagiti napudno ti pusoda nga umawat iti kinapudno 296.

Melancton, pannakikaddua ni, ken ni Lutero 242, 243; inayaban ti Dios 240; kababalin ni 242.

Mesmerismo, ni E. G. White nasulisog a mangipasang kadagiti sirmata a kas 20; aramaten ni Satanas a pangulbod 42, 59, 91; dakes a paggappuan ti 18; [338] gubaten babaen ti pammati 18, 19; kinamauyong ti panangibilang kadagiti sirmata a kas 21.

Milenio, kasasaad ti daga kabayatan ti 317; bumaba ni Jesus ken dagiti sasanto iti pagturposan ti 52; dagiti sasanto kabayatan ti 51; nausigan a panagokom agpatuloy bayat ti 52; ni Satanas kabayatan ti 317; pannakadalus ti daga iti pagturposan 51; pannakaipakat ti panangokom kalpasan ti 51.

Miller, William, mangitakder ken Juan Bautista 248; bumangonto iti umuna a panagungar 280; inayaban ti Dios nga agministro 247-251; iti pannakapakapsut ken iti kinasingpet 280; kitaem pay Dagiti Tagtagainep; maikadua a panangitedna kadagiti kaskasabana 7; panangadal kadagiti padpadto nga inaramid ni 247, 250; panangaskasaba ni 252; pannakaidadanes ni 254; sinalakniban dagiti angel 254.

Ministro, pannakapili dagiti, idi kaaldawan dagiti apostol 106, 107; aramid dagiti naulbod a, a maibusor iti Sabado 70; dagiti, mangbagbagada maipa-pan kadagiti baro a punto ti kinapudno 62; dagiti, isudat bigbigen ti iglesia 102-105; dagiti nalatak a 246, 298; dagiti peksa ni Satanas a mangpakapsut kadagiti 291; dagiti, sumrekda kadagiti baro a tay-ak ti pagtrabajoan 109, 110; galgalad dagiti 107, 108, 109; idi 1843 251, 252, 253, 254; kamkaman dagiti 102; kitaem pay Dagiti Trabajador; Dagiti Mannursuro; Saan a Pudno a Mannursuro; pannakailasin dagiti 107; peggad dagiti 63, 69.

Moises, maysa a mangibabaet 174; basol ni 174, 175; burakenna dagiti tapi ti linteg 175; idi panagbalbaliw 173; idiay Sinai 12.

Musica, dagiti angel 36, 37, 67, 136, 162; dagiti maisalakan 14, 315, 316.

Nacristianoan a kababalin 118-121.

Nadangkes, iti panawen ti maikadua a yaay 31, 32; awan asi nga agpaay ka-dagiti 307; saplit agtinnagda kadagiti 129, 133, 308, 317; iti uneg ti iglesia 299; napagurada gapu iti pudno 31, 296; panagungar dagiti 52, 319; panangidadanes dagiti 31; pannakadadael dagiti 317, 322; pannakatnag dagiti, iti sangoanan dagiti nalinteg 297; rikrikna dagiti, inton mapukawda 79; rineppet ida ni Satanas 92.

Naencanto a disso, dagiti tattao ti Dios iti 60, 128.

Naglikud nga agngilngilin ti Sabado, nguy-a dagiti idi napukawda 34.

Nailubongan, kitaem ti Kinaagum.

Naiparit a kayo, idiay Eden 50, 135; kadagiti sabsabali a lubong 37.

Nakaskasdaaw, kitaem ti Pagilasinan.

Nakaskasdaaw a panagtugtug, kitaem ti Espiritualismo.

“Naladawen” 307.

Nalukatan ken ti naserraan a ruangan, pakailawlawagan ti, iti baba ti panid 43; sirmata ti 40, 41, 272.

Napigsa a timek, ti angel agpukkaw iti 35; ti Maikatlo nga angel 90, 296, 303.

Nasantoan a disso, kitaem ti Santuario; Jesus.

Nasbut, iyuulug dagiti, iti daga 14; iseserrek dagiti, iti ciudad 14; kawkawes dagiti 14.

Nasion, pungtot dagiti 33, 39; dagiti, iti panawen ti riribuk 90.

Nasocialan a gimgimong, adda paset dagiti isuamin kadagiti 122-126; galgalad dagiti testimonio 124; saan koma a dadaelen dagiti kanito ti 123.

