Kasaysayan ng Pag-Asa

Ellen G. White

Copyright © 2021, Ellen G. White Estate, Inc.

1. Information about this Book

2. Panimula

3. Kabanata 1 - Ang Rebelyon

4. Kabanata 2 - Ang Paglalang

5. Kabanata 3 - Ang Trahedya

6. Kabanata 4 - Ang Solusyon

7. Kabanata 5 - Ang Pagpapalaya

8. Kabanata 6 - Ang Batas

9. Kabanata 7 - Ang Tagapagligtas

10. Kabanata 8 - Ang Sakripisyo

11. Kabanata 9 - Ang Pagtatagumpay

12. Kabanata 10 - Ang Kapangyarihan

13. Kabanata 11 - Ang Pagtalikod

14. Kabanata 12 - Ang Santuwaryo

15. Kabanata 13 - Ang Pagliligtas

16. Kabanata 14 - Ang Sentensya

17. Kabanata 15 - Ang Bagong Pasimula

1. 5

2. 6

3. 7

4. 8

5. 9

6. 10

7. 11

8. 12

9. 13

10. 14

11. 15

12. 16

13. 17

14. 18

15. 19

16. 20

17. 21

18. 22

19. 23

20. 24

21. 25

22. 26

23. 27

24. 28

25. 29

26. 30

27. 31

28. 32

29. 33

30. 34

31. 35

32. 36

33. 37

34. 38

35. 39

36. 40

37. 41

38. 42

39. 43

40. 44

41. 45

42. 46

43. 47

44. 48

45. 49

46. 50

47. 51

48. 52

49. 53

50. 54

51. 55

52. 56

53. 57

54. 58

55. 59

56. 60

57. 61

58. 62

59. 63

60. 64

61. 65

62. 66

63. 67

64. 68

65. 69

66. 70

67. 71

68. 72

69. 73

70. 74

71. 75

72. 76

73. 77

74. 78

75. 79

76. 80

77. 81

78. 82

79. 83

80. 84

81. 85

82. 86

83. 87

84. 88

85. 89

86. 90

87. 91

88. 92

89. 93

90. 94

91. 95

92. 96

93. 97

94. 98

95. 99

96. 100

97. 101

98. 102

99. 103

100. 104

101. 105

102. 106

103. 107

104. 108

105. 109

106. 110

107. 111

108. 112

109. 113

110. 114

111. 115

112. 116

113. 117

114. 118

115. 119

116. 120

117. 121

118. 122

119. 123

120. 124

121. 125

122. 126

Information about this Book

Overview

This eBook is provided by the Ellen G. White Estate. It is included in the larger free Online Books collection on the Ellen G. White Estate Web site.

About the Author

Ellen G. White (1827-1915) is considered the most widely translated American author, her works having been published in more than 160 languages. She wrote more than 100,000 pages on a wide variety of spiritual and practical topics. Guided by the Holy Spirit, she exalted Jesus and pointed to the Scriptures as the basis of one’s faith.

Further Links

A Brief Biography of Ellen G. White

About the Ellen G. White Estate

End User License Agreement

The viewing, printing or downloading of this book grants you only a limited, nonexclusive and nontransferable license for use solely by you for your own personal use. This license does not permit republication, distribution, assignment, sublicense, sale, preparation of derivative works, or other use. Any unauthorized use of this book terminates the license granted hereby. (See EGW Writings End User License Agreement.)

Further Information

For more information about the author, publishers, or how you can support this service, please contact the Ellen G. White Estate at mail@whiteestate.org. We are thankful for your interest and feedback and wish you God’s blessing as you read.

Panimula

Paanong naging sobrang gulo ng ating mundo? Bakit may pagdurusa? Saan galing ang kasamaan? May katapusan ba ito?

Ang mga tanong na gaya nito ang bumabagabag sa maraming nag-iisip na tao. Walang sagot dito ang siyensya, at ang pilosopiya naman ay maraming salu-salungat na kasagutan. Saan natin matatagpuan ang katotohanan?

Ang laman ng aklat na ito ay pinili at inayos mula sa mas malaking akda, ang THE STORY OF REDEMPTION. Ang may-akda, si Ellen G. White, ay isinama sa isang espesyal na isyu (Spring 2015) ng magasing SMITHSONIAN sa 100 pinakamahalagang Amerikano sa buong panahon. Ang mga sinulat niya ay naisalin na sa higit 165 wika, higit sa sino pa mang ibang babae saanmang lugar. Milyun-milyon na ang nakinabang sa kanyang mga pananaw at inspirasyon.

Ang KASAYSAYAN NG PAG-ASA ay isang pagkakataon para sa iyo na makinabang din. [5]

Kabanata 1 - Ang Rebelyon

Sa langit, bago siya magrebelde, isang mataas at dinadakilang anghel si Lucifer, kasunod sa karangalan ng sariling Anak ng Diyos. Maamo’t namamanaag ang kaligayahan sa kanyang mukha, gaya ng ibang mga anghel. Mataas at malapad ang kanyang noo, nagpapakita ng matinding katalinuhan. Perpekto ang hubog ng kanyang katawan, marangal at makisig ang tindig. Isang bukodtanging liwanag ang sumisinag sa kanyang mukha at sa palibot niya na mas matingkad at maganda ang ningning kaysa sa nakapalibot sa ibang mga anghel; gayunman si Cristo, na Anak, ang nangingibabaw sa buong kapulungan ng mga anghel. Kaisa na Niya ang Ama bago pa man likhain ang mga anghel. Nainggit si Lucifer kay Cristo, at inangkin niya unti-unti ang awtoridad na nauukol lamang kay Cristo.

Kinilala ng mga anghel si Cristo bilang pinuno ng kalangitan, katulad ng sa Diyos ang Kanyang kapangyariha’t awtoridad. Inisip ni Lucifer na paborito siya ng mga anghel sa langit. Binigyan siya ng Diyos ng mataas na posisyon, subalit hindi ito pumukaw sa kanya ng pasasalamat at papuri sa kanyang Manlilikha. Hinangad niya ang kataasan ng Diyos. Nagmalaki siya sa napakataas niyang kalagayan. Alam niyang pinararangalan siya ng mga anghel. Meron siyang napakahalagang misyong dapat isagawa. Napakalapit niya sa dakilang Lumikha, at sumisikat sa kanya ang walang-maliw na mga sinag ng maluwalhating liwanag na pumapalibot sa walang- hanggang Diyos. Naisip niya kung paanong masayang sinusunod agad ng mga anghel ang kanyang utos. Hindi bat maliwanag at maganda ang kanyang kasuotan? Bakit dapat parangalan si Cristo nang ganito sa halip na siya?

Iniwan niya ang presensya ng Ama, di-nasisiyaha’t puspos ng inggit kay Cristo. Itinatago ang mga tunay niyang layunin,

Batay sa Isaias 14:12-14, Ezekiel 28:12-17, Apocalipsis 12:7-9. [6] tinipon niya ang mga anghel sa palibot niya. Sinimulan niya ang kanyang paksa, ang kanyang sarili. Gaya ng isang ginawan ng mali, nagsalita siya kung paanong binale-wala siya ng Diyos at mas minagaling si Jesus. Sinabi niya sa kanila na Simula noon, nagwakas na ang lahat ng masarap na kalayaang tinatamasa nila. Hindi ba’t nagtalaga na ng isang pinuno sa kanila, na lagi na nilang bibigyang-parangal na parang mga alipin?

Sinabi niya na ipinatawag niya sila upang tiyakin sa kanilang hindi na siya magpapasakop sa panghihimasok sa kanilang mga karapatan; na hindi na ulit siya yuyukod kay Cristo. Sa halip, kukunin niya ang karangalang dapat iginawad sa kanya ng Diyos, at magiging kumander siya ng lahat ng magpapasakop para sumunod sa kanya’t sa kanyang tinig.

Nagkaroon ng matinding pagtatalo ang mga anghel. Pinag- sikapan ni Lucifer at ng mga kakampi niya na baguhin ang pamahalaan ng Diyos. Nagrebelde sila sa awtoridad ng Anak.

Sinikap ng mga tapat na anghel na maibalik ang makapang- yariha’t rebeldeng anghel sa kalooban ng Maylikha. Malinaw nilang ipinakita na si Cristo ang Anak, kasama na Niya bago pa man likhain ang mga anghel. Parati na Siyang nakatayo sa kanan ng Diyos. Hindi pa dati nakuwestiyon ang Kanyang maamo’t mapagmahal na awtoridad, at hindi Siya nagbigay ng mga utos maliban sa mga ikinagagalak na isagawa ng makalangit na puwersa.

Iginiit nila na hindi nakabawas sa karangalang natanggap ni Lucifer ang espesyal na karangalan ni Cristo. Lumuha ang mga anghel. Masugid nilang sinikap na kumbinsihin siyang talikuran ang masama niyang balak at magpasakop sa kanilang Manlalalang. Hanggang sa panahong iyon, paliwanag nila, pawang kapayapaa’t pagkakasundo ang lahat. Anong posibleng dahilan para sa salungat at mapaghimagsik na tinig na ito?

Ayaw makinig ni Lucifer. Tumalikod siya sa mga tapat na anghel, na pinararatangan silang mga alipin. Tumayong nagtataka ang mga anghel na tapat sa Diyos, habang nakikita nilang nagtatagumpay siya sa pagsisikap niyang manulsol ng paghihimagsik. Ipinangako niya sa kanila ang isang bago’t mas magandang pamamahala kaysa sa naranasan nila, kung saan magkakaroon ng lubos na kalayaan. [7] Napakaraming nagpahayag ng kanilang intensyong tanggapin siya bilang lider at pinakamataas na pinuno. Habang nakikita niyang nagtatagumpay ang kanyang mga pagsisikap, naniwala siyang madadala rin niya ang lahat ng mga anghel sa kanyang panig at magiging kapantay na niya ang Diyos. Maririnig ng lahat ang may- awtoridad niyang tinig na nag-uutos sa buong hukbo ng langit.

Muli siyang binalaan ng mga tapat na anghel, tinitiyak sa kanya kung ano ang kahihinatnan ng pagpupumilit niya. Kaya silang lupiging lahat, Niyang nakakalikha ng mga anghel, sa pamamagitan ng Kanyang kapangyarihan at parusahan ang kanilang kapangahasa’t nakakakilabot na rebelyon sa isang mabilis na pamamaraan. Akalain mong may isang anghel na kakalaban sa kautusan ng Diyos, na kasingsagrado ng Diyos! Binalaan nila ang mga mapaghimagsik na huwag makinig sa mga mapandayang argumento ni Lucifer, at pinayuhan siya’t ang lahat ng naimpluwensyahan niya na pumunta sa Diyos at aminin gnagkamali sila sa pag-iisip man lang na kuwestiyunin ang Kanyang awtoridad.

Marami sa mga kakampi ni Lucifer ang gustong sumunod sa payo ng mga tapat na anghel at pagsisihan ang diskuntento nila’t muling matanggap sa pagtitiwala ng Ama’t Anak. Sinabi naman ng makapangyarihang rebelde na alam na alam niya ang kautusan ng Diyos, at kung papayag siyang magpasakop at magkaloob ng mala-aliping pagsunod, aalisin sa kanya ang kanyang karangalan. Hindi na siya pagkakatiwalaan ng mataas niyang katungkulan. Sinabi niya na napakalayo na ng narating nila para bumalik pa, at makikipagsapalaran siya sa mga kahihinatnan, dahil hindi na siya yuyukod sa mala-aliping pagsamba sa Anak. Sinabi niya na hindi magpapatawad ang Diyos, at dapat nilang igiit ang kanilang kalayaan at kunin sa pamamagitan ng dahas ang posisyon at awtoridad na ayaw ibigay sa kanila. Sa ganitong paraan, si Lucifer, “ang tagapagdala ng liwanag,” na kabahagi ng kaluwalhatian ng Diyos, at nakatayo malapit sa Kanyang trono, ay naging si Satanas, “ang kaaway,” dahil sa pagsalangsang.

Dali-daling pumunta sa Anak ang mga tapat na anghel para sabihin sa Kanya ang nangyayari. Nadatnan nilang nakikipag- usap ang Ama sa Anak, upang ipasya, para sa pinakamabuting [8] kapakanan ng mga tapat na anghel, kung paano nila susugpuin magpakailanman ang awtoridad na inangkin ni Satanas para sa kanyang sarili. Puwede sanang agad na ihagis ng dakilang Diyos ang punong mandarayang ito palabas ng langit, pero hindi ito ang Kanyang balak. Bibigyan Niya ang mga naghimagsik ng pantay na pagkakataong subukin ang kanilang kapangyariha’t lakas laban sa Kanyang Anak at sa mga tapat Niyang anghel.

Sa labanang ito, pipili ng papanigan ang bawat anghel, para makita ng lahat. Hindi magiging ligtas na payagan ang lahat ng nakisama kay Satanas sa kanyang rebelyon na patuloy na manirahan sa langit. Nalaman na nila ang liksyon ng tunay na pagrerebelde laban sa di-mababagong kautusan ng Diyos, at wala nang lunas ito. Kung ginamit ng Diyos ang Kanyang kapangyarihan para parusahan ang punong rebeldeng ito, hindi malalantad ang mga di-nasisiyahang anghel. Kaya’t gumawa ang Diyos ng ibang hakbang, dahil gusto Niyang ihayag nang malinaw ang Kanyang katarunga’t katuwiran sa lahat ng makalangit na mga nilalang.

Digmaan sa Langit—Pinakamalaking krimen ang magrebelde sa pamahalaan ng Diyos. Waring nagkakagulo ang buong langit. May kanya-kanyang pangkat ang mga anghel, at may mas mataas na makapangyarihang anghel bilang pinuno sa bawat dibisyon. Nakikipaglaban si Satanas sa kautusan ng Diyos, dahil nag- aambisyon siyang itaas ang kanyang sarili’t ayaw magpasakop sa kapamahalaan ng Anak, ang dakilang Pinuno ng langit.

Ipinatawag ang lahat ng anghel para humarap sa Ama. Walang kahiya-hiyang inanunsyo ni Satanas na hindi siya masaya na pinarangalan si Cristo sa halip na siya. Buong pagmamalaki siyang tumayo’t iginiit na dapat siyang maging kapantay ng Diyos. Umiyak ang mabubuting anghel nang marinig ang mga sinabi ni Satanas at ang bastos nitong pagmamayabang. Idineklara ng Diyos na hindi na puwedeng manatili pa sa langit ang mga mapaghimagsik. Nakamit nila ang mataas at masayang kalagayan sa sansinukob sa kondisyong susunod sila sa kautusang ibinigay ng Diyos upang pangasiwaan ang mas mataas na uri ng matatalinong nilalang. Subalit walang paglalaang ginawa para iligtas ang mga mangangahas na suwayin ang Kanyang kautusan. [9]

Naging mas malakas ang loob ni Satanas na magrebelde, na ipinahahayag ang kanyang paghamak sa kautusan ng Lumikha. Sinabi niyang hindi kailangan ng mga anghel ng kautusan kundi dapat lang hayaang malayang sundin ang sarili nilang kagustuhan, na laging gagabay sa kanila nang tama. Sabi niya, isang paghihigpit sa kanilang kalayaan ang kautusan, at isang dakilang mithiin ng kanyang pagsalungat ang pagbuwag sa kautusan.

Nasa lubos nilang pagsunod sa kautusan ang kaligayahan ng mga anghel. May bukod-tanging gawaing nakatakda ang bawat isa, at merong napakagandang kaayusa’t nagkakasundong pag- kilos sa langit hanggang sa magrebelde si Satanas.

Nagkaroon ng digmaan sa langit. Nakipaglaban ang Anak, ang Prinsipe ng kalangitan, at ang mga tapat Niyang anghel sa punong rebelde’t sa mga nakisama sa kanya. Nagwagi ang Anak at mga tapat na anghel, at pinatalsik sa langit si Satanas at ang kanyang mga kakampi. Kinilala’t sinamba ng lahat ng natitirang anghel ang Diyos ng katarungan. Walang naiwang bahid ng rebelyon sa langit. Naging mapayapa’t nagkakasundong muli ang lahat, gaya ng dati. Ikinalungkot ng mga anghel sa langit ang kapalaran ng mga kasama nila dati sa kaligayaha’t kaluwalhatian. Dama ng buong langit ang kanilang pagkawala.

Kinausap ng Ama ang Kanyang Anak na isagawa agad nila ang kanilang piano na likhain ang tao para manirahan sa lupa. Ilalagay Niya sila sa yugto ng pagsubok upang tingnan ang kanilang katapatan bago sila gawing ligtas magpakailanman. Makakamtan nila ang pabor ng Diyos. Makikipag-usap sila sa mga anghel, at ang mga anghel sa kanila. Hindi minabuti ng Diyos na ilagay sila sa hindi maaabot ng kapangyarihan ng pagsuway. [10]

Kabanata 2 - Ang Paglalang

Pinasimulan ng Ama’t Anak ang makapangyariha’t napakagandang gawaing Kanilang pinanukala—ang paglikha sa daigdig. Lumabas ang mundo sa kamay ng Lumikha na talagang

kahanga-hanga ang ganda. May mga bundok at mga burol at mga kapatagan, na nakakalatan ng mga ilog at katubigan. Hindi isang malawak na kapatagan ang lupa. Sa halip, pinalalamutian ang tanawin ng mga burol at mga bundok na hindi matataas at bakubako na gaya ngayon, kundi maayos at maganda ang hugis. Walang lantad at matataas na batong makikita, kundi nakabaon sa ilalim ng lupa, na parang mga buto ng lupa.

Pantay ang pagkakalat ng katubigan. Nagagayakan ng mga halama’t bulaklak at matataas at mararangal na puno ng lahat na ng uri, na kadalasa’y mas malalaki’t mas magaganda sa mga puno ngayon, ang mga burol, kabundukan, at napakagagandang kapatagan. Dalisay at nakakalusog ang hangin, at parang isang napakagandang palasyo ang lupa. Nakita ito ng mga anghel at sila’y nagalak sa mga kamangha-mangha’t magagandang gawa ng Diyos.

Matapos Nilang malikha ang lupa’t ang mga hayop dito, isinakatuparan ng Ama’t Anak ang kanilang balak, na plinano bago pa magkasala si Satanas, na gawin ang mga tao sa sarili Nilang larawan. Nagtulong Sila sa paglikha sa lupat sa bawat may buhay na nilalang dito. Sinabi ng Diyos sa Anak, “Lalangin Natin ang tao sa Ating larawan.”

Marangal ang tangkad at maganda ang hugis ni Adan nang lumabas siya sa kamay ng kanyang Lumikha. Perpekto’t maganda ang kanyang hitsura. Hindi maputi o maputla ang kulay ng balat, kundi mapula-pula dahil sa masaganang kulay ng kalusugan. Mas matangkad si Adan kay Eva. Lagpas lang nang konti ang ulo niya sa balikat nito. Marangal din siya, perpekto ang hugis, at napakaganda.

Batay sa Genesis 1. [11]

Bagaman ginawa ng Diyos ang lahat sa kasakdalan ng kagandahan, at tila wala nang kulang para maging masaya sina Eva’t Adan, gayunma’y ipinadama ng Diyos ang dakila Niyang pagmamahal sa kanila sa pamamagitan ng paglalagay ng isang halamanan para lang talaga sa kanila.

Ilalaan nila ang bahagi ng kanilang panahon sa nakawiling gawain ng pag-aalaga sa halamanan, at ang isang bahagi sa pakikipag-usap sa mga anghel, pakikinig sa kanilang mga tagubilin, at sa masayang pagbubulay-bulay. Hindi nakakapagod ang trabaho nila kundi kawili-wili’t nakasisigla. Ang magandang halamanan ang siyang magiging tahanan nila.

Inilagay ng Panginoon ang sari-saring mga puno sa halamanan para pakinabanga’t magpaganda. May mga punong hitik na hitik sa masaganang bunga, sobrang babango, maganda sa mata, at masarap sa panlasa, na ginawa ng Diyos para maging pagkain ng banal na mag-asawa. May mga magagandang baging na tumutubo nang tuwid, hitik sa maraming bunga. Masayang trabaho nila ang gumawa ng magaganda’t malililim na arko mula sa mga sanga ng baging at pagapangin ito, para bumuo ng mga tahanan ng kagandahan ng kalikasan, mga buhay na puno’t dahon, na namumunga ng mabangong prutas nila.

Nakabalot sa lupa ang maganda’t buhay na luntian, samantalang libu-libong mababangong bulaklak na sari-sari ang uri’t kulay ang napakasaganang tumutubo sa paligid nila. Inayos nang ma- ganda’t kasiya-siya. Naroon sa gitna ng halamanan ang puno ng buhay, ang kaluwalhatian nito’y higit sa lahat ng iba pang mga puno. Pananatilihin silang buhay magpakailanman ng bunga nito. Nakakapagpagaling ang mga dahon.

Sina Eva’t Adan sa Eden—Napakasaya ng banal na mag-asawa sa Eden. Binigyan sila ng Diyos ng walang-takdang kapangyarihan sa bawat buhay na bagay. Mapayapa’t di-nakakasakit ang leon at ang tupang nasa palibot nila o kaya’y natutulog sa kanilang paanan. Nagpalipat-lipat sa mga puno’t bulaklak at sa palibot nila ang mga ibon na iba’t iba ang kulay at hitsura, habang umaalingawngaw ang banayad nilang musika sa mga puno sa matamis na himig sila’y umaawit ng mga papuri sa kanilang Maylikha. [12]

Naakit sila ng kagandahan ng kanilang tahanan sa Eden. Natuwa sila sa mga munting ibong umaawit sa palibot nila, taglay ang matingkad pero magandang balahibo, at humuhuni ng masayang musika. Sumaliw ang banal na mag-asawa sa kanila at inilakas ang kanilang mga tinig sa masasarap pakinggang awit ng pag- ibig, papuri, at pagsamba sa Amat Anak dahil sa mga katibayan ng pag-ibig na nakapaligid sa kanila. Nakita nila ang kaayusa’t pagkakasundo ng sangnilikha, na nagpapakita sa karununga’t kaalamang walang-hanggan.

Lagi silang nakakatuklas ng mga bagong kagandaha’t karagdagang kaluwalhatian ng kanilang tahanan sa Eden, na pumupuno sa kanilang puso ng mas malalim na pagmamahal at naglalabas ng pasasalamat at paggalang sa kanilang Lumikha sa kanilang mga labi. [13]

Kabanata 3 - Ang Trahedya

Sa gitna ng halamanan, malapit sa puno ng buhay, nakatayo ang puno ng kaalaman ng mabuti’t masama. Ginawa ng Diyos ang punong ito para sila’y makapagpatunay ng kanilang pagsunod, pananampalataya, at pagmamahal sa Kanya. Inutusan ng Panginoon ang una nating mga magulang na huwag kakain ng bunga ng punong ito, at baka sila’y mamatay. Sinabihan Niya sila na malaya silang makakakain mula sa lahat ng puno sa halamanan maliban sa isa. Pero kung sila’y kakain mula sa punong ito, tiyak na mamamatay sila.

Nang ilagay ng Diyos sina Eva’t Adan sa magandang halamanan, nasa kanila na ang lahat ng bagay na nanaisin nila para maging maligaya. Ngunit sa matalino Niyang mga panukala, ipinasya ng Diyos na subukin ang kanilang katapatan bago sila maging ligtas magpakailanman. Matatamasa nila ang Kanyang pabor, at Siya’y makikipag-usap sa kanila’t sila sa Kanya. Gayunma’y hindi Niya inilayo ang kasamaan na maaabot ng kanilang kamay. Pinayagang tuksuhin sila ni Satanas. Kung malalampasan nila ang pagsubok, malalagay sila sa pabor ng Diyos at mga makalangit na anghel magpakailanman.

Labis na nagulat si Satanas sa kanyang bagong kalagayan. Nawala ang kanyang kaligayahan. Tiningnan niya ang mga anghel, na dati’y napakasaya katulad niya, subalit pinalayas sa langit kasama niya. May awayan, di-pagkakasundo, at matitinding pagpaparatang sa kalagitnaan nila. Bago sila magrebelde, hindi pa ito nararanasan sa langit. Nakita ngayon ni Satanas ang matitinding bunga ng kanyang rebelyon.

Kung magiging kagaya siyang muli kung ano siya noong dalisay, totoo, at tapat pa siya, malugod sana niyang isinuko ang mga pag- aangkin ng kanyang awtoridad. Pero siya’y napariwara na! Inilagay siya ng kanyang walang-bataya’t sutil na paghihimagsik sa hindi kayang maabot ng katubusan!

Batay sa Genesis 2:15-17 at Genesis 3. [14]

At hindi lamang ito. Inudyukan din niya ang iba sa rebelyon at napahamak din sa ganoong kalagayan—mga anghel na walang kabalak-balak na kuwestiyunin ang kalooban ng Diyos o tanggihang sundin ang kautusan ng Diyos hanggang sa ilagay niya ito sa kanilang mga isipan. Ngayon naliligalig sila dahil sa mga nabigong pag-asa. Sa halip na mas malaking kabutihan, nararanasan nila ang malulungkot na resulta ng pagsuway at pagbale-wala sa kautusan ng Diyos.

Inisip-isip ni Satanas ang Kanyang Tinatahak—Nanginig si Satanas habang tinitingnan niya ang kanyang ginawa. Mag-isa niyang pinag-isipan ang nakaraan, ang kasalukuyan, at ang mga piano niya sa hinaharap. Sa kanyang pagrerebelde, wala siyang naidahilan para sa kanyang tinatahak, at kanyang winasak hindi lamang ang kanyang sarili kundi maging ang napakalaking hanay ng mga anghel, na masaya pa rin sana sa langit kung nanatili lang siyang tapat. Kayang maghatol ng kautusan ng Diyos pero hindi nito kayang magpatawad.

Hindi nakadagdag ng pagmamahal niya sa Diyos o sa matalino’t makatuwiran Niyang kautusan ang malaking pagbabagong ito. Nang lubusang makumbinsi si Satanas na wala nang posibilidad pang makabalik sa pabor ng Diyos, ibinunyag niya ang masama niyang balak nang may higit na pagkamuhi’t mapusok na galit.

Alam ng Diyos na hindi mananatiling walang-ginagawa ang ganoong kadeterminadong rebelyon. Iimbento si Satanas ng mga paraan para inisin ang mga makalangit na anghel at magpakita ng paglait sa Kanyang awtoridad. Palibhasa’y hindi na siya pinapayagan sa mga pintuan ng langit, maghihintay na lang siya sa pasukan, para alipustain ang mga anghel at tangkaing makipagtalo sa kanila habang sila’y pumapasok at lumalabas. Pagsisikapan niyang sirain ang kaligayahan nina Eva’t Adan. Gagawin niya ang lahat ng pagsisikap para sulsulan sila sa paghihimagsik, yamang alam na magdudulot ito ng matinding kalungkutan sa langit.

Masamang Balak sa Lahi ng Tao—Sinabi ni Satanas sa kanyang mga tagasunod ang kanyang mga piano na hilahin ang marangal na si Adan at asawang si Eva palayo sa Diyos. Kung madadaya niya silang sumuway sa anumang paraan, gagawa ang Diyos ng paglalaan [15] para mapatawad sila, at sa gayo’y puwedeng makapaggiit siya’t ang lahat ng nagkasalang anghel ng karapatan sa isang bahagi ng awa ng Diyos sa kanila.

Kung hindi ito mangyari, puwede silang makipag-isa kina Eva’t Adan, dahil kapag nilabag nila ang kautusan ng Diyos, mapapasailalim na rin sila sa galit ng Diyos, katulad nila. Ilalagay rin sila ng pagsalangsang na ito sa katayuan ng paghihimagsik, kagaya nila. Makukuha nila ang Eden at aariing kanilang tahanan, kung magagawa nilang makipag-isa kina Eva’t Adan. Magiging kapantay sila sa mga banal na anghel sa lakas at pag-iisip kung makakapunta sila sa puno ng buhay sa gitna ng halamanan, at hindi na sila mapapalayas maging ng Diyos mismo.

Binalaan Sina Eva’t Adan—Tinipon ng Diyos ang mga anghel upang magpasya para hadlangan ang ibinabantang kasamaan. Denisisyunan sa konsilyo ng langit na bibisitahin ng mga anghel ang Eden at bibigyang-babala si Adan na nanganganib siya sa kaaway.

Ikinuwento ng mga anghel kina Eva’t Adan ang malungkot na kasaysayan ng paghihimagsik at pagbagsak ni Satanas. Pagkatapos, bukod-tangi nilang ipinaalam sa kanila na inilagay sa halamanan ang puno ng kaalaman bilang paraan upang maipangako nila ang kanilang pagsunod at pagmamahal sa Diyos. Napapanatili lamang ng mga banal na anghel ang mataas at masaya nilang kalagayan sa kondisyon ng pagsunod, at ganoon din ang kanilang sitwasyon. Puwede nilang sundin ang kautusan ng Diyos at maranasan ang di- maipahayag na kasiyahan, o sumuway at mawala ang mataas nilang katayuat masadlak sa kawalang pag-asa.

Sinabi ng mga anghel sa kanila na hindi sumunod sa kautusang itinatag ng Diyos na nangangasiwa sa mga makalangit na nilalang ang pinakamataas na anghel, na kasunod ni Cristo ang ranggo. Ang rebelyong ito ang sanhi ng digmaan sa langit, na nauwi sa pagpapatalsik sa mga rebelde, at pinalayas sa langit ang bawat anghel na nakisama sa lider na ito sa pagkuwestiyon sa kapamahalaan ng dakilang Jehova. Kaaway na ngayon ng lahat ng pinahahalagahan ng Diyos at ng Kanyang Anak ang nagkasalang anghel na ito.

Sinabihan nila sila na balak silang saktan ni Satanas, at kina- kailangang magbantay sila, dahil baka makaharap nila ang nahulog na [16] kaaway. Gayunman, hindi sila nito maaano habang sila’y sumusunod sa utos ng Diyos, dahil, kung kinakailangan, darating ang bawat anghel sa langit para tulungan sila sa halip na payagan siyang saktan sila sa anumang paraan. Pero kapag sila’y sumuway sa utos ng Diyos, kung gayon magkakaroon si Satanas ng kapangyarihang sila’y inisin, lituhin, at guluhin simula noon. Kung sila’y manatiling matatag laban sa mga unang pahiwatig ng kasamaan mula kay Satanas, sila’y kasingligtas na ng mga anghel sa langit.

Pero kung sila’y bumigay sa manunukso, hindi rin sila paliligtasin ng Diyos gaya ng mga matataas na anghel. Dapat nilang pagdusahan ang kaparusahan ng kanilang pagsalangsang, sapagkat kasingsagrado ng Diyos ang Kanyang kautusan, at hinihingi Niya ang buong-pusong pagsunod sa buong langit at lupa.

Binalaan ng mga anghel si Eva na huwag hihiwalay sa kanyang asawa sa mga gawain niya sa halamanan, dahil baka makaharap niya ang nahulog na kaaway. Kung sila’y mahihiwalay sa isa’t isa, mas malaki ang kanilang panganib kaysa kung magkasama sila.

Sinigurado nila sa mga anghel na hindi nila susuwayin ang malinaw na utos ng Diyos. Sa halip, pinakamataas nilang kagalakan ang sumunod sa Kanyang kalooban.

Tukso At Pagkakasala

Kinuha ni Satanas ang anyo ng ahas at pumasok sa Eden. Pumuwesto siya sa puno ng kaalaman at dahan-dahang kumain ng bunga.

Walang kamalay-malay sa umpisa, nahiwalay na pala si Eva sa kanyang asawa habang inaalagaan niya ang halamanan. Nang mapansin niya kung ano nang nangyari, nakaramdam siya na baka may panganib, pero muli niyang naisip na ligtas siya, kahit pa malayo siya sa tabi ng kanyang asawa. Meron siyang karununga’t lakas para malaman kung dumating na nga ang diyablo, at harapin ito. Binalaan na siya ng mga anghel na huwag itong gawin. Nasumpungan na lang ni Eva ang kanyang sarili na nakatingin sa bunga ng ipinagbabawal na puno nang may magkahalong pag-uusisa’t paghanga.

Nakita niyang napakaganda nito, at nakipagtalo sa kanyang sarili kung bakit mahigpit na ipinagbawal ng Diyos sa kanila ang kumain nito. Ngayon na ang pagkakataon ni Satanas. Kinausap niya siya na para bang nababasa ang kanyang iniisip: “Sinabi ba ng Diyos, [17] ‘Huwag ninyong kakainin ang mula sa alinmang punungkahoy sa halamanan?’” Sa mabait at magagandang mga salita, at sa parang musikang tinig, nangusap siya sa nagtatakang Eva. Nagulat siyang marinig na nagsasalita ang ahas, dahil alam niyang hindi nagbigay ang Diyos sa ahas ng kakayahang magsalita.

Nagising ang pagkamausisa ni Eva. Sa halip na dali-daling lisanin ang lugar na iyon, nakinig siya sa nagsasalitang ahas. Hindi sumagi sa kanyang isipan na baka ito na ang nahulog na kaaway, na kinakasangkapan lang ang ahas. Si Satanas ang nagsalita, hindi ang ahas. Naakit, nabola, at nahaling si Eva. Kung ang nakaharap niya’y isang maimpluwensyang katauhan, na ang anyo’y gaya sa mga anghel at katulad nila, siya sana’y nakapag-ingat.

Nagpatakbo sana sa kanya ang estrangherong tinig na iyon sa tabi ng kanyang asawa para tanungin siya kung bakit may ganoon kalayang nakikipag-usap sa kanya. Pero siya’y nakipagtalo sa ahas. Sinagot niya ang tanong nito: “Makakain namin ang bunga ng mga punungkahoy sa halamanan; subalit sinabi ng Diyos, ‘Huwag ninyong kakainin ang bunga ng punungkahoy na nasa gitna ng halamanan; huwag din ninyo itong hihipuin, kundi kayo’y mamamatay.’” Sumagot ang ahas, “Tiyak na hindi kayo mamamatay. Sapagkat nalalaman ng Diyos na kapag kayo’y kumain noon ay mabubuksan ang inyong mga mata, at kayo’y magiging kagaya ng Diyos, na nakakakilala ng mabuti at masama.”

Gusto ni Satanas na isipin nilang makakatanggap sila ng bago’t mas marangal na uri ng kaalaman kaysa sa taglay na sila sa pagkain mula sa ipinagbabawal na puno. Ito ang natatangi niyang gawain, na may malaki namang pagtatagumpay, simula nang siya’y magkasala— sulsulan ang mga tao na mag-usisa sa mga lihim ng Makapangyarihan sa Lahat at huwag masiyahan sa kung anong inihayag ng Diyos, at huwag maging maingat na sumunod sa Kanyang iniutos. Gusto niyang itulak silang sumuway sa mga utos ng Diyos at paniwalain silang sila’y pumapasok sa isang napakagandang larangan ng kaalaman. Ito’y puro akala lamang, at ito’y kaawa-awang pagkadaya.

Hindi nauunawaan ng mga tao kung ano ang inihayag ng Diyos, at binabale-wala nila ang malilinaw Niyang mga utos at naghahangad ng karunungang hiwalay sa Kanya, pinagsisikapang maunawaan kung anong pinili Niyang huwag ipaalam sa mga taong mortal. Sila’y [18] tuwang-tuwa sa kanilang mga ideya ng pagsulong at nabibighani ng kanilang hungkag na pilosopiya, subalit sila’y kakapa-kapa sa kadiliman ng hatinggabi pagdating sa tunay na kaalaman.

Hindi kalooban ng Diyos na magkaroon ng anumang kaalaman sa masama ang walang-kasalanang mag-asawang ito. Malaya Niyang ibinigay sa kanila ang kabutihan ngunit ipinagkait ang kasamaan. Akala ni Eva ay magaling ang mga sinabi ng ahas, at tinanggap niya ang hayagang iginiit nito, “Tiyak na hindi kayo mamamatay Sapagkat nalalaman ng Diyos na kapag kayo’y kumain noon ay mabubuksan ang inyong mga mata, at kayo’y magiging kagaya ng Diyos, na nakakakilala ng mabuti at masama” Ginagawa nitong sinungaling ang Diyos. Buong kapangahasang ipinahiwatig ni Satanas na dinaya sila ng Diyos para pigilan silang magkamit ng kaalamang magpapantay sa kanila sa Kanya. Ang sabi ng Diyos, “Kung kayo’y kakain, tiyak na kayo’y mamamatay.” Ang sabi ng ahas, Kung kayo’y kakain, “tiyak na hindi kayo mamamatay.”