Natay, pagungaren ni Cristo dagiti 171; iparang ni Satanas a kas la sibibiag dagiti natay 91; kasasaad dagiti, kinamasapul ti pannakaawat ti isuro ti Biblia maipapan kadagiti 91; kitaem pay ti Kasasaad dagiti natay; Saan a pannakatay; Patay.

Natda, dagiti nareppetda babaen ti pudno 92, 93, 286; aramid ti Dios nga ag-paay kadagiti 72; asi dagiti angeles 267, 268; gunguna dagiti 67; gunguna [339] dagiti matalek a 67; ken Jesus iti kasantoan a disso 277; kitaem pay ti Dagiti Adventista; Agngilngilin ti Sabado; nagballigida gapu iti dara ti Cordero ken ti sao ti pammaneknek 122; panagsagsagana dagiti, iti aldaw ti Apo 68, 127; panangibabaet ni Jesus kadagiti 36.

“Natungpalen” 191, 193, 197, 225, 275, 305, 307.

Naturalesa, pannakakusokuso ti, iti maikadua a yaay 31.

Naufbodan a panagtugtug, kitaem Dagiti Pannakaiparang dagiti espiritu.

Ni Napoleon, nakasagana a manglakub iti Baro a Jerusalem 320.

Noe, dagiti kamaudianan nga aldaw maidiligda iti panawen ni 310.

Ordenansa, ti kinapakumbaba (panagbibinnuggo) 12, 124; adal a naited ma-ipapan iti 125.

Ordenansa, ti pangrabii ti Apo 106; masansan koma nga aramiden 124, panglaglagip iti pannakailansa 234.

Orion, timek ti Dios aglasat iti 39; kitaem pay ti Langit.

Pablo, kitaem ti Saulo.

Padpadto, kitaem ti Biblia.

Pagilasinan, nakaskasdaaw ken nakaalalliaw 43, 60; ti Anak ti tao 12, 32, 313; ti yaay ni Cristo 39.

Paginciensoan, kitaem ti Santuario.

Pagtakderan, maysa a natibker a 271, 281.

Pagtungpalan ti panawen, kinaasideg ti 65, 69, 127; panagsagsagana iti 65, 68, 127; kitaem pay ti Noe; Lot; “Agsaganaka.”

Pakasuotan, dagiti gapu dagiti 121; buya dagiti, idiay Baro a Jerusalem 14, dagiti sasanto 10, 68; kitaem pay ti Pakasuotan ti iglesia; mupapait dagiti, gapu panagtanabutob 45; nakapalpalalo ti pannakapanunutda 129; ni E. G. White, naipadto 17.

Paine, Tomas, naiparang a kas la adda idiay langit 93-95, 288; insurat ni, ti indictar ni Satanas 94, 289.

Pammati, kasanot pannakapapigsa wenno pannakapakapsut ti 75; iti Espiritu Santo 75; iti panagtungpal 75; maiparang iti tagtagainep babaen ti baro a tali 84; ni Jesus, panangadal iti 64; pannakaidilig ti, iti rikrikna 74; pudno a, mailawlawag 74.

Pammaneknek ti Pudno a Saksi, ti gapu ti pannakagungun 295.

Palimed ti kinadakes, dagiti panangbusor ti, iti linteg ti Dios 231; ni Satanas ti nangibuangay iti 230; panagadu ti 232; pannakabalin ti, iti conciencia 230.

Panagbalbaliw, kitaem ti Jesus.

Panagbaniaga, kuarta a di masapul iti 49, 98, 99; dagidiay a di inayaban ti 105.

Panagboda ti Cordero 55.

Panagbuggo iti saka, kitaem ti Ordenansa.

Panagdadasig, dagiti, lapdanda ti panagpipinnatigmaan dagiti agkakabsat 62.

Panagdaydayaw, bunga ti, idiay langit 36; dagiti angel 136; panggep ti 117.

Panagkaykaysa, masapul ti, iti panangiturpos iti aramid 102.

Panaglikud, kitaem ti Palimed ti kinadakes.

Panagparang dagiti espiritu 91, 285-288; kitaem ti Espiritualismo; nakabut-buteng a panagtugtug 59, 90, 91, 285; nakaskasdaaw a panagtugtug idiay Rochester 41, 42, 90.

Panagruktab iti ladawan (panagladawan) 227.

Panagtanabutob, aramidenna a napait dagiti pakasuotan 45.

Panagtulnog, maysa a pamayan ti panapdalus 73.