Tiniyak ng manunukso kay Eva na pagkakain mismo niya ng bunga, siya’y makakatanggap ng bago’t nakahihigit na kaalaman na magpapantay sa kanya sa Diyos. Kinuha niya ang pansin ni Eva sa kanyang sarili. Sinabi niya na nakapagsalita siya sapagkat kumain siya ng bunga ng punong ipinagbabawal sa kanila. Ipinahiwatig niya na hindi tutuparin ng Diyos ang Kanyang sinabi. Iyo’y banta lang para sila’y takutin at hadlangan mula sa malaking kabutihan. Sinabi pa niya sa kanila na hindi sila puwedeng mamatay. Hindi ba’t nakakain na sila mula sa puno ng buhay na nagpapamalagi sa kawalang-kamatayan? Sinabi niya na dinadaya sila ng Diyos para ilayo sila sa mas mataas na kalagayan ng buhay at sa mas dakilang kaligayahan.

Pumitas ang manunukso ng bunga’t iniabot ito kay Eva. Kinuha niya ito. Ngayon, sabi ng manunukso, kayo’y binabawalan kahit hipuin na nga lang ito baka kayo’y mamatay. Sinabi niya sa kanya na wala siyang makikitang pagkadama ng kasamaa’t kamatayan sa pagkain ng bunga gaya rin ng sa paghipo’t paghawak niya rito. Mas lumakas ang loob ni Eva dahil hindi nga siya nakadama ng agarang mga tanda ng galit ng Diyos. Iniisip niya na talagang mahusay at tama ang mga sinabi ng manunukso. Kumain nga siya, at siya’y naligayahan sa prutas. Parang napakasarap nito sa [19] kanyang panlasa, at iniisip niya na nararamdaman niya sa kanyang sarili ang magagandang epekto ng bunga.

Naging Manunukso si Eva—Siya na ngayon ang pumitas ng ilang bunga’t kinain ito, ipinalalagay na nadarama na niya ang nagpapasiglang kapangyarihan ng isang bago’t mas mataas na kalagayan mula sa nagbibigay-lakas na impluwensya ng ipinag- babawal na bunga. Kakaiba’t di-natural ang kanyang katuwaan nang siya’y umalis para hanapin ang kanyang asawa na punung-puno ng ipinagbabawal na prutas ang mga kamay. Sinabi niya kay Adan ang matatalinong bagay na sinabi sa kanya ng ahas, at gusto agad niya itong isama sa puno ng kaalaman. Sinabi niya sa kanyang asawa na nakakain na siya ng bunga nito, at sa halip na makadama ng anumang kutob ng kamatayan, naranasan niya ang isang nakalulugod at nakasisiglang impluwensya. Pagkasuway na pagkasuway ni Eva, siya’y naging makapangyarihang kasangkapan na agad na sa pamamagitan niya’y maisasakatuparan ni Satanas ang pagbagsak ng kanyang asawa.

Alam na alam ni Adan na sumuway ang kanyang kapareha sa kaisa-isang pagbabawal na ibinigay sa kanila ng Diyos upang subukin ang kanilang katapata’t pagmamahal. Ikinatwiran ni Eva na sinabi ng ahas na tiyak na sila’y hindi mamamatay, at maaari ngang totoo ang mga sinabi nito, sapagkat wala siyang nadamang tanda ng galit ng Diyos, kundi nakatutuwang impluwensya, habang ginuguni-guni niya ang pakiramdam ng mga anghel.

Nanghinayang si Adan na si Eva’y lumayo sa kanyang tabi, pero ngayo’y nangyari na ito. Kailangang siya’y mahiwalay sa babaing ang pakikisama’y pinakamamahal niya nang labis. Paano niya hahayaang mangyari iyan? Napakatindi ng pagmamahal niya kay Eva. At sa biglang kawalang pag-asa’y ipinasya niyang dumamay sa kanyang kapalaran. Ikinatwiran niya na bahagi niya si Eva, at kung ito’y dapat mamatay, siya’y mamamatay ring kasama niya, sapagkat hindi niya makakaya ang isiping mahihiwalay siya sa kanya.

Kulang ang kanyang pananampalataya sa mahabagi’t mabait na Maylikha sa kanya. Hindi niya inisip na ang Diyos, na lumikha sa kanya mula sa alabok ng lupa para maging buhay at magandang nilalang, at gumawa kay Eva para maging kasama niya, ay kaya itong palitan. Kunsabagay, hindi ba tama ang mga sinabi ng matalinong ahas na [20] ito? Nakatayo si Eva sa kanyang harapan, kaakit-akit at kasingganda’t parang kasing-inosente pa rin ng dati bago siya sumuway. Nagpakita siya ng mas malaki’t mas mataas na pagmamahal para sa kanya kaysa noong bago ito sumuway, sinasabing resulta ito ng pagkain niya ng bunga. Wala siyang nakikitang tanda ng kamatayan sa kanya.

Ipinasya niyang makipagsapalaran. Hinawakan niya ang prutas at dali-dali itong kinain, at kagaya ni Eva, hindi agad niya nadama ang masasamang epekto nito.

Kalayaan ng Tao sa Pagpili—Tinagubilinan ng Diyos ang una nating mga magulang tungkol sa puno ng kaalaman, at alam na alam na nila ang tungkol sa pagkakasala ni Satanas at ang panganib ng pakikinig sa kanyang mga sinasabi. Hindi ipinagkait ng Diyos sa kanila ang kapangyarihang kainin ang ipinagbabawal na bunga. Hinayaan Niya sila bilang malalayang nilalang na maniwala sa Kanyang salita, sumunod sa Kanyang mga utos, at mabuhay o di kaya nama’y maniwala sa manunukso, sumuway, at mapahamak.

Parang nawala na sa kanila ang matamis na pag-ibig at kapayapaa’t ang masaya’t nakukuntentong labis na kaligayahan, at kapalit nito’y nakaramdam sila na parang may kulang na hindi pa nila naranasan dati. Pagkatapos, ibinaling nila ang kanilang pansin sa panlabas sa kauna-unahang pagkakataon. Nang sila’y likhain, hindi sila dinamitan kundi nababalot ng liwanag katulad sa mga anghel sa langit. Nawala na ito ngayon sa kanila. Para ibsan ang pagkadama nila ng kakulanga’t kahubaran, naghanap sila ng maitatabon sa kanilang mga katawan, sapagkat paano nila haharapin ang paningin ng Diyos at ng mga anghel nang walang damit?

Natuwa si Satanas dahil sa kanyang tagumpay. Natukso na niya ngayon ang babae na pagdudahan ang Diyos, kuwestiyunin ang Kanyang karunungan, at tangkaing pasukin ang napakatalino Niyang mga panukala. At sa pamamagitan niya ay naipahamak din niya si Adan, na dahil sa kanyang pagmamahal kay Eva, ay nilabag ang utos ng Diyos at nagkasalang kasama ng asawa.

Dinalaw sila ng Panginoon at sinabi sa kanila ang bunga ng kanilang pagsuway. Nang marinig nila ang maringal na paglapit ng Diyos, nagtangka silang itago ang kanilang sarili sa titig Niyang dati nama’y kinaluluguran nilang makita nang sila’y banal pa’t walang-kasalanan. [21] “Tinawag ng Panginoong Diyos ang lalaki at sa kanya’y sinabi, ‘Saan ka naroon?’ Sinabi niya, ‘Narinig ko ang Iyong tinig sa halamanan at ako’y natakot, sapagkat ako’y hubad; at ako’y nagtago.’ At sinabi Niya, ‘Sinong nagsabi sa iyong ikaw ay hubad? Kumain ka ba ng bunga ng punungkahoy, na iniutos Ko sa iyong huwag mong kainin?”‘

Itinanong ito ng Panginoon, hindi dahil kailangan Niya ng impormasyon, kundi para madama ng nagkasalang mag-asawa ang bigat ng kanilang ginawa. Bakit kayo’y naging mahiyain at matatakutin? Inamin ni Adan ang kanyang pagsalangsang, hindi dahil pinagsisisihan niya ang malaki niyang pagsuway, kundi para isisi ang kanyang kasalanan sa Diyos. “Ang babaing ibinigay Mo na aking makakasama ang nagbigay sa akin ng bunga ng punungkahoy at ito’y aking kinain.” Kinausap naman ng Diyos ang babae: “Ano itong iyong ginawa?” Sumagot si Eva, “Dinaya ako ng ahas, at ako’y kumain. ”

Sumpa—Nagsalita naman ngayon ang Panginoon sa ahas: “Sapagkat ginawa mo ito ay sumpain ka nang higit sa lahat ng hayop, at nang higit sa bawat mailap na hayop sa parang; ang iyong tiyan ang ipanggagapang mo, at alabok ang iyong kakainin sa lahat ng mga araw ng iyong buhay.” Kung paanong naging angat sa lahat ng hayop sa parang ang ahas, siya ngayo’y ibababa sa ilalim nilang lahat at kasusuklaman ng mga tao, dahil siya ang naging kasangkapan ng pagkilos ni Satanas. “At kay Adan ay Kanyang sinabi, ‘Sapagkat nakinig ka sa tinig ng iyong asawa, at kumain ka ng bunga ng punungkahoy na Aking iniutos sa iyo na, “Huwag kang kakain niyon,” sumpain ang lupa dahil sa iyo. Kakain ka mula sa kanya sa pamamagitan ng iyong mabigat na paggawa sa lahat ng mga araw ng iyong buhay; mga tinik at dawag ang sisibol doon para sa iyo, at kakain ka ng tanim sa parang. Sa pawis ng iyong mukha ay kakain ka ng tinapay, hanggang ikaw ay bumalik sa lupa.’”

Sinumpa ng Diyos ang lupa dahil sa kanilang kasalanang pagkain mula sa puno ng kaalaman, at sinabi, “Kakain ka mula sa kanya sa pamamagitan ng iyong mabigat na paggawa sa lahat ng mga araw ng iyong buhay.” Inilaan Niya sa kanila ang mabuti’t ipinagkait ang kasamaan. Ngayo’y sinasabi Niyang sila’y kakain nito. Ibig sabihi’y masasanay na sila sa kasamaan sa lahat ng araw ng kanilang buhay. [22]

Mula ng panahong iyon, pahihirapan na ng mga tukso ni Satanas ang lahi ng tao. Itinakda kay Adan ang buhay ng walang-tigil na pagpapakapagod at pag-aalala sa halip na masaya’t nakatutuwang pagtatrabaho na ikinasiya niya hanggang sa oras na iyon. Maka- raranas na sila ng kabiguan, dalamhati, at kirot, at pagkaagnas sa wakas. Sila’y ginawa sa alabok ng lupa, at sa alabok din sila babalik.

Ipinaalam sa kanila na mawawala na ang tahanan nilang Eden. Bumigay sila sa pandaraya ni Satanas at naniwala sa kanyang sinabi, na nagsisinungaling ang Diyos. Dahil sa kanilang pagsuway, nagbukas sila ng daan para makapasok nang mas madali si Satanas sa kanila. Hindi rin ligtas na manatili sila sa Halamanan ng Eden, na makapunta sa puno ng buhay sa makasalanang kalagaya’t mapamalagi ang isang buhay ng kasalanan. Nakiusap sila na payagan silang manatili roon, kahit aminado silang nawala na ang lahat nilang karapatan sa napakasayang Eden. Nangako silang lubos na silang tatalima sa Diyos. Sinabihan silang sa kanilang pagkahulog sa pagkakasala mula sa kawalang-kasalanan ay wala na silang lakas, kundi malaking kahinaan. Hindi nila iningatan ang kanilang integridad habang nasa kalagayang banal pa sila’t masayang kawalang-kasalanan, at wala silang masyadong lakas na manatiling totoo’t tapat sa kalagayang mulat sa pagkakasala. Napuno sila ng pinakamalalim na dalamhati’t panghihinayang. Nakita nila ngayon na kamatayan nga ang kabayaran ng kasalanan.

Agad na itinalaga ang mga anghel na bantayan ang daan papunta sa puno ng buhay Pinag-aralang piano ni Satanas na palabagin sina Eva’t Adan sa Diyos, tumanggap ng Kanyang kalungkutan, at kumain mula sa puno ng buhay nang sa gayo’y mapapamalagi nila ang isang buhay ng kasalanan. Subalit isinugo ang mga banal na anghel para humarang sa pagpunta nila sa puno ng buhay. Kumikislap sa palibot ng mga anghel na ito ang mga sinag ng liwanag sa lahat ng panig, na parang kumikinang na mga espada. [23]

Kabanata 4 - Ang Solusyon

Napuno ng kalungkutan ang langit nang makita ng lahat na napahamak ang sangkatauhan at mapupuno ang nilikhang daigdig ng Diyos ng mga taong nakatadhana sa kasawian, sakit, at kamatayan, at walang daang matatakasan para sa mga lumabag. Kailangang mamatay ang buong sambahayan ni Adan.

Ipinaalam ni Jesus sa hukbo ng mga anghel na isang daang matatakasan ang ginawa para sa napahamak na sangkatauhan. Sinabi Niya na nakikiusap Siya sa Kanyang Ama at nag-alok na ibibigay ang Kanyang buhay bilang pantubos. Aakuin Niya ang sentensyang kamatayan, upang makasumpong ang mga tao ng kapatawaran sa pamamagitan Niya. Sa pamamagitan ng bisa ng Kanyang dugo at pagsunod sa kautusan ng Diyos, puwede nilang matamo ang pabor ng Diyos, at sila’y maibalik sa magandang halamanan at makakain ng bunga ng puno ng buhay.

Ibinunyag ni Jesus sa kanila ang panukala ng kaligtasan. Sinabi Niya na tatayo Siya sa pagitan ng galit ng Kanyang Ama at ng nagkasalang sangkatauhan, na magpapasan Siya ng kasalanan at panghahamak, at iilan lang ang tatanggap sa Kanya bilang Anak ng Diyos. Kamumuhia’t itatakwil Siya. Iiwanan Niya ang buo Niyang kaluwalhatian sa langit, lilitaw sa lupa bilang tao, magpapakababa bilang tao, malalaman Niya sa sariling karanasan ang sari-saring tuksong pumipinsala sa sangkatauhan, upang malaman Niya kung paano tutulungan ang mga tinutukso. Panghuli, kapag natapos ang Kanyang misyon bilang tagapagturo, ibibigay Siya sa mga masasamang kamay at magbabata ng halos lahat ng kalupitan at pagdurusang maiuudyok ni Satanas at kanyang mga anghel na igawad ng masasamang tao. Mamamatay Siya sa pinakamalupit na paraan ng kamatayan, nakabitin sa pagitan ng langit at lupa bilang salaring makasalanan at nagdurusa ng kalagim-lagim na mga oras ng paghihirap, na hindi kayang tingnan pati ng mga anghel, kundi

Batay sa Genesis 3:15, 21-24. 23 [24] ikukubli ang kanilang mga mukha sa tanawing iyon. Hindi lamang hirap ng katawan ang pagtitiisan Niya, kundi hirap ng kaisipan, na hindi maikukumpara ang pagdurusa ng katawan. Ipapatong sa Kanya ang bigat ng mga kasalanan ng buong sanlibutan. Mamamatay at mabubuhay Siyang muli sa ikatlong araw, at aakyat sa Ama upang mamagitan para sa mga taong nagkasala’t nalilihis ng landas.

Iisang Posibleng Paraan ng Kaligtasan—Yumukod ang mga anghel sa harap Niya. Inialok nila ang kanilang buhay Sinabi ni Jesus sa kanila na ililigtas Niya ang marami sa pamamagitan ng Kanyang kamatayan, na hindi kayang makabayad sa pagkakautang ang buhay ng isang anghel. Ang buhay lamang Niya ang puwedeng tanggapin ng Kanyang Ama bilang katubusan sa sangkatauhan. Sa dakong huli, magiging Kanya ang mga tinubos, at tutubusin Niya ang marami sa Kanyang kamatayan at pupuksain si Satanas, na siyang may kapangyarihan sa kamatayan. At ibibigay sa Kanya ng Ama ang kaharian at ang kadakilaan ng kaharian sa silong ng buong langit, at aariin Niya ito magpakailan-kailanpaman. Lilipulin si Satanas at mga makasalanan. Hindi na nila kailanman gagambalain ang langit o nilinis na bagong lupa.

Pero itinakda Niya sa mga anghel ang kanilang magiging gawain, ang magpanhik-manaog taglay ang nagpapalakas na tulong mula sa kaluwalhatian upang paglingkuran at paginhawahin Siya sa Kanyang mga pagdurusa. At saka, babantayan nila’t iingatan ang mga sakop ng biyaya mula sa mga masasamang anghel at kadilimang parati nang ihahagis ni Satanas sa palibot nila. Imposible para sa Diyos na palitan o baguhin ang Kanyang kautusan para lamang iligtas ang mga nawaglit at napahamak na makasalanan. Kung kaya’t pinayagan Niya ang minamahal Niyang Anak na mamatay para sa kanilang pagsalangsang.

Nagalak ulit si Satanas kasama ng kanyang mga anghel na sa pagpapabagsak sa sangkatauhan ay mapapababa niya ang Anak sa napakataas Niyang katayuan. Sinabi niya sa kanyang mga anghel na kapag kinuha na ni Jesus ang likas ng nagkasalang sangkatauhan, magagapi niya Siya at mahahadlangan ang tagumpay ng panukala ng kaligtasan. [25]

Nilisan nina Eva’t Adan sa kapakumbabaa’t di-maipahayag na kalungkutan ang magandang halamanan kung saan napakasaya nila hanggang sa labagin nila ang utos ng Diyos. Nagbago ang kapaligiran. Hindi na ito pirmihan kagaya ng dati bago sila magkasala. Dinamitan sila ng Diyos ng mga balat ng hayop upang protektahan sila sa lamig at init kung saan sila lantad.

Di-Mababagong Kautusan ng Diyos—Nagluksa ang buong langit dahil sa pagsuway at pagkakasala nilang naghatid sa galit ng Diyos sa buong lahi ng tao. Nahiwalay sila sa pakikisama ng Diyos at nasadlak sa walang pag-asang kasawian.

Kasingsagrado ng Diyos ang Kanyang kautusan, ang pundasyon ng Kanyang pamahalaan sa langit at lupa, at hindi matatanggap ng Diyos ang buhay ng isang anghel bilang sakripisyo sa pagsalangsang. Mas mahalaga pa sa Kanyang paningin ang Kanyang kautusan kaysa mga banal na anghel sa palibot ng Kanyang trono. Hindi puwedeng ipawalang-bisa o baguhin ng Ama ang isa mang alituntunin ng Kanyang kautusan para lamang abutin ang mga tao sa nagkasala nilang kalagayan. Subalit ang Anak, na lumikha sa kanila kasama ng Ama, ay puwedeng gumawa para sa kanila ng katubusang katanggap-tanggap sa Diyos sa pamamagitan ng pagbibigay ng Kanyang buhay bilang sakripisyo’t pagpasan sa galit ng Kanyang Ama. Ipinaalam ng mga anghel kay Adan na kung paanong nagdala ng kamataya’t kaabaan ang kanyang kasalanan, magdadala ng buhay at kawalang-kamatayan tungo sa liwanag ang sakripisyo ni Jesu-Cristo.

Isang Pananaw sa Hinaharap—Inihayag ng Diyos kay Adan ang mahahalagang pangyayari sa hinaharap, mula sa pagpapaalis sa kanya sa Eden hanggang sa Baha, at padiretso sa unang pagdating ni Cristo sa lupa. Ang Kanyang pagmamahal kay Adan at sa lahi nito ang magbibigay-daan sa Anak na bumaba upang kunin ang likas ng tao, at itaas ang lahat ng sasampalataya sa Kanya sa pamamagitan ng sarili Niyang pagpapakababa. Sapat na ang ganoong sakripisyo para iligtas ang buong sanlibutan. Subalit iilan lang ang tatanggap sa kaligtasang inihatid sa kanila ng ganoong kamangha-manghang sakripisyo. Hindi susunod [26] ang nakararami sa mga kondisyong hinihingi sa kanila para matanggap ang dakila Niyang pagliligtas. Mas gugustuhin pa nila ang kasalana’t pagsalangsang sa kautusan ng Diyos sa halip na pagsisisi’t pagsunod, na umaasa sa pananampalataya sa mga nagawa ng sakripisyong inihandog. Lubhang walang-hangganan ang kahalagahan ng sakripisyong ito anupa’t ginagawang mas mahalaga pa sa purong ginto ang sinumang tatanggap dito.

Sakripisyong Handog—Nang maghandog ng hayop si Adan para sa kasalanan ayon sa natatanging tagubilin ng Diyos, naging pinakamasaklap na seremonya ito para sa kanya. Kailangang kumitil ng buhay ang kanyang kamay, na Diyos lamang ang makapagbibigay, at gumawa ng paghahandog para sa kasalanan. Unang beses iyon na nakakita siya ng namamatay. Habang tinitingnan niya ang duguang biktima, na namimilipit sa hirap ng kamatayan, kailangan niyang tuminging may pananampalataya sa Anak, na Siyang sinisimbolo ng biktima, na mamamatay bilang sakripisyo para sa sangkatauhan.

Magiging palagiang paalaala kay Adan sa kanyang paglabag ang seremonyang paghahandog, na itinatag ng Diyos, at nagsisising pagkilala na rin sa kanyang kasalanan. Ang pagkitil ng buhay ay nagbigay kay Adan ng buhay ng mas malalim at mas ganap na pagkadama ng kanyang pagsalangsang, na tanging kamatayan lang ng Anak ang makalilinis. Namangha siya sa walang-katapusang kabutiha’t walang-kapantay na pag-ibig na magbibigay ng ganoong pantubos para mailigtas ang nagkasala. Habang pinapatay ni Adan ang inosenteng hayop, parang dugo ng Anak ang pinadadanak niya gamit ang kanyang kamay. Kung nanatiling totoo lang sana siya sa Diyos at sa Kanyang banal na kautusan, wala sanang kamatayan ng hayop o tao man. Sa sakripisyong mga handog, na nakaturo sa dakila’t sakdal na handog ng sariling Anak, ay may lumitaw na bituin ng pag-asang liliwanag sa madilim at kakila-kilabot na hinaharap, inaalisan ito ng lubos na kawalang pag-asa’t pagkawasak.

Nang pasimula, itinuturing na pinuno’t pari ng sarili niyang sambahayan ang ulo ng bawat pamilya. Bandang huli, habang dumarami ang lahi ng tao sa lupa, ang mga taong itinalaga ng Diyos ang siya nang nagsagawa ng taimtim na pagsambang ito ng paghahandog para sa mga tao. Dapat iugnay ng isipan ng mga [27] makasalanan ang dugo ng mga hayop sa dugo ng Anak. Ang kamatayan ng biktimang hayop ay dapat magpatotoo sa lahat na ang kabayaran ng kasalanan ay kamatayan. Sa pag-aalay ng sakripisyo, kinikilala ng mga makasalanan ang kanilang pagkakasala at ipinapakita ang kanilang pananampalataya, na nakatanaw sa dakila t sakdal na sakripisyo ng Anak, na siyang paunang inilalarawan ng paghahandog ng mga hayop. Kung wala ang pagtubos ng Anak wala ring pagkakaloob mula sa Diyos ng pagpapala o kaligtasan sa mga makasalanan. Seryoso ang Diyos sa pagtataguyod sa karangalan ng Kanyang kautusan. Nagdulot ng kalagim-lagim na paghihiwalay ng Diyos at mga makasalanan ang pagsalangsang sa kautusan. Pinayagan ng Diyos si Adan noong wala pa siyang kasalanan na magkaroon ng direkta, malaya, at masayang pakikipag-usap sa Kanya. Pagkatapos ng pagsalangsang, makikipag-usap na lang ang Diyos sa sangkatauhan sa pamamagitan ni Cristo at ng mga anghel. [28]

Kabanata 5 - Ang Pagpapalaya

Laging may mga tao ang Diyos, kahit sila’y kakaunti. Halimbawa, wawalong tao—si Noe at ang kanyang pamilya—ang pumasok sa barkong ipinagawa ng Diyos bilang kanlungan sa Baha. Lumakad si Enoc na kasama ng Diyos sa panahon ng lubhang kasamaan. Tinawagan ng Diyos si Abraham na iwan ang kanyang lupang tinubuan at pumunta sa Canaan. Ang kanyang lahi, na nakilalang mga Israelita, ay tumira roon hanggang itaboy sila ng taggutom sa Ehipto, kung saan sila inalipin. Narito ang kamangha-manghang kuwento kung paanong pinalaya ng Diyos ang mga nabuhay sa ilalim ng pagkabihag higit isanlibong taon bago pa si Cristo.

Sa maraming taon, naging alipin ang mga anak ni Israel sa Ehipto. Iilan lang ang pumunta roon, subalit dumami sila. Napapaligiran ng idolatriya, marami ang di nakakilala sa totoong Diyos at nakalimutan ang Kanyang kautusan. Sumama rin sila sa mga Ehipsyo sa pagsamba sa araw, buwan, bituin, hayop, at mga imahen.

Subalit may mga nagpanatili sa kanila sa pagkakilala sa totoong Diyos, ang Maylikha sa mga langit at lupa. Nagdalamhati ang mga tapat, at dumaing sila sa Panginoon na iligtas sila sa pang-aalipin, na ilabas na Niya sila sa Ehipto, kung saan mawawala ang pagsamba sa mga diyus-diyosan at masamang impluwensya.

Bagaman marami sa kanila ang pinasama ng idolatriya, naging matibay ang mga tapat. Hindi nila itinago ang kanilang pananampalataya, kundi hayagang kinilala sa mga Ehipsyo na naglilingkod sila sa iisang buhay at totoong Diyos. Inulit-ulit nila ang mga katibayan ng pagkakaroon at kapangyarihan ng Diyos. Nagkaroon ang mga Ehipsyo ng pagkakataong malaman ang pananampalataya ng mga Hebreo. Pinagsikapan nilang sirain ang paniniwala ng mga tapat, pero hindi sila nagtagumpay—sa pagbabanta, sa gantimpala, o sa pagmamalupit man.

Batay sa Exodo 5-15. [29]

Mapagmalupit ang dalawang huling hari ng Ehipto. Sinikap ng mga matatanda sa Israel na pasiglahin ang papalubog nang pananampalataya ng bayan sa pagpapaalaala sa kanila sa pangakong ginawa ng Diyos kay Abraham at sa mga sinabi ni Jose bago siya mamatay, ang pagpapalaya sa kanila sa Ehipto. May mga nakinig at naniwala. Ang iba’y nalungkot at ayaw nang umasa.

Ipinagmayabang ni Faraon na gusto niyang makitang iligtas sila ng kanilang Diyos sa kanyang mga kamay Sinira ng mga salitang ito ang pag-asa ng marami. Para bang kagayang-kagaya nga ng sinabi ng hari at ng kanyang mga tagapayo ang sitwasyon. Alam nilang sila’y tinatratong alipin at dapat nilang tiisin ang anumang antas ng pagmamalupit na gawin sa kanila ng mga tagautos at namumuno sa kanila. Pinaghahanap at pinagpapatay ang kanilang mga batang lalaki. Isang pasanin ang sarili nilang buhay, gayong sila’y naniniwala at sumasamba sa Diyos ng langit.

Inihambing nila ang kanilang kalagayan sa mga Ehipsyo, na wala man lang kapani-paniwala sa buhay na Diyos na may kapangyarihang magligtas o mangwasak. Ang iba sa kanila’y sumasamba sa mga diyus-diyosan, mga imaheng kahoy at bato, habang ang iba’y pinipiling sambahin ang araw, ang buwan, at mga bituin. Pero sila’y mauunlad at mayayaman. May mga Hebreong nag-iisip na kung higit sa lahat ang Diyos sa mga diyos, hindi Niya dapat sila pabayaan nang ganito, mga alila ng bansang sumasamba sa diyus-diyosan.

Dumating na ang panahon para sagutin ng Diyos ang mga panalangin ng Kanyang inaaping bayan at ilabas sila sa Ehipto nang may lubhang makapangyarihang pagpapamalas ng Kanyang kapangyarihan anupa’t kikilalanin ng mga Ehipsyo na ang Diyos ng mga Hebreo, na kanilang hinamak, ay higit nga sa lahat ng mga diyos. Luluwalhatiin na ng Diyos ang sarili Niyang pangalan, upang marinig ng ibang mga bansa ang tungkol sa Kanyang kapangyarihan at manginig sa Kanyang mga makapangyarihang gawa, at upang ang Kanyang bayan, sa pagsaksi sa Kanyang mga mahimalang gawa, ay lubusang tumalikod sa kanilang pagsamba sa mga diyus-diyosan at ibigay sa Kanya ang dalisay na pagsamba.

Sa pagpapalaya sa Israel mula sa Ehipto, malinaw na ipinakita ng Diyos sa lahat ng Ehipsyo ang bukod-tangi Niyang kahabagan [30] sa Kanyang bayan. At dahil hindi makumbinsi si Faraon ng anu- mang ibang paraan, minabuti ng Diyos na igawad ang Kanyang mga kahatulan sa kanya, upang malaman niya sa pamamagitan ng malungkot na karanasan, na higit na mataas sa lahat ang kapangyarihan ng Diyos. Magbibigay Siya sa lahat ng mga bansa ng malinaw at di-maikakailang patunay Kanyang banal na kapangyarihan at katarungan, upang maitanghal ang Kanyang pangalan sa buong lupa. Balak ng Diyos na mapalakas ng mga pagpapamalas na ito ng kapangyarihan ang pananampalataya ng Kanyang bayan, at tapat silang sasamba sa Kanya lamang na gumawa ng ganoong maawaing kababalaghan para sa kanila.

Pagkatapos ng kautusan ni Faraon na inaatasan ang mga taong gumawa ng mga tisa nang walang dayami, sinabi ni Moises sa kanya na ang Diyos, na kunyari’y hindi niya kilala, ay pipilitin siyang magpahinuhod sa Kanyang mga karapatan at kilalanin ang Kanyang awtoridad bilang pinakamataas na Pinuno.

Mga Salot—Hindi nakaantig sa matigas na puso ni Faraon na paalisin ang Israel ang himalang gawing ahas ang tungkod at dugo ang ilog, kundi nagpatindi pa sa kanyang pagkamuhi sa kanila. Pinaniwala siya ng kanyang mga salamangkero na nagawa ni Moises ang mga himalang ito dahil sa mahika. Gayunman, nang alisin ang salot ng mga palaka, napakarami niyang katibayan na hindi ganoon ang totoong nangyayari. Puwede sanang gawin ng Diyos na maglaho ito at bumalik sa alabok sa isang saglit lang, pero hindi Niya ito ginawa, para pagkatapos na maalis ang mga ito, hindi masabi ng hari at ng mga Ehipsyo na dahil sa mahika iyon, gaya ng ginawa ng mga salamangkero. Namatay ang mga palaka at tinipon ito ng mga tao nang buntun-bunton. Nabubulok ang mga katawan ng palaka sa harap nila, na nagpapabaho sa hangin. Nasa hari at sa buong Ehipto ang mga katibayang hindi kayang ipawalang-saysay ng walang-kabuluhan nilang pilosopiya, na hindi ito mahika kundi kahatulang mula sa Diyos ng kalangitan.

Hindi magaya ng mga salamangkero ang mga kuto, na siyang sumunod. Hindi sila pinayagan ng Panginoon na palabasin sa kanilang sarili o sa bayan ng Ehipto na para bang kaya nilang gawin ang salot ng mga kuto. Aalisin Niya ang lahat ng maidadahilan ni [31] Faraon para huwag maniwala. Pinilit Niya maging ang mga mahiko na sabihing, “Ito ay daliri ng Diyos.”

Sumunod ang salot ng langaw. Hindi iyon mga langaw na naglalabasan minsan isang taon na nakakainis pero hindi nang- aano. Sa halip, malalaki’t may-lason ang mga ito na dinala ng Diyos sa Ehipto. Napakasakit ng kagat nila sa mga tao at hayop. Ibinukod ng Diyos ang Kanyang bayan sa mga Ehipsyo at hindi pinayagang may makapuntang langaw sa kanilang mga lugar.

Ipinadala naman ng Panginoon ang salot na sakit sa kanilang hayupan, at kasabay nito’y iningatan ang mga hayop ng mga Hebreo, anupa’t walang isa man sa mga ito ang namatay. Sunod ang salot na mga bukol sa mga tao at hayop, at hindi naprotektahan maging ng mga salamangkero ang kanilang sarili. Ipinadalang sunod ng Panginoon sa Ehipto ang salot na granizong may-halong apoy, may mga kidlat at kulog. Bago pa ito mangyari, ibinigay na ang takdang oras ng bawat salot, para walang makapagsabi na ito’y nagkataon lang. Ipinakita ng Panginoon sa mga Ehipsyo na sumasailalim sa utos ng Diyos ng mga Hebreo ang buong lupa— na sumusunod sa Kanyang tinig ang kulog, ulan ng yelo, at bagyo. Si Faraon, ang mapagmalaking hari na dati’y nagtanong, “Sino ang Panginoon na aking papakinggan ang Kanyang tinig?” ay nagpakumbaba sa kanyang sarili at sinabi, “Ako’y nagkasala ... ang Panginoon ay matuwid samantalang ako at ang aking bayan ay masama.” Nagsumamo siya kay Moises na maging tagapamagitan niya sa Diyos, upang patigilin ang nakakatakot na kulog at kidlat.

Sunod na ipinadala ng Panginoon ang katakut-takot na salot ng mga balang. Pinili ng hari na tanggapin ang mga salot sa halip na magpasakop sa Diyos at hayaang makaalis sa Ehipto ang mga Israelita. Walang-pagsisisi niyang sinaksihan ang kanyang buong kaharian sa ilalim ng himala ng mga kalagim-lagim na kahatulang ito. Pagkatapos, nagpadala ang Panginoon ng kadiliman sa Ehipto. Hindi lamang nawalan ng liwanag ang mga tao, kundi lubhang nagpahirap ang hangin, maging sa paghinga. Samantalang may dalisay na hangin at liwanag sa tahanan ng mga Hebreo.

Nagdala ang Diyos ng isa pang matinding salot sa Ehipto, mas malupit kaysa alinman sa mga nauna rito. Ang hari at ang mga paring sumasamba sa diyus-diyosan ang hanggang sa huli [32] ay kumalaban sa kahilingan ni Moises. Gusto na ng mga taong payagang makaalis ang mga Hebreo. Binalaan ni Moises si Faraon at ang kanyang bayan, at pati na rin ang mga Israelita, tungkol sa likas at epekto ng huling salot—mamamatay ang panganay ng bawat sambahayan. Nang gabing iyon, kahila-hilakbot para sa mga Ehipsyo at napakaluwalhati naman para sa bayan ng Diyos, itinatag ang taimtim na seremonya ng Paskuwa.

Napakahirap para sa hari ng Ehipto at sa mga taong mapagmalaki’t sumasamba sa diyus-diyosang tanggapin ang mga ipinagagawa ng Diyos ng langit. Sunud-sunod na salot ang sumapit sa Ehipto, at nagpapasakop lang ang hari kapag napilitan dahil sa mga kakila- kilabot na parusa ng galit ng Diyos.

Bawat salot ay sumapit nang mas magkalapit at mas matindi, at nagiging mas nakakapanghilakbot kaysa sa nauna. Subalit talagang galit na galit ang mayabang na hari, at ayaw niyang magpakumbaba. At nang makita ng mga Ehipsyo ang malalaking paghahandang ginagawa ng mga Israelita para sa kalagim-lagim na gabing iyon, pinagtawanan nila ang tanda ng dugong iwinisik sa hamba ng mga pintuan ng mga Israelita.

Sinunod ng mga Israelita ang mga tagubilin ng Diyos, at habang nagbabahay-bahay ang anghel ng kamatayan sa mga Ehipsyo, handa na silang lahat sa paglalakbay at naghihintay na sabihin sa kanila ng rebeldeng hari at mga dakilang tao niya na umalis na sila.

“Pagsapit ng hatinggabi, pinatay ng Panginoon ang lahat ng mga panganay sa lupain ng Ehipto, mula sa panganay ng Faraon na nakaupo sa kanyang trono, hanggang sa panganay ng bihag na nasa bilangguan, at lahat ng panganay sa mga hayop. Ang Faraon ay bumangon nang gabi, pati ang lahat ng kanyang mga lingkod at lahat ng mga Ehipsyo; at nagkaroon ng isang malakas na panaghoy sa Ehipto sapagkat walang bahay na walang namatay.

“Kanyang ipinatawag sina Moises at Aaron nang gabi at sinabi, ‘Maghanda kayo, umalis kayo sa gitna ng aking bayan, kayo at ang mga anak ni Israel! Umalis na kayo at sambahin ninyo ang Panginoon gaya ng inyong sinabi. Dalhin ninyo ang inyong mga kawan at ang inyong mga baka, gaya ng inyong sinabi, at kayo’y umalis na; at idalangin ninyo na ako ay pagpalain!’ [33]

Pinapagmadali ng mga Ehipsyo ang taong-bayan, at madaliang pinaalis sila sa lupain, sapagkat kanilang sinabi, ‘Kaming lahat ay mamamatay.’ “Kaya’t dinala ng taong-bayan ang kanilang minasang harina bago ito nilagyan ng pampaalsa, na nakabalot pa ang kanilang pangmasa sa kani-kanilang damit at ipinasan sa kanilang mga balikat. Ginawa ng mga anak ni Israel ang ayon sa sinabi sa kanila ni Moises; sila’y humingi sa mga Ehipsyo ng mga alahas na pilak, mga alahas na ginto, at mga damit. Binigyan ng Panginoon ang bayan ng biyaya sa paningin ng mga Ehipsyo, kaya’t ibinigay sa kanila ang anumang hingin nila. Kaya’t kanilang sinamsaman ang mga Ehipsyo.”

Inihayag na ito ng Panginoon kay Abraham mga 400 taon bago pa ito matupad: “Sinabi ng Panginoon kay Abram, ‘Tunay na dapat mong malaman na ang iyong binhi ay magiging taga-ibang bayan sa lupaing hindi kanila, at sila’y magiging mga alipin doon, at sila’y pahihirapan sa loob ng apatnaraang taon; ngunit ang bansang kanilang paglilingkuran ay Aking hahatulan; at pagkatapos ay aalis sila na may malaking ari-arian’” Genesis 15:13, 14.

“Iba’t ibang lahi, mga kawan, mga baka, at napakaraming hayop ang umahon ding kasama nila” Lumabas sila sa Ehipto dala ang kanilang mga ari-arian, na hindi pag-aari ni Faraon, dahil hindi naman nila ito naibenta sa kanya. Dinala nila ang kanilang mga hayupan sa Ehipto. Lubhang dumami sila, at ang kanilang mga kawan at alaga. Hinukuman ng Diyos ang mga Ehipsyo sa pagpapadala ng mga salot sa kanila, at nagpamadali sa kanila na paalisin ang Kanyang bayan sa Ehipto dala ang lahat nilang pag-aari.

Haliging Apoy—“Sila’y naglakbay mula sa Sucot at humimpil sa Etam, sa hangganan ng ilang. Ang Panginoon ay nanguna sa kanila sa araw, sa isang haliging ulap upang patnubayan sila sa daan; at sa gabi ay sa isang haliging apoy upang tanglawan sila; upang sila’y makapaglakad sa araw at sa gabi. Ang haliging ulap sa araw at ang haliging apoy sa gabi ay hindi umalis sa unahan ng taong-bayan.”

Ilang araw nang nakaalis ang mga Hebreo sa Ehipto nang sinabi ng mga Ehipsyo kay Faraon na sila’y tumakas na at hindi na babalik pa para muli siyang paglingkuran. Nagsisisi sila na pinayagan nila silang makaalis. Napakalaking kalugihan para sa kanila na mawalan ng mga pagsisilbi ng mga Israelita, at nanghinayang sila na pumayag [34] silang paalisin sila. Sa kabila ng lahat ng pinagdaanan nila sa mga kahatulan ng Diyos, sila’y pinatigas nang husto ng patuloy nilang paghihimagsik anupa’t ipinasya nilang habulin ang mga Israelita at ibalik sila sa Ehipto sa pamamagitan ng dahas. Nagdala ang hari ng napakalaking hukbo at 600 karwahe, at humabol sa kanila, at naabutan sila habang sila’y nagkakampo malapit sa dagat.

“Nang ang Faraon ay papalapit na, tumingin sa likuran ang mga anak ni Israel, at nakitang ang mga Ehipsyo ay sumusunod sa kanila. Sila’y lubhang natakot, at ang mga anak ni Israel ay tumawag sa Panginoon. Kanilang sinabi kay Moises, ‘Dahil ba sa walang libingan sa Ehipto, kung kaya dinala mo kami upang mamatay sa ilang? Anong ginawa mo sa amin, at inilabas mo kami sa Ehipto? Hindi ba ito ang sinabi namin sa iyo sa Ehipto, “Hayaan mo kaming mag-isa at pabayaan mo kaming makapaglingkod sa mga Ehipsyo”? Sapagkat mas mabuti pa sa amin ang maglingkod sa mga Ehipsyo kaysa mamatay sa ilang.’

“Sinabi ni Moises sa bayan, ‘Huwag kayong matakot, mag- pakatatag kayo, at masdan ninyo ang pagliligtas ng Panginoon na Kanyang gagawin sa inyo ngayon; sapagkat ang mga Ehipsyo na inyong nakikita ngayon ay hindi na ninyo muling makikita kailanman. Ipaglalaban kayo ng Panginoon at ang dapat lamang ninyong gawin ay manahimik.”‘

Pagliligtas sa may Dagat na Pula—“Sinabi ng Panginoon kay Moises, ‘Bakit tumatawag ka sa Akin? Sabihin mo sa mga anak ni Israel na sila’y magpatuloy. Itaas mo ang iyong tungkod at iunat mo ang iyong kamay sa ibabaw ng dagat, at hawiin mo, upang ang mga anak ni Israel ay makaraan sa tuyong lupa sa gitna ng dagat.’” Gusto ng Diyos na maunawaan niya na Siya’y gagawa para sa Kanyang bayan—na ang kanilang pangangailangan ay magiging oportunidad Niya. Nang di na sila makausad, dapat pa silang pasulungin ni Moises. Dapat niyang gamitin ang tungkod na ibinigay ng Diyos sa kanya para hatiin ang dagat.

“‘Aking pagmamatigasin ang puso ng mga Ehipsyo upang sundan nila kayo at Ako’y magkakaroon ng karangalan kay Faraon at sa buo niyang hukbo, sa kanyang mga karwahe, at sa kanyang mga mangangabayo. Malalaman ng mga Ehipsyo na Ako ang [35] Panginoon, kapag Ako ay nakakuha na ng karangalan kay Faraon, sa kanyang mga karwahe, at sa kanyang mga mangangabayo.’

“Pagkatapos, ang Anghel ng Diyos na nasa unahan ng hukbo ng Israel ay umalis at nagtungo sa hulihan nila; at ang haliging ulap ay umalis sa harap nila at nagtungo sa likod nila. Ito ay lumagay sa pagitan ng hukbo ng Ehipto at ng hukbo ng Israel. Mayroong ulap at kadiliman, gayunma’y binigyan sila ng liwanag sa gabi at ang isa’t isa ay hindi nagkalapit sa buong magdamag.”

Hindi sila makita ng mga Ehipsyo, dahil nasa harapan nila ang ulap ng makapal na kadiliman—ang ulap na pawang liwanag sa kanila. Ipinakita ng Diyos dito ang Kanyang kapangyarihan upang subukin sila, kung magtitiwala ba sila sa Kanya matapos Niya silang bigyan ng mga katibayan ng Kanyang malasakit at pagmamahal para sa kanila, at upang sawayin ang kanilang kawalang-paniniwala at pagrereklamo. “Pagkatapos, iniunat ni Moises ang kanyang kamay sa ibabaw ng dagat, at pinaghiwalay ng Panginoon ang dagat sa pamamagitan ng isang malakas na hanging mula sa silangan sa buong magdamag, at ang dagat ay ginawang tuyong lupa at ang tubig ay nahawi. Ang mga anak ni Israel ay pumasok sa gitna ng dagat sa ibabaw ng tuyong lupa, ang tubig ay naging isang pader sa kanila, sa kanilang gawing kanan at sa kanilang kaliwa.” Tumaas at tumayo ang katubigan sa magkabilang gilid gaya ng pader, habang lumalakad ang Israel sa tuyong lupa sa gitna ng dagat.

Magdamag na nagdiwang ang mga sundalong Ehipsyo dahil nasa kapangyarihan na uli nila na ang mga Israelita. Akala nila’y walang posibleng paraan ng pagtakas, sapagkat nasa unahan ng mga Israelita ang Dagat na Pula at malapit na sa likuran nila ang napakalaking hukbo ng Ehipto. Kinaumagahan, pagdating nila sa dagat at pagtingin nila, merong tuyong daanan, nahati ang katubigan, nakatayong gaya ng pader sa magkabilang gilid, at nasa kalagitnaan na ng dagat ang bayan ng Israel, naglalakad sa tuyong lupa. Naghintay nang konti ang mga Ehipsyo para magpasya kung anong sunod na gagawin. Sila’y dismayado at nagalit na kung kailan halos nasa kapangyarihan na nila ang mga Hebreo, at sigurado nang mabibihag sila, isang di-inaasahang daan ang nabuksan para sa kanila sa dagat. Nagpasya silang sumunod. [36]

“Humabol ang mga Ehipsyo at pumasok na kasunod nila sa gitna ng dagat, lahat ng mga kabayo ng Faraon, ang kanyang mga karwahe, at ang kanyang mga mangangabayo.

“Sa pagbabantay sa kinaumagahan, tinunghayan ng Panginoon ang hukbo ng mga Ehipsyo sa gitna ng haliging apoy at ulap, at niligalig ang hukbo ng mga Ehipsyo. Kanyang nilagyan ng bara ang gulong ng kanilang mga karwahe kayat ang mga iyon ay hirap na hirap sa pag-ikot; kaya’t sinabi ng mga Ehipsyo, ‘Takbuhan na natin ang Israel, sapagkat ipinaglalaban sila ng Panginoon laban sa mga Ehipsyo.’”

Nangahas silang magbaka-sakali sa daang inihanda ng Diyos para sa Kanyang bayan, at tinungo ng mga anghel ng Diyos ang kanilang hukbo at inalis ang mga gulong ng kanilang karwahe. Sila’y sinalot. Napakabagal ng takbo nila at nagsimula na silang mag-alala. Naalala nila ang mga kahatulang dinala ng Diyos ng mga Hebreo sa kanila sa Ehipto upang pilitin silang paalisin ang Israel, at naisip nila na baka ibigay silang lahat ng Diyos sa mga kamay ng mga Israelita. Naipasya nilang nakikipaglaban nga ang Diyos para sa mga Israelita, at sobrang takot nila. Pabalik na sana sila para tumakas, nang “sinabi ng Panginoon kay Moises, ‘Iunat mo ang iyong kamay sa dagat upang ang tubig ay tumabon sa mga Ehipsyo, sa kanilang mga karwahe, at sa kanilang mga mangangabayo.’ Kaya’t iniunat ni Moises ang kanyang kamay sa ibabaw ng dagat, at bumalik ang dagat sa kanyang dating lalim nang mag-uumaga na. Habang tumatakas, inihagis sila ng Panginoon sa gitna ng dagat. Bumalik ang tubig at tinakpan ang mga karwahe, mga mangangabayo, ang buong hukbo ng Faraon; walang natira kahit isa. Subalit lumakad ang mga anak ni Israel sa tuyong lupa sa gitna ng dagat; at naging isang pader ang tubig sa kanilang gawing kanan at sa kanilang kaliwa.

“Gayon iniligtas ng Panginoon ang Israel nang araw na iyon mula sa kamay ng mga Ehipsyo; at nakita ng Israel ang mga Ehipsyo na patay sa dalampasigan. Nakita ng Israel ang dakilang gawa na ginawa ng Panginoon sa mga Ehipsyo, at ang taong-bayan ay natakot sa Panginoon at sila’y sumampalataya sa Panginoon at sa Kanyang lingkod na si Moises.”

Nang masaksihan nila ang kahanga-hangang gawa ng Diyos, nagsama-sama sila sa inspiradong awit na may matayog at mahusay na pananalita at sa nagpapasalamat na papuri. [37]

Kabanata 6 - Ang Batas

Sampung Utos

Kautusan ng Diyos sa Bundok ng Sinai—Matapos bigyan ang bayan ng Israel ng mga katibayan ng Kanyang kapangyarihan, sinabi Niya sa kanila kung sino Siya: “Ako ang Panginoon mong Diyos na naglabas sa iyo sa lupain ng Ehipto, mula sa bahay ng pagkaalipin.” Siyang naghayag ng Kanyang kapangyarihan sa gitna ng mga Ehipsyo ay sinalita na ngayon ang Kanyang kautusan:

“Huwag kang magkakaroon ng ibang mga diyos sa harap Ko.

“Huwag kang gagawa para sa iyong sarili ng inukit na larawan o ng anumang kawangis ng anumang nasa langit sa itaas, o ng nasa lupa sa ibaba, o ng nasa tubig sa ilalim ng lupa. Huwag mo silang yuyukuran, o paglingkuran man sila; sapagkat Akong Panginoon mong Diyos ay Diyos na mapanibughuin, na Aking pinarurusahan ang mga anak dahil sa kasamaan ng mga magulang hanggang sa ikatlo at ikaapat na salinlahi ng mga napopoot sa Akin; ngunit pinagpapakitaan Ko ng wagas na pag-ibig ang libu-libong umiibig sa Akin at tumutupad ng Aking mga utos.

“Huwag mong babanggitin ang pangalan ng Panginoon mong Diyos sa walang kabuluhan, sapagkat hindi pawawalang-sala ng Panginoon ang sinumang gumagamit ng Kanyang pangalan sa walang kabuluhan.

“Alalahanin mo ang araw ng Sabbath, upang ingatan itong banal. Anim na araw kang gagawa at iyong gagawin ang lahat ng iyong gawain; ngunit ang ikapitong araw ay Sabbath sa Panginoon mong Diyos. Sa araw na ito ay huwag kang gagawa ng anumang gawain, ikaw o ang iyong anak na lalaki, ang iyong anak na babae, ang iyong aliping lalaki, ang iyong aliping babae, ang iyong mga baka, ang dayuhang nasa loob ng iyong mga pintuan; sapagkat sa loob ng anim na araw ay ginawa ng Panginoon ang langit at lupa, ang dagat, at lahat ng naroroon, at nagpahinga sa ikapitong araw; kaya’t

Batay sa Exodo 19, 20, 25-40. [38] binasbasan ng Panginoon ang araw ng Sabbath, at ginawa itong banal.

“Igalang mo ang iyong ama at ang iyong ina, upang ang iyong mga araw ay humaba sa lupaing ibinibigay sa iyo ng Panginoon mong Diyos.

“Huwag kang papatay.

“Huwag kang mangangalunya.

“Huwag kang magnanakaw.

“Huwag kang magiging sinungaling na saksi laban sa iyong kapwa.

“Huwag mong iimbutin ang bahay ng iyong kapwa; huwag mong iimbutin ang asawa ng iyong kapwa, o ang kanyang aliping lalaki o ang kanyang aliping babae, o ang kanyang baka, o ang kanyang asno, o ang anumang bagay ng iyong kapwa.”

Laban sa idolatriya ang una’t ikalawang utos na binigkas ni Jehova, dahil ang pagsamba sa mga diyus-diyosan ay magdadala sa mga tao sa mas malalalang antas ng kasalanan at rebelyon, at nauuwi sa pag-aalay ng tao. Nais Niyang bantayan ang kahit konting paglapit sa kasuklam-suklam na bagay na ‘yun. Ibinigay ang unang apat na utos upang ipakita sa mga tao ang kanilang tungkulin sa Diyos. Nag- uugnay ang ikaapat sa pagitan ng dakilang Diyos at sangkatauhan. Ang Sabbath ay bukod-tanging ibinigay para sa kapakinabangan ng sangkatauhan at para sa karangalan ng Diyos. Nagpapakita sa atin sa katungkulan natin sa isa’t isa ang huling anim na utos.

Ang Sabbath ay magiging tanda sa pagitan ng Diyos at ng Kanyang bayan magpakailanman. Sa ganito ito magiging tanda— lahat ng mangingilin ng Sabbath ay ipakikita na sila’y sumasamba sa buhay na Diyos, ang Lumikha ng langit at lupa. Ang Sabbath ay magiging tanda sa pagitan ng Diyos at ng Kanyang bayan hangga’t merong mga taong naglilingkod sa Kanya.

“Nang masaksihan ng buong bayan ang mga kulog at kidlat, ang tunog ng trumpeta at ang bundok na umuusok, ay natakot sila at nanginig, at sila’y tumayo sa malayo. Sinabi nila kay Moises, ‘Magsalita ka sa amin, at aming papakinggan, subalit huwag mong pagsalitain ang Diyos sa amin, baka kami ay mamatay.’

“Sinabi ni Moises sa bayan, ‘Huwag kayong matakot, sapagkat ang Diyos ay naparito upang subukin kayo, at upang ang takot sa [39] Kanya ay sumainyo, upang huwag kayong magkasala.’ Ang taong- bayan ay tumayo sa malayo at si Moises ay lumapit sa makapal na kadiliman na kinaroroonan ng Diyos.

“Sinabi ng Panginoon kay Moises, ‘Ganito ang sasabihin mo sa mga anak ni Israel: “Kayo ang nakakita na Ako’y nakipag-usap sa inyo mula sa langit.”’” Ang dakilang presensya ng Diyos sa Sinai, at ang ligalig sa lupa na dulot ng Kanyang presensya, ang nakakatakot na mga pagkulog at pagkidlat na kalakip ng Kanyang pagbisita, ay lubhang nagtatak ng takot sa isipan ng mga tao at ng paggalang sa Kanyang sagradong kadakilaan anupa’t sila’y bigla na lang napaurong sa kapita-pitagang presensya ng Diyos, takot na baka hindi nila matagalan ang matindi Niyang kaluwalhatian.

Panganib ng Pagsamba sa mga Diyus-diyosan—Muli, gustong ingatan ng Diyos ang mga Israelita sa pagsamba sa diyus-diyosan. Ang sabi Niya sa kanila, “Huwag kayong gagawa ng mga diyos na pilak na iaagapay sa Akin ni huwag kayong gagawa para sa inyo ng mga diyos na ginto.” Nanganib silang gayahin ang halimbawa ng mga Ehipsyo na gumagawa ng mga imaheng kakatawan sa Diyos.

Gusto ng Diyos na maunawaan ng Kanyang bayan na Siya lang dapat ang maging tuon ng kanilang pagsamba. Kapag nalupig na nila ang mga bansang sumasamba sa diyus-diyosan sa palibot nila, hindi sila magtitira ng mga imaheng sinasamba nila, kundi lubusang lilipulin ang mga ito. Marami sa mga paganong diyos na ito ay napakamamahalin at napakaganda ng pagkakagawa, na baka tumukso sa mga nakakita ng pagsamba sa diyus-diyosang masyadong karaniwan sa Ehipto na pag-ukulan man lang ang mga walang-kuwentang bagay na ito ng kahit konting antas ng paggalang. Gusto ng Panginoon na malaman ng Kanyang bayan na ang idolatriya ng mga bansang ito ang nagsadlak sa kanila sa bawat antas ng kasamaan, na gagamitin Niya ang mga Israelita bilang mga instrumento Niya para parusahan sila at lipulin ang mga diyos nila.

Pagkatanggap ni Moises sa mga tuntuning mula sa Panginoon at maisulat ang mga ito para sa mga tao, gayundin ang mga pangakong nakabatay sa pagsunod, sinabi ng Panginoon sa kanya, ” ‘Umakyat ka sa kinaroroonan ng Panginoon, ikaw at sina Aaron, Nadab at Abihu, at pitumpu sa matatanda sa Israel, at sumamba kayo mula sa malayo. [40] Si Moises lamang ang lalapit sa Panginoon; subalit ang iba ay huwag lalapit, at ang bayan ay huwag aakyat na kasama niya.’

“Dumating si Moises at sinabi sa bayan ang lahat ng mga salita ng Panginoon at ang lahat ng mga tuntunin; at ang buong bayan ay sumagot na may isang tinig, at nagsabi, ‘Lahat ng mga salita na sinabi ng Panginoon ay aming gagawin.’” Exodo 24:1-3.

Hindi ang Sampung Utos ang isinulat ni Moises kundi ang mga tuntuning nais ng Diyos na sundin nila at mga pangakong nakasalig sa pagsunod sa Kanya. Binasa niya ito sa mga tao, at nakipagkasundo silang susundin ang lahat ng salitang sinabi ng Panginoon. Isinulat naman niya ang taimtim nilang pangako sa isang aklat at nag-alay ng handog sa Diyos para sa mga tao. “Kanyang kinuha ang Aklat ng Tipan, binasa sa pandinig ng bayan, at kanilang sinabi, ‘Lahat ng sinabi ng Panginoon ay aming gagawin, at kami ay magiging masunurin.’ At kinuha ni Moises ang dugo at iwinisik sa bayan, at sinabi, ‘Tingnan ninyo ang dugo ng tipan na ginawa ng Panginoon sa inyo ayon sa lahat ng mga salitang ito.’” Inulit nila ang taimtim nilang pangako sa Panginoon na gagawin ang lahat ng sinabi Niya at magiging masunurin. Exodo 24:7, 8.

Walang-hanggang Kautusan ng Diyos—Nariyan na ang kau- tusan ng Diyos bago pa likhain ang mga tao. Ito ang namamahala sa mga anghel. Bumagsak si Satanas dahil nilabag ito. Pagkalikha ng Diyos sa mga tao, ipinaalam Niya sa kanila ang Kanyang kautusan. Hindi pa iyon nakasulat, pero itinuro na ito ni Jehova sa kanila.

Sa Eden ay itinatag ng Diyos ang Sabbath ng ikaapat na utos. Pagkagawa ng Diyos sa daigdig at pagkalikha sa sangkatauhan sa lupa, ginawa Niya ang Sabbath para sa kanila. Matapos ang pagkakasala at pagbagsak ni Adan, walang inalis sa kautusan ng Diyos. Ang mga prinsipyo ng Sampung Utos ay nariyan na bago pa ang pagkakasala at naaangkop sa banal na uri ng mga nilalang. Pagkatapos ng pagkakasala, ang mga prinsipyo ng mga utos na iyon ay hindi nabago, kundi nagbigay pa ang Diyos ng mga karagdagang kautusan upang abutin ang mga tao sa nagkasala nilang kalagayan.

Nagtatag ang Diyos ng isang sistemang hinihingi ang paghahandog ng mga hayop para ipaalala sa nagkasalang sangkatauhan ang katoto- hanang ayaw ng ahas na paniwalaan ni Eva: na ang kabayaran ng [41] pagsuway ay kamatayan. Kinailangan ng paglabag sa kautusan ng Diyos na si Cristo’y mamatay bilang sakripisyo, at sa gayo’y gawing posible ang paraan upang matakasan ng mga makasalanan ang kabayaran, gayunma’y napapanatili ang karangalan ng kautusan ng Diyos. Ang sistema ng paghahandog ay magtuturo sa mga makasalanan ng kapakumbabaan, sa liwanag ng makasalanan nilang kalagayan. Aakayin sila nito sa pagsisisi’t pagtitiwala sa Diyos lamang, sa pamamagitan ng ipinangakong Manunubos, para sa ikapapatawad ng mga nagdaang pagsalangsang sa Kanyang kautusan. Kung walang pagsalangsang, wala rin sanang kamatayan, at hindi kakailanganin ang mga karagdagang kautusan para tugunan ang makasalanang kalagayan ng sangkatauhan.

Itinuro ni Adan sa kanyang lahi ang kautusan, na nakarating sa mga tapat sa pamamagitan ng mga sumunod na henerasyon. Ang patuloy na paglabag sa kautusan ay nangailangan ng baha sa lupa. Iningatan ni Noe at ng kanyang pamilya ang kautusan, at dahil sa paggawa nila ng mabuti, sila’y naligtas sa arka sa pamamagitan ng himala ng Diyos. Itinuro ni Noe sa mga naging lahi niya ang Sampung Utos. Mula kay Adan, nag-ingat ang Panginoon para sa Kanyang sarili ng mga taong nasa puso ang Kanyang kautusan. Ang sabi Niya tungkol kay Abraham, kanyang “pinakinggan...ang Aking tinig at sinunod ang Aking tagubilin, ang Aking mga utos, ang Aking mga batas at ang Aking mga kautusan.” Genesis 26:5.

Nagpakita ang Panginoon kay Abraham at sinabi sa kanya:

“Ako ang Diyos na Makapangyarihan sa lahat! Lumakad ka sa harapan Ko, at maging walang kapintasan; at Ako’y makikipagtipan sa iyo at ikaw ay Aking labis na pararamihin.” Genesis 17:1, 2. “Aking itatatag ang Aking tipan sa iyo at sa iyong binhi kahit sa iyong pagkamatay sa buong lahi nila, isang tipang walang hanggan, upang maging Diyos mo at ng iyong binhi.” Genesis 17:7.

Ipinag-utos niya sa kanya at sa lahi nito ang pagtutuli, bilang palatandaang sila’y inihiwalay at ibinukod ng Diyos sa lahat ng mga bansa bilang Kanyang kayamanan. Sa pamamagitan ng tandang ito ay taimtim silang nangako na hindi makikipag-asawahan sa ibang mga bansa, sapagkat sa paggawa nito ay mawawala ang kanilang paggalang sa Kanya at Kanyang kautusan at magiging kagaya ng mga bansang sumasamba sa diyus-diyosan na nakapaligid sa kanila. [42]

Sa pamamagitan ng pagtutuli, taos-puso silang sumang-ayon na tutuparin ang bahagi nila sa mga kondisyon ng tipanang ginawa kay Abraham, na magiging bukod sa lahat ng mga bansa at magiging sakdal. Kung ang lahi ni Abraham ay nanatili sanang bukod sa ibang mga bansa, hindi sana sila naakit sa idolatriya. Sa pananatiling bukod sa ibang mga bansa, naalis sana nila ang malaking tuksong makisali sa mga makasalanang gawain ng mga bansang iyon at maghimagsik sa Diyos. Sa malaking antas, winala nila ang bukod-tangi’t banal nilang likas sa pakikihalo sa mga bansang nakapaligid sa kanila. Upang parusahan sila, nagdala ang Panginoon ng taggutom sa kanilang lupain, na pumilit sa kanilang lumusong sa Ehipto para mailigtas ang kanilang mga buhay. Pero dahil sa tipanan Niya kay Abraham, hindi sila binayaan ng Diyos habang sila’y nasa Ehipto. Ipinahintulot Niyang sila’y apihin ng mga Ehipsyo upang sila’y bumaling sa Kanya sa kanilang paghihirap, piliin ang Kanyang matuwid at maawaing pamamahala, at sundin ang mga ipinagagawa Niya.

Iilang pamilya lang ang unang lumusong sa Ehipto. Ang mga ito’y lubhang dumami. May mga ingat na ingat na ituro sa kanilang mga anak ang kautusan ng Diyos, subalit marami sa mga Israelita ang nakasaksi ng sobrang daming pagsamba sa mga diyos anupa’t nagulo ang mga ideya nila sa kautusan ng Diyos. Yung mga nagpaparangal sa Diyos ay dumaing sa Kanya nang may pagdadalamhati ng espiritu na maalis na sana ang kanilang pagkaalipin at ilabas sila sa lupain ng kanilang pagkabihag upang maging malaya silang sumamba sa Kanya. Narinig ng Diyos ang kanilang mga daing at ibinangon si Moises bilang instrumento Niya para iligtas ang Kanyang bayan. Pagkaalis nila sa Ehipto at hatiin ng Diyos ang tubig ng Dagat na Pula sa harapan nila, sinubok sila ng Panginoon upang makita kung sila’y magtitiwala sa Kanyang nag-alis sa kanila bilang isang bansa mula sa isa pang bansa, sa pamamagitan ng mga tanda, mga pagsubok, at kababalaghan. Subalit hindi nila natagalan ang pagsubok. Nagreklamo sila sa Diyos dahil sa maraming hirap sa daan, at gusto na nilang bumalik na lang uli sa Ehipto.

Isinulat sa mga Tapyas ng Bato—Para wala silang maidahilan, ang Panginoon mismo ay nagpakababa para lumusong sa Bundok ng Sinai, na nababalot ng kaluwalhatian at napapalibutan ng Kanyang [43] mga anghel. Sa pinakamatayog at pinakamaringal na paraan, ipinaalam Niya sa kanila ang Kanyang Sampung Utos. Hindi Niya ipinagkatiwala ang mga itong ituro ng sinumang iba pa, maging ng Kanyang mga anghel, kundi Siya mismo ang nagsalita ng Kanyang kautusan sa naririnig na tinig upang marinig ng lahat ng tao. Kahit pagkatapos nito, hindi Niya ipinagkatiwala ang mga ito sa maikling memorya ng mga taong madaling makalimot sa mga ipinagagawa Niya, kundi isinulat ang mga ito ng sarili Niyang banal na daliri sa mga tapyas ng bato. Gusto Niyang hadlangan ang lahat ng posibilidad na haluan nila ng anumang tradisyon ang mga banal Niyang kautusan o guluhin ng mga kaugalian ng tao ang Kanyang mga ipinagagawa.

Tapos, Siya’y lumapit pa lalo sa Kanyang bayan, na napakadaling mailigaw, at ayaw Niya silang iwanan ng sasampung utos lamang ng Dekalogo. Inutusan Niya si Moises na sumulat ng mga tuntunin at kautusan ayon sa banal na tagubilin ng Diyos, na nagbibigay ng mga detalyadong utos tungkol sa ipinagagawa Niya sa kanila. Sa ganitong paraan, binantayan Niya ang sampung alituntuning iniukit Niya sa mga tapyas ng bato. Ibinigay Niya ang mga espisipikong tagubilin at kahilingang ito upang hilahin ang mga nagkakamaling taong sumunod sa kautusang moral, na kinasanayan nilang labagin.

Kung sinunod lang sana ng sangkatauhan ang kautusan ng Diyos, na ibinigay kay Adan matapos siyang magkasala, na iningatan ni Noe sa arka, at sinunod ni Abraham, hindi na sana kailangan pa ang rituwal ng pagtutuli. At kung sinunod lang sana ng lahi ni Abraham ang tipanang kinakatawanan ng pagtutuli, hindi sana sila nasuong sa pagsamba sa mga diyos o pinahintulutang lumusong sa Ehipto, at hindi na rin sana kailangang ipahayag ng Diyos ang Kanyang kautusan sa Sinai, iukit sa mga tapyas ng bato, at bantayan ng mga tiyakang tagubilin sa pamamagitan ng mga tuntunin at batas ni Moises.

Mga Tuntunin at Batas—Isinulat ni Moises ang mga tuntuning ito na nanggaling sa bibig ng Diyos nang kasama niya Siya sa Bundok ng Sinai. Kung sinunod lang sana ng bayan ng Diyos ang mga prinsipyo ng Sampung Utos, hindi na sana nila kailangan pa ang mga espisipikong tagubiling ibinigay ng Diyos kay Moises tungkol sa katungkulan nila sa Diyos at sa isa’t isa, na isinulat sa isang aklat. Ang mga tagubiling ibinigay ng Panginoon kay Moises [44] tungkol sa tungkulin ng Kanyang bayan sa isa t isa at mga dayuhan ay siyang mga prinsipyo ng Sampung Utos, na pinasimple’t ibinigay sa tiyakang kaparaanan, upang hindi sila magkamali tungkol sa mga ito.

Tiyakang inutusan ng Panginoon si Moises tungkol sa mga seremonyal na paghahandog na magwawakas sa kamatayan ni Cristo. Ang sistema ng paghahandog ay umaanino sa pag-aalay kay Cristo bilang Tupang walang-kapintasan.

Unang itinatag ng Panginoon kay Adan ang sistema ng sak-ripisyong handog pagkatapos niyang magkasala, at itinuro ito ni Adan sa mga naging lahi niya. Ang sistemang ito ay pinasama bago ang Baha, at ng mga taong humiwalay sa mga tagasunod ng Diyos at nagtayo ng tore ni Babel. Sila’y naghandog sa mga diyos na sarili nilang kagagawan sa halip na sa Diyos ng langit. Nag- alay sila ng mga handog, hindi dahil sila’y may pananampalataya sa Manunubos na darating, kundi dahil iniisip nilang dapat nilang pasayahin ang kanilang mga diyos sa pamamagitan ng paghahandog ng napakaraming sakripisyong hayop sa marurumi nilang altar ng pagsamba sa diyus-diyosan. Dinala sila ng pagkamapamahiin nila sa napakaraming kalabisan. Itinuro nila sa mga tao na kung mas mahal ang sakripisyo, mas malaki ring kasiyahan ang maibibigay nito sa mga imahen nilang diyos at mas magiging malaki rin ang pag-unlad at mga kayamanan ng kanilang bansa. Kung kaya’t kadalasa’y isinasakripisyo rin ang mga tao sa mga walang-katuturang imaheng ito. Para makontrol ang pagkilos ng mga tao, ang mga bansang iyon ay may mga kautusan at patakarang sobrang lulupit. Ang mga lider na ang mga puso’y hindi napalambot ng biyaya ay silang gumagawa ng mga kautusan nila. Habang binabale-wala nila ang pinakamasasamang krimen, ang maliit na kasalanan ay mauuwi sa pinakamalupit na kaparusahan ng awtoridad.

Ito ang nasa isipan ni Moises nang sabihin niya sa Israel, “Tinuruan ko kayo ng mga tuntunin at ng mga batas, na gaya ng iniutos sa akin ng Panginoon kong Diyos upang inyong gawin sa gitna ng lupain na inyong paroroonan upang angkinin. Tuparin ninyo at inyong gawin, sapagkat ito ang inyong magiging karunungan at kaalaman sa paningin ng mga tao na makakarinig ng [45] mga tuntuning ito, at magsasabi, ‘Tunay na ang dakilang bansang ito ay matalino at may pagkaunawa.’ Sapagkat aling dakilang bansa ang may Diyos na napakalapit sa kanila, na gaya ng Panginoon nating Diyos tuwing tumatawag tayo sa Kanya? At aling dakilang bansa ang may mga tuntunin at mga batas na napakatuwid na gaya ng buong kautusang ito na aking inilagay sa harapan ninyo sa araw na ito?” Deuteronomio 4:5-8.

Santuwaryo Sa Lupa

Ang tabernakulo ay ginawa ayon sa utos ng Diyos. Nagbangon ang Panginoon ng mga tagagawa at sa pamamagitan ng higit pa sa natural na kakayahan ay ginawa silang marapat na gawin ang pinakanakakapagod na trabaho. Si Moises o ang mga mang- gagawang iyon ay hindi pinahintulutang magplano sa hubog at kayarian ng gusali. Ang Diyos mismo ang gumawa ng plano at ibinigay ito kay Moises, kasama ang mga partikular na tagubilin sa laki nito at anyo at sa mga materyales na gagamitin, at idinetalye Niya ang bawat piraso ng kasangkapang ilalagay dito. Ipinakita Niya kay Moises ang munting modelo ng santuwaryo sa langit at inutusan siyang gawin ang lahat ayon sa huwarang ipinakita sa kanya sa bundok. Isinulat ni Moises ang lahat ng tagubilin sa isang aklat at binasa ito sa mga pinakamaimpluwensyang tao.

At pagkatapos ay inutusan ng Panginoon ang mga tao na magdala ng kusang-loob na handog para magawan Siya ng isang santuwaryo, upang Siya’y makapanirahan sa gitna nila. “Pagkatapos, ang buong sambayanan ng mga anak ni Israel ay umalis sa harap ni Moises. At sila’y dumating, ang lahat ng taong napukaw ang kalooban, at lahat ng pinakilos ng kanyang espiritu at nagdala ng handog sa Panginoon upang gamitin sa toldang tipanan, at para sa lahat ng paglilingkod doon at para sa mga banal na kasuotan. Kaya’t sila’y naparoon, mga lalaki at mga babae, ang lahat na mayroong kusang loob, at nagdala ng mga aspile, mga hikaw, mga singsing na pantatak, mga pulseras, at sari-saring alahas na ginto; samakatuwid, lahat na nag-alay ng handog na ginto sa Panginoon.”