Panagtugtug idiay Rochester, kitaem ti Panagparang dagiti espiritu.

Panagumel ni E. G. White iti maysa nga aldaw 20. [340]

Panagungar, bautismo ti panglaglagip iti 234; dagiti agngilngilin ti Sabado 312; dagiti nadangkes 51, 52, 319; dagiti sasanto 13, 32, 297, 314; maikadua a 302, 319; naisangsangayan a, idi nagungar ni Cristo 197, 203, 224; ni Jesus 161, 194-200, 224; ni Lazaro 178; ni Moises 176; pannakabalbaliw ti Sabado naibatay iti 233.

Panamarsua, Sabado ti panglaglagip iti 234.

Panangabak, isut inaldaw nga aramid 111; babaen ti pammaneknek ti sao 122; dagup amin ti kabal masapul iti 298; ni Jesus ti pagtuladantayo iti 203.

Panangagas, babaen iti pannakabalin ni Jesus 169, 170; babaen ti kararag 34.

Panangikappia, dagiti magunguna iti, nga inaramid ni Jesus idi simrek iti na-ilangitan a santuario 283; aramid ni Jesus iti kasantoan a disso 272, 274; siasinoda dagiti pakaipaayanna 276; kitaem pay ti Gakat ti pannakaisalakan; Jesus.

Panangipudno, pagtuladan iti, kadagiti ministro 109; dagiti natda, maidaton ti incienso agraman ti 378.

Panangokom, dagiti, ti Dios, umayda a napardas 50; dagiti tattao ti Dios mapabasolda nga isudat pakaigapuan 31, 34.

Panangokom, rukod ti Biblia iti 59; bayat ti sangaribu a tawen, paset dagiti

sasanto iti 52, 318; inkasaba ni William Miller 250, 251; kadagiti nadangkes inton maturpos ti sangaribu a tawen 51, 53; nausigan a 33, 305.

Panangpakawan, pagtuladan ni Jesus iti, ken panangikararag kadagiti kabusor 190.

Panangusig ti iglesia, peggad dagiti 128; kasanot panangaramat iti 113; mapagustoan ni Satanas iti 130.

Panawen, riro iti 255, 271; kitaem pay ti Pagpatinggaan ti, ti Maikadua a yaay; pannakaiwarragawag ti, idi 1843 251; saan a pangsuot nanipud pay idi 1844 77.

Panawen ti panaguray, kitaem ti Sangaribu walogasut uppat a pulo ket uppat.

Panawen ti riribuk, ni Jacob, balbalay ken dagdaga iti 56, 57; dagiti kampilan dagiti nadangkes madadaelda iti 31, 311; kapadasan dagiti sasanto iti 34, 296, 310; mangyununa a, sakbay ti pannakaibukbuk dagiti saplit 89; panangisagana iti puso nga agpaay iti 58, 68, 73; pannakaidadanes it 31, 310; pannakaisagana dagiti masapsapul ti bagi iti 56; pannakasalaknib dagiti sasanto iti 41, 56, 310; pannakaiwarragawag nga adadda a naananay ti Sabado iti 31, 89.

Panawen ti panagurnong 76.

Pangrabii ti Cordero, idiay Baro a Jerusalem 16.

Pannakabalin a maisalakan, bilin iti pagturposan ti 47; “ti tiempo ti pannakabalinda a maisalakan napalabasen,” sarita a mailawlawag iti baba ti panid 43.

Pannakabautisar, nga aramiden dagiti di maikari a tao 104; kadagiti panagsagaba ni Cristo 68; ni E. G. White 7; ni Jesus 176; ni Saulo 216; panglaglagip iti panagungar ni Cristo 234; ti agayaywan ti pagbaludan ken ti kamanna 220; ti pannakasubok inton tiempo ti pannakagungun 297.

Pannakaconvertir ni E. G. White 7.

Pannakadadael ti daga ken dagiti nadangkes 50, 51, 53.

Pannakadusa, agnanayon a, doctrina ti, nasatánasan 237.

Pannakadusa dagiti nadangkes, inton panungpalan ti lubong 317, 322; agna-nayon a patay 235, 236; naananay a pannakadadael 237.

Pannakaidadanes, mariing babaen ti nabatad a kinapudno 299; adalan 208, 211; dagiti adadalan naipadto 203, 204; dagiti Cristiano babaen dagiti Gentil 227; dagiti Cristiano babaen ti natnag nga iglesia 227, 228, 300; dagiti nasapa a Cristiano babaen ni Satanas 239; gaput panagbasa iti [341] Biblia 231; idi panawen ti reformasion 243, 244; iti panawen ti riribuk 31, 308; iti pannakaaramat ni Saulo 214; kampilan a nailayat kadagiti sasanto nabungtol 12, 31, 311.

Pannakailansa, ti pangrabii ti Apo ti panglaglagip ti 234; kitaem ti Jesus.

Pannakaipan, sadi langit, ni Elias 174; dagiti sibibiag a sasanto 13, 33, 309, 314; ni Moises napawilan iti, gapu iti basol 176.

Pannakaispal dagiti sasanto iti tiempo ti riribuk 31, 34, 312.

Pannakaitanok, agbuteng ni E. G. White iti 18.

Pannakapakapsut, saan nga imameg ti 44; dagiti sasanto, pagladingitenna da-giti angel 36.

Pannakatnag, kitaem ti Adan; Eva.

Pannakauppapay idi 1844 255-257, 259, 264; dagiti umsi ken uyaw ti lubong kalpasan ti 268; inaramat ni Satanas a pangkusokuso iti pammati 279; itakderan ti maysa nga ulep 261; maipadis iti pannakauppapay dagiti adalan 264; panglawlawag ti angel iti 272, 277.

Pannakagungun, dagiti tattao ti Dios maaywananda iti tiempo ti 295; dagiti tattao ti Dios 49, 293, 294; kitaem pay ti Pannakabalin dagiti langlangit.

Papa, ingawidna ti Biblia kadagiti tattao 230; bilin ti Sabado binaliwan ti 30, 66; kabutengna ti aramid ni Lutero 243; ni Lutero dina suroten ti 241; pannakaitanok ti 230.

Papadi, gura dagiti, a maibusor ken Pablo 221, 222; agbutengda kadagiti tattao 211; dagiti killo a saksi pasuksokan ida dagiti 212; gura dagiti, a maibusor ken Jesus 181, 185; nasdaaw gapu iti trabaho dagiti adadalan 206-208; pannakaconvertir dagiti dadduma a 217; pasuksukanda dagiti soldado tapno ilimedda ti panagungar 197; tinong dagiti, a maibusor ken Lutero 240.

Pascua, ti maudi a 177, 178.

Paspaset a naibaga iti tarjeta ti sirmata 22-29.

Paypayyak, dagiti angel 29, 36; dagiti babassit nga ubbing 16; dagiti sasanto 53; ti lugan ti Dios 32; ti mammadto 37.

Pedro, ni, makikaddua ken Juan 242, 243; isakitna ti Jesus babaen ti kam

pilan 180; kinadursok ni 242; maturog idiay minuyungan 180; panagbabawi ni 182; panaglibak ni 182, 207; pannakabalin ken panangaskasaba ni 206-212; pannakaibalud ni 207, 209.

Pilato, pammati ni, ken Jesus 185; buteng ni Pilato, kalpasan ti panagungar

199; inanamunganna dagiti kiddaw dagiti adalan iti bangkay ni Jesus 194; mangikabil kadagiti agbantay iti tanem 194; pannakabalin ni Satanas ken ni 187; tagtagainep ti asawa ni 185.

Pirak, ayat iti 290; gakgakat ni Satanas a mangtengngel iti pannakaaramat ti 290-293; kitaem pay ti Kayamanan.

Portland, Maine, umuna a sirmata idiay 17.

Querubin, iti ruangan ti Eden 135; iti ngato iti arka ti tulag 29.

Ragsak, idiay langit 162; pudno a 120.

Reformasion, ti saan a pudno a 43, 284; ti dakkel a 240; kitaem pay ti Lutero; Melancton.

Review and Herald saan a regular a pannakaiwarnak ti 100.

Riro, agdengngeg iti 134.

Rockey Hill, Conn., sirmata idiay 33.

Roroot, iti baro a daga 15; kadagiti sabsabali a lubong 37.

Saan nga ipapatay, agsasarita dagiti angel maipapan iti 235; immuna nga ul- [342] bod ni Satanas 235; mapataud ti pammati iti, kadagiti nadumaduma a klase 237.