Malaki’t magastos na mga paghahanda ang kinakailangan. Pambihira’t mamahaling mga materyales ang dapat matipon. [46] Pero ang tinanggap lang ng Panginoon ay mga kusang-loob na handog. Ang unang kinakailangan sa paghahanda ng lugar para sa Diyos ay ang pagtatalaga sa gawain ng Diyos at sakripisyong mula sa puso. At habang nagpapatuloy ang pagtatayo ng santuwaryo at dinadala ng mga tao ang kanilang mga handog kay Moises, at ibinibigay ang mga ito sa mga manggagawa, lahat ng matalinong taong nagtatrabaho sa gawain ay siniyasat ang mga kaloob at ipinasyang sapat na ang dinala ng mga tao, at lubhang higit pa nga sa kailangan nilang gamitin. Kaya’t nagbigay ng anunsyo si Moises sa buong kampamento, na sinasabi, “‘Huwag nang gumawa ang lalaki o babae man ng anumang higit pa para sa handog sa santuwaryo.’ Kaya’t pinigilan ang taong-bayan sa pagdadala.”

Isinulat Para sa mga Susunod na Henerasyon—Ang paulit- ulit na pagrereklamo ng mga Israelita at ang mga parusa ng galit ng Diyos dahil sa kanilang mga pagsalangsang ay isinulat sa sagradong kasaysayan para pakinabangan ng bayan ng Diyos na mabubuhay sa lupa pagkalipas nito. At lalo na, ang mga ito’y magbibigay ng babala sa mga mabubuhay malapit sa katapusan ng panahon. Bukod dito, ang mga asal nila ng pagtatalaga at kanilang sigasig at pagkamatulungin sa pagdadala ng mga kusang-loob nilang handog kay Moises ay isinulat din para sa kapakinabangan ng bayan ng Diyos. Ang masaya nilang paghahanda ng materyales para sa tabernakulo ay isang halimbawa para sa lahat ng gusto talagang sumamba sa Diyos. Kapag maghahanda ng isang gusali para katagpuin Niya sila, ang mga nagpapahalaga sa pagpapala ng sagradong presensya ng Diyos ay dapat magpakita ng mas malaking interes at sigasig sa banal na gawain na kasukat ng mas mataas nilang pagpapahalaga sa mga makalangit nilang pagpapala kaysa sa mga makalupa nilang kaginhawahan. Dapat nilang makita na ang inihahanda nila ay isang bahay para sa Diyos.

Mahalaga na ang isang gusaling malinaw na inihahanda para makatagpo ng Diyos ang Kanyang bayan ay dapat isaayos nang maingat—gawing komportable, malinis, at maginhawa, sapagkat itatalaga nila ito sa Diyos at ihaharap sa Kanya, na hinihiling [47] na Siya’y manahanan sa bahay na iyon at gawin itong sagrado sa pamamagitan ng banal Niyang presensya. Dapat maluwag sa loob silang magbigay ng sapat sa Panginoon upang bukas-palad na maisagawa ang gawain, at sa gayo’y masasabi ng mga trabahador, “Tama na ang pagbibigay ng mga handog.”

Ayon sa Huwaran—Nang matapos nila ang pagtatayo ng tabernakulo, siniyasat ito ni Moises, inihahambing sa huwaran at mga tagubiling natanggap niya sa Diyos. Nakita niya na ang bawat bahagi nito ay ayon sa huwaran, kaya’t binasbasan niya ang mga tao.

Ibinigay ng Diyos ang huwaran ng kaban kay Moises, na may espesyal na mga tagubilin kung paano ito gagawin. Ang kaban ay ginawa para paglagyan ng mga tapyas ng batong pinag-ukitan ng Diyos ng Sampung Utos gamit ang sarili Niyang daliri. Ang hitsura nito’y parang isang kahon at binalutan ng purong ginto sa loob at sa labas. Ito’y nadedekorasyunan ng mga koronang ginto paikot sa buong ibabaw. Ang takip ng sagradong kahong ito ay tinatawag na luklukan ng awa, at ito’y yari sa purong ginto. Nakalagay sa magkabilang dulo ng luklukan ng awa ang mga kerubing yari sa puro’t solidong ginto. Sila’y nakaharap sa isa’t isa at buong galang na nakatingin pababa sa luklukan ng awa. Ito’y kumakatawan sa lahat ng anghel sa langit na buong pananabik at pitagang nakatingin sa kautusan ng Diyos na nakalagay sa kaban sa santuwaryo sa langit. Ang mga kerubing ito ay may mga pakpak. Ang isang pakpak ng bawat anghel ay nakabuka paitaas, habang ang isa pang pakpak ay nakatakip sa kanyang katawan. Ang kaban ng santuwaryo sa lupa ay ginaya sa totoong kabang nasa langit. Doon, sa tabi ng makalangit na kaban, nakatayo ang mga buhay na anghel sa magkabilang dulo ng kaban, bawat isa’y nakalilim ang isang pakpak sa luklukan ng awa, at nakaunat sa ibabaw nito, habang ang isa pang pakpak ay nakatiklop sa kanilang mga katawan bilang pagpapahayag ng paggalang at kapakumbabaan.

Si Moises ay inutusang ilagay ang mga tapyas ng bato sa makalupang kaban. Ang mga ito’y tinawag na mga tapyas ng patotoo, at ang kaban ay tinawag na kaban ng patotoo, dahil nakalagay dito ang patotoo ng Diyos na nasa Sampung Utos. [48]

Kasaysayan ng Pag-asa

Dalawang Silid—Binubuo ang tabernakulo ng dalawang silid na pinaghihiwalay ng kurtina. Lahat ng kasangkapan ng tabernakulo ay yari sa purong ginto o kaya’y binalutan ng ginto. Iba-iba ang kulay ng mga kurtina, napakaganda ng pagkakaayos, at may mga nakaburdang mga kerubin, gamit ang mga kulay ginto’t pilak na sinulid. Kinakatawanan nito ang napakaraming mga anghel, na kaugnay ng gawain ng santuwaryo sa langit at ang mga nagmiministeryong anghel sa bayan ng Diyos sa lupa.

Nakalagay ang kaban sa loob ng ikalawang kurtina, at nakalaylay sa harap ng sagradong kaban ang maganda’t eleganteng kurtina. Ang kurtina ay hindi abot sa taas ng gusali. Ang kaluwalhatian ng Diyos, na nasa ibabaw ng luklukan ng awa, ay makikita sa dalawang silid, subalit mas hindi gaano ang liwanag sa unang silid.

Katapat sa harap ng kaban, pero ibinubukod ng kurtina, ay ang gintong altar ng insenso. Ang Panginoon ang nagsindi ng apoy sa altar, at buong kabanalang iningatan sa pamamagitan ng paggatong dito ng insenso, na pumupuno sa santuwaryo ng mahalimuyak na usok araw at gabi. Ang bango nito’y nakakaabot nang milya-milya sa palibot ng tabernakulo. Kapag naghahandog ang pari ng insenso sa harap ng Panginoon, tumitingin siya sa luklukan. Bagama’t hindi nakikita, alam niyang naroon ito, at habang ang insenso ay pumapailanglang na tulad sa ulap, ang kaluwalhatian ng Panginoon ay bumababa sa luklukan ng awa at pinupuspos ang kabanal- banalang dako at nakikita ito sa banal na dako. Kadalasang pinupuno ng kaluwalhatian ang parehong silid anupa’t hindi makapaglingkod ang pari at kailangang tumayo sa may pintuan ng tabernakulo. [49]

Ang paring nasa banal na dako, na sa pamamagitan ng pana- nampalataya ay iniuukol ang kanyang panalangin sa luklukan ng awang hindi niya nakikita, ay kumakatawan sa bayan ng Diyos na iniuukol ang kanilang mga panalangin kay Cristo sa luklukan ng awa sa santuwaryo sa langit. Hindi nila nakikita ang Tagapamagitan nila gamit ang kanilang mata. Pero sa mata ng pananampalataya ay nakikita nila si Cristo na nakatayo sa luklukan ng awa. Iniuukol nila ang kanilang mga panalangin sa Kanya, at taglay ang katiyakan ay inaangkin nila ang mga pakinabang ng Kanyang pamamagitan.

Ang mga sagradong silid na ito ay walang mga bintanang papasukan ng liwanag. Ang kandelero, o ilawan, ay yari sa pina- kapurong ginto at pinananatiling nagniningas gabi at araw, at nagbibigay-liwanag sa parehong silid. Ang liwanag ng mga ilawan sa kandelero ay tumatama sa mga tablang nababalot ng ginto sa magkabilang gilid ng gusali at sa mga sagradong kasangkapan at sa magagandang kulay na kurtinang nabuburdahan ng mga kerubin gamit ang mga ginto’t pilak na sinulid. Ang hitsura nito’y hindi mailarawan ang kaluwalhatian. Walang salitang makapaglalarawan sa kagandahan, karilagan, at banal na kaluwalhatiang natanghal sa mga silid na ito. Ibinabato ng ginto sa santuwaryo ang mga kulay ng mga kurtina, na parang iba’t ibang kulay ng bahaghari.

Isang beses lang sa isang taon makakapasok ang punong pari sa kabanal-banalang dako, pagkatapos ng pinakamaingat at taimtim na paghahanda. Walang mata ng taong mortal kundi ang sa punong pari lamang ang makatitingin sa sagradong karingalan ng silid na iyon, dahil iyon ang espesyal na tahanang lugar ng nakikitang kaluwalhatian ng Diyos. Pumapasok ang punong pari rito na laging nanginginig, habang ang mga tao ay naghihintay na may taimtim na katahimikan sa pagbalik niya. Taos-puso nilang hinihiling sa Diyos ang Kanyang pagpapala. Sa luklukan ng awa ay nakikipag-usap ang Diyos sa punong pari. Kapag hindi na karaniwan ang tagal niya sa kabanal-banalang dako, ang mga tao ay kalimitang nahihintakutan, nangangamba na baka pinatay na siya ng kaluwalhatian ng Panginoon dahil sa kanilang mga kasalanan o dahil sa kasalanan ng pari. Pero kapag narinig na nila ang mataginting na tunog ng mga kampanilya sa kanyang kasuotan, nakakahinga na sila nang maluwag. Lalabas na siya ngayon at babasbasan ang mga tao. [50]

Pagkatapos ng trabaho sa tabernakulo, “tinakpan ng ulap ang toldang tipanan at pinuno ng kaluwalhatian ng Panginoon ang tabernakulo. Si Moises ay hindi makapasok sa toldang tipanan, sapagkat nanatili sa ibabaw niyon ang ulap, at pinuspos ng kaluwalhatian ng Panginoon ang tabernakulo.” Sapagkat “sa kanilang buong paglalakbay ang ulap ng Panginoon ay nasa ibabaw ng tabernakulo sa araw, at may apoy sa loob niyon sa gabi, sa paningin ng buong sambahayan ng Israel.”

Niyari ang tabernakulo na puwedeng pagkalas-kalasin at dala- dalahin nila sa lahat nilang paglalakbay.

Gumagabay na Ulap—Pinangunahan ng Panginoon ang mga Israelita sa lahat nilang lakbayin sa ilang. Kung para sa ikabubuti ng mga tao at ikaluluwalhati ng Diyos ang sila’y magkampo sa isang lugar at manatili roon, ipinahihiwatig ng Diyos sa kanila ang Kanyang kalooban sa pamamagitan ng pagpapababa sa haliging ulap sa ibabaw mismo ng tabernakulo. At ito’y mananatili roon hanggang gusto na ng Diyos na maglakbay na naman sila. Kung gayo’y tataas ang ulap ng kaluwalhatian nang matayog sa ibabaw ng tabernakulo, at pagkatapos ay tuloy na uli ang kanilang paglalakbay.

Pinananatili nila sa lahat nilang paglalakbay ang napakagandang kaayusan. Bawat tribo ay may dala-dalang bandila na nasusulatan ng sagisag ng sambahayan ng kanilang ninuno, at inuutusang magtayo ang bawat tribo ng kanilang mga tolda sa tabi ng sarili nilang bandila. At kapag sila’y naglakbay na, nagmamartsa sila nang nakaayos, bawat tribo’y nasa ilalim ng sarili nilang bandila. Kapag huminto sila sa kanilang paglalakbay, itinatayo ang tabernakulo, at nagtatayo sila ng kanilang mga tolda nang nasa ayos sa palibot ng tabernakulo, ayon sa iniutos ng Diyos at sa distansya mula rito.

Kapag naglalakbay ang bayan, pasan-pasan sa unahan ang kaban ng tipan. “At ang ulap ng Panginoon ay nasa itaas nila kapag araw, tuwing sila’y susulong mula sa kampo. At kapag ang kaban ay isinulong na, sinasabi ni Moises, ‘Bumangon Ka, O Panginoon, at mangalat nawa ang mga kaaway Mo, at tumakas sa harap Mo ang napopoot sa Iyo.’ At kapag nakalapag ay kanyang sinasabi, ‘Bumalik Ka, O Panginoon ng laksang libu-libong Israelita.’” [51]

Kabanata 7 - Ang Tagapagligtas

Dumating ang panahon na isusuot na ni Jesus ang likas ng tao, magpapakababa bilang tao, at daranasin ang mga tukso ni Satanas. Isinilang Siyang walang makalupang karangalan, sa silungan ng mga hayop at sa duyan ng sabsaban. Gayunma’y pinarangalan ang Kanyang pagsilang nang higit pa sa sinuman. Ipinaalam ng mga anghel mula sa langit sa mga pastol ang pagdating ni Jesus. Dinaluhan ng liwanag at kaluwalhatiang mula sa Diyos ang kanilang patotoo. Pinatunog ng hukbo ng kalangitan ang kanilang mga alpa at niluwalhati ang Diyos. Matagumpay nilang ibinalita ang pagdating ng Anak ng Diyos sa isang nagkasalang daigdig upang isagawa ang gawain ng pagtubos, at sa pamamagitan ng Kanyang kamatayan ay magdala ng kapayapaan, kaligayahan, at walang-hanggang buhay sa sangkatauhan. Pinarangalan ng Diyos ang pagdating ng Kanyang Anak. Sinamba Siya ng mga anghel.

Bautismo ni Jesus—Makalipas ang 30 taon, nagpaali-aligid ang mga anghel ng Diyos sa tagpo ng Kanyang bautismo. Bumaba ang Banal na Espiritu sa anyo ng isang kalapati at dumapo sa Kanya, at habang nakatayo ang mga taong lubhang namamangha, na nakapako ang mga mata sa Kanya, narinig ang tinig ng Ama mula sa langit: “Ikaw ang minamahal Kong Anak, sa Iyo Ako lubos na nalulugod.” Marcos 1:11.

Hindi tiyak ni Juan kung ang Tagapagligtas na nga ang lumapit para magpabautismo sa kanya sa Ilog ng Jordan. Subalit pinangakuan siya ng Diyos ng isang tanda. Sa pamamagitan nito’y makikilala niya ang Kordero ng Diyos. Nakita ni Juan ang tandang iyon nang dumapo ang makalangit na kalapati kay Jesus at lumiwanag ang kaluwalhatian ng Diyos sa palibot Niya. Iniunat ni Juan ang kanyang kamay, itinuro si Jesus, at sumigaw, “Narito ang Kordero ng Diyos, na nag-aalis ng kasalanan ng sanlibutan!” Juan 1:29.

Ministeryo ni Juan—Ipinaalam ni Juan sa kanyang mga alagad na si Jesus ang ipinangakong Mesiyas, ang Tagapagligtas. Sa pagtatapos [52] ng gawain ni Juan, tinuruan niya ang kanyang mga tagasunod na tumingin kay Jesus at sumunod sa Kanya bilang Dakilang Guro. Ipinahayag niya ang unang pagdating ni Cristo ngunit hindi siya pinahintulutang saksihan ang Kanyang mga himala ni masiyahan man sa kapangyarihang ipinakita Niya. Nang maging kilala na si Jesus bilang tagapagturo, batid ni Juan na mamamatay na siya. Bihirang marinig ang kanyang tinig, maliban sa ilang. Mapanglaw ang kanyang buhay. Hindi siya nanatili sa sambahayan ng kanyang ama upang magsaya sa piling nila. Iniwan niya sila upang tuparin ang kanyang misyon. Maraming mga tao ang iniwan ang mga lunsod at kanayunan at dumagsa sa ilang, marinig lamang ang mga salita ng kamangha-manghang propeta. Natumbok ni Juan ang ugat ng problema ng mga tao. Walang-takot niyang sinaway ang kanilang mga kasalanan at inihanda ang daan para sa Kordero ng Diyos.

Naantig ang damdamin ni Herodes habang nakikinig siya sa mga makapangyariha’t tuwirang patotoo ni Juan. Taimtim siyang nagtanong kung ano’ng dapat niyang gawin upang maging alagad ni Juan. Alam ng propetang pakakasalan ni Herodes ang asawa ng kapatid niya samantalang buhay pa ang lalaki, at buong katapatang sinabi ni Juan kay Herodes na ito’y hindi matuwid. Ngunit ayaw magsakripisyo ni Herodes. Pinakasalan niya ang asawa ng kanyang kapatid at, sa impluwensya ng babae, ay ipinadakip si Juan at ibinilanggo. Gayun- paman, balak niyang palayain ito. Habang nakakulong, narinig ni Juan sa kanyang mga alagad ang mga makapangyarihang gawa ni Jesus. Hindi siya makaalis para mapakinggan ang mabiyaya Niyang mga salita, ngunit ikinukuwento ito sa kanya ng mga alagad at inaaliw siya ng kanilang mga napakinggan. Di nagtagal, pinugutan ng ulo si Juan sa sulsol ng asawa ni Herodes. Ang pinakamababang mga alagad na sumunod kay Jesus, na nakasaksi sa Kanyang mga himala, at nakarinig ng Kanyang mga nakaaaliw na salita ay nakahihigit nga kay Juan Bautista (tingnan ang Mateo 11:11). Sila nga’y nagkaroon ng higit na katuwaan sa kanilang buhay.

Dumating si Juan sa espiritu at kapangyarihan ni Elias upang ipahayag ang unang pagdating ni Jesus. Lucas 1:17. Kinatawan ni Juan ang mga taong sa huling mga araw ay hahayo sa espiritu at kapangyarihan ni Elias upang ipahayag ang araw ng kagalitan at ang Ikalawang Pagdating. [53]

Pagtukso—Pagkabautismo kay Jesus sa Jordan, dinala Siya ng Espiritu sa ilang para tuksuhin ng diyablo. Naihanda na Siya ng Banal na Espiritu para sa espesyal na tagpong iyon. Apatnapung araw Siyang tinukso ni Satanas, at sa mga araw na iyon ay wala Siyang kinain. Walang anumang nakatutuwa sa Kanyang paligid. Iiwasan ito ng sinuman. Sa isang dakong mapanglaw at malungkot, kapiling Niya ang mababangis na hayop at ang diyablo. Maputla at nangangayayat na ang Anak ng Diyos dahil sa pag-aayuno at pagdurusa. Subalit nailatag na ang landas para sa Kanya, at dapat Niyang gampanan ang gawaing ipinarito Niya.

Sinamantala ni Satanas ang pagdurusa ng Anak ng Diyos. Naghanda siyang ligaligin Siya ng maraming tukso sa pag-asang magtatagumpay siya dahil nagpakababa si Jesus bilang tao. Dumating si Satanas dala ang tuksong ito: “Kung Ikaw ang Anak ng Diyos, ipag- utos Mo na ang batong ito ay maging tinapay.” Hinamon niya si Jesus na magpamalas ng banal na kapangyarihan bilang katibayan na Siya nga ang Mesiyas. Mahinahon siyang sinagot ni Jesus, “Nasusulat, ‘Ang tao ay hindi nabubuhay sa tinapay lamang, kundi sa bawat salita ng Diyos.’” Lucas 4:3, 4.

Nais makipagtalo ni Satanas kay Jesus tungkol sa Kanyang pagiging Anak ng Diyos. Tinukoy niya ang Kanyang kahinaan at pagdurusa at may pagmamalaking iginiit na mas malakas siya kaysa kay Jesus. Ngunit ang patotoo ng Diyos mula sa langit na, “Ikaw ang pinakamamahal Kong Anak, sa Iyo Ako lubos na nalulugod” (Lucas 3:22), ay sapat na upang itaguyod si Jesus sa lahat ng Kanyang pagdurusa. Hindi obligasyon ni Cristo na kumbinsihin si Satanas tungkol sa Kanyang kapangyarihan o pagiging Tagapagligtas. Napakarami nang katibayan ni Satanas tungkol sa mataas na kalagayan at awtoridad ng Anak ng Diyos. Itinaboy siya sa langit dahil ayaw niyang magpasakop sa awtoridad ni Cristo.

Para ipakita ang sarili niyang kapangyarihan, dinala ni Satanas si Jesus sa Jerusalem at inilagay Siya sa tuktok ng templo. Doo’y tinukso niya Siyang patunayan na Siya nga ang Anak ng Diyos sa pamamagitan ng pagpapatihulog. Ginamit ni Satanas ang mga kinasihang salita ng Biblia: “Sapagkat nasusulat, ‘Ipagbibilin ka Niya sa Kanyang mga anghel na ikaw ay ingatan,’ at, ‘Aalalayan ka nila ng kanilang mga kamay, baka masaktan mo ang iyong paa sa [54] isang bato.’” Sumagot si Jesus, “Sinasabi, ‘Huwag mong tutuksuhin ang Panginoon mong Diyos.’” Lucas 4:10-12. Nais ni Satanas na pangahasan ni Jesus ang kahabagan ng Kanyang Ama at isapanganib ang Kanyang buhay bago pa Niya matupad ang Kanyang misyon. Umasa siyang ang panukala ng kaligtasan ay mabibigo, subalit napakalalim ng pagkakalatag ng piano para lamang mapabagsak o masira ni Satanas.

Si Cristo ang halimbawa ng lahat ng Kristiyano. Kapag sila’y tinutukso, kapag inaapakan ang kanilang mga karapatan, dapat nila itong pagtiisan nang may tiyaga. Hindi nila dapat isiping meron silang karapatang tawagan ang Panginoon para ipamalas ang Kanyang kapangyarihan upang magtagumpay sila sa kanilang mga kaaway, maliban na lamang kung direktang mapaparangalan at maluluwalhati ang Diyos sa gayong paraan. Kung nagpatihulog si Jesus mula sa tore ng templo, hindi nito maluluwalhati ang Kanyang Ama sapagkat walang sinumang makakasaksi maliban kay Satanas at sa mga anghel ng Diyos. At iyon ay magiging pagtukso sa Panginoon na ipamalas ang Kanyang kapangyarihan sa pinakamatindi Niyang kaaway. Pagbaba iyon sa lebel ng kaaway na ipinarito ni Jesus upang lupigin.

“Pagkatapos ay dinala Siya ng diyablo sa isang mataas na lugar at ipinakita sa Kanya sa isang saglit ang lahat ng mga kaharian sa sanlibutan. At sinabi sa Kanya ng diyablo, ‘Ibibigay ko sa Iyo ang lahat ng kapangyarihang ito, at ang kaluwalhatian nila, sapagkat ito’y naibigay na sa akin, at ibinibigay ko kung kanino ko ibig. Kaya’t kung sasamba Ka sa akin, ang lahat ng ito ay magiging Iyo.’

“At sumagot si Jesus sa kanya, ‘Lumagay ka sa likod Ko, Satanas! Sapagkat nasusulat, “Sambahin mo ang Panginoon mong Diyos, at Siya lamang ang iyong paglingkuran.”’” Lucas 4:5-8.

Ipinakita ni Satanas kay Jesus ang mga kaharian ng sanlibutan sa pinakamaganda nilang anyo. Kung sasambahin lang daw siya ni Jesus, bibitiwan niya ang kanyang pag-aangkin sa pagmamay-ari ng lupa. Kapag naisagawa ang panukala ng kaligtasan at si Jesus ay namatay upang tubusin ang mga makasalanan, alam ni Satanas na ang sarili niyang kapangyarihan ay malilimitahan at sa wakas ay aalisin din, at siya’y pupuksain. Kaya’t pinag-aralan niyang maigi ang kanyang piano, na kung maaari, ay hadlangan si Jesus na matapos ang dakilang gawaing Kanyang pinasimulan. Kapag nabigo ang plano ng [55] pagtubos ng Diyos, kay Satanas pa rin ang kahariang inaangkin niya sa sandaling iyon. Pinaniwala niya ang kanyang sarili na pagkatapos nito’y maghahari siyang kalaban ng Diyos sa langit.

Sinaway ang Manunukso—Tuwang-tuwa si Satanas nang isinan- tabi ni Jesus ang Kanyang kapangyariha’t kaluwalhatian at iwanan ang langit. Iniisip niya na nailagay nito ang Anak ng Diyos sa kanyang kapangyarihan. Madaling gumana ang tukso sa banal na mag-asawa sa Eden anupa’t inaasahan niya na sa pamamagitan ng makademonyo niyang kapangyarihan at katusuhan, maibabagsak niya pati na ang Anak ng Diyos, at sa gayo’y maililigtas ang sarili niyang buhay at kaharian. Kung matutukso niya si Jesus na lumihis sa kalooban ng Kanyang Ama, makakamit niya ang kanyang mithiin. Subalit hinarap ni Jesus ang manunukso sa saway na, “Lumagay ka sa likod Ko, Satanas!” Siya’y dapat na yumukod sa Kanyang Ama lamang.

Inangkin ni Satanas ang kaharian ng lupa bilang kanya at iminungkahi kay Jesus na puwede Niyang maiwasan ang lahat ng pagdurusa, na hindi na Niya kailangang mamatay pa makuha lamang ang mga kaharian ng mundong ito. Kung sasamba lang Siya sa kanya, mapapasa-Kanya na ang buong pagmamay-ari sa lupa at ang kaluwalhatian ng paghahari sa mga ito. Pero hindi natinag si Jesus. Alam Niyang darating ang panahong kapalit ng sarili Niyang buhay, tutubusin Niya ang kaharian kay Satanas. Paglaon, ang lahat sa langit at sa lupa ay magpapasakop sa Kanya. Pinili Niya ang buhay ng pagdurusa at malagim na kamatayan bilang daang itinakda ng Kanyang Ama para maging makatuwirang tagapagmana ng mga kaharian sa lupa at maibigay ang mga ito sa Kanyang mga kamay bilang walang-hanggang pag-aari. Pati si Satanas ay mapapasakamay Niya upang lipulin ng kamatayan at di na muling manggulo pa.

Ministeryo Ni Cristo

Nang matapos si Satanas sa panunukso, iniwan niyang saglit si Jesus. Hinainan Siya ng pagkain ng mga anghel sa ilang at pinalakas, at suma-Kanya ang pagpapala ng Kanyang Ama. Ang pinakamalulupit na tukso ni Satanas ay hindi nagtagumpay, gayunma’y inabangan niya ang ministeryo ni Jesus at ang mga pagkakataong muling isagawa ang kanyang mga pakana. Umasa pa rin siyang talunin Siya [56] sa pamamagitan ng pagsulsol sa mga ayaw tumanggap kay Jesus na Siya’y kamuhian at pagsikapang patayin.

Naging abalang-abala si Satanas at ang kanyang mga anghel noong panahon ng ministeryo ni Cristo. Inudyukan nila ang mga tao ng kawalang-paniniwala, pagkamuhi, at panlalait. Madalas na kapag nagsasalita si Jesus ng masasakit na katotohanan, kapag itinuturo Niya ang kanilang mga kasalanan, nagagalit ang mga tao. Sinusulsulan pa sila ni Satanas at ng kanyang mga anghel. Di miminsang dumampot sila ng mga bato para ihagis sa Kanya pero binantayan Siya ng mga anghel at dinala Siya sa isang ligtas na lugar. Minsan, habang lumalabas sa mga banal Niyang labi ang katotohanan, sinunggaban Siya ng mga tao at dinala sa gilid ng bangin upang ihulog Siya. Nagtatalo sila kung ano’ng dapat gawin sa Kanya nang itago na naman Siya ng mga anghel sa paningin ng mga tao, at dumaan Siya sa kalagitnaan nila at nagpatuloy sa Kanyang lakad.

Umasa pa rin si Satanas na mabibigo ang dakilang plano ng kaligtasan. Ginamit niya ang lahat ng kanyang kapangyarihan para patigasin ang puso ng mga tao at galitin sila laban kay Jesus. Umasa siyang iilan lang ang tatanggap sa Kanya bilang Anak ng Diyos anupa’t maiisip Niyang napakalaki ng Kanyang pagdurusa’t sakripisyo para lamang sa iilan. Pero kung may dadalawa lamang na tatanggap kay Jesus bilang Anak ng Diyos at maniniwala sa Kanya para sa kaligtasan, itutuloy pa rin Niya ang plano.

Ginhawa sa mga Nagdurusa—Sinimulan ni Jesus ang Kanyang gawain sa pamamagitan ng paglagot sa kapangyarihan ni Satanas sa mga nagdurusa. Pinagaling Niya ang mga maysakit, binigyan ng paningin ang mga bulag, at pinalakad ang mga pilay, dahilan para sila’y magluksuhan sa katuwaan at luwalhatiin ang Diyos. Ibinalik Niya ang kalusugan sa mga matagal nang may-karamdaman, sa ilang taon nang bilanggo ng kalupitan ni Satanas. Sa Kanyang mapagpalang mga salita, inaliw Niya ang mahihina, ang natatakot, at ang nanlulupaypay. Hinaltak ni Jesus ang mahihina’t nagdurusang binihag ni Satanas mula sa mahigpit niyang pagkakahawak at hina- tiran sila ng katuwaa’t kaligayahan. Binuhay Niya ang mga patay, at niluwalhati nila ang Diyos. Makapangyarihan Siyang kumilos para sa lahat ng sumampalataya sa Kanya. [57]

Punung-puno ng mga salita at gawa ng kabutihan, pakikiramay, at pagmamahal ang buhay ni Cristo. Lagi Siyang handang makinig at pagaanin ang mga problema ng mga lumalapit sa Kanya. Nasa katawan ng mga napakaraming napagaling Niya ang katibayan ng Kanyang banal na kapangyarihan. Ngunit sa kabila ng mga ginawa Niya para sa kanila, marami ang ikinahiya ang hamak ngunit makapangyarihang Mangangaral. Dahil hindi naniwala ang mga pinuno sa Kanya, hindi tinanggap ng mga tao si Jesus. Siya’y isang Taong puspos ng pagdurusa at sanay sa pighati. Hindi nila matiis na pamunuan ng Kanyang buhay na mapagtimpi’t mapagkait sa sarili. Nais nilang magpasasa sa karangalang ibinibigay ng sanlibutan. Gayunma’y marami ang sumunod sa Anak ng Diyos, nakinig sa Kanyang mga aral, at nagpakabusog sa mga mga salitang namutawi sa Kanyang mga labi. Ang Kanyang mga salita ay makahulugan ngunit napakalinaw anupa’t kayang intindihin maging ng pinakamahina.

Walang Saysay na Pagsalungat—Binulag ni Satanas at kanyang mga anghel ang mga mata ng mga Judio at pinadilim ang kanilang pang-unawa, at sinulsulan ang mga pinuno upang patayin ang Tagapagligtas. Nagsugo ang mga pinuno ng dadakip kay Jesus, pero nang marating nila Siya, lubhang namangha sila. Nakita nilang napuspos Siya ng pakikiramay at habag nang masaksihan Niya ang pagdurusa ng tao. Narinig nila Siyang nagsalita nang may pagmamahal at kabaitan upang palakasin ang loob ng mahihina at naghihirap. Narinig din nila Siyang sinasaway, nang may awtoridad, ang kapangyarihan ni Satanas at inuutusan ang mga bihag nitong lumaya. Nakinig sila sa mga salita Niya ng karunungan, at nabighani sila. Hindi nila magawang arestuhin Siya. Bumalik sila sa mga pari at matatanda nang hindi dala si Jesus.

Nang sila’y tanungin, “Bakit hindi ninyo Siya dinakip?” sinabi nila ang kanilang nakita at narinig. Wala silang nasabi kundi, “Kailanma’y walang taong nagsalita nang gaya sa Taong ito!” Juan 7:45, 46. Inakusahan sila ng mga punong pari na mga nadaya rin. May mga opisyales ngang napahiya dahil hindi nila Siya hinuli. May panlalait na nagtanong ang mga pari kung may sinuman sa mga pinuno ang naniniwala sa Kanya. Marami sa mga hukom at matatanda ang naniwala nga kay Jesus ngunit pinigilan sila ni Satanas na umamin. Mas natakot sila sa panlalait ng mga tao kaysa sa Diyos. [58]

Hanggang sa puntong ito, hindi napatigil ng mga pakana at pagkamuhi ni Satanas ang panukala ng kaligtasan. Nalalapit na ang panahon para tapusin ni Jesus ang layuning ipinarito Niya sa sanlibutan. Nag-usap-usap si Satanas at ang kanyang mga anghel at ipinasya nilang sulsulan ang sariling bansa ni Cristo upang hingin ang Kanyang dugo at buntunan Siya ng kalupitan at panlilibak. Umasa silang dadamdamin ni Jesus ang gayong pagtrato at bibitiwan Niya ang kapakumbabaan at kaamuan.

Habang inilalatag ni Satanas ang kanyang mga piano, mataman namang inihahayag ni Jesus sa Kanyang mga alagad ang mga pag- durusang dapat Niyang pagdaanan—na Siya’y ipapako sa krus at muling mabubuhay sa ikatlong araw. Subalit tila mapurol ang kanilang pang-unawa at hindi nila maintindihan ang sinasabi Niya sa kanila.

Pagbabagong-anyo—Lubhang napalakas ng pagbabagong-anyo ang pananampalataya ng mga alagad. Pinahintulutan silang makita ang kaluwalhatian ni Cristo at marinig ang tinig mula sa langit na nagpapatunay sa Kanyang banal na karakter (tingnan ang Mateo 17:18). Pinili ng Diyos na bigyan sila ng matibay na patunay na Siya na nga ang ipinangakong Mesiyas, upang sa mapait nilang kalungkutan at kabiguan sa pagkapako Niya sa krus, ay hindi ganap na maglaho ang kanilang pananampalataya. Sa pagbabagong-anyo, isinugo ng Panginoon sina Moises at Elias para makipag-usap kay Jesus tungkol sa Kanyang pagdurusa’t kamatayan. Sa halip na pumili ng mga anghel, pinili ng Diyos ang mga nakaranas mismo ng mga pagsubok sa lupa.

Si Elias ay lumakad kasama ng Diyos. Naging napakasaklap at mabigat ng kanyang gawain sapagkat sa pamamagitan niya ay ibinulgar ng Panginoon ang mga kasalanan ng Israel. Bagaman isang propeta ng Diyos, kinailangan niyang tumakas at magpalipat-lipat ng lugar para iligtas ang kanyang buhay. Tinugis siya ng sarili niyang bansa na gaya ng isang mabangis na hayop upang patayin. Ngunit kinuha ng Diyos si Elias. Dinala siya ng mga anghel sa langit nang may kaluwalhatian at pagtatagumpay, nang hindi nakakatikim ng kamatayan.

Si Moises ay mas dakila kaysa sinumang naunang nabuhay sa kanya. Labis siyang pinarangalan ng Diyos. Nagkaroon siya ng pribilehiyong makausap nang mukhaan ang Panginoon, gaya ng taong nakikipag-usap sa isang kaibigan. Pinayagan siyang makita ang [59] maningning na liwanag at napakagandang kaluwalhatiang lumulukob sa Ama. Sa pamamagitan ni Moises, pinalaya ng Panginoon ang mga Israelita sa pagkaalipin sa Ehipto. Si Moises ang tagapamagitan ng Kanyang bayan, na kadalasang tumatayo sa pagitan nila at ng galit ng Diyos. Nang ang galit ng Panginoon ay mag-alab laban sa Israel dahil sa kanilang kawalan ng pananampalataya, pagrereklamo, at nakapanlulumong mga kasalanan, nasubukan ang pag-ibig ni Moises para sa kanila. Iminungkahi ng Diyos na lipulin na sila at gumawa na lang ng makapangyarihang bansa galing sa kanya. Ipinakita ni Moises ang pagmamahal niya sa Israel sa masugid niyang pagsusumamo para sa kanila. Sa labis na pag-aalala, nanalangin siyang iurong ng Diyos ang matindi Niyang galit at patawarin ang Israel, o kaya’y burahin na lang ang kanyang pangalan sa Kanyang aklat.

Dumanas si Moises ng kamatayan, subalit bumaba si Miguel at binigyan siya ng buhay bago pa mabulok ang kanyang katawan. Tinangkang pigilan ni Satanas ang katawan, sinasabing ito’y kanya, ngunit muling binuhay ni Miguel si Moises at dinala siya sa langit. Nagreklamo si Satanas laban sa Diyos at inakusahan Siyang di- makatarungan sa pagkunsinting maagaw ang biktima niya sa kanya. Ngunit hindi sinumbatan ni Cristo ang Kanyang kaaway, kahit pa bumagsak ang lingkod ng Diyos dahil na rin sa tukso ni Satanas. Buong kaamuan Niyang itinuro siya sa Kanyang Ama, na nagsasabi, “Sawayin ka nawa ng Panginoon!” Judas 9.