Sabado, maysa a bakud a mamagsina kadagiti mamati ken di mamati 31, 70, 89; bendicion kadagiti agsalimetmet ti 32; binalbaliwan ti papa 30, 66; dagiti agsalsalungasing iti linteg ti 34, 66, 70; dagiti mangsalimetmet ti, iti amin a panawen 234; dagiti masapul iti pannakaiwarragawag ti, iti amin a panawen 31, 89; kas maysa a pangsuot 40, 41; kinanasken ti, nanipud idi 1844 40; kitaem pay ti Bilbilin; Linteg ti Dios; naibatay iti panagungar ni Cristo 233, 234; panangbusor ni Satanas iti 233; panglaglagip iti panagparsua 234; ti pannakaiwarragawag ti, parusukenna ti kabusor 31.

Sabsabong, inurnong dagiti ububbing idiay baro a daga 15, 16.

Sacrificio, masapul iti pannakaisalakan 50, 68.

Sakit, panagadu ti 198.

Sangapulo a Bilin, buya ti 30.

Sangaribu walogasut uppat a pulo ket tallo (1843), caratula ti 76.

Sangaribu walogasut uppat a pulo ket uppat, ti maitudtudo a tiempo 77; saanen a pangsuot nanipud idi 77; aramid dagiti angel idi 269; dagiti panpanawen naimpadtoan nagpatingga idi 264; panawen ti panaguray 256, 268; ti panangibabaet ni Jesus iti nasantoan a disso nagpatingga idi 40, 264.

Sangagasut uppat a pulo ket uppat a ribu isudat buklen dagiti sibibiag a santo 12; balligi dagiti 34; iti taaw a sarming 13; kawkawwes dagiti 14; magundawayanda a sumarungkar kadagiti sabsabali a lublubong 37; maisurat kadagiti muging dagiti 12; nagnagan dagiti, nabutik kadagiti taptapi a bato 16; sumrekda iti nailangitan a templo 16; tumiponda kadagiti napagungar a gagayyemda 13.

Sanikua, a naigawid iti aramid ti Dios 48, 49.

Sanikua, kaano ti panangilako iti 57, 99.

Santuario, naidagaan a galad dagiti ministro iti 109, 274; alalikamen ti 273, 274; bengbeng ti, napigis 191, 225; pagturposan ti aramid idiay 283; panangilawlawag iti nailangitan a 274.

Santuario, iti kinapudno ti, riro a kapanunutan idi 1844 275; adal ti, kalpasan ti pannakauppapay 279.

Saplit, dagiti, umay kadagiti nadangkes 129, 133, 308, 317; “awan ti Mangibabaet” kabayatan 73, 307; mapaudasdasan dagiti ulbod kabayatan 96, 289, 308; into maiparukpuk 65, 89, 306; maudi a pito a 34, 43, 51, 302.

Sasanto, yuuli dagiti, idiay Baro a Jerusalem 314, 315; gunguna dagiti 315; isudat makita iti sangoanan ti trono ti Dios 54, 55; pannakasalaknib da-giti, iti panawen ti riribuk 41, 56, 309.

Satanas, mangidardarum kadagiti kakabsat 292, 300; agisuro iti riro maipapan iti kababalin ti Dios 236, 237, 244; aramid ni, iti pannakailansa 189; balligi ni, ken ni Moises 175; dagiti allilaw ni, iti pagturposan ti aramid 55, 92, 284, 290; idiay Eden 158; maiparang kabayatan dagiti saplit 96, 290; dagiti sulisog ni, kadagidi kamaudianan nga aldaw 44; espiritu ni, maipugaw kadagiti mangumsi iti lawag 55; gakat ni, iti pannakadadael ni Jesus 169; iti pannakadadael dagiti sasanto 309; iti pannakadadael ni Pablo 218; kas angel ti lawag 92, 93, 155, 286; kas mangiturturong iti tren, nga itakderan ti Espiritualismo 92; kinagaget ni 64; kitaem pay ti Angel, dagiti natnag; Linteg ti Dios; Palimed ti kinadakes; Sabado; Panagparang dagiti espiritu; Espiritualismo; makisusik ni, maipapan iti bangkay ni Moises 176; mangparnuay iti sakit ken patay 198; mangsugsug iti panangidadanes 240, 244; mangyeg ti apuy manipud langit 60, 91; padasenna nga alaen ti ciudad 53; pakailadawan ni 155, 163; panangkita ni, iti Biblia 95, 96; pannakaabak ni, iti biag ni Cristo 187, [343] 188, 196; pannakabalin ni, kadagiti iglesia 298, adda patinggana 156; pannakadusa ni 51, 169 191, 306, 317, 318, 322, 323; pannakapnek ni, iti panangulbodna kadagiti tao 239; ragsak ni, iti panaglikud dagiti Cristiano 227, 267; iti pannakaidadanes dagiti Cristiano 226; tuladenna ti langa ti Dios 55, 97.

Saulo, yaanamong ni, iti ipapatay ni Esteban 214; binato dagiti Judio ni 219; dagiti talento ni 214, 222; idadanes dagiti Judio ni 218; isasarungkar ni, idiay Jerusalem 221; mawayawayaan ni 220; maibalud da Pablo ken Silas 220; naibaon kadagiti Gentil 222; panagbaniaga ni, idiay Damasco 215; panaglayag iti taaw 223; panangasaba ken dagiti milagro ni 219, 220, 222, 223; pannakaconvertir ni 216; pannakaokom 223.

Sello ti Dios 36, 47; babaen ti maikatlo nga angel 93, 305; maisao iti 36, 42, 43, 47, 48; pagturposan ti aramid ti pangsello 59, 305.

Silas, kitaem ti Saulo.

Sipnget, ti angel pinapanawna ti 195, 294; agpatuloy ti, ditoy lubong 17, 38; ditoy daga, iti pannakailansa 191; dagiti pannakabalin ti 111; iti dakes a lubong 110; no ni Jesus panawanna ti santuario 306; ti agtinnag kadagiti di umawat iti lawag 55, 256, 261; ti nanglakub kadagiti saan nga agkarkararag 294, 295.

Stockman, Panglakayen, papigsaenna ni E. G. White 8.

Sulisog, ni Cristo ti pagtuladantayo iti 167.

Suppiat, no kasanot panangsaranget kadagiti 107, 108, 110.

Sutton, Vt., sirmata idiay 51.

Tabaco, masapul nga idian ti 130.

Taga Laodicea, pannakagungun dagiti 295.

Tagtagainep, ni E. G. White, iti yuuli iti agdan 81-84; kadagiti tattao a sumsumrek iti templo tapno maisalakanda 81; ni William Miller, kajon ti alajas ken ti tao nga adda pagsagadna 84-87; ti asawa ni Pilato 185.

Tanem, dagiti babbai idiay 200.

Tarjeta, a nanglaon kadagiti limapulo a paspaset ti Biblia, a nakita iti sirmata 20.

Testimonio, kadagiti nasocialan a gimgimong 122; saan a kinamatalek ti di panagited iti 79.

Templo, nailangitan a, mailawlawag ti 16; dagiti laeng 144,000 ti makastrek iti 16; kitaem pay ti Santuario; sirmata ti, iti ciudad 29.

“Ti darak, Anak, ti darak, ti darak” 35.

Timek, dagiti angel 195; kitaem ti Dios; ni Jesus 16, 32, 215, 313.

Tinapay ken danum, kitaem ti Panawen ti riribuk.

Tomas, duadua ni 201, 202.

Topsham, Maine, dagiti sirmata a naited idiay 29, 40.

Trabajador, kababalin dagiti 63, 102, 103; aramid dagiti 62; ayaban ti Dios dagiti 103; babbaro a mamati kas 63, 127; gunguna dagiti 62; kawwes dagiti di matalek a 79; kitaem met ti kamkameng ti iglesia; pakasuotan dagiti 63; rebbengen dagiti 63; saan a naibaon a 104, 105.

Trono ti Dios, iti ngato ti nailangitan a 30; agpakaasi ni Cristo iti sangoanan ti 36; dagiti sasanto iti lawlaw ti 318; idiay baro a Jerusalem 316; sirmata ti 54.

Turay ti Dios, gakat ni Satanas a maibusor iti 157.

Uleg, idiay Eden 135, 158.

Ulep, simbolo ti pannakauppapay idi 1844 261.

Umuna a yaay, pannakayanak ni Jesus 164; kinaawan pammati iti pannakaipakaammo iti 282. [344]

Urbon a balitok, pagdaydayawan ti Israel 175.

Urnos (order), idiay langit 37.

Urnos (organization), maitunos iti panagkaykaysa 102.

Wagayway, ni Cristo 228; ni Satanas 228.

West’s Island, baniaga idiay 21.

Yuuli, ni Cristo 201, 204-206; dagiti sasanto bayat ti pito nga aldaw 13, 32, 314, 315.