Sinabi ni Jesus sa Kanyang mga alagad na may mga nakatayo sa harapan Niyang hindi makakatikim ng kamatayan hangga’t di nakikitang dumarating ang kaharian ng Diyos sa kapangyarihan. Natupad ang pangakong ito sa pagbabagong-anyo. Doo’y nagbago ang mukha ni Jesus at nagningning tulad ng araw. Ang Kanyang damit ay naging maputi at kumikinang. Naroon si Moises upang kumatawan sa mga ibabangon sa mga patay sa ikalawang pagparito ni Jesus. Si Elias naman ay kumatawan sa mga babaguhin tungo sa kawalang- kamatayan sa pagbabalik ni Cristo at dadalhin sa langit nang hindi nakararanas ng kamatayan. Sa panggigilalas at takot, nakita ng mga alagad ang kahanga-hangang kadakilaan ni Jesus at ang ulap na lumilim sa kanila. Narinig nila ang tinig ng Diyos sa nakakasindak nitong karingalan: “Ito ang Minamahal Kong Anak, Siya ang inyong pakinggan!” [60]

Kabanata 8 - Ang Sakripisyo

Pagkakanulo Kay Cristo

Dinaya ni Satanas si Judas at pinaniwala siyang tunay siyang alagad ni Cristo, bagaman nanatiling makamundo ang puso niya. Saksi siya sa mga makapangyarihang gawa ni Jesus, kasama Niya sa ministeryo. Sumang-ayon din siya sa di-maipagkakailang katibayan na Siya nga ang Mesiyas. Subalit maramot at sakim si Judas. Mukha siyang pera. Pagalit siyang nagreklamo sa mamahaling pabangong ibinuhos ni Maria kay Jesus.

Mahal ni Maria ang kanyang Panginoon. Pinatawad Niya ito sa kanyang maraming mga kasalanan at muling binuhay ang pina- kamamahal niyang kapatid. Pakiramdam niya’y walang anumang napakamahal para ibigay kay Jesus. Kung mas mahal ang pabango, mas makapagpapahayag ito ng pasasalamat niya sa kanyang Tagapagligtas.

Upang pagtakpan ang kanyang pagkagahaman, iginiit ni Judas na ibinenta na lang sana ang pabango at ibinigay sa mahihirap. Pero hindi dahil may anumang malasakit siya sa mahihirap. Siya’y makasarili, at kadalasa’y ginagamit niya nang personal ang mga pondong ipinagkatiwala sa kanyang pag-iingat para ipamigay sa mahihirap. Ni walang pakialam si Judas sa ginhawa at pangangailangan ni Jesus, at upang pagtakpan ang kanyang pag-iimbot, madalas niyang ipinagsasangkalan ang mahihirap. Ang kagandahang-loob ni Maria ang pinakamatinding saway sa kanyang kasakiman. Ito ang nagbigay- daan sa agarang pagtanggap ni Judas sa tukso ni Satanas.

Galit ang mga pari’t mga pinuno kay Jesus, subalit napakaraming tao ang nagdadagsaan para pakinggan ang mga salita Niya ng karunungan at saksihan ang makapangyarihan Niyang mga gawa. Nagkaroon ng malalim na interes ang mga tao at sabik silang sumunod kay Jesus para mapakinggan ang mga turo ng kahanga- hangang Guro. Marami sa mga pinuno ang naniwala sa Kanya, pero hindi sila nangahas na ipahayag ang kanilang pagsampalataya dahil sa takot na mapalayas sa sinagoga. Ipinasya ng mga pari’t matatanda na dapat gumawa ng hakbang para mailayo ang pansin ng mga tao kay Jesus. Nangamba silang baka maniwala ang lahat sa Kanya. [61]

Nakita nilang sila’y nanganganib. Mawawalan sila ng posisyon o ipapapatay si Jesus. Matapos nila Siyang maipapatay, nariyan pa rin ang mga buhay na patotoo ng Kanyang kapangyarihan.

Binuhay ni Jesus si Lazaro mula sa mga patay, at natakot silang kung mapatay man nila si Jesus, magpapatotoo si Lazaro sa matindi Niyang kapangyarihan. Dinagsa rin ng mga tao ang taong binuhay mula sa mga patay. Nagpasya ang mga pinuno na patayin na rin si Lazaro nang matigil ang pananabik. Sa gayo’y maibabaling na nila ang mga tao sa mga tradisyon at doktrina ng tao, sa pag-iikapu sa herbabuena at anis, at maibabalik ang kanilang impluwensya. Nagkasundo silang hulihin si Jesus kung nag-iisa lang Siya, dahil kung tatangkain nila ito sa gitna ng karamihan, habang sabik ang isipan ng mga tao sa Kanya, sila’y babatuhin.

Alam ni Judas kung gaano katindi ang pagnanais nilang makuha si Jesus. Inalok niyang ipagkanulo Siya sa mga punong pari’t matatanda kapalit ng ilang piraso ng pilak. Itinulak siya ng hilig niya sa kuwarta na ipagkanulo ang kanyang Panginoon sa kamay ng Kanyang mga mortal na kaaway. Direktang kumilos si Satanas kay Judas, at sa gitna ng nakamamanghang tagpo ng huling hapunan, gumawa ng mga piano ang traydor upang ipagkanulo ang kanyang Panginoon. Malungkot na sinabi ni Jesus sa Kanyang mga alagad na lahat sila’y tatalikod sa gabing iyon dahil sa Kanya. Buong alab namang iginiit ni Pedro na tumalikod man ang lahat dahil sa Kanya, hindi siya tatalikod. Sinabi ni Jesus kay Pedro, “Hiningi ni Satanas na ligligin kayo gaya ng trigo, subalit Ako ay nanalangin para sa iyo upang ang iyong pananampalataya ay huwag mawala; kung makabalik ka nang muli, ay palakasin mo ang iyong mga kapatid.” Lucas 22:31, 32.

Sa Halamanan—Nasa halamanan ng Getsemani si Jesus kasama ng Kanyang mga alagad. Hiniling Niya nang may malalim na kalumbayan na magpuyat sila at manalangin, upang huwag silang mahulog sa tukso. Alam Niyang susubukin ang kanilang pananampalataya at mabibigo ang kanilang mga inaasahan. Kakailanganin nila ang lahat ng lakas mula sa masugid na paghahanda at maningas na pananalangin. Humihikbi at lumuluhang nanalangin si Jesus, “Ama, kung ibig Mo, ilayo Mo sa Akin ang kopang ito; gayunma’y huwag ang kalooban Ko ang mangyari kundi ang sa Iyo.” Lucas 22:42. Nanalangin ang Anak ng Diyos sa matinding sakit. Lumabas ang [62] malalaking butil ng dugo sa Kanyang mukha at pumatak sa lupa. Lumipad-lipad ang mga anghel doon, mga saksi sa tagpong iyon, pero isa lang ang inatasang humayo’t palakasin ang Anak ng Diyos.

Matapos manalangin, pinuntahan ni Jesus ang Kanyang mga alagad, ngunit tulog sila. Sa malagim na oras na iyon, hindi Niya nakamit ang pagdamay at mga panalangin maging ng Kanyang mga alagad. Mahimbing ang tulog ni Pedrong napakasigasig kani-kanina lang. Ipinaalala ni Jesus ang mga tahasang pahayag niya at sinabi, “Samakatuwid, hindi ninyo kayang makipagpuyat sa Akin ng isang oras?” Mateo 26:40. Tatlong beses na nanalangin ang Anak ng Diyos sa matinding paghihirap.

Ipinagkanulo ni Judas si Jesus—Pagkatapos, dumating si Judas kasama ng kanyang grupo ng armadong kalalakihan. Lumapit siya sa Kanyang Panginoon gaya ng dati para batiin Siya. Pinalibutan ng armadong grupo si Jesus, subalit ipinamalas Niya ang banal Niyang kapangyarihan nang sabihin Niyang, “Sino ang inyong hinahanap?” “Ako nga iyon.” Bumagsak sila sa lupa. Itinanong ito ni Jesus para masaksihan nila ang Kanyang kapangyarihan at patunayang kaya Niyang iligtas ang Kanyang sarili sa kanilang mga kamay kung gugustuhin Niya.

Nabuhayan ng loob ang mga alagad nang makita nilang agad na tumumba ang mga may dalang pamalo at itak. Nang sila’y bumangon at muling pinaligiran ang Anak ng Diyos, binunot ni Pedro ang kanyang itak at tinaga ang alila ng punong pari, na natapyasan naman ang tainga. Inutusan siya ni Jesus na ibalik ang itak: “O sa akala mo bay hindi Ako maaaring tumawag sa Aking Ama, at padadalhan Niya Ako ngayon din ng mahigit sa labindalawang lehiyon ng mga anghel?” Mateo 26:53. Nang sabihin niya ang mga salitang ito, sumigla ang mukha ng mga anghel. Nais nilang agad na palibutan ang kanilang Pinuno at itaboy ang galit na pulutong. Pero muli silang nalungkot nang idagdag ni Jesus, “Ngunit kung gayo’y paanong matutupad ang mga Kasulatan, na ganito ang kinakailangang mangyari?” Mateo 26:54. Nalubog sa kawalang pag-asa at masaklap na kabiguan ang puso ng mga alagad nang magpaubaya si Jesus sa Kanyang mga kaaway

Natakot mamatay ang mga alagad. Nagsitakas silang lahat. Naiwang mag-isa si Jesus sa mga kamay ng mga taong handang pumatay. O, [63] anong galak noon ni Satanas! Anong lungkot at lumbay naman ng mga anghel ng Diyos! Maraming pangkat ng mga banal na anghel, na bawat isa’y pinangungunahan ng matangkad na namumunong anghel, ang isinugo para saksihan ang tagpong iyon. Kailangan nilang ilista ang bawat insulto’t kalupitang ipapataw sa Anak ng Diyos, at itala ang bawat hapdi ng dalamhating daranasin ni Jesus, sapagkat muling makikita ng mismong mga taong bahagi ng nakapanghihilakbot na tagpong iyon ang lahat ng ito sa isang tila buhay na palabas.

Paglilitis Kay Cristo

Abala si Satanas at ang kanyang mga anghel sa bulwagan ng hukuman sa pagsira sa damdamin at simpatya ng tao. Naging ma- bigat at salaula ang paligid. Inudyukan nila ang mga punong pari’t matatanda na insultuhin at abusuhin si Jesus sa pinakamahirap na paraan. Umasa si Satanas na mapipiga ng ganoong paghamak at karahasan ang anumang reklamo o pagmamaktol mula sa Anak ng Diyos, o kaya nama’y ipapakita Niya ang banal Niyang kapangyarihan at pakakawalan ang Kanyang sarili sa kapit ng nagkakagulong mga tao. Mabibigo sa wakas ang panukala ng kaligtasan sa ganitong paraan.

Pagkakaila ni Pedro—Sinundan ni Pedro ang kanyang Panginoon matapos Siyang ipagkanulo. Nababahala, nais niyang makita kung ano ang mangyayari kay Jesus. Pero nang siya’y paratangang isang alagad, itinulak siya ng takot para sa sarili niyang kaligtasan na sabihing hindi niya Siya kilala. Kilala ang mga alagad sa kadalisayan ng kanilang pananalita. Para kumbinsihin ang mga nag-aakusa sa kanya, itinanggi ni Pedro ang bintang nang may pagmumura’t pagsumpa sa ikatlong pagkakataon. Sinulyapan siya nang may lungkot at pagsumbat ni Jesus, na ilang agwat lang ang layo kay Pedro. Pagkatapos, naalala ng disipulo ang mga salitang sinabi ni Jesus sa silid sa itaas, maging ang sarili niyang mapusok na paggiit na, “Kung ang lahat man ay tumalikod dahil sa Iyo, ako kailanma’y hindi tatalikod.” Mateo 26:33. Ipinagkaila niya ang kanyang Panginoon, may pagmumura’t pagsumpa pa nga, ngunit tinunaw ng tingin ni Jesus ang puso ni Pedro at iniligtas siya. Humikbi siya at nagsisi sa malaki niyang kasalanan, at siya’y nagbalik-loob. Sa gayo’y nahanda siyang palakasin ang kanyang kapatiran. [64]

Sa Bulwagan ng Hukuman—Hiningi ng mga tao ang dugo ni Jesus. Malupit Siyang nilatigo ng mga sundalo, sinuotan ng lumang lilang damit-hari, at pinaikutan ng koronang tinik ang sagrado Niyang ulo. Ipinahawak nila sa Kanya ang isang tambo at yumukod sila sa Kanya nang may panlalait at bating, “Mabuhay ang Hari ng mga Judio!” Juan 19:3. Kinuha nila ang tambo sa Kanyang kamay at inihampas ito sa Kanyang ulo. Nabaon ang mga tinik sa Kanyang sentido at umagos ang dugo pababa sa Kanyang mukha at balbas.

Batid ni Jesus na nasasaksihan ng mga anghel ang Kanyang kahihiyan. Puwede sanang iligtas si Jesus maging ng pinakamahinang anghel, na ikakabuwal ng nanunuyang pulutong. Alam ni Jesus na kung hihilingin Niya sa Kanyang Ama, agad Siyang palalayain ng mga anghel. Subalit kailangan Niyang pagdusahan ang karahasan ng masasamang tao para maisagawa ang panukala ng kaligtasan.

May kaamuan at kapakumbabaang tumayo si Jesus sa harap ng mga taong galit na galit, habang ipinapataw nila sa Kanya ang pinakamasamang pang-aabuso. Dinuraan nila ang Kanyang mukha— ang mukhang iyon na balang araw ay gugustuhin nilang pagtaguan, na magbibigay-liwanag sa lunsod ng Diyos at magniningning nang mas maliwanag kaysa araw. Ni hindi tumingin nang pagalit si Cristo sa mga gumawa ng masama sa Kanya. Tinabunan nila ang Kanyang ulo ng lumang damit, piniringan Siya, at pagkatapos ay hinampas Siya sa mukha at nag-utos, “Hulaan Mo! Sino ang humampas sa Iyo?” Lucas 22:64.

May mga alagad na naglakas-loob na pumasok kung nasaan si Jesus at nasaksihan ang paglilitis sa Kanya. Umasa silang ipapakita Niya ang Kanyang banal na kapangyarihan, ililigtas ang Kanyang sarili sa kamay ng Kanyang mga kaaway, at parurusahan sila sa kanilang kalupitan. Taas-baba ang pag-asa nila habang nagaganap ang iba’t ibang eksena. Kung minsa’y nagdududa sila, natatakot na baka nga nadaya sila. Subalit ang tinig na narinig nila sa bundok ng pagbabagong-anyo, at ang kaluwalhatiang nakita nila roon, ay nagpalakas sa kanilang pananampalataya: Siya nga ang Anak ng Diyos. Inalala nila ang mga tagpong nasaksihan nila, ang mga himalang nakita nilang ginawa ni Jesus sa pagpapagaling ng mga maysakit, pagmulat sa mata ng mga bulag, pagbukas sa tainga ng mga bingi, pagsaway at pagpapalayas sa mga diyablo, muling pagbuhay sa mga patay, at pati pagpapakalma sa hangin at dagat. [65]

Hindi sila makapaniwala na Siya’y mamamatay. Umasa silang magiging makapangyarihan pa rin Siya, na palalayasin Niya sa isang sigaw ang nagkakagulong mga taong uhaw sa dugo, gaya noong pumasok Siya sa templo at pinalayas ang mga nagtitinda’t nagpapalit ng pera na ginawang palengke ang bahay ng Diyos, kung saan sila’y nagtakbuhan palayo na para bang tinutugis ng mga armadong sundalo. Umasa ang mga alagad na ipapamalas ni Jesus ang Kanyang kapangyarihan at kukumbinsihin ang lahat na Siya nga ang Hari ng Israel.

Pag-amin ni Judas—Napuno si Judas ng masaklap na pagsisisi at kahihiyan sa kanyang kataksilan sa pagkakanulo kay Jesus. Nang masaksihan niya ang kalupitang tiniis ng Tagapagligtas, siya’y bumigay. Minahal niya si Jesus. Mas minahal niya nga lang ang pera. Hindi niya akalaing hahayaan ni Jesus na hulihin Siya ng mga taong sinamahan niya. Umasa siyang gagawa ng himala si Jesus at ililigtas ang Kanyang sarili. Pero nang makita niya ang galit na mga tao sa bulwagan ng hukuman na nauuhaw sa dugo, lubha niyang nadama ang bigat ng kasalanan. Habang marami ang galit na galit na nagparatang kay Jesus, sumugod si Judas sa gitna nila at inaming nagkasala siya sa pagkakanulo ng inosenteng dugo. Isinauli niya sa mga pari ang perang ibinayad nila sa kanya, at nakiusap siyang palayain si Jesus dahil wala Siyang anumang kasalanan.

Saglit na pinatahimik ng galit at pagkataranta ang mga pari. Ayaw nilang malaman ng mga tao na binayaran nila ang isa sa mga alagad ni Jesus para ipagkanulo Siya sa kanilang mga kamay. Gusto nilang itago ang katotohanang tinugis nila si Jesus na parang magnanakaw at palihim Siyang dinakip. Pero ibinisto na ng pag-amin ni Judas at ng naliligalig at nakukonsensyang hitsura nito ang mga pari. Malinaw na pagkamuhi ang sanhi ng pag-aresto nila kay Jesus. Habang malakas na sinasabi ni Judas na walang-kasalanan si Jesus, sumagot ang mga pari, “Ano iyon sa amin? Bahala ka na diyan!” Mateo 27:4. Nasa kamay na nila si Jesus at desidido silang ituloy ang kanilang balak. Sinakmal ng labis na paghihirap, itinapon ni Judas sa paanan ng mga umupa sa kanya ang perang kinamumuhian na niya ngayon. Sa matinding dalamhati’t kilabot, umalis siya at nagbigti. [66]

Maraming tagataguyod si Jesus sa kapulungang nakapalibot sa Kanya. Ipinagtaka ng siksikang mga tao ang di Niya pagsagot sa mga tanong. Sa harap ng lahat ng panghahamak at karahasan, walang simangot ni pagkabahala ang nabakas sa Kanyang mukha. Siya’y marangal at mahinahon. Namamanghang nakatingin sa Kanya ang mga nanonood. Inihambing nila ang Kanyang maayos na tindig at matatag at kapita-pitagang bikas sa hitsura ng mga humahatol sa Kanya. Nasabi nila sa isa’t isang mas mukha pa Siyang hari kaysa sa mga pinuno. Wala Siyang anumang palatandaan ng pagiging kriminal. Ang mata Niya’y mabait, malinaw, at walang-kinatatakutan. Ang Kanyang noo’y malapad at mataas. Kinakitaan ng kabaitan at karangalan ang bawat bahagi ng Kanyang mukha. Malayung-malayo sa karaniwan ang Kanyang pasensya at pagpipigil sa sarili anupa’t marami ang nangatal. Maging sina Herodes at Pilato ay nabahala sa Kanyang marangal at mala-Diyos na tindig.

Sa Harap ni Pilato—Sa una pa lang, kumbinsido na si Pilato na di-karaniwang tao si Jesus. Naniwala siyang Siya ay mabuting tao at walang kinalaman sa mga paratang laban sa Kanya. Napansin ng mga anghel na saksi sa tagpong iyon ang matibay na paniniwala ng Romanong gobernador. Para iligtas siya mula sa kakila-kilabot na hakbang ng pagpapapako kay Cristo, isang anghel ang ipinadala sa asawa ni Pilato. Sa panaginip, ipinaalam sa kanyang Anak ng Diyos ang nililitis ng kanyang asawa, at Siya’y inosenteng nagdurusa. Agad na nagpadala ng mensahe kay Pilato ang kanyang asawa na sinasabing nagdusa siya ng maraming bagay sa panaginip dahil kay Jesus. Binalaan siyang huwag pakialaman ang banal na Tao. Iniabot ng mensaherong dali-daling nakipagsiksikan sa mga tao ang sulat kay Pilato. Pagkabasa niya rito, nanginig siya at namutla, at agad na ipinasyang huwag makialam sa pagpapapatay kay Cristo. Kung hinihingi ng mga Judio ang dugo ni Jesus, hindi niya ibibigay ang kanyang impluwensya rito, kundi magsisikap na Siya’y iligtas.

Pinapunta kay Herodes—Nang marinig ni Pilato na nasa Jerusalem si Herodes, para siyang nabunutan ng tinik. Inisip niyang makakalaya siya sa lahat ng pananagutan sa paglilitis at paghatol kay Jesus. Agad niyang ipinadala si Jesus kay Herodes, kasama ng mga nagpaparatang sa Kanya. Tumigas na sa kasalanan ang pinunong [67] ito. Nag-iwan ng isang bahid sa kanyang konsensya ang pagpaslang kay Juan Bautista. Mula rito’y hindi na siya nakalaya. Nang marinig niya ang tungkol kay Jesus at ang mga makapangyarihang gawa Niya, natakot siya sa paniniwalang Siya’y si Juan Bautista na muling nabuhay. Nang ibigay ni Pilato si Jesus sa kanya, itinuring ito ni Herodes na pagkilala sa kanyang kapangyarihan, awtoridad, at kapasyahan. Dahil dito, naging magkaibigan ang dalawang pinunong dating magkaaway. Natuwa si Herodes nang makita si Jesus, umaasang Siya’y gagawa ng himalang ikatutuwa niya. Pero hindi gawain ni Jesus ang pagbigyan ang pag-uusisa o kayay iligtas ang Kanyang sarili. Gagamitin Niya ang Kanyang banal at mahimalang kapangyarihan para sa kaligtasan ng iba, pero hindi sa sarili Niyang kapakanan.

Walang isinagot si Jesus sa maraming tanong ni Herodes o ng Kanyang mga kaaway, na marahas Siyang inaakusahan. Nagalit si Herodes dahil parang hindi takot si Jesus sa kanyang kapangyarihan. Kasama ng mga mandirigma niya, pinagtawanan, hinamak, at minaltrato niya ang Anak ng Diyos. Gayunma’y namangha siya sa marangal at mala-Diyos na hitsura ni Jesus nang kahiya-hiyang pagmalupitan. Sa takot na hatulan Siya, ipinabalik niya Siya kay Pilato.

Tinukso ni Satanas at ng kanyang mga anghel si Pilato at pinagsikapan siyang iligaw tungo sa sarili niyang pagkawasak. Kung hindi raw siya makikialam sa pagsentensya kay Jesus, may ibang gagawa nito. Uhaw na uhaw ang mga tao para sa Kanyang dugo, at kung hindi Siya ibibigay ni Pilato para ipako sa krus, mawawala raw ang kanyang kapangyarihan at pansanlibutang karangalan. Tutuligsain siya bilang mananampalataya ng impostor. Sa takot na mawala ang kanyang kapangyarihan at awtoridad, pumayag si Pilato sa kamatayan ni Jesus. At kahit pa ipinatong niya ang dugo ni Jesus sa mga nagpaparatang sa Kanya, at tinanggap naman ito ng mga taong sumisigaw, “Pananagutan namin at ng aming mga anak ang Kanyang dugo” (Mateo 27:25), may pananagutan pa rin si Pilato. Para sa sarili niyang interes, sa pagmamahal niya sa karangalang mula sa mga dakilang tao sa mundo, ipinapatay niya ang isang inosenteng Tao. Kung sinunod lang ni Pilato ang sarili niyang mga paniniwala, hindi sana siya nakialam sa paghatol kay Jesus.

Kumintal nang malalim sa isipan ng maraming naroroon ang hitsurat mga sinabi ni Jesus sa Kanyang paglilitis. Naging malinaw ang bunga ng impluwensyang ito matapos Siyang mabuhay muli. [68] Kabilang sa mga dumagdag sa iglesia ang maraming taong unang nakilos noong paglilitis kay Jesus.

Tumindi ang galit ni Satanas nang makita niyang hindi nakapukaw ng kahit katiting na reklamo mula kay Jesus ang lahat ng kalupitang isinulsol niyang gawin ng mga Judio. Bagaman suot Niya ang likas ng tao, itinaguyod Siya ng maka-Diyos na pananalig, at ni bahagya’y hindi Siya lumihis sa kalooban ng Kanyang Ama.

Pagpako Kay Cristo Sa Krus

Si Cristo, ang pinakamamahal na Anak ng Diyos, ay inilabas at ibinigay sa mga tao para ipako sa krus. Sumama sa makapal na karamihang sumunod kay Jesus sa Kalbaryo ang mga alagad at mga mananampalatayang mula sa palibot na pook. Naroon din ang ina ni Jesus na inalalayan ni Juan, ang minamahal na alagad. Napuno ang puso ni Maria ng di-mabigkas na dalamhati. Pero gaya ng mga alagad, umasa siyang magbabago ang mapait na tagpong iyon at igigiit din ni Jesus ang Kanyang kapangyarihan at lilitaw sa harap ng Kanyang mga kaaway bilang Anak ng Diyos. Sa muli’y manlulumo ang kanyang pusong-ina habang naaalala ang mga salitang saglit na binanggit ni Jesus tungkol sa mga bagay na nagaganap sa araw na iyon.

Halos hindi pa nakakalabas si Jesus sa tarangkahan ng bahay ni Pilato nang ilabas ang krus na ginawa para kay Barabas at ipatong sa pasa-pasa at duguan Niyang balikat. Ipinapasan din ang mga krus sa mga kasamahan ni Barabas na magdaranas din ng kamatayan kasabay ni Jesus. Maikling distansya lang nadala ng Tagapagligtas ang Kanyang pasanin nang Siya’y bumagsak nang walang-malay sa lupa dahil sa kawalan ng dugo at sobrang pagod at kirot.

Nang magkamalay si Jesus, ipinasan uli ang krus sa Kanyang mga balikat, at pinuwersa Siyang lumakad. Nagpasuray-suray Siya nang ilang hakbang, dala ang mabigat Niyang pasan. Pagkatapos, bumagsak na naman Siya sa lupa. Nang una’y idineklara Siyang patay na, pero naulian din Siya sa wakas. Walang nadamang awa ang mga pari’t mga pinuno sa nahihirapan nilang biktima, pero nakita nilang imposible nang mabuhat pa Niya ang instrumento ng pagpapahirap. Habang iniisip nila kung anong gagawin, dumating si Simon na taga-Cirene pasalubong sa karamihan. Sa sulsol ng mga pari, sinunggaban siya at sapilitang pinagpasan ng krus ni Cristo. Mga alagad ni Jesus ang mga anak ni Simon, pero siya mismo’y walang anumang kaugnayan sa Kanya. [69]

Napakaraming mga tao ang sumunod sa Tagapagligtas sa Kalbaryo. Marami ang nanlait at nanuya, pero may mga umiyak din at nagsalaysay ng mga kapurihan Niya. Maalab na ipinahayag ng mga pinagaling Niya sa sari-saring sakit at ng mga muli Niyang binuhay ang kamangha- mangha Niyang mga gawa. Gusto nilang malaman kung ano ang ginawa ni Jesus para tratuhin Siyang parang kriminal. Ilang araw pa lang ang nakalilipas, inabayan nila Siya nang may magagalak na hosana at pagwagayway ng mga sanga ng palma habang matagumpay Siyang nakasakay sa asno papasok sa Jerusalem. Ngunit maraming nakisigaw ng Kanyang kapurihan dahil iyon ang usong gawin noon ang sumisigaw ngayong, “Ipako Siya sa krus! Ipako Siya sa krus!”

Ipinako sa Krus—Nang marating nila ang lugar ng pagpapako, itinali na ang mga nahatulan sa mga krus. Habang nagpupumiglas ang dalawang magnanakaw sa mga kamay ng mga nag-uunat sa kanila sa krus, hindi nanlaban si Jesus. Nanood ang ina ni Jesus nang may masidhing pag-aabang, umaasang gagawa Siya ng himala para iligtas ang Kanyang sarili. Nakita niyang iniunat na ang mga kamay ni Jesus sa krus—ang mga mahal na kamay na iyon na parating nagbabahagi ng mga pagpapala at napakaraming beses na umunat para ibsan ang mga pagdurusa. Inilabas na ang martilyo’t mga pako. Habang ibinabaon ang malalaking pako sa malambot na laman at kumakapit sa krus, inilayo ng mga naghihinagpis na alagad ang nahihimatay na ina ni Cristo sa malupit na tagpong iyon.

Hindi nagreklamo ni katiting si Jesus. Maputla’t payapa pa rin ang Kanyang mukha, pero may malalaking butil ng pawis sa Kanyang noo. Walang naaawang kamay na pumunas sa pawis ng kamatayan sa Kanyang mukha, ni mga salita ng pagdamay at katapatan para pasayahin ang Kanyang pusong-tao. Mag-isa Niyang niyapakan ang pisaan ng ubas; at wala ni isa Siyang nakasama. Habang ginagawa ng mga sundalo ang kalagim-lagim nilang gawain at tinitiis Niya ang pinakamatinding pasakit, nanalangin si Jesus para Kanyang mga kaaway: “Ama, patawarin Mo sila, sapagkat hindi nila nalalaman ang kanilang ginagawa.” Lucas 23:34. Sinaklaw ng panalanging iyon ni Cristo para sa Kanyang mga kaaway ang buong sanlibutan, kasama na ang bawat makasalanang mabubuhay pa lang hanggang sa wakas ng panahon. [70]

Nang maipako na si Jesus sa krus, binuhat ito ng ilang malalakas na lalaki at buong lakas na isinalya sa butas na hinukay para rito. Nagdulot ito ng napakatinding paghihirap sa Anak ng Diyos. Ngayo’y isang nakapangingilabot na tagpo ang nangyari. Kinalimutan ng mga pari, pinuno, at eskriba ang dignidad ng sagrado nilang katungkulan at nakisama na sa maiingay na mga tao sa pangungutya at pagtatawa sa naghihingalong Anak ng Diyos, na sinasabi, “Kung Ikaw ang Hari ng mga Judio, iligtas Mo ang Iyong sarili.” Lucas 23:37. Ang iba nama’y may panunuyang naghuntahan, “Iniligtas Niya ang iba; hindi Niya mailigtas ang Kanyang sarili.” Marcos 15:31. Ang matataas na pinuno ng templo, ang mga tigasing sundalo, ang masamang magnanakaw doon sa krus, at ang mga hamak at malulupit sa gitna ng karamihan— nagkaisa lahat sa kanilang pag-abuso kay Cristo.

Dumanas ng ganoon ding pisikal na pagpapahirap ang mga magnanakaw na ipinako sa krus kasama ni Jesus. Ngunit ang isa’y lalo lamang pinatigas at naging desperado’t palaban dahil sa kirot. Inulit niya ang panlilibak ng mga pari at suminghal kay Jesus, na nagsasabi, “Hindi ba Ikaw ang Cristo? Iligtas Mo ang Iyong sarili at kami.” Lucas 23:39. Hindi pusakal na kriminal ang isa pang hinatulang tao. Nang marinig niya ang pangungutya ng kanyang kasabwat sa krimen, kanyang “sinaway siya...at sa kanya’y sinabi, ‘Hindi ka pa ba natatakot sa Diyos, yamang ikaw ay nasa gayunding hatol ng kaparusahan? Tayo ay nahatulan nang matuwid, sapagkat tinanggap natin ang nararapat na kabayaran sa ating mga gawa. Subalit ang Taong ito’y hindi gumawa ng anumang masama’” Lucas 23:40, 41. At pagkatapos, habang ang kanyang puso’y nakikiramay kay Cristo, binaha ng makalangit na liwanag ang kanyang isipan. Kay Jesus na sugatan, hinamak, at nakabitin sa krus, nakita niya ang kanyang Manunubos, ang tangi niyang pag-asa. Nagsumamo siya nang may mapagpakumbabang pananampalataya: ” ‘Panginoon, alalahanin Mo ako, pagdating Mo sa Iyong kaharian.’ At Siya’y sumagot, ‘Katotohanang sinasabi Ko sa iyo ngayon,[*] ikaw ay makakasama Ko sa Paraiso.’” Lucas 23:42, 43.

[*]Sa paglagay sa kuwit pagkatapos ng salitang “ngayon,” sa halip na sa salitang “iyo” gaya sa mga karaniwang salin, nagiging mas malinaw ang totoong kahulugan ng talata. Si Jesus mismo ang nagsabi nang sumunod na Linggo nang umaga na hindi pa Siya nakakaakyat sa Kanyang Ama. Juan 20:17.

[71]

Nang may pagkamangha, nakita ng mga anghel ang walang-hanggang pag-ibig ni Jesus na habang pinagdurusahan ang pinakamasaklap na paghihirap ng isip at katawan, ay ibang tao pa rin ang iniisip, at pinalakas ang loob ng nagsisising makasalanan. Habang ibinubuhos ang Kanyang buhay sa kamatayan, nagpakita Siya ng pagmamahal na mas matindi pa kaysa kamatayan para sa mga taong nawaglit. Paglaon, nasumpungan ng marami sa mga saksi sa Kalbaryo na ang mga pangyayaring ito ang nagpatatag sa kanila sa pananampalataya kay Cristo.

Ngayon, may pagkainip na hinintay ng mga kaaway ni Jesus ang Kanyang kamatayan. Inisip nilang tuluyan nang matatahimik ang mga usap-usapan tungkol sa Kanyang banal na kapangyarihan at sa Kanyang mga himala. Sinabi nila sa kanilang sarili na hindi na sila mangangatal dahil sa Kanyang impluwensya. Pinaghati-hatian ng mga manhid na sundalong nag-unat sa katawan ni Jesus sa krus ang Kanyang kasuotan. Nagtalo sila sa iisang damit na hinabi nang walang dugtungan. Ipinasya nila sa wakas na magsapalaran na lang para rito. Tumpak na inilarawan ng Inspirasyon ang tagpong ito daan- daang taon bago ito mangyari: “Sapagkat ang mga aso ay nakapaligid sa Akin; pinaligiran Ako ng isang pangkat ng mga gumagawa ng masama; binutasan nila ang Aking mga kamay at mga paa. Kanilang pinaghatian ang Aking mga kasuotan, at para sa Aking damit sila ay nagsapalaran.” Awit 22:16, 18.

Liksyon ng Pagmamahal sa mga Magulang—Gumala ang mga mata ni Jesus sa mga taong nagtipon para masaksihan ang Kanyang kamatayan. Sa paanan ng krus, nakita Niya si Juan na inaalalayan si Maria, ang Kanyang ina. Bumalik siya sa malagim na tagpong iyon dahil hindi niya kayang malayo pa sa kanyang Anak. Tungkol sa pagmamahal sa mga magulang ang huling aral ni Jesus. Tumingin Siya sa mukha ng Kanyang nanay na lipos ng kalungkutan, at pagkatapos, kay Juan. Pagtingin uli sa Kanyang ina, sinabi Niya, “Babae, narito ang iyong anak!” Tapos, sa alagad, “Narito ang iyong ina!” Juan 19:26, 27. Naunawaang maigi ni Juan ang mga sinabi ni Jesus at ang sagradong tungkuling ipinagkatiwala Niya sa kanya. Agad niyang inilayo ang ina ni Cristo sa malagim na tagpo ng Kalbaryo. Mula nang oras na iyon, inalagaan niya si Maria na parang isang responsableng anak at dinala siya sa sarili niyang tahanan. Tumatagos sa kaulapan ng panahon [72] ang liwanag ng napakagandang halimbawa ng pagmamahal ni Cristo sa magulang. Habang tinitiis ang pinakamatinding pagpapahirap, hindi Niya kinalimutan ang Kanyang ina, kundi ginawa ang lahat ng kinakailangang paglalaan para sa kanyang kinabukasan.

Halos tapos na ngayon ang misyon ni Cristo sa lupa. Tuyung-tuyo na ang Kanyang dila, kaya’t sinabi Niya, “Nauuhaw Ako!” Inilubog nila ang isang espongha sa sukang may apdo at ibinigay ito sa Kanya para mainom. Nang ito’y Kanyang malasahan, tinanggihan Niya ito. Ngayon, naghihingalo na ang Panginoon ng buhay at kaluwalhatian, isang pantubos para sa lahi ng tao. Ang pagkadama sa kasalanan, na naghatid ng galit ng Ama sa Kanya bilang kahalili natin, ang siyang lubhang nagpapait sa kopang iniinom Niya, at dumurog sa puso ng Anak ng Diyos.

Ipinatong kay Cristo ang kasalanan ng lahi ng tao. Siya’y ibinilang na makasalanan upang matubos Niya ang mga mananalangsang sa sumpa ng kautusan. Ang pagkakasala ng bawat anak ni Adan mula sa lahat ng panahon ang pumitpit sa Kanyang puso. Pinuno ng galit ng Diyos at ng kakila-kilabot na kapahayagan ng Kanyang hinanakit dahil sa kasamaan ang kaluluwa ng Kanyang Anak ng panlulumo. Ang pagtalikod ng mukha ng Ama sa oras na ito ng sukdulang paghihirap ang tumarak sa Kanyang puso ng kalungkutang hindi kailanman lubos na mauunawaan ng tao. Bawat hapding tiniis ng Anak ng Diyos sa krus; ang mga patak ng dugong umagos sa Kanyang ulo, sa Kanyang mga kamay, at mga paa; ang mga pangingisay ng paghihingalong nagpahirap sa Kanyang katawan; at ang di-mabigkas na dalamhating pumuno sa Kanyang kaluluwa dahil sa pagkubli ng mukha ng Kanyang Ama, ay nangungusap sa atin, na nagsasabing, Dahil sa pagmamahal sa iyo kaya pumayag ang Anak ng Diyos na ipataw sa Kanya ang matitinding krimeng ito. Para sa iyo, nilooban Niya ang teritoryo ng kamatayan at binuksan ang mga pintuan ng Paraiso at ng walang-hanggang buhay. Siyang nagpatahimik sa nagagalit na mga alon sa pamamagitan ng Kanyang salita at lumakad sa mga bumubula-bulang daluyong, na nagpanginig sa mga diyablo at nagpalayaas ng karamdaman sa hipo lamang, na bumuhay sa mga patay at nagmulat sa mata ng mga bulag, ay inialay ang Kanyang sarili sa krus bilang huling sakripisyo para sa mga makasalanan. Tiniis Niyang tagapasan ng kasalanan ang kaparusahan para sa kasamaan at naging kasalanan mismo alang-alang sa atin. [73]

Piniga ni Satanas ang puso ni Jesus ng kanyang matitinding mga tukso. Ibinunton sa Kanya ang kasalanan, na lubhang kamuhi-muhi sa Kanyang paningin, hanggang sa Siya’y mapaungol sa bigat nito. Hindi nakakapagtaka na nangatal ang Kanyang pagkatao sa nakakatakot na sandaling iyon. Nanggigilalas na sinaksihan ng mga anghel ang sukdulang paghihirap ng Anak, na lubhang mas matindi pa sa pisikal na hapdi anupa’t iyo’y halos hindi Niya nadama. Ikinubli ng mga hukbo ng langit ang kanilang mga mukha sa kalagim-lagim na tanawing iyon.

Maging ang kalikasan ay nagpahayag ng pakikiramay sa pinag- mamalupita’t naghihingalong Maygawa nito. Tumanggi ang araw na tingnan ang kakila-kilabot na tagpong iyon. Tumatanglaw sa daigdig sa katanghalian ang buo’t maliwanag na mga sinag nito nang biglang ito’y parang nabura. Ganap na kadiliman ang lumukob sa krus at sa buong kapaligiran ng dakong iyon, na tulad ng lambong sa paglilibing. Tumagal ang kadiliman nang tatlong oras. Nang mag-aalas tres na, naalis na ang matinding kadiliman sa mga tao, pero bumalot pa rin sa Tagapagligtas na para bang isang talukbong. Tila inihahagis sa Kanya ang nagagalit na mga kidlat habang Siya’y nakabayubay sa krus. “Nang ikatlo ng hapon ay sumigaw si Jesus nang may malakas na tinig, ‘ Eloi, Eloi, lama sabacthani?’ na ang kahulugan ay, ‘Diyos Ko, Diyos Ko, bakit Mo Ako pinabayaan?”‘ Marcos 15:34.

Tapos Na—Tahimik na nanood ang mga tao sa pagtatapos ng nakakatakot na tagpong ito. Muling lumiwanag ang araw, ngunit nababalot ang krus ng kadiliman. Walang anu-ano’y nawala ang dilim sa krus, at kasinglinaw ng tunog ng trumpeta na para bang umaalingawngaw sa buong sangnilikha, sumigaw si Jesus, “Tapos na!” “Ama, sa mga kamay Mo ay inihahabilin Ko ang Aking espiritu.” Lucas 23:46. Pinalibutan ng liwanag ang krus, at nagningning ang mukha ng Tagapagligtas sa kaluwalhatiang tulad sa araw. Itinungo Niya ngayon ang Kanyang ulo sa Kanyang dibdib at Siya’y namatay.

Nang sandaling mamatay si Cristo, may mga paring naglilingkod sa templo sa harap ng tabing na humahati sa banal at kabanal-banalang dako. Biglang nadama nilang yumayanig ang lupa sa ilalim nila, at ang tabing ng templo, na yari sa matibay at eleganteng tela, ay napunit sa dalawa mula itaas hanggang ibaba sa pamamagitan ng walang-dugong kamay na iyon na sumulat ng kahatulan sa dingding ng palasyo ni Belshasar. [74]

Hindi isinuko ni Jesus ang Kanyang hininga hangga’t hindi pa Niya naisasagawa ang gawaing ipinarito Niya, at sa huling hininga Niya’y Kanyang ibinulalas, “Tapos na!” Nagdiwang ang mga anghel nang marinig ang mga salitang iyon. Matagumpay na naisagawa ang dakilang panukala ng katubusan. Nagkaroon ng kagalakan sa langit dahil ngayon, sa pamamagitan ng buhay ng pagsunod, maiaangat na sa wakas ang mga anak ni Adan sa presensya ng Diyos. Si Satanas ay nalupig. Batid niyang nawala na ang kanyang kaharian.

Libing—Di malaman ni Juan kung ano ang gagawin sa bangkay ng minamahal Niyang Panginoon. Natakot siya sa posibilidad na ito’y hahawakan ng magagaspang at manhid na mga sundalo at itapon lamang sa kahiya-hiyang libingan. Alam niyang wala siyang makukuhang pabor sa mga pinunong Judio, at wala siyang gaanong maasahan kay Pilato. Subalit nagkusa sina Jose at Nicodemo sa kagipitang ito. Kapwa sila miyembro ng Sanhedrin at kakilala ni Pilato. Pareho silang may yaman at impluwensya. Desidido silang magkaroon ng marangal na libing ang bangkay ni Jesus.

Buong tapang na lumapit si Jose kay Pilato at hiningi sa kanya ang bangkay ni Jesus para mailibing. Nagbigay naman si Pilato ng opisyal na utos upang ibigay ang bangkay kay Jose. Habang nag-aalala’t namumroblema ang alagad na si Juan sa sagradong labi ng minamahal Niyang Panginoon, bumalik si Jose na taga-Arimatea dala ang utos galing sa gobernador, at dumating si Nicodemo, na inaasahan na ang resulta ng pakikipag-usap ni Jose kay Pilato, dala ang pinaghalong mira at mga sabila, na halos isandaang libra ang timbang. Hindi mapapakitaan ang pinakamarangal na tao sa buong Jerusalem nang higit pang respeto kaysa rito.

Dahan-dahan at buong pitagan, gamit ang sarili nilang mga kamay, inalis nila ang bangkay ni Jesus sa krus. Mabilis na pumatak ang kanilang mga luha ng habag habang minamasdan ang lamog na lamog at sugatan Niyang hitsura. Buong ingat nila itong hinugasan at nilinis sa mga bahid ng dugo. May bagong libingan si Jose na tinibag sa bato. Inilaan niya ito para sa kanyang sarili. Malapit iyon sa Kalbaryo, at ngayo’y inihanda niya ang libingang ito para kay Jesus. Maingat na ibinalot sa telang lino ang bangkay, kasama ng mga pabangong dala ni Nicodemo, at binuhat ng tatlong tagasunod ang pinakamamahal [75] nilang pasan sa bagong libingan, na wala pa dating naililibing. Doo’y itinuwid nila ang sugat-sugat na mga paa at itiniklop ang pasa- pasang mga kamay sa dibdib Niyang walang-tibok. Lumapit ang mga babaing taga-Galilea para siguruhing nagawa na ang lahat ng puwedeng gawin sa walang-buhay na katawan ng minamahal nilang Guro. Nakita nilang iginulong na ang mabigat na bato sa pasukan ng libingan, at iniwan na ang Anak ng Diyos sa kapahingahan. Ang mga babae ang kahuli-hulihan sa krus, at kahuli-hulihan din sa libingan ni Cristo.

Bagaman naisagawa na ng mga lider ng mga Judio ang maka- demonyo nilang balak na pagpatay sa Anak ng Diyos, hindi pa rin mawala ang kanilang pagkabalisa, ni namatay ang kanilang inggit kay Cristo. Kasabay ng kagalakan sa tagumpay ng paghihiganti, naramdaman nila ang walang-maliw na pangamba na baka muling mabuhay ang patay Niyang bangkay na nakahimlay sa libingan ni Jose. Kaya’t “ang mga punong pari at ang mga Fariseo ay nagpulong sa harapan ni Pilato, na nagsasabi, ‘Ginoo, natatandaan namin na sinabi ng mandarayang iyon nang nabubuhay pa Siya, “Pagkaraan ng tatlong araw ay babangon Akong muli.” Kaya’t ipag-utos mo na bantayan ang libingan hanggang sa ikatlong araw, baka pumaroon ang Kanyang mga alagad at Siya’y nakawin, at sabihin sa mga tao, “Siya’y bumangon mula sa mga patay,” at magiging masahol pa ang huling pandaraya kaysa una.’” Mateo 27:62-64. Kagaya ng mga Judio, ayaw rin ni Pilatong bumangon si Jesus taglay ang kapangyarihan para parusahan ang kasalanan ng mga pumatay sa Kanya. Nagtalaga siya ng isang pulutong ng mga sundalong Romano sa utos ng mga pari.

Napagtanto ng mga Judio ang kalamangan ng pagkakaroon ng bantay sa palibot ng libingan ni Jesus. Tinatakan nila ang batong nagsasara sa libingan upang hindi ito mapakialaman nang hindi nalalaman, gamit ang lahat ng pag-iingat laban sa paggawa ng mga alagad ng anumang pandaraya tungkol sa bangkay ni Jesus. Subalit mas pinatibay lang ng lahat nilang panukala at pag-iingat ang pagtatagumpay ng pagkabuhay-muli at ang katotohanan nito. [76]

Kabanata 9 - Ang Pagtatagumpay

Pagkabuhay Na Muli

Nagpahinga ang mga alagad nang Sabbath, na ipinagluluksa ang kamatayan ng kanilang Panginoon, habang nakahimlay sa libingan si Jesus na Hari ng kaluwalhatian. Nang papalapit na ang gabi, itinalaga ang mga sundalo para bantayan ang pinaglalagakan ng Tagapagligtas, habang lumilipad naman ang mga di-nakikitang anghel sa itaas ng sagradong dako. Mabagal na lumipas ang gabi, at habang madilim pa, batid na ng mga nagmamatyag na anghel na malapit na ang oras para pakawalan ang Anak ng Diyos, ang minamahal nilang Pinuno. Habang sila’y naghihintay sa oras ng Kanyang pagtatagumpay nang may kasabikan, isang makapangyarihang anghel na mabilis ang lipad ang dumating galing sa langit. Ang kanyang mukha ay gaya ng kidlat, at ang kanyang kasuotan ay sing-puti ng niyebe. Itinaboy ng kanyang liwanag ang kadiliman sa kanyang daanan. Sa kanyang kaningningan at kaluwalhatian, takot na takot na nagsitakas ang masasamang anghel na buong pagwawaging inaangkin ang katawan ni Jesus. Isa sa mga anghel na nakasaksi sa tagpo ng paghamak kay Cristo at nagbabantay sa Kanyang pahingahang lugar ang sumama sa anghel na galing sa langit. Magkasama silang bumaba sa libingan. Yumanig at umuga ang lupa habang sila’y lumalapit, at nagkaroon ng malakas na lindol.

Nasindak ang mga Romanong guwardya. Nasaan na ngayon ang kapangyarihan nilang pigilan ang katawan ni Jesus? Hindi na nila inisip ang kanilang tungkulin o ang pagnanakaw ng mga alagad sa Kanyang katawan. Nang sumikat ang liwanag ng mga anghel sa palibot nila, na mas matingkad pa sa araw, bumagsak sa lupa na parang mga patay ang mga Romanong bantay. Hinawakan ng isa sa mga anghel ang malaking bato, iginulong ito palayo sa bunganga ng libingan, at ito’y inupuan. Ang isa’y pumasok sa libingan at tinanggal ang tela sa ulunan ni Jesus.

“Tinatawag Ka ng Iyong Ama”—Pagkatapos, sa tinig na nagpayanig sa lupa, ang anghel na galing sa langit ay sumigaw, “O Anak ng Diyos, tinatawag Ka ng Iyong Ama! Lumabas Ka!” Hindi na Siya napagharian pa ng kamatayan. Bumangon si Jesus sa mga patay na isang matagumpay [77] na manlulupig. May taimtim na pagpipitagang minasdang maigi ng nagkatitipong mga anghel ang tagpong iyon. Habang lumalabas si Jesus sa libingan, nagpatirapa sa lupa ang mga kumikinang na anghel bilang pagsamba. Ipinagbunyi Siya ng mga awitin ng pagwawagi at tagumpay.

Ulat ng mga Romanong Guwardya—Nang iwan ng hukbo ng mga anghel sa langit ang libingan at napawi na ang liwanag at kaluwalhatian, nangahas ang mga Romanong bantay na itaas ang kanilang mga ulo at tumingin sa palibot nila. Napuspos sila ng panggigilalas nang makita nilang naigulong na ang malaking bato sa pintuan ng libingan at wala na ang katawan ni Jesus. Nagmamadali silang pumunta sa lunsod para ipaalam sa mga pari’t matatanda ang nakita nila. Habang nakikinig ang mga mamamatay-taong iyon sa kamangha-manghang ulat, nabakas ang pamumutla sa bawat mukha. Kinilabutan sila nang maisip kung ano ang kanilang ginawa. Kung tama nga ang sumbong, sila’y napahamak na. Saglit silang natahimik habang nakaupo, nagtinginan sa isa’t isa, hindi alam ang gagawin o sasabihin. Ang tanggapin ang balita ay paghatol sa kanilang sarili. Dumako muna sila sa isang tabi para mag-usap kung ano ang gagawin. Ikinatwiran nilang kapag kumalat ang balita ng mga bantay, papatayin din ang mga nagpapatay kay Cristo.

Ipinasya nilang bayaran ang mga sundalo para ilihim ang bagay na ito. Inalok sila ng malaking pera ng mga pari’t matatanda, na sinasabi, “Sabihin ninyo, ‘Ang Kanyang mga alagad ay dumating nang gabi at Siya’y kanilang ninakaw samantalang kami’y natutulog.’” Mateo 28:13. Nang magtanong ang mga guwardya kung anong mangyayari sa kanila dahil sa pagtulog habang nasa tungkulin, ipinangako ng mga opisyales na Judio na sila na ang hihimok sa gobernador at sisiguro sa kanilang kaligtasan. Ipinagbili ng mga Romanong bantay ang kanilang dangal at sumang- ayong sundin ang payo ng mga pari’t matatanda dahil lamang sa pera.

Mga Unang Bunga ng Pagtubos—Habang nakabayubay sa krus si Jesus, nang sumigaw Siya ng, “Tapos na,” nabitak ang mga bato, nayanig ang lupa, at nabuksan ang ilang mga libingan. Nang bumangon Siyang matagumpay sa kamatayan at sa libingan, habang gumigiwang- giwang ang lupa at tumatanglaw ang kaluwalhatian ng langit sa palibot ng sagradong dako, marami sa mga matuwid na patay, na tumugon sa Kanyang tawag, ang nagsilabas sa kanilang mga libingan bilang mga saksi na Siya nga’y nabuhay. Bumangong naluwalhati ang mapapalad [78] at binuhay na mga banal na iyon. Sila’y mga pinili mula sa bawat kapanahunan, umpisa sa paglalang hanggang sa kapanahunan ni Cristo. Habang nagsisikap ang mga lider ng mga Judio na itago ang katotohanan ng muling pagkabuhay ni Cristo, pinili ng Diyos na magbangon ng isang pulutong mula sa kanilang mga libingan para magpatotoo na nabuhay nga si Jesus, at para magpahayag ng Kanyang kaluwalhatian.

Nagpakita sa marami ang mga nabuhay na iyon pagkatapos ng muling pagkabuhay ni Jesus. Ipinaalam nilang naisagawa na ang sakripisyo para sa sangkatauhan, na nabuhay si Jesus, na ipinako ng mga Judio sa krus, sa mga patay. Bilang patunay sa kanilang mga sinasabi, ipinahayag nilang, “Kami’y muling binuhay na kasama Niya.” Pinatotohanan nila na sa pamamagitan ng matindi Niyang kapangyarihan sila’y tinawagan sa kanilang mga libingan. Sa kabila ng mga maling balitang kumalat, hindi naitago ni Satanas, ng kanyang mga anghel, o ng mga punong pari ang muling pagkabuhay ni Cristo sapagkat ipinalaganap ng banal na grupong ito, na inilabas sa kanilang mga libingan,ang kahanga-hanga’t nakatutuwang balita. Nagpakita rin si Jesus sa nalulungkot at bigo Niyang mga alagad, pinawi ang kanilang mga pangamba, at nagdulot ng kagalakan at kaligayahan sa kanila.

Mga Babae sa Libingan—Maagang-maaga nang unang araw ng sanlinggo, bago pa magliwanag, pumunta sa libingan ang ilang tapat na babaing may dalang mahahalimuyak na pabango para pahiran ang bangkay ni Jesus. Nakita nilang naigulong na ang mabigat na bato mula sa pasukan ng libingan, at wala na roon ang katawan ni Jesus. Nanlumo ang kanilang mga puso. Natakot silang baka kinuha ng kanilang mga kaaway ang bangkay. Bigla nilang nakita ang dalawang anghel na nakaputi, maningning at kumikinang ang kanilang mga mukha. Alam ng mga makalangit na nilalang na ito ang ipinarito ng mga kababaihan, at agad nilang sinabi sa kanila na wala na roon si Jesus. Siya’y muling nabuhay, pero puwede nilang tingnan ang dakong hinimlayan Niya. Sinabi nila sa kanila na pumunta’t sabihin sa Kanyang mga alagad na mauuna Siya sa kanila sa Galilea. May takot at malaking kagalakang nagmadaling bumalik ang mga babae sa nalulungkot na mga alagad at sinabi sa kanila ang mga bagay na kanilang nakita at narinig.

Hindi makapaniwala ang mga alagad na nabuhay na si Cristo, pero sila’y nagmamadaling nagtakbuhan sa libingan, kasama ng mga babaing naghatid ng balita. Nakita nilang wala na nga roon si Jesus. Nakita nila [79] ang Kanyang linong telang panlibing, pero hindi nila mapaniwalaan ang magandang balita na Siya’y binuhay mula sa mga patay. Umuwi silang namamangha sa kanilang nakita at sa balitang hatid ng mga kababaihan.

Pinili naman ni Mariang magtagal pa sa libingan. Iniisip niya ang kanyang nakita at nababahala sa isipang baka siya’y nadaya lamang. Pakiramdam niya, may mga bagong pagsubok na naghihintay sa kanya. Muli siyang nagluksa at biglang napahagulgol. Yumuko siya para tingnan uli ang libingan. Doo’y nakita niya ang dalawang anghel na nakaputi. Ang isa’y nakaupo sa bandang ulunan ni Jesus, ang isa nama’y sa may paanan Niya. Buong giliw silang nakipag-usap sa kanya at tinanong kung bakit siya umiiyak. Sumagot siya, “Sapagkat kinuha nila ang aking Panginoon, at hindi ko alam kung saan nila Siya inilagay.” Juan 20:13.

“Huwag Mo Akong Hawakan”—Pagtalikod niya sa libingan, nakita niya si Jesus na nakatayo sa malapit, pero hindi niya Siya nakilala. Buong kabaitan siyang kinausap nito, nagtatanong kung bakit siya nalulungkot at kung sino ang hinahanap niya. Sa pag-aakalang Siya ang hardinero, tinanong niya Siya kung kinuha ba Niya ang kanyang Panginoon. Sana’y sabihin daw sa kanya kung saan ito inilagay para makuha niya. Nagsalita si Jesus sa kanya sa sarili Niyang makalangit na tinig na sinasabi, “Maria!” Kilala niya ang tunog ng minamahal na tinig na iyon at agad siyang sumagot, “Guro!” Sa kagalakan niya’y yayakapin na sana niya Siya, pero sinabi ni Jesus, “Huwag mo Akong hawakan, sapagkat hindi pa Ako nakakaakyat sa Ama. Ngunit pumunta ka sa Aking mga kapatid, at sabihin mo sa kanila, ‘Aakyat Ako sa Aking Ama at inyong Ama, sa Aking Diyos at inyong Diyos.’” Juan 20:17. Buong katuwaan siyang nagmadali sa mga alagad dala ang magandang balita. Agad na umakyat si Jesus sa Kanyang Ama upang marinig sa Kanyang mga labi na tinatanggap Niya ang sakripisyo at upang tanggapin ang lahat ng kapangyarihan sa langit at sa lupa.

Habang si Jesus ay nasa presensya ng Diyos at napapalibutan ng Kanyang kaluwalhatian, hindi Niya nakalimutan ang Kanyang mga alagad sa lupa. Tumanggap Siya ng kapangyarihan sa Kanyang Ama upang Siya’y makabalik at magbigay-kapangyarihan sa kanila. Nang araw ding iyon, Siya’y bumalik at nagpakita sa Kanyang mga alagad. Pinayagan na Niya ngayon silang hawakan Siya, sapagkat nakaakyat na Siya sa Kanyang Ama at nakatanggap na ng kapangyarihan. [80]

Mapagdudang si Tomas—Wala si Tomas sa pagkakataong ito. Ayaw niyang tanggapin nang may buong kapakumbabaan ang balita ng mga alagad. Matigas at buong tiwala sa sariling pinanindigan niyang hindi siya maniniwala malibang mailagay niya ang kanyang daliri sa pinagbutasan ng mga pako at ang kanyang kamay sa tagilirang tinusok ng walang-awang sibat. Dito’y nagpakita siya ng kakulangan ng tiwala sa kanyang mga kasamahan. Kung hihingin ng lahat ang ganoong katibayan, walang isa man ngayon ang tatanggap kay Jesus at maniniwala sa Kanyang pagkabuhay-muli. Subalit kalooban ng Diyos na tanggapin ng mga hindi mismo nakakita at nakarinig sa nabuhay na Tagapagligtas ang pabalita ng mga alagad.

Hindi nalugod ang Diyos sa kawalang-paniniwala ni Tomas. Nang makipagkita uli si Jesus sa Kanyang mga alagad, kasama na nila si Tomas. Nang makita niya si Jesus, sumampalataya na siya. Pero sinabi pa rin niyang hindi siya masisiyahan nang hindi naidaragdag ang katibayan ng pandama sa paningin, kaya’t ibinigay sa kanya ni Jesus ang katibayang gusto niya. Sumigaw si Tomas, “Panginoon ko at Diyos ko!” Ngunit pinagsabihan siya ni Jesus sa kawalan niya ng pananampalataya. “Tomas, sapagkat Ako’y nakita mo ay sumampalataya ka. Mapapalad ang hindi nakakita, gayunma’y sumasampalataya” Juan 20:28, 29.

Pagbagsak ng mga Pumatay kay Cristo—Habang kumakalat ang balita sa mga lunsud-lunsod at bayan-bayan, nangamba ang mga lider ng mga Judio para sa kanilang buhay at itinago ang kanilang pagkamuhi sa mga alagad. Ang tangi nilang pag-asa ay ang ipakalat ang kanilang maling ulat. Ito’y tinanggap ng mga umaasang sana’y totoo nga ang kasinungalingang ito. Nangatal si Pilato nang marinig niyang nabuhay si Cristo. Hindi niya kayang pagdudahan ang patotoong ibinigay Magmula nang sandaling iyon, iniwan na siya ng kapayapaan magpakailanman. Dahil lamang sa makalupang karangalan, sa takot na mawala ang kanyang awtoridad at ang kanyang buhay, hinatulan niya ng kamatayan si Jesus. Kumbinsidung-kumbinsido na siya ngayon na nagkasala nga siya hindi lang sa dugo ng inosenteng tao, kundi sa dugo ng Anak ng Diyos. Nakakaawa hanggang sa wakas ang naging buhay ni Pilato. Dinurog ng kawalang pag-asa at dalamhati ang bawat pag-asa’t ligaya niya. Tumanggi siyang magpaaliw, at siya’y namatay sa pinakamiserableng paraan. [81]

Apatnapung Araw Kasama ng mga Alagad—Nanatili pa si Jesus kasama ng Kanyang mga alagad nang 40 araw. Nagdulot ito ng kagalakan at kaligayahan sa kanila habang mas lubusan Niyang isinisiwalat sa kanila ang mga katotohanan ng kaharian ng Diyos. Inatasan Niya silang magpatotoo sa mga bagay na kanilang nakita’t napakinggan tungkol sa Kanyang mga hirap, kamatayan, at muling pagkabuhay. Dapat nilang sabihin na Siya’y nagsakripisyo para sa kasalanan, at ang lahat ng may gusto ay makalalapit sa Kanya at makasusumpong ng buhay. Nang may tapat na pagmamahal, sinabi Niya sa kanila na sila’y uusigin at pahihirapan, subalit sila’y makasusumpong ng kaginhawahan sa pagsariwa sa kanilang karanasan at pag-alala sa Kanyang mga salita. Sinabi Niya sa kanila na napagtagumpayan na Niya ang mga tukso ni Satanas at nagkamit ng tagumpay sa pamamagitan ng mga pagsubok at pagdurusa. Wala ng kapangyarihan si Satanas sa Kanya, subalit mas diretsahan niyang itutuon ang kanyang mga tukso sa kanila at sa lahat ng sasampalataya sa Kanyang pangalan. Pero kaya nilang magtagumpay kung paanong Siya’y nagtagumpay. Binigyan ni Jesus ang Kanyang mga alagad ng kapangyarihang gumawa ng mga himala, at sinabi Niya sa kanila na bagaman sila’y uusigin ng masasamang tao, maya’t maya’y isusugo Niya ang Kanyang mga anghel para iligtas sila; hindi puwedeng bawiin ang kanilang buhay hanggang sa matapos ang kanilang misyon. Kung gayo’y maaaring hilingan silang tatakan ng kanilang dugo ang mga patotoong ibinigay nila.

Masayang nakinig ang mga nasasabik Niyang tagasunod sa Kanyang mga turo. Buong kasabikan silang nagpakasawa sa bawat salitang namutawi sa mga banal Niyang labi. Ngayo’y wala na silang dudang Siya nga ang Tagapagligtas ng sanlibutan. Tumanim nang malalim ang Kanyang mga salita sa kanilang mga puso, at sila’y nalungkot na di- magtatagal, maghihiwalay na sila ng makalangit nilang Guro at hindi na maririnig ang nakaaaliw at mapagpala Niyang mga salita. Ngunit muling nag-alab at nagalak ang kanilang mga puso nang sabihin ni Jesus na Siya’y aalis at maghahanda ng mga lugar para sa kanila at muling babalik at tatanggapin sila, upang sila’y parati na Niyang makasama. Ipinangako rin Niyang isusugo ang Mang-aaliw, ang Banal na Espiritu, upang gabayan sila sa buong katotohanan. “At nang maitaas Niya ang Kanyang mga kamay, sila’y Kanyang binasbasan.” Lucas 24:50. [82]

Pag-Akyat Ni Cristo Sa Langit

Naghihintay ang buong langit sa oras ng tagumpay kung kailan aakyat na si Jesus sa Kanyang Ama. Dumating ang mga anghel para tanggapin ang Hari ng kaluwalhatian at para abayan Siya nang may pagdiriwang papunta sa langit. Nang mabasbasan na ni Jesus ang Kanyang mga alagad, namaalam na Siya sa kanila at dinala Siya paitaas. Sa Kanyang pangunguna pataas, sumunod ang maraming bihag na binuhay nang Siya’y mabuhay na mag-uli. Napakaraming makalangit na anghel ang kasama nila, habang sa langit ay di-mabilang na pangkat ng mga anghel ang nag-aabang sa Kanyang pagdating.

Pinalibutan ng buong makalangit na hukbo ang marangal nilang Pinuno at yumukod sa Kanya nang may pinakamataas na pagsamba. Inilalapag nila ang mga kumikinang nilang korona sa Kanyang paanan. Pagkatapos, kinalabit nila ang kanilang mga gintong alpa. Sa malamyos at masarap pakinggang himig, napuno ang buong langit ng maringal na musika at mga awit sa Korderong pinatay ngunit muling nabubuhay sa kadakilaan at kaluwalhatian.

Pangakong Pagbabalik—Habang malungkot na nakamasid ang mga alagad sa langit para sa huling sulyap sa pumapailanglang nilang Panginoon, dalawang anghel na nakadamit ng puti ang tumayo sa tabi nila at nagsabing, “Kayong mga lalaking taga-Galilea, bakit kayo’y nakatayong tumitingin sa langit? Itong si Jesus, na dinala sa langit mula sa inyo ay darating na gaya rin ng inyong nakitang pagpunta Niya sa langit.” Gawa 1:11. Pinag-usapan ng mga alagad ang kamangha-mangha Niyang mga gawa at ang mga kakaiba’t maluwalhating pangyayaring naganap sa loob ng maikling panahon.

Galit ni Satanas—Muling sumangguni si Satanas sa kanyang mga anghel. Sa mapait na pagkamuhi sa pamahalaan ng Diyos, sinabi niya sa kanila na habang mayroon pa raw siyang kapangyarihan at awtoridad sa lupa, dapat na paigtingin nang makasampung beses ang kanilang mga pagsisikap laban sa mga tagasunod ni Jesus. Wala silang naipanalong pagsalakay kay Cristo, ngunit dapat daw na mapabagsak ang Kanyang mga tagasunod, kung maaari. Sa bawat henerasyon, dapat daw nilang pagsikapang bitagin ang mga sasampalataya kay Jesus. Sa gayo’y humayo ang mga anghel ni Satanas na gaya ng mga umuungal na leon, na nagsisikap na wasakin ang mga tagasunod ni Jesus. [83]

Kabanata 10 - Ang Kapangyarihan

Nang buksan ni Jesus ang pang-unawa ng mga alagad sa kahulugan ng mga propesiya tungkol sa Kanyang sarili, tiniyak Niya sa kanila na ibinigay na sa Kanya ang lahat ng kapangyarihan sa langit at lupa. Sinabi Niya sa kanilang humayo at ipangaral ang ebanghelyo sa bawat nilalang. Sa biglang pagkabuhay ng dati nilang pag-asa na uupo na si Jesus sa trono ni David sa Jerusalem, tinanong Siya ng mga alagad, “Panginoon, ito ba ang panahon na panunumbalikin Mo ang kaharian sa Israel?” Gawa 1:6. Iniwan sila ng Tagapagligtas na nakabitin tungkol dito sa pagsagot na hindi para sa kanila “na malaman ang mga oras o ang mga panahon na itinakda ng Ama sa pamamagitan ng Kanyang sariling awtoridad” Gawa 1:7.

Nagsimulang umasa ang mga alagad na iimpluwensyahan ng kahanga-hangang pagbaba ng Banal na Espiritu ang bayang Judio na tanggapin si Jesus. Hindi na nagpaliwanag pa ang Tagapagligtas. Alam Niyang kapag dumating na sa kanila ang Banal na Espiritu sa buong sukat nito, maliliwanagan ang kanilang mga isipan. Lubos nilang mauunawaan ang gawaing nasa harap nila at ipagpapatuloy ito kung saan Niya ito iniwan.

Nagtipon ang mga alagad sa silid sa itaas, na nakikiisa sa panalangin sa mga sumampalatayang kababaihan, kasama si Maria na ina ni Jesus, at ang Kanyang mga kapatid. Ang mga kapatid na ito, na dati’y hindi sumasampalataya, ay lubos na matibay na ngayon sa kanilang pananampalataya dahil sa mga tagpong kaagapay ng pagkapako sa krus at ng muling pagkabuhay at pag-akyat ng Panginoon sa langit. Ang bilang ng mga nagtipon ay mga 120.

Pagbaba ng Banal na Espiritu—“Nang dumating ang araw ng Pentecostes, silang lahat ay nagkakatipon sa isang lugar. Biglang dumating mula sa langit ang isang ugong na gaya ng isang humahagibis na hanging malakas, at pinuno nito ang buong bahay kung saan sila’y nakaupo. Sa kanila’y may nagpakitang parang mga

Batay sa Gawa 2. [84] dilang apoy na nahahati at lumapag sa bawat isa sa kanila. Silang lahat ay napuspos ng Espiritu Santo, at nagsimulang magsalita ng ibat ibang wika, ayon sa ipinagkaloob sa kanila ng Espiritu.” Ang Banal na Espiritu, na kinuha ang anyo ng mga dila ng apoy na hati sa mga dulo at pumatong sa nagkakatipong grupo, ay tanda ng kaloob na ibinigay sa kanila—ang matatas na pagsasalita ng iba’t ibang wikang di nila alam dati. Ipinahiwatig ng hitsurang apoy ang maalab na sigasig ng paglilingkod nila at ang kapangyarihang sasama sa kanilang mga salita.

Sa ilalim ng makalangit na kaliwanagang ito, nalantad sa kanilang mga isipan ang mga talatang ipinaliwanag sa kanila ni Cristo sa matingkad na kinang at kagandahan ng malinaw at makapangyarihang katotohanan. Naalis na ngayon ang tabing na pumigil sa kanilang makita kung ano ang winakasan ni Cristo sa krus. Naunawaan na nila nang sakdal-linaw ang layunin ng misyon ni Cristo at ang likas ng Kanyang kaharian.

Sa Kapangyarihan ng Pentecostes—Naikalat ang mga Judio sa halos lahat ng bansa, at sila’y nagsalita ng sari-saring wika. Duma- ting sila sa Jerusalem mula sa malalayong lugar at pansamantalang tumira roon para sa mga kapistahang panrelihiyon na noo’y nagpapatuloy at upang tuparin ang mga obligasyon nito. Nagmula sa lahat ng kilalang wika ang mga nagtitipong sumasamba roon. Malaking hadlang ang pagkakaibang ito ng mga wika sa pagpapagal ng mga lingkod ng Diyos sa pagpapakalat ng doktrina ni Cristo sa pinakamalalayong bahagi ng daigdig. Ngunit pinunan ng Diyos ang pangangailangan ng mga apostol sa isang mahimalang paraan, at para sa mga tao, ganap na pinatunayan nito ang patotoo ng mga saksing ito para kay Cristo. Ginawa para sa kanila ng Banal na Espiritu ang hindi nila magagawa sa sarili nilang kakayanan kahit pa habambuhay. Ngayon, maipapakalat na nila ang katotohanan ng ebanghelyo sa maraming lugar, na sinasalita nang tumpak ang wika ng mga pinaglilingkuran nila. Ang mahimalang kaloob na ito ang pinakamahalagang katibayang maihaharap nila sa sanlibutan na may pagsang-ayon ng langit ang kanilang komisyon.

“Noon ay may mga naninirahan sa Jerusalem na mga relihiyosong Judio, buhat sa bawat bansa sa ilalim ng langit. Dahil sa ugong [85] na ito ay nagkatipon ang maraming tao at nagkagulo sapagkat naririnig nila ang bawat isa na nagsasalita sa kani-kanilang sariling wika. Sila ay nagtaka, namangha at nagsabi, ‘Tingnan ninyo, hindi ba mga taga-Galilea ang lahat ng mga nagsasalitang ito? Paanong naririnig natin, ng bawat isa sa atin ang ating sariling wikang kinagisnan?’ ”

Lubhang ikinagalit ng mga pari’t pinuno ang kahanga-hangang pangyayaring ito, na napabalita sa buong Jerusalem at mga kanignig na lugar. Gayunma’y hindi sila nangahas na gawin ang masasama nilang balak sa takot na mapagbuntunan ng galit ng mga tao. Pinatay nila ang Panginoon, pero narito ang Kanyang mga lingkod, mga walang pinag-aralang mula sa Galilea, na binabalangkas ang nakagugulat na katuparan ng propesiya at itinuturo ang doktrina ni Jesus sa lahat ng wikang sinasalita noon. Nagsalita silang may kapangyarihan tungkol sa mga kahanga-hangang gawa ng Tagapagligtas at ipinaunawa sa kanilang mga tagapakinig ang panukala ng kaligtasan sa awa at sakripisyo ng Anak ng Diyos. Sinumbatan at hinikayat ng kanilang mga salita ang libu-libong nakinig. Napalis ang mga tradisyon at pamahiing itinuro ng mga pari sa kanilang mga isipan, at tinanggap nila ang mga dalisay na katuruan ng Salita ng Diyos.

Sermon ni Pedro—Ipinakita sa kanila ni Pedro na ang kanilang nakikita ay siyang tuwirang katuparan ng propesiya ni Joel, kung saan inihula nito na ang ganoong kapangyarihan ay darating sa bayan ng Diyos upang iangkop sila para sa isang espesyal na gawain.

Direktang tinunton ni Pedro ang pinagmulang angkan ni Cristo pabalik sa marangal na sambahayan ni David. Hindi niya ginamit ang alinmang katuruan ni Jesus upang patunayan ang tunay Niyang kalagayan, dahil alam niyang napakatindi ng kanilang mga maling palagay anupa’t hindi ito magkakaroon ng epekto. Sa halip, itinuro niya sila kay David, na itinuturing ng mga Judio na kagalang- galang na patriyarka ng kanilang bansa. Ang sabi ni Pedro:

“Sapagkat sinabi ni David tungkol sa Kanya, ‘Nakita ko ang Panginoon na laging kasama ko, sapagkat Siya’y nasa aking kanang kamay, upang huwag akong matinag; kaya’t nagalak ang aking puso, at natuwa ang aking dila; gayundin ang aking katawan ay [86] mananatiling may pag-asa. Sapagkat hindi Mo hahayaan ang kaluluwa ko sa Hades, ni ipahihintulot man na ang Iyong Banal ay makakita ng kabulukan.’ ”

Dito’y ipinakikita ni Pedro na hindi maaaring ang tinutukoy ni David ay ang kanyang sarili, kundi si Jesu-Cristo talaga. Namatay si David nang natural na kamatayan tulad ng iba pang mga tao. Ang kanyang libingan, kasama ng pinagpipitagang alabok nito, ay iningatan at inalagaan nang husto hanggang sa panahong iyon. Bilang hari ng Israel at propeta na rin, si David ay bukod-tanging pinarangalan ng Diyos. Sa propetikong pangitain, ipinakita ng Diyos sa kanya ang buhay at ministeryo ni Cristo sa hinaharap. Nakita niya ang pagtatakwil, paglilitis, pagpapako sa krus, pag- lilibing, muling pagkabuhay, at pag-akyat sa langit.

Nagpatotoo si David na ang kaluluwa ni Cristo ay hindi binayaan sa Hades (sa libingan), ni ang Kanyang laman ay naka- ranas ng pagkabulok. Ipinakita ni Pedro na tinupad ni Jesus na taga-Nazaret ang propesiyang ito. Sa katunayan, binuhay Siya ng Diyos mula sa libingan bago pa makaranas ng pagkabulok ang Kanyang katawan. Siya ngayon Ang Dinadakila sa pinakamatayog na kalangitan.

Sa di-malilimutang okasyong iyon, marami sa mga taong ang hanggang noon ay pinagtatawanan ang kaisipang Anak ng Diyos ang isang hamak na taong tulad Jesus ay lubusang nakumbinsi ng katotohanan at kinilala Siya bilang kanilang Tagapagligtas. Tatlong libong katao ang napadagdag sa iglesia. Nagsalita ang mga apostol sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Banal na Espiritu, at walang kayang makipagtalo sa kanilang mga salita. Ang mga mensahe nila’y pinatotohanan ng mga makapangyarihang himala, na ginawa nila sa pamamagitan ng pagbubuhos ng Espiritu ng Diyos. Ang mga alagad mismo ay nagulat sa mga resulta ng pagpapamalas na ito ng kapangyarihan ng Diyos at sa mabilis at malaking ani ng mga mananampalataya. Lahat ng tao ay napuno ng pagkamangha. Ang mga hindi nagsuko ng kanilang panghuhusga at pagkapanatiko ay nalipos nang husto ng paghanga anupa’t hindi sila naglakas-loob na tangkaing patigilin ang makapangyarihang gawain, sa salita man o karahasan, at nahinto ang kanilang pagsalungat pansamantala. [87]

Gaano man kalinaw at nakakakumbinsi, ang mga argumento lang ng mga apostol ay hindi sapat upang alisin ang mga maling palagay ng mga Judio na kumalaban na sa napakaraming katibayan. Subalit ipinaunawa ng Banal na Espiritu ang mga argumentong iyon sa kanilang mga puso gamit ang banal na kapangyarihan. Ang mga salitang iyon ay animo matutulis na pana ng Makapangyarihan sa Lahat. Ipinadama nang husto sa kanila ang kanilang kasalanan sa pagtatakwil at pagpapapako sa krus sa Panginoon ng kaluwalhatian. “Nang marinig nila ito, nasaktan ang kanilang puso at sinabi kay Pedro at sa ibang mga apostol, ‘Mga ginoo, mga kapatid, anong dapat naming gawin?’ At sinabi sa kanila ni Pedro, ‘Magsisi kayo, at magpabautismo ang bawat isa sa inyo sa pangalan ni Jesu-Cristo upang mapatawad ang inyong mga kasalanan; at tatanggapin ninyo ang kaloob ng Espiritu Santo.’ ”

Iginiit ni Pedro sa nasumbatang mga tao ang katotohanang itinakwil nila si Cristo dahil nadaya sila ng mga pari’t pinuno. Kung patuloy silang aasa sa kanila para sa patnubay at hihintaying kilalanin muna ng mga lider na iyon si Cristo bago sila maglakas- loob na gawin ito, hindi nila Siya tatanggapin kailanman. Bagaman nagpapanggap ng kabanalan ang mga makapangyarihang taong iyon, sila’y ambisyoso at mapaghangad ng kayamanan at makalupang kaluwalhatian. Hindi sila lalapit kay Cristo para tumanggap ng liwanag. Inihula na ni Jesus ang kakila-kilabot na kaparusahang sasapit sa mga taong iyon dahil sa suwail nilang di-pagsampalataya, sa kabila ng pinakamatitinding patunay na ibinigay sa kanila na si Jesus nga ang Anak ng Diyos.

Simula noon, naging dalisay, simple, at tumpak sa salita at bigkas ang pananalita ng mga alagad, nagsasalita man sila sa sariling wika nila o sa wikang banyaga. Inilahad ng mga hamak na taong ito, na hindi nakapag-aral sa eskuwelahan ng mga propeta, ang mga katotohanang napakarangal at napakadalisay anupa’t nagulat ang mga nakarinig sa kanila. Hindi sila personal na makakapunta sa mga hangganan ng lupa, ngunit may mga tao sa kapistahang iyon na mula sa bawat panig ng sanlibutan, at dinala nila ang mga katotohanang tinanggap nila sa kani-kanilang tahanan at ipinalaganap ito sa kanilang mga kababayan, na nanghihikayat ng mga mananampalataya kay Cristo. [88]

Liksyon Para sa Ating Panahon—Nasa atin ang patotoong ito tungkol sa pagkakatatag ng Kristiyanong iglesia hindi lamang bilang isang mahalagang bahagi ng sagradong kasaysayan kundi bilang isang liksyon din. Lahat ng nagpapahayag sa pangalan ni Cristo ay dapat na naghihintay, nagbabantay, at nananalangin nang may iisang puso. Dapat nating alisin ang lahat ng di-pagkakaunawaan at hayaang manaig sa lahat ng bagay ang pagkakaisa at magiliw na pagmamahal sa isa’t isa. Kung gayo’y sama-samang papailanglang ang ating mga panalangin sa ating Ama sa langit nang may matibay at maalab na pananampalataya. Kung gayo’y maaari tayong mag- hintay sa katuparan ng pangako nang may pagtitiyaga at pag-asa.

Maaaring dumating ang tugon sa di-inaasahang bilis at napaka- tinding lakas, o kaya nama’y maantala ng maraming araw at linggo, at masusubok ang ating pananampalataya. Pero alam ng Diyos kung paano at kailan sasagutin ang ating panalangin. Bahagi natin sa gawain ang iugnay ang ating sarili sa banal na daluyan. Bahala na ang Diyos sa bahagi Niya sa gawain. Siyang nangako ay tapat. Ang dakila’t mahalagang bagay sa atin ay ang magkaisa sa puso at isipan, na isinasaisantabi ang lahat ng inggit at masamang isipan, at bilang isang mapagpakumbabang bayang nananalangin, ay magbantay at maghintay. Si Jesus, na Kinatawan at Ulo natin, ay handang gawin para sa atin ang ginawa Niya para sa mga nananalangi’t nagbabantay noong panahon ng Pentecostes. [89]

Kabanata 11 - Ang Pagtalikod

Nang ibunyag ni Jesus sa Kanyang mga alagad ang kapalaran ng Jerusalem at ikalawang pagdating Niya, inihula din Niya ang karanasan ng Kanyang bayan mula sa panahong Siya’y kukunin na sa kanila hanggang sa pagbabalik Niya para iligtas sila. Mula sa Bundok ng Olibo, nakita ng Tagapagligtas ang mga pagsubok na darating sa iglesiang itatayo ng mga apostol, at ang malulupit at mapangwasak na unos na hahagupit sa Kanyang mga tagasunod sa darating na mga panahon ng kadiliman at pag-uusig. Sa iilang maikling pananalita, inihula Niya ang mga kaguluhang gagawin ng mga pinuno ng sanlibutang ito sa iglesia. Dapat lakaran ng mga tagasunod Niya ang landas ng kahihiyan, pagkundena, at pagdurusang nilakaran ng kanilang Panginoon. Makikita ang pagkamuhi ng sanlibutan laba sa Manunubos laban sa lahat ng maniniwala sa Kanyang pangalan.

Katumpakan ng mga sinabi ng Tagapagligtas ang kasaysayan ng unang iglesia. Lumaban kay Cristo sa katauhan ng Kanyang mga tagasunod ang mga puwersa ng lupa at impiyerno. Nakita ng paganismo na kung magtatagumpay ang ebanghelyo, maaalis ang kanyang mga templo’t altar. Kanyang tinipon ang kanyang puwersa upang puksain ang Kristiyanismo. Sinindihan ang apoy ng pag- uusig. Inalisan ang mga Kristiyano ng kanilang mga ari-arian at pinalayas sa kanilang mga tahanan. Sila’y “nagtiis...ng matinding pakikipaglaban na may pagdurusa.” Sila’y “nagtiis ng pagkalibak at paghagupit, at maging ng mga tanikala at pagkabilanggo.” Hebreo 10:32; 11:36. Tinatakan nila ang kanilang patotoo ng kanilang dugo. Ang mga mararangal at alila, mayaman at mahirap, edukado at walang-alam, pinagpapatay nang walang-awa.

Nawalan ng saysay ang mga pagsisikap ni Satanas na sirain ang iglesia sa pamamagitan ng karahasan. Pinag-alayan ng mga alagad ni Jesus ng kanilang buhay ang matinding tunggalian. Nagwagi sila sa pagkatalo. Pinagpapatay ang mga manggagawa ng Diyos, subalit matatag na sumulong ang Kanyang gawain. Patuloy na lumaganap ang ebanghelyo, at dumami ang mga tagasunod. Nakapasok ito sa [90] mga rehiyong hindi mapasok maging ng mga sundalo ng Roma. Ang sabi ng isang Kristiyano sa mga pinunong pagano na nagsusulong sa pag-uusig: Puwede n’yong “mapatay kami, pahirapan kami, hatulan kami.... Katunayan ang inyong kawalang-katarungan na wala kaming kasalanan.... Ni hindi makakatulong sa inyo ang kalupitan n’yo.” Naging malakas na paanyaya ito para ihatid ang iba sa pagsampalataya kay Cristo. “Kung mas madalas ninyo kaming tinatabas, higit din kaming dumarami sa bilang; binhi ang dugo ng mga Kristiyano.”

Marami ang ikinulong at pinatay, pero maraming pumalit. Ligtas na kay Cristo ang mga martir dahil sa kanilang pananampalataya, at itinuturing Niyang mananagumpay. Nakipaglaban sila ng mabuting pakikipaglaban, at tatanggap sila ng korona ng kaluwalhatian kapag dumating na Siya. Naglapit sa bawat isa at sa kanilang Manunubos ang mga pagdurusang tiniis nila. Laging saksi para sa katotohanan ang buhay nilang halimbawa at patotoo habang namamatay; at kung saan pa hindi gaanong inaasahan, iniiwan ng mga sakop ni Satanas ang kanyang serbisyo at nagpapalista kay Cristo.

Pakikipagkompromiso sa Paganismo—Inilatag ni Satanas ang kanyang mga piano para makipaglaban nang mas matagumpay sa pamahalaan ng Diyos sa pamamagitan ng pagbaon ng kanyang bandila sa iglesia. Kung madadaya lamang ang mga tagasunod ni Cristo at maaakay na galitin ang Diyos, manghihina ang kanilang lakas, pagtitiis, at katatagan, at sila’y madali niyang mabibiktima.

Sinikap ng kaaway na matamo sa pamamagitan ng pandaraya ang hindi niya nakuha sa pamamagitan ng dahas. Natapos na ang pag-uusig, at ipinalit niya ang mapapanganib na pang-akit ng makalupang kasaganaan at pansanlibutang karangalan. Naakay ang mga sumasamba sa diyus-diyosan na tanggapin ang isang bahagi ng Kristiyanong pananampalataya, habang tinatanggihan naman ang iba pang mahahalagang katotohanan. Sinabi nilang tinatanggap nila si Jesus bilang Anak ng Diyos at naniniwala sa Kanyang kamatayan at muling pagkabuhay, pero hindi nila nadama ang bigat ng kanilang kasalanan at pangangailangan ng pagsisisi o pagbabagong puso. Palibhasa’y gumawa ng ilang pagpapaubaya, iminungkahi nila na dapat ding gumawa ng mga pagpapaubaya ang mga Kristiyano, upang ang lahat ay magkaisa sa simulain ng paniniwala kay Cristo. [91]

Nalagay ang iglesia sa nakakatakot na panganib. Pagpapala ang bilangguan, pagpapahirap, apoy, at tabak kumpara rito. May mga Kristiyanong nanindigan nang matatag, nagsasabing hindi sila puwedeng makipagkompromiso. Nangatwiran ang iba na kung isusuko nila o babaguhin ang ilang bahagi ng kanilang pananampalataya at makiisa sa mga tumanggap sa isang bahagi ng Kristiyanismo, maaaring maging paraan ito ng lubusang pagkahikayat nila. Panahon iyon ng matinding pagdadalamhati para sa mga tapat na tagasunod ni Cristo. Sa ilalim ng talukbong ng pagpapanggap, buong katusuhang nadaya ni Satanas ang iglesia, upang pasamain ang kanilang pananampalataya at ilayo sila sa salita ng katotohanan.

Ibinaba sa wakas ng malaking bahagi ng mga Kristiyano ang kanilang pamantayan at bumuo ng pagkakaisa sa pagitan nila at paganismo. Bagama’t sinasabi ng mga paganong ito na nahikayat na sila, at sumanib nga sila sa iglesia, sumamba pa rin sila sa mga diyus-diyosan. Binago lang nila ang kanilang mga pinagsasasamba sa imahen nina Jesus, Maria, at ng mga santo. Ang mabahong pampaalsa ng idolatriya, na naipasok sa ganitong paraan sa iglesia, ay nagpatuloy sa mapangwasak nitong gawain. Isinama na sa pananampalataya’t pagsamba ang mga depektibong doktrina, mapamahiing mga rituwal, at mga seremonyang pagsamba sa mga diyus-diyosan. Habang nakikiisa ang mga tagasunod ni Cristo sa mga pagano, naging tiwali ang Kristiyanismo at nawala sa iglesia ang kalinisan at kapangyarihan nito. Pero may ilang hindi nailigaw ng mga pandarayang ito. Pinanatili pa rin nila ang kanilang katapatan sa May-akda ng katotohanan at sumamba sa Diyos lamang.

Laging may dalawang grupo sa mga nagsasabing tagasunod ni Cristo. Pinag-aaralan ng isa ang buhay ng Tagapagligtas at taos- pusong pinagsisikapang itama ang kanilang mga kapintasan at gustong makaayon sa Huwaran. Iniiwasan naman ng isa ang malilinaw at praktikal na katotohanang nagbubunyag sa kanilang mga kamalian. Maging sa pinakamagandang yugto nito, ang iglesia ay hindi lahat binubuo ng totoo, malilinis, at sinsero. Itinuro ng ating Tagapagligtas na hindi dapat tanggapin sa iglesia ang mga nagmamahal sa kasalanan. Gayunma’y iniugnay Niya ang Kanyang sarili sa mga taong depektibo ang pag-uugali, at ipinagkaloob sa kanila ang mga benepisyo ng Kanyang mga katuruan at halimbawa, upang bigyan sila ng pagkakataong makita at maitama ang kanilang mga pagkakamali. [92]

Walang pagkakaisa sa pagitan ng Prinsipe ng liwanag at prinsipe ng kadiliman, at hindi puwedeng magkaroon ng pagsasanib ang kanilang mga tagasunod. Nang pumayag na makiisa ang mga Kristiyano sa mga hilaw na nahikayat mula sa paganismo, nagsimula silang lumayo sa katotohanan. Nagdiwang si Satanas dahil nagtagumpay siya sa pandaraya sa napakaraming tagasunod ni Cristo. Higit naman niyang ginamit ngayon ang kanyang kapangyarihan sa kanila at sinulsulan silang usigin ang mga totoo pa rin sa Diyos. Walang mas nakakaunawa kung paano kakalabanin ang totoong Kristiyano kaysa mga dating tagapagtanggol nito. Itinuon ng mga tumalikod na ito, na nakikiisa sa mga kasamahan nilang kalahating-pagano, ang kanilang pakikipaglaban sa mga pinakamahahalagang aspeto ng mga doktrina ni Cristo.

Nakita ng mga gustong magtapat na kinakailangan ng des- peradong pagpupunyagi para makatayong matatag laban sa mga pandaraya’t kasuklam-suklam na mga bagay na nagbabalat-kayo sa kasuotang pari at ipinasok sa simbahan. Ang Biblia ay hindi na tinanggap bilang pamantayan ng pananampalataya. Ang doktrina ng kalayaang panrelihiyon ay tinawag na erehiya, at ang mga tagapagtaguyod nito ay kinamuhian at kinundena.

Kinailangang Paghihiwalay—Matapos ang matagal at matinding pakikipaglaban, ipinasya ng ilang tapat na putulin na ang lahat ng kaugnayan sa tumalikod na simbahan kung ayaw pa rin nitong lumaya sa kasinungalingan at idolatriya. Nakita nila na talagang kailangan ang paghihiwalay kung ang Salita ng Diyos ang kanilang susundin. Hindi sila nangahas na pahintulutan ang mga kamaliang mapaminsala sa sarili nilang kaluluwa at magbigay ng halimbawang magsasapanganib sa pananampalataya ng kanilang mga anak at apo. Para matamo ang kapayapaan at pagkakaisa, handa silang gumawa ng anumang pagpapahinuhod na alinsunod sa pagiging totoo sa Diyos, ngunit nadama nila na pati ang kapayapaan ay magiging napakamahal kung ito’y mangangahulugang pagsasakripisyo ng prinsipyo. Kung mangyayari ang pagkakaisa sa pamamagitan ng kompromiso sa katotohanan at katuwiran, hayaang magkaroon na lang ng di-pagkakasundo, at kahit pa nga digmaan. Anong buti para sa iglesia at sa sanlibutan kung ang mga prinsipyong nagpakilos sa [93] mga matitibay na mananampalatayang iyon ay mabubuhay-muli sa mga puso ng mga nagsasabing sila’y bayan ng Diyos.

Sinasabi ni apostol Pablo na “ang lahat ng ibig mabuhay na may kabanalan kay Cristo Jesus ay daranas ang pag-uusig.” 2 Timoteo 3:12. Bakit parang tulog ngayon ang pag-uusig? Dahil nakiayon na ang simbahan sa sanlibutan, at hindi na nakapupukaw ng pagsalungat. Hindi na dalisay at banal ang katangian ng relihiyong laganap sa ating panahon na siyang marka ng pananampalatayang Kristiyano sa panahon ni Cristo at mga apostol. Dahil sa espiritu ng kompromiso sa kasalanan, dahil malamig ang turing sa mga dakilang katotohanan ng Salita ng Diyos, dahil napakakonti ng kinakailangang kabanalan sa iglesia, parang napakapopular sa sanlibutan ng Kristiyanismo. Hayaang muling mabuhay ang pananampalataya at kapangyarihan ng unang iglesia, at mabubuhay ang espiritu ng pag-uusig at muling masisindihan ang apoy nito.

Hiwaga Ng Kasamaan

Inihula ni apostol Pablo ang matinding pagtalikod na hahantong sa pagkakatatag ng kapangyarihan ng Kapapahan. Sinabi niya na hindi mangyayari ang pagdating ni Cristo “malibang maunang maganap ang pagtalikod, at mahayag ang taong makasalanan, ang anak ng kapahamakan. Siya ay sumasalungat at nagmamataas laban sa lahat ng tinatawag na diyos o sinasamba; anupa’t siya’y nauupo sa templo ng Diyos, na ipinahahayag ang kanyang sarili na Diyos.” Binalaan din niya ang mga kapwa-mananampalataya na “ang hiwaga ng kasamaan ay gumagawa na.” 2 Tesalonica 2:3, 4, 7. Nakita na niyang gumagapang papasok sa iglesia ang mga kamaliang maghahanda ng daan para sa paglitaw ng Kapapahan.

Unti-unti, noong una’y palihim at tahimik, paglao’y naging hayagan nang lumalakas at nakokontrol na ang isipan ng mga tao, ipinagpatuloy ng hiwaga ng kasamaan ang mapandaya at lapastangan nitong gawain. Nang halos di-namamalayan, nakapasok sa iglesiang Kristiyano ang mga kaugalian ng paganismo. Ang espiritu ng kompromiso at pakikiayon ay ilang panahon ding napigilan ng matinding pag-uusig na tiniis ng iglesia sa ilalim ng paganismo. Pero nang magwakas na ang pag-uusig, at ang Kristiyanismo’y nakapasok na sa mga hukuman at palasyo ng mga hari, isinaisantabi na nito [94] ang mapagpakumbabang kasimplehan ni Cristo at ng kanyang mga apostol kapalit ng karangyaan at pagmamataas ng mga paganong pari at pinuno. Ipinalit nito ang mga teorya at tradisyon ng mga tao sa mga utos ng Diyos. Nagdulot ng malaking kagalakan ang naturingang pagkahikayat ni Constantino noong unang bahagi ng ikaapat na siglo. Pumasok sa iglesia ang sanlibutan, na nakabihis ng damit ng katuwiran. Ngayo’y mabilis na sumulong ang gawain ng katiwalian. Bagaman tila nalupig na, naging manlulupig pa ang paganismo. Kinontrol ng espiritu nito ang simbahan. Isinama ang mga doktrina, seremonya, at pamahiin nito sa pananampalataya at pagsamba ng mga nagsasabing tagasunod ni Cristo.

Humantong sa paglitaw ng taong makasalanan ang kompromisong ito ng paganismo at Kristiyanismo na inihula na kumakalaban at itinataas ang kanyang sarili nang higit sa Diyos. Gawa ng kapangyarihan ni Satanas ang higanteng sistema ng maling relihiyon—monumento ng kanyang mga pagsisikap na iluklok ang kanyang sarili sa trono upang pagharian ang lupa ayon sa kanyang kagustuhan.

Isa sa mga pangunahing doktrina ng Roma na ang papa ang ulo ng pansanlibutang iglesia, na pinagkalooban ng pinakamataas na awtoridad sa mga obispo at pastor sa buong sanlibutan. Inangkin din niya maging mga pangalan ng Kadiyosan.

Alam na alam ni Satanas na tutulungan ng Banal na Kasulatan ang mga tao na makita ang kanyang mga pandaraya at labanan ang kanyang kapangyarihan. Maging ang Tagapagligtas ng sanlibutan ay nilabanan ang kanyang mga pagsalakay sa pamamagitan ng Salita. Sa bawat atake ay iniharap ni Cristo ang panangga ng walang- hanggang katotohanan, na sinasabi, “Nasusulat.” Sa bawat tukso ng kaaway, inilaban Niya ang karunungan at kapangyarihan ng Salita. Para mapanatili ni Satanas ang impluwensya niya sa mga tao at maitatag ang awtoridad ng mang-aagaw na kapapahan, dapat niya silang panatilihing walang-alam sa Kasulatan. Itinataas ng Biblia ang Diyos at ang mga taong may-hangganan ay inilalagay nito sa kanilang tamang kalagayan. Sa dahilang ito, ang mga sagradong katotohanan nito ay dapat maitago at mapigilan. Ang katuwirang ito ay tinanggap at ginamit ng simbahang Romano. Sa loob ng daan-daang taon, ipinagbawal nito ang pagpapakalat ng Biblia. Pinagbawalan ng mga taong basahin ito o magmay-ari nito sa [95] kanilang mga bahay, at ang mga walang-prinsipyong pari at obispo ang nagpaliwanag sa mga turo nito para katigan ang mga sinasabi nila. Sa ganitong paraan, ang papa ay halos pangkalahatang kinilala bilang kahalili ng Diyos sa lupa, na pinagkalooban ng pinakamataas na awtoridad sa iglesia at sa pamahalaan.

Binago ang mga Panahon at Kautusan—Nang naalis na ang tagatuklas ng kamalian, gumawa si Satanas ayon sa kanyang kagustuhan. Sinasabi ng propesiya na ang Kapapahan ay “iisiping baguhin ang mga panahon at ang kautusan.” Daniel 7:25. Hindi pabagal-bagal na tinangka ang gawaing ito. Para handugan ang mga nahikayat mula sa paganismo ng isang pamalit sa pagsamba sa mga diyus-diyosan, at sa gayo’y maitaguyod ang naturingan nilang pagtanggap sa Kristiyanismo, unti-unting ipinasok sa pag- sambang Kristiyano ang pagsamba sa mga imahen at sa mga banal na alaala. Pinagtibay ng isang pangkalahatang konsilyo ang sistemang ito ng idolatriya. Para makumpleto ang lapastangang gawain, pinangahasan ng Romang burahin sa kautusan ng Diyos ang ikalawang utos, na nagbabawal sa pagsamba sa mga imahen, at hinati ang ikasampung utos upang mapanatiling sampu ang bilang.

Nagbukas ang espiritu ng pagpapahinuhod sa paganismo ng daan para sa mas higit pang pagbale-wala sa kapamahalaan ng Langit. Pinakialaman din ni Satanas ang ikaapat na utos, at binalak na isantabi ito, na binasbasan at ginawang banal ng Diyos, at itaas ang kapistahang ipinangingilin ng mga pagano bilang “kagalang-galang na araw ng pagsamba sa diyos na araw.” Hindi lantarang tinangka nang una ang pagbabagong ito. Iniingatan ang tunay na Sabbath noong mga unang dantaon ng lahat ng Kristiyano. Nanibugho sila para sa karangalan ng Diyos, at palibhasa’y naniniwalang ang Kanyang kautusan ay di-mababago, masigasig nilang binantayan ang kabanalan ng mga alituntunin nito. Subalit gumawa si Satanas nang may napakatinding pandaraya sa pamamagitan ng kanyang mga ahensya upang maisakatuparan ang kanyang layunin. Upang matawag ang pansin ng mga tao sa Linggo, ginawang kapistahan ito bilang parangal sa muling pagkabuhay ni Cristo. Idinaos ang mga serbisyong panrelihiyon sa araw na ito, bagaman itinuring na araw ng paglilibang, at ipinangilin pa ring may kabanalan ang Sabbath. [96]

Habang siya’y pagano pa, si Constantino ay nagpalabas ng isang kautusan na hinihingi ang pangkalahatang pangingilin ng Linggo bilang pampublikong kapistahan sa buong Imperyo ng Roma. Matapos siyang mahikayat, tapat pa rin siyang tagapagtaguyod ng Linggo, at ipinatupad naman niya ngayon ang pagano niyang kautusan para sa kapakanan ng bago niyang pananampalataya. Subalit hindi pa rin sapat ang karangalang ipinakikita sa araw na ito para hadlangan ang mga Kristiyano na igalang ang tunay na Sabbath bilang siyang banal na araw ng Panginoon. Isa pang hakbang ang kailangang gawin: ang huwad na sabbath ay dapat na itaas para maging kapantay ng totoong Sabbath. Ilang taon matapos ilabas ni Constantino ang kanyang kautusan, iginawad ng Obispo ng Roma sa Linggo ang taguring “araw ng Panginoon.” Sa ganitong paraan, unti-unting naakay ang mga tao na ipalagay na ito’y may antas ng kabanalan. Pero ang orihinal na Sabbath ay ipinangilin pa rin.

Hindi pa rin natapos ng punong-mandaraya ang kanyang gawain. Desidido siyang tipunin ang Sangkakristiyanuhan sa ilalim ng kanyang bandila at gamitin ang kanyang kapangyarihan sa pamamagitan ng kanyang kahalili, ang mapagmalaking papa na nag-aangking kinatawan ni Cristo. Sa pamamagitan ng mga paganong hilaw ang pagkahikayat, ng mga ambisyosong obispo, at mga makasanlibutang kaanib ng iglesia naisagawa niya ang kanyang layunin. Nagdaos ng mga malawakang konsilyo, kung saan nagpulong ang mga matataas na pinuno ng simbahan mula sa buong mundo. Sa bawat konsilyo, ang Sabbath na itinatag ng Diyos ay idiniin pababa, habang itinataas naman ang Linggo. Ganito naparangalan sa wakas ang paganong kapistahan bilang itinatag ng Diyos, samantalang ipinahayag na isang naiwang labi ng Judaismo ang Sabbath ng Biblia, at idineklarang kasumpa-sumpa ang mga nangingilin nito.

Nagtagumpay sa pagtataas ng kanyang sarili ang dakilang tumalikod “laban sa lahat ng tinatawag na diyos o sinasamba.” 2 Tesalonica 2:4. Pinangahasan niyang baguhin ang nag-iisang utos sa kautusan na itinuturo ang buong sangkatauhan sa tunay at buhay na Diyos. Nahahayag ang Diyos bilang Maylikha ng mga langit at lupa sa ikaapat na utos, na siyang ipinagkaiba Niya sa lahat ng huwad na diyos. Ginawang banal ang ikapitong araw bilang kapahingahan [97] para sa tao upang magsilbing alaala ng gawain ng paglalang. Ginawa ito upang laging maisip ng mga tao ang buhay na Diyos bilang pinagmumulan ng lahat ng bagay at pinag-uukulan ng paggalang at pagsamba. Pinagsisikapan ni Satanas na ilihis ang mga tao mula sa kanilang katapatan sa Diyos, at pagsunod sa Kanyang kautusan. Kung kaya’t itinutuon niya ang kanyang mga pagsisikap lalo na sa kautusang iyon na nakaturo sa Diyos bilang Siyang Lumikha.

Ipinipilit ngayon ng mga Protestante na ang muling pagkabuhay ni Cristo sa Linggo ang rason kung bakit naging Sabbath ito ng mga Kristiyano. Walang mga patunay ito sa Kasulatan. Walang karangalang ibinigay si Cristo o ang Kanyang mga apostol sa araw na ito. Ang pangingilin ng Linggo bilang isang institusyong Kristiyano ay nagmula doon sa “hiwaga ng kasamaan” (2 Tesalonica 2:7) na nagsimula ng kanyang gawain kahit noon pa mang panahon ni Pablo. Saan at kailan inampon ng Panginoon ang turong ito ng Kapapahan? Anong matibay na dahilan ang maibibigay para sa pagbabagong wala namang sinabi ang Kasulatan?

Naitatag na nang matibay noong ikaanim na siglo ang Kapapahan. Ipinirmi sa lunsod ng imperyo ang luklukan ng kapangyarihan nito, at idineklarang ulo ng buong iglesia ang Obispo ng Roma. Napalitan ng Kapapahan ang paganismo. Ibinigay ng dragon sa hayop “ang kanyang kapangyarihan, ang kanyang trono, at dakilang kapamahalaan” (Apocalipsis 13:2). At nagsimula na ngayon ang 1,260 taon ng pagmamalupit ng Kapapahan na inihula sa mga propesiya nina Daniel at Juan. (Daniel 7:25; Apocalipsis 13:5-7.) Pinilit ang mga Kristiyanong mamili alinman dito: isuko ang kanilang katapatan at tanggapin ang mga seremonya’t pagsamba ng Kapapahan o sayangin ang kanilang buhay sa mga bartolina o magdanas ng kamatayan sa pamamagitan ng iba’t ibang pagpapahirap, pagsunog, o palakol ng mamumugot-ulo. Natupad na ngayon ang mga sinabi ni Jesus, “Kayoy ipagkakanulo maging ng mga magulang at mga kapatid, mga kamag-anak at mga kaibigan, at ipapapatay nila ang iba sa inyo. Kayo’y kapopootan ng lahat ng mga tao dahil sa Aking pangalan” (Lucas 21:16, 17). Nagsimula ang pag-uusig sa mga tapat nang may mas matinding ngitngit kaysa noon, at naging isang malawak na larangan ng digmaan ang sanlibutan. Sa loob ng daan-daang taon, nakasumpong ang iglesia ng kanlungan sa pagkakabukod at [98] karimlan. Ang sabi ng propeta, “Tumakas ang babae sa ilang, at doon ay ipinaghanda siya ng Diyos ng isang lugar, upang doon siya’y alagaan nila ng isang libo dalawang daan at animnapung araw.” Apocalipsis 12:6.

Madilim na Kapanahunan—Palatandaan ng pasimula ng Madilim na Kapanahunan ang pag-akyat ng Simbahang Romano sa kapangyarihan. Habang nadaragdagan ang kapangyarihan nito, lalo rin namang lumalalim ang kadiliman. Nalipat ang pananampalataya mula kay Cristo na Siyang tunay na saligan, patungo sa papa ng Roma. Sa halip na magtiwala sa Anak ng Diyos para sa kapatawaran ng mga kasalanan at para sa walang-hanggang kaligtasan, umasa ang mga tao sa papa at sa mga pari at mga obispo na binigyan niya ng awtoridad. Tinuruan sila na ang papa ang kanilang tagapamagitan, at walang makakalapit sa Diyos kundi sa pamamagitan niya, at siya ang tumatayong kapalit ng Diyos sa kanila, kaya dapat na sundin. Ang isang paglihis sa kanyang mga ipinagagawa ay sapat nang dahilan para sa pinakamalupit na kaparusahang igagawad sa katawan at kaluluwa ng mga nagkasala.

Kaya’t ang isipan ng mga tao ay ibinaling palayo sa Diyos patungo sa nagkakamali, nagkakasala, at malulupit na mga tao—at higit pa riyan, sa prinsipe ng kadiliman mismo, na ginagamit ang kanyang kapangyarihan sa pamamagitan nila. Ang kasalanan ay ikinubli sa damit ng kabanalan. Kapag ang Kasulatan ay sinugpo, at ituring na ng tao ang sarili niya bilang pinakamataas, ang tangi nating maaasahan ay ang panghuhuwad, pandaraya, at nakapagpapababang kasamaan. Kaagapay ng pagtataas sa mga kautusan at mga tradisyon ng tao ang katiwaliang laging humahantong sa pagsasaisantabi sa kautusan ng Diyos.

Panahon ng Panganib—Panahon iyon ng panganib para sa iglesia ni Cristo. Kakaunti lamang ang mga tapat na tagapagdala ng watawat. Bagaman hindi binayaang walang mga saksi ang katotohanan, gayunma’y kung minsan, para bang lubusan nang magtatagumpay ang kamalian at pamahiin, at ang tunay na relihiyon ay tila mawawala na sa lupa. Nalimutan na ng simbahan ang ebanghelyo, ngunit pinarami ang mga seremonya ng relihiyon, at pinabigatan ang mga tao ng napakahihigpit na mga obligasyon. [99]

Sila’y hindi lamang tinuruan na umasa sa papa bilang kanilang tagapamagitan kundi magtiwala rin sa sarili nilang mga gawa na tutubos sa kasalanan. Ang mga mahahabang paglalakbay, mga pagpipenitensya, pagsamba sa mga banal na alaala, pagpapatayo ng mga simbahan, dambana, at mga altar, ang pagbabayad ng malaking halaga sa simbahan—ang mga ito at maraming iba pang gawaing kapareho nito ay ipinag-utos upang payapain ang galit ng Diyos o kaya’y makamtan ang Kanyang pabor, na para bang ang Diyos ay gaya ng mga tao, na nagagalit sa mga munting bagay, o napapatahimik ng mga regalo o pagpipenitensya!

Nasaksihan ng paglipas ng mga dantaon ang patuloy na pagdami ng kamalian sa mga doktrinang ipinalalabas ng Roma. Kahit bago pa man maitatag ang Kapapahan, ang mga turo ng mga paganong pilosopo ay nakatanggap na ng pansin at nagkaroon na ng impluwensya sa iglesia. Maraming nagpanggap na nahikayat ang nakayakap pa rin sa mga prinsipyo ng kanilang paganong pilosopiya, at hindi lamang ipinagpatuloy ang personal nilang pag- aaral nito, kundi ipinilit pa ito sa iba bilang paraan ng pagpapalawak ng kanilang impluwensya sa mga pagano. Ito’y nagpasok ng mala- lalang kamalian sa pananampalatayang Kristiyano. Ang tanyag sa mga ito ay ang paniniwala sa natural na pagiging walang- kamatayan ng tao at sa pagkakaroon niya ng malay kapag namatay. Ang doktrinang ito ang naglagay ng pundasyon kung saan itinatag ng Roma ang pagdarasal sa mga santo at pagsamba kay Birheng Maria. Mula rito’y sumulpot din ang maling aral ng walang- hanggang pagpapahirap para sa mga namatay nang hindi nagsisi, na maagang isinama sa relihiyon ng Kapapahan.

Nagbigay daan ang mga ito para sa pagpasok ng isa pang imbensyon ng paganismo—ang purgatoryo. Ginamit ito para takutin ang mga mapaniwalain at mapamahiin. Isa itong lugar ng pagpapahirap, kung saan ang mga kaluluwang hindi naman pupunta sa impiyerno ay magdaranas ng parusa para sa kanilang mga kasalanan, at kapag nalinis na, papapasukin na sila sa langit.

Isa pa ring imbento ang kinakailangan upang mapakinabangan ng Roma ang takot at mga bisyo ng mga tagasunod nito—ang doktrina ng indulhensya. Ipinangako ang lubos na kapatawaran ng mga kasalanan—sa nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap—at paglaya sa [100] lahat ng mga kirot at parusa sa lahat ng sasapi sa mga digmaan ng papa para palawakin ang kanyang makalupang kaharian, parusahan ang kanyang mga kaaway, o kaya’y lipulin ang mga nangahas na itanggi ang kanyang espirituwal na pangingibabaw. Tinuruan ang mga tao na maaari nilang mapalaya ang kanilang sarili sa kasalanan at ang mga kaluluwa ng mga namatay nilang kaibigan na nakakulong sa nagpapahirap na apoy sa pamamagitan ng pagbabayad ng pera sa simbahan. Napuno ng Roma ang kanyang kabang-yaman at natustusan ang karangyaan, luho, at bisyo ng mga nagkukunwaring kinatawan ni Cristong walang mapagpahingahan man lamang ng Kanyang ulo.

Ang ordinansa ng Kasulatan tungkol sa hapunan ng Panginoon ay pinalitan ng mapagsamba sa diyus-diyosang pag-aalay ng misa. Ang mga pari ay nagkunwaring ang simpleng alak at ti- napay ay nagagawa nilang tunay na katawan at dugo ni Cristo. Sa lapastangang pangangahas, hayagan nilang inangkin ang kapang- yarihang “makalikha ng Lumikha.” Sa parusang kamatayan, ang lahat ng Kristiyano ay inutusang tahasang magpahayag ng kanilang pagsampalataya sa nakapangingilabot, at insulto sa Langit na maling paniniwalang ito. Ang mga ayaw gawin ito ay sinusunog.

Hatinggabi ng moralidad ng sanlibutan ang katanghaliang tapat ng Kapapahan. Halos walang nakakaalam ng Banal na Kasulatan— ang mga tao maging ang mga pari. Gaya ng mga Fariseo noong una, kinamuhian ng mga lider ng simbahan ang liwanag na magbubunyag ng kanilang mga kasalanan. Dahil naalis na ang kautusan ng Diyos, na siyang pamantayan ng katuwiran, walang-limitasyon silang gumamit ng kapangyarihan at walang-pigil na gumawa ng kasamaan. Lumaganap ang dayaan, kasakiman, at imoralidad. Ang mga tao ay walang inatrasang krimeng papakinabangan nila ng kayamanan at posisyon. Naging tanawin ng kahalayan ang palasyo ng mga papa at obispo. Ilan sa mga naghaharing papa ang salarin sa mga krimeng anupa’t sinikap silang patalsikin ng mga ilang mga pinunong sekular. Daan-daang taong walang pagsulong sa kaalaman, sining, o sibilisasyon. Sumapit ang pagkaparalisa sa moral at isipan sa Sangkakristiyanuhan. [101]

Kabanata 12 - Ang Santuwaryo

Ang Repormasyong Protestante ay bumangon upang solusyunan ang marami sa mga kamalian ng Roma. Tinalakay rin ng mga repormador ang iba pang mga bagay na nakita nila sa Kasulatan na matagal nang pinabayaan. Pagsapit ng ika-19 na siglo, ang interes sa ikalawang pagdating ni Jesus ay lumago sa mga mag- aaral ng Biblia sa iba’t ibang relihiyon at bansa. Marami ang umasa na ang pangyayaring ito’y magaganap sa unang bahagi ng siglong iyon. Ang kilusan ay lalo nang malakas sa Amerika, kung saan ang mga tagasunod nito ay nakilalang “adventista.” Base sa propetikong panahon na nasa Daniel 8:14 tungkol sa paglilinis ng santuwaryo, inasahan nilang darating si Jesus at lilinisin ang lupa noong 1844. Nang hindi ito nangyari, ang iba sa kanila ay nagsaliksik ng Biblia para maunawaan kung bakit.

Santuwaryo sa Lupa at sa Langit—Sa kanilang pagsasaliksik, nalaman ng mga masugid na mag-aaral ng Bibliang ang santuwaryo sa lupa, na itinayo ni Moises sa utos ng Diyos ayon sa huwarang ipinakita sa kanya sa Bundok ng Sinai, ay “isang sagisag ng panahong kasalukuyan, na sa panahong yaon ang mga kaloob at ang mga alay na inihahandog.” Hebreo 9:9. Nalaman nila na ang dalawang banal na dako nito ay “mga sinipi mula sa mga bagay sa kalangitan;” na si Cristo na ating dakilang Pinakapunong Pari ay “isang Ministro sa santuwaryo at sa tunay na tabernakulo na itinayo ng Panginoon, hindi ng tao;” at “si Cristo ay hindi pumasok sa santuwaryo na ginawa ng mga kamay ng tao na mga kahalintulad lamang ng mga tunay na bagay, kundi sa mismong langit, upang dumulog ngayon sa harapan ng Diyos para sa atin.” Hebreo 9:23; 8:2; 9:24.

Ang santuwaryo sa langit, kung saan naglilingkod si Jesus para sa atin, ay siyang dakilang orihinal, na pinagkopyahan ng santuwaryong itinayo ni Moises. Kung paanong ang santuwaryo sa lupa ay may dalawang bahagi o silid, ang banal at ang kabanal- banalan, meron ding dalawang banal na dako sa santuwaryo sa [102] langit. At ang kabang kinalalagyan ng kautusan ng Diyos, ang altar ng insenso, at iba pang mga kasangkapan ng serbisyo na makikita sa santuwaryo rito sa ibaba ay may katumbas sa santuwaryo sa itaas. Sa banal na pangitain, pinayagang pumasok sa langit si apostol Juan, at doo’y nakita niya ang kandelero o ilawan, at ang altar ng insenso, at nang “nabuksan ang templo ng Diyos,” nakita rin niya “ang kaban ng Kanyang tipan.” Apocalipsis 4:5; 8:3; 11:19.

Ang mga naghahanap ng katotohanan ay nakakita ng di- mapapasinungalingang katunayan na may santuwaryo sa langit. Ginawa ni Moises ang santuwaryo sa lupa ayon sa huwarang ipinakita sa kanya. Sinabi ni Pablo na ang kopyahang iyon ang totoong santuwaryo, na nasa langit (Hebreo 8:2, 5). Pinatotohanan ni Juan na nakita niya ito sa langit.

Sa pagtatapos ng 2,300 araw, noong 1844, wala nang san-tuwaryo sa lupa sa loob ng maraming dantaon. Kung gayon, ang santuwaryo sa langit ay siyang ipinapakita sa deklarasyong, “Hanggang sa dalawang libo at tatlong daang hapon at umaga; pagkatapos ay malilinis ang santuwaryo.” Daniel 8:14. Pero paano mangangailangan ng paglilinis ang santuwaryo sa langit? Pagbalik sa Kasulatan, nalaman ng mga nag-aaral ng propesiya na ang paglilinis ay hindi pag-aalis ng pisikal na karumihan, sapagkat ito’y dapat maisagawa sa pamamagitan ng dugo, at kung gayo’y paglilinis ito mula sa kasalanan. Ang sabi ng apostol: “Kaya’t kailangan na ang mga sinipi mula sa mga bagay sa kalangitan ay linisin ng mga ito [ng dugo ng mga hayop], ngunit ang mga bagay sa sangkalangitan ay sa pamamagitan ng higit na mabubuting handog kaysa mga ito [ang mahalagang dugo nga ni Cristo] ” Hebreo 9:23.

Para magkaroon ng higit pang kaalaman sa paglilinis na tinutukoy ng propesiya, kailangan nilang maintindihan ang mga serbisyo sa santuwaryo sa langit. Malalaman lang nila ito mula sa mga serbisyo sa santuwaryo sa lupa, sapagkat sinasabi ni Pablo na ang mga paring nangangasiwa roon ay naglilingkod “sa anyo at anino ng mga makalangit na santuwaryo.” Hebreo 8:5.

Paglilinis sa Santuwaryo—Noong unang panahon, kung pa- anong sa simbolo’y nalilipat ang mga kasalanan ng mga tao sa santuwaryo sa lupa sa pamamagitan ng dugo ng handog pang- [103] kasalanan, gayundin naman sa tunay na pangyayari’y nalilipat ang ating mga kasalanan sa santuwaryo sa pamamagitan ng dugo ni Cristo. At kung paanong naisasagawa ang simbolikong paglilinis ng makalupang santuwaryo sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga kasalanang nagparumi rito, gayundin naman ang aktuwal na paglilinis ng makalangit na santuwaryo ay dapat maisagawa sa pamamagitan ng pag-aalis, o pagpawi, sa mga kasalanang nakatala roon. Ito’y nangangailangan ng pagsusuri sa mga aklat ng talaan upang malaman kung sino ang nararapat sa mga pakinabang ng Kanyang pagtubos sa pamamagitan ng pagsisisi sa mga kasalanan at pananampalataya kay Cristo. Kung gayon, sangkot sa paglilinis ng santuwaryo ang isang gawain ng paghuhukom na sumisiyasat. Dapat maisagawa ang gawaing ito bago ang pagdating ni Cristo para tubusin ang Kanyang bayan, dahil kapag dumating na Siya, dala na Niya ang Kanyang gantimpala upang ibigay sa bawat isa ang ayon sa kanyang mga gawa. Apocalipsis 22:12.

Kaya’t nakita ng mga sumunod sa sumusulong na liwanag ng salita ng propesiya na sa halip na dumating sa lupa sa katapusan ng 2,300 araw noong 1844, si Cristo ay pumasok noon sa kabanal- banalang dako ng santuwaryo sa langit, sa presensya ng Diyos upang isagawa ang pangwakas na gawain ng pagtubos bilang paghahanda sa Kanyang pagdating.

Isang Taimtim na Mensahe—Nang pumasok si Cristo sa kabanal-banalang dako ng santuwaryo sa langit upang isagawa ang pangwakas na gawain ng pagtubos, pinagkatiwalaan Niya ang Kanyang mga lingkod ng huling mensahe ng kaawaan na dapat ibigay sa sanlibutan. Ito ang babala ng ikatlong anghel sa Apocalipsis 14. Nakita ng propeta na pagkatapos na pagkatapos ng pagpapahayag nito, dumating ang Anak ng Tao sa kaluwalhatian para gapasin ang ani ng lupa.

Ang pinakanakakatakot na pagbabantang sinabi sa mga tao ay nasa mensahe ng ikatlong anghel (Apocalipsis 14:9-12). Napaka- tinding kasalanan siguro niyon anupa’t pinupukaw ang galit ng Diyos na walang-halong awa. Hindi dapat bayaan ang mga tao sa kadiliman tungkol sa mahalagang paksang ito. Ang babala laban sa kasalanang ito ay dapat ipahayag sa sanlibutan bago sumapit [104] ang mga kahatulan ng Diyos, upang malaman ng lahat kung bakit dapat igawad ang mga kahatulang ito at upang sila’y magkaroon ng pagkakataong matakasan ang mga ito.

Sa isyu ng dakilang labanan, dalawang magkaiba’t magkasalungat na grupo ang mabubuo. Sa isang grupo ay ang bawat “sumasamba sa hayop at sa kanyang larawan, at tumatanggap ng tanda sa kanyang noo, o sa kanyang kamay,” at sa gayo’y mapapala ang mga kakila- kilabot na kahatulang ibinanta ng ikatlong anghel. Ang kabilang grupo naman, sa kapansin-pansing pagkakaiba sa sanlibutan, ay yung mga “tumutupad sa mga utos ng Diyos, at humahawak nang matatag sa pananampalataya ni Jesus.” Apocalipsis 14:9, 12. [105]

Kabanata 13 - Ang Pagliligtas

Sa kabanatang ito at sa mga kasunod, sumusulat ang may-akda ng mga bagay na mangyayari pa lang, pero kadalasa’y isinasaysay ito sa pangnagdaan tulad sa isang saksi na ikinukuwento ang mga pangyayaring nakita niya.

Pagsasara Ng Pintuan Ng Awa

Sa pagtatapos ng mensahe ng ikatlong anghel, napasa-Kanyang bayan ang kapangyarihan ng Diyos. Natapos na nila ang kanilang gawain, at handa na sa oras ng pagsubok na kahaharapin nila. Natanggap na nila ang huling ulan, o ang kaginhawahan mula sa presensya ng Panginoon, at muli nang sumigla ang buhay na patotoo. Naipahayag na saanman ang huling dakilang babala, at pinukaw nito’t ginalit ang mga naninirahan sa lupa na ayaw tumanggap sa mensahe.

Dali-daling nagparoo’t parito ang mga anghel sa langit. Isang anghel na may lalagyan ng tinta sa kanyang tagiliran ang umuwi galing sa lupa at iniulat kay Jesus na tapos na ang kanyang gawain, at nabilang na’t natatakan ang mga ligtas. At pagkatapos si Jesus na naglilingkod sa harap ng kaban na kinalalagyan ng Sampung Utos ay inihagis na ang insenaryo sa lupa. Itinaas Niya ang Kanyang kamay, at sinabi sa malakas na tinig, “Tapos na.” At inilapag ng lahat ng mga anghel ang kanilang korona habang taimtim na ipinahahayag ni Jesus, “Ang masama ay hayaang magpakasama pa at ang marumi ay hayaang magpakarumi pa, at ang matuwid ay hayaang maging matuwid pa, at ang banal ay hayaang magpakabanal pa ” Apocalipsis 22:11.

Napagpasyahan na ang bawat kaso, kung sa buhay o sa kamatayan. Habang naglilingkod si Jesus sa santuwaryo, nagaganap ang paghuhukom para sa matuwid na mga patay, at pagkatapos para sa matuwid na mga buhay. Tinanggap na ni Cristo ang Kanyang kaharian, palibhasa’y gumawa ng katubusan para sa Kanyang bayan, at pinawi ang kanilang mga kasalanan. Nabuo na ang bilang ng sakop ng kaharian. Naisagawa na ang kasalan ng Kordero. [106] Ibinigay na kay Jesus at sa mga tagapagmana ng kaligtasan ang kaharian, at ang kadakilaan ng kaharian sa silong ng buong langit, at maghahari na si Jesus bilang Hari ng mga hari at Panginoon ng mga panginoon.

Nang lumabas na si Jesus sa kabanal-banalang dako, tumunog ang mga kampanilya ng Kanyang kasuotan; at nang Siya’y umalis, binalot ng ulap ng kadiliman ang mga naninirahan sa lupa. Wala nang tagapamagitan sa pagitan ng nagkasalang sangkatauhan at ng naagrabyadong Diyos. Habang nakatayo pa si Jesus sa pagitan ng Diyos at ng may-salang sangkatauhan, nasa mga tao pa ang pamigil; subalit nang Siya’y tumigil na sa pamamagitan sa tao at sa Ama, naalis ang pamigil at lubusan nang nakontrol ni Satanas ang mga ayaw magsisi.

Hindi maaaring ibuhos ang mga salot habang nangangasiwa sa santuwaryo si Jesus. Subalit nang matapos na ang Kanyang gawain doon at magwakas na ang pamamagitan Niya, wala nang pipigil pa sa galit ng Diyos, at ito’y sumambulat sa matinding bagsik sa walang-proteksyong ulo ng mga salaring makasalanan, na bumale- wala sa kaligtasan at kinamuhian ang saway. Sa nakakatakot na panahong iyon, pagkatapos ng pamamagitan ni Jesus, ang bayan ng Diyos, na tinatawag ng Biblia na mga banal, ay nabubuhay sa paningin ng isang banal na Diyos nang walang tagapamagitan. Napagpasyahan na ang bawat kaso, bilang na ang bawat hiyas.

Huling-huli Na!—Hinubad na ni Jesus ang Kanyang damit- pari at nagbihis ng pinakamaringal Niyang damit-hari. Maraming korona sa Kanyang ulo, may korona sa loob ng korona. Napalilibutan ng hukbo ng mga anghel, iniwan Niya ang langit. Bumagsak ang mga salot sa mga naninirahan sa lupa. May mga tumuligsa sa Diyos at isinumpa Siya. Ang iba’y pumaroon sa bayan ng Diyos at nagsumamo na sila’y turuan kung paano makakatakas sa Kanyang mga kahatulan. Subalit wala nang masasabi ang mga banal sa kanila. Nailuha na ang huling patak ng luha para sa mga makasalanan, nasambit na ang huling masaklap na panalangin, nabuhat na ang huling pasanin, naibigay na ang huling babala. Hindi na nag- iimbita sa kanila ang magiliw na tinig ng kaawaan. Noong ang mga banal, at ang buong langit, ay interesado sa kanilang kaligtasan, [107] sila mismo’y walang interes para sa kanilang sarili. Naiharap na sa kanila ang buhay at kamatayan. Marami ang gusto ng buhay ngunit hindi gumawa ng pagsisikap para makamtan ito. Hindi nila pinili ang buhay, at ngayo’y wala nang tumutubos na dugo para luminis sa maysala, wala nang mahabaging Tagapagligtas na magsusumamo para sa kanila at sisigaw, “Paligtasin pa, paligtasin pa nang konti ang mga makasalanan.” Nakiisa ang buong langit kay Jesus nang marinig nila ang mga nakakatakot na salita, “Naganap na! Tapos na!” Naisagawa na ang panukala ng kaligtasan, ngunit kaunti lang ang pumiling tanggapin ito. Habang humihina ang malambing na tinig ng kaawaan, takot at kilabot ang sumakmal sa masasama. Narinig nila sa pambihirang linaw ang mga salitang, “Huling-huli na! Huling-huli na!”

Marami sa mga masasama ang lubhang nagalit habang pinag- durusahan ang lagim ng mga salot. Sinisi nang husto ng mga magulang ang kanilang mga anak, at ng mga anak ang kanilang mga magulang, ng mga lalaki ang mga kapatid nilang babae, at ng mga babae ang mga kapatid nilang lalaki. Narinig mula sa lahat ng direksyon ang malalakas at tumataghoy na sigaw: “Ikaw ang pumigil sa akin na tanggapin ang katotohanan na nagligtas sana sa akin sa kakila-kilabot na sandaling ito.” Binalingan ng mga tao ang kanilang mga ministro nang may matinding pagkamuhi at sinisi sila, na sinasabi, “Hindi ninyo kami binalaan. Sinabi n’yo sa amin na ang buong mundo’y mahihikayat, at kayoy sumigaw, ‘Kapayapaan, Kapayapaan,’ para patahimikin ang bawat pangambang napupukaw. Hindi ninyo sinabi sa amin ang tungkol sa sandaling ito; at ang mga nagbabala sa amin tungkol dito ay tinawag ninyong panatiko at masasamang tao, na magpapahamak lamang sa amin.” Hindi rin nakatakas sa galit ng Diyos ang mga ministro. Sampung beses na mas matindi ang kanilang pagdurusa kaysa sa mga tagasunod nila.

Panahon Ng Kaguluhan Ni Jacob

Iniwan ng mga banal ang mga lunsod at kanayunan at nagsama- sama nang pulu-pulutong, namuhay sa mga pinakamapapanglaw na lugar. Binigyan sila ng pagkain at tubig ng mga anghel, habang dumanas naman ang masasama ng gutom at uhaw. Nagpulung- pulong ang mga pangunahing tao sa lupa, habang abala si Satanas at [108] ang kanyang mga anghel sa palibot nila. Ipinakalat ang mga kopya ng isang kasulatan sa iba’t ibang bahagi ng lupain, na nagbibigay- utos na maliban daw na isuko ng mga banal ang naiiba nilang pananampalataya, itigil ang Sabbath, at ipangilin ang unang araw ng sanlinggo, ang mga tao’y malaya nang patayin sila pagkalipas ng ilang panahon. Subalit sa oras na ito ng pagsubok, nanatiling kalmado ang mga banal, nagtitiwala sa Diyos at umaasa sa Kanyang pangako na gagawa Siya ng daang matatakasan para sa kanila.

Sa ibang mga lugar, bago pa sumapit ang panahon ng pag- papatupad sa utos, nagsisugod na ang masasama sa mga banal para patayin sila. Subalit inutusan ni Jesus ang Kanyang mga anghel na bantayan sila. Mapaparangalan ang Diyos sa pakikipagtipan sa mga nag-ingat ng Kanyang kautusan sa paningin ng kanilang mga kaaway na nakapalibot sa kanila; at mapaparangalan si Jesus sa pagkuha sa mga tapat na naghihintay na napakatagal nang umaasa sa Kanya, nang hindi nakakaranas ng kamatayan.

Dumanas ang mga banal ng matinding hirap ng isipan. Sila’y parang napalilibutan ng mga masasamang naninirahan sa lupa. Lahat ay mukhang laban sa kanila. May mga natakot na baka tuluyan na silang pinabayaan ng Diyos na mamatay sa kamay ng masasama. Pero kung mabubuksan lang ang kanilang mga mata, makikita nilang sila’y pinalilibutan ng mga anghel ng Diyos. Sunod ay dumating ang napakalaking grupo ng mga galit na masasama, at kasunod ay ang napakaraming masasamang mga anghel, na pinagmamadali ang mga masasamang patayin ang mga banal. Pero bago sila makalapit sa bayan ng Diyos, ang masasama ay dapat munang makadaan sa pangkat na ito ng mga makapangyariha’t banal na anghel. Ito’y imposible. Pinaurong sila ng mga anghel ng Diyos at pinaatras din ang mga masasamang anghel na nagsiksikan sa palibot nila.

Daing na Iligtas—Yao’y panahon ng nakakatakot at matinding hirap para sa mga banal. Araw at gabi silang dumaing sa Diyos na sila’y iligtas. Sa nakikita sa panlabas, imposibleng sila’y makatakas. Ang masasama’y nagsimula nang magdiwang, na nilalait sila: “Bakit hindi kayo inililigtas ng inyong Diyos sa aming mga kamay? Bakit hindi ninyo iligtas ang inyong buhay?” Ngunit hindi nakinig [109] sa kanila ang mga banal. Gaya ni Jacob, sila’y nakikipagpunyagi sa Diyos (Genesis 32:22-32). Sabik na silang iligtas ng mga anghel, pero dapat muna silang maghintay-hintay pa. Dapat inuman ng bayan ng Diyos ang kopa at mabautismuhan ng bautismo ng matinding pagsubok. Patuloy sa pagbabantay ang mga anghel, tapat sa tungkuling ipinagkatiwala sa kanila. Hindi papayagan ng Diyos na ang pangalan Niya’y malagay sa kahihiyan sa gitna ng mga pagano. Halos sumapit na ang panahong kailangan na Niyang ipakita ang matindi Niyang kapangyarihan at maluwalhating iligtas ang Kanyang mga banal. Para sa kaluwalhatian ng Kanyang pangalan, ililigtas Niya ang bawat isa sa mga matiyagang naghintay para sa Kanya, na ang mga pangalan ay nakasulat sa aklat.

Yao’y tulad sa karanasan ng tapat na si Noe. Nang pumatak ang ulan at dumating ang Baha, pumasok sa arka si Noe at ang kanyang sambahayan, at sinarhan sila ng Diyos. Tapat na binalaan ni Noe ang mga nakatira sa daigdig bago magkabaha, habang siya’y kanilang hinahamak at pinagtatawanan. At habang bumabagsak ang tubig sa lupa, at isa-isa nang nalulunod ang mga tao, nakita nila na ang arkang iyon, na nilait nila, ay ligtas na lumulutang sa tubig, iniingatan ang tapat na si Noe at ang pamilya niya. Ganoon din kasigurado na iligtas sa wakas ng panahon ang bayan ng Diyos, na tapat na nagbabala sa sanlibutan tungkol sa paparating Niyang galit. Hindi papayagan ng Diyos ang mga masasama na lipulin ang mga umaasang sila’y kukunin at ang mga di nagpailalim sa utos ng hayop o tumanggap ng kanyang tanda. Kung papayagan ang mga masasama na patayin ang mga banal, si Satanas at ang lahat niyang masasamang anghel, at lahat ng namumuhi sa Diyos, ay masisiyahan. Anong laking tagumpay para sa huling pakikipagpunyagi niya para sa mala-demonyo niyang kamaharlikaan ang magkaroon ng kapangyarihan sa mga napakatagal nang naghihintay na makita si Jesus, na labis nilang minamahal! Masasaksihan ng mga lumalait sa kaisipan na aakyat sa langit ang mga banal ang pangangalaga ng Diyos para sa Kanyang bayan at ang maluwalhati nilang pagkaligtas.

Habang umaalis ang mga banal sa mga lunsod at kanayunan, sila’y hinahabol ng masasama, na nagtangkang sila’y papatayin. Subalit ang mga sandatang iniumang para patayin ang bayan ng Diyos ay nasira at nangahulog na walang-magawa tulad sa dayami. [110] Ipinagsanggalang ng mga anghel ng Diyos ang mga banal. Habang sila’y dumaraing araw at gabi na sila’y iligtas, ang kanilang mga daing ay nakarating sa harap ng Panginoon.

Pagliligtas Sa Mga Banal

Hatinggabi nang piliin ng Diyos na iligtas ang Kanyang bayan. Habang nanlilibak ang mga masasama sa palibot nila, biglang nagpakita ang araw, na nagliliwanag sa tindi nito, at ang buwan ay tumigil. Namamanghang tinunghayan ng mga makasalanan ang tagpong iyon, samantalang sa banal na kagalakan, nakita ng mga banal ang mga unang tanda ng kanilang kaligtasan. Ang mga tanda’t kababalaghan ay mabilis na nagsunud-sunod. Ang lahat ay waring lumihis sa kanilang karaniwang takbo. Tumigil ang mga batis sa pagdaloy. Pumailanglang at nagbanggaan ang maiitim at makakapal na ulap. Subalit sa gitna ay may isang maaliwalas na siwang ng lubos na kaluwalhatian. Mula rito’y narinig ang tinig ng Diyos na tulad sa maraming tubig, na yumanig sa kalangitan at sa lupa. Nagkaroon ng napakalakas na lindol. Ang mga libingan ay nangabuksan, at ang mga namatay sa pananampalataya sa ilalim ng mensahe ng ikatlong anghel, na nangilin ng Sabbath, ay nagsilabas na naluwalhati sa mga himlayan nilang alabok upang marinig ang tipan ng kapayapaan na gagawin ng Diyos sa mga tumutupad sa Kanyang kautusan.

Ang kalawakan ay nagbukas-sara at nagkagulo. Umugoy ang mga bundok gaya ng halamang tambo sa hihip ng hangin, at nagkalat sa buong paligid ang magagaspang na mga bato. Kumukulo ang dagat na gaya ng kaldero at naghagis ng malalaking bato sa lupa. At habang inihahatid ng Diyos ang walang-hanggang tipan sa Kanyang bayan, nagsalita Siya ng isang pangungusap, pagkatapos ay tumigil, habang dumadagundong ang mga salita sa buong lupa. Nakatayo ang Israel ng Diyos na ang mga mata’y nakatutok sa itaas, nakikinig sa mga salita habang ito’y lumalabas sa bibig ni Jehova at umuugong sa buong lupa na gaya ng mga dagundong ng pinakamalakas na kulog. Kakila-kilabot ang kataimtiman niyon. Pagkatapos ng bawat pangungusap, ang mga banal ay sumigaw, “Luwalhati! Aleluia!” Ang kanilang mga mukha ay nagliwanag sa kaluwalhatian ng Diyos, nagniningning sa kaluwalhatian gaya ng mukha ni Moises [111] pagkababa niya sa Sinai. Hindi makatingin sa kanila ang masasama dahil sa kaluwalhatian. At nang bigkasin ng Diyos ang walang- hanggang pagpapala sa mga nagparangal sa Kanya sa pangingilin ng Kanyang Sabbath, bumulalas sila ng isang malakas na sigaw ng pagtatagumpay sa hayop at sa kanyang larawan.

Ikalawang Pagdating ni Cristo—Lumitaw na ang malaking puting ulap na kinauupuan ng Anak ng Tao. Nang una itong makita sa malayo, ang ulap na ito ay parang napakaliit. Habang ito’y papalapit sa lupa, nakikita na ng bawat isa ang napakagandang kaluwalhatian at kamahalan ni Jesus habang Siya’y nakasakay pasulong para manlupig. Isang hukbo ng mga abay na banal na anghel na nakasuot ng maningning at kumikinang na mga korona sa kanilang mga ulo ang sumunod sa Kanya sa Kanyang paglalakbay.

Walang pangungusap na makapaglalarawan sa kaluwalhatian ng tagpong iyon. Ang buhay na ulap ng kadakilaan at di-mapantayang kaluwalhatian ay palapit nang palapit pa rin, na kinauupuan ng kaibig-ibig na katauhan ni Jesus, na hindi na koronang tinik ang nakasuot sa Kanyang banal na noo kundi korona ng kaluwalhatian. Sa Kanyang damit at hita, may pangalang nakasulat, Hari ng mga hari, at Panginoon ng mga panginoon (Apocalipsis 19:16). Ang Kanyang mukha ay kasinliwanag ng araw sa katanghaliang-tapat, ang Kanyang mga mata ay parang ningas ng apoy, at ang hitsura ng Kanyang mga paa ay parang purong tanso (Apocalipsis 1:15, 16). Katunog ang Kanyang tinig ng maraming instrumento ng musika. Yumanig ang lupa sa Kanyang presensya. Tumakas ang kalangitan gaya ng balumbon kapag ito’y nilulon. Nawala ang bawat bundok at isla sa kanilang kinalalagyan. “Ang mga hari sa lupa, ang mga prinsipe, ang mga pinuno ng hukbo, ang mayayaman, ang malalakas, at ang bawat alipin at ang bawat malaya, ay nagtago sa mga yungib, sa mga bato at sa mga bundok; at sinasabi nila sa mga bundok at sa mga bato, ‘Mahulog kayo sa amin at itago ninyo kami sa mukha ng nakaupo sa trono, at mula sa galit ng Kordero; sapagkat dumating na ang dakilang araw ng Kanilang pagkapoot, at sino ang makakatagal?’” Apocalipsis 6:15-17.

Nasaksihan ngayon ng mga taong kani-kanina lang ay papatayin na sana ang mga tapat na anak ng Diyos sa lupa ang kaluwalhatian [112] ng Diyos na sumasakanila. At sa gitna ng lahat nilang kilabot, narinig nila ang tinig ng mga banal sa masayang ingay, na nagsasabi, “Ito’y ating Diyos; hinintay natin Siya at ililigtas Niya tayo.” Isaias 25:9.

Unang Pagkabuhay na Muli—Buong lakas na yumanig ang lupa habang tinatawag ng tinig ng Anak ng Diyos ang natutulog na mga banal sa kanilang mga libingan. Tumugon sila at bumangong nararamtan ng maluwalhating kawalang-kamatayan, na sumi- sigaw, “Tagumpay, tagumpay, sa kamatayan at sa libingan! O kamatayan, nasaan ang iyong tibo? O kamatayan, nasaan ang iyong pagtatagumpay?” (Tingnan ang 1 Corinto 15:55). At pagkatapos, inilakas ng mga buhay at ng muling binuhay na mga banal ang kanilang mga tinig sa isang matagal at tuwang-tuwang sigaw ng pagtatagumpay Bumangon ang mga katawang humimlay sa libingan dala ang mga tanda ng sakit at kamatayan, sa walang-maliw na kalusugan at kalakasan. Binago sa isang sandali, sa isang kisap- mata ang buhay na mga banal, at inagaw kasama ng mga muling binuhay, at sama-sama nilang sinalubong ang kanilang Panginoon sa papawirin. O, anong maluwalhating pagkikita! Nagkasama na ang mga magkakaibigang pinaghiwalay ng kamatayan at di na muling maghihiwalay pa.

May mga pakpak sa bawat gilid ng karwaheng ulap, at sa ilalim nito’y may mga buhay na gulong. Sumigaw ang mga banal mula rito, “Luwalhati! Aleluia!” At ang karwahe’y gumulong paitaas sa Banal na Siyudad. Bago pumasok sa lunsod, inayos sila nang pakuwadrado, at si Jesus ang nasa gitna. Siya’y nakatayong mas matangkad sa mga banal at sa mga anghel. Lahat ng nasa parisukat ay nakikita ang Kanyang marangal na anyo at kaakit-akit na mukha.

Gantimpala Ng Mga Banal

Mula sa siyudad, lumabas ang napakaraming mga anghel na may-dalang maluwalhating mga korona—isang korona para sa bawat banal, at nakasulat ang kanyang pangalan. Habang hinihingi ni Jesus ang mga korona, ibinibigay naman ito ng mga anghel sa Kanya, at inilalagay ng Kanyang kanang kamay ang mga korona sa mga ulo nila. Inilabas ng mga anghel ang mga alpa, at ibinigay rin ito ni Jesus sa mga banal. Unang kinalabit ng mga namumunong [113] anghel ang tono, at pagkatapos, bawat tinig ay inilakas na sa nagpapasalamat at masayang pagpupuri, at ang bawat kamay ay buong husay na kinalabit ang mga kuwerdas ng alpa, naghahatid ng malamig na musika sa elegante’t napakagagandang himig.

Dinala ni Jesus ang mga natubos sa pintuan ng lunsod. Hinawakan Niya ang tarangkahan, pabukas itong ipinihit sa kumikinang nitong bisagra, at inanyayahang pumasok ang mga bansang nag-ingat sa katotohanan. Naroon sa loob ng lunsod ang lahat ng puwedeng pagsawaan ng mata. Mariwasang kaluwalhatian ang nakita nila kahit saan. Pinagmasdan ni Jesus ang mga tinubos Niya, na ang mga mukha’y nagliliwanag sa kaluwalhatian. Pagtingin Niya sa kanila ay sinabi Niya, “Nakikita Ko na ang bunga ng paghihirap ng Aking kaluluwa at Ako’y nasisiyahan. Ang masaganang kaluwalhatiang ito ay sa inyo, para tamasahin magpasawalang-hanggan. Ang kalungkutan ninyo’y nagwakas na. Wala nang kamatayan, ni kalungkutan o pagluha man, wala na ring ano pa mang kirot.” Yumukod sila at inilapag ang kumikinang nilang mga korona sa paanan Niya, at habang itinatayo sila ng kaibig-ibig Niyang kamay, kinalabit nila ang kanilang mga gintong alpa at pinuno ang buong langit ng mayamang musika at mga awitin sa Kordero.

Dinala ni Jesus ang Kanyang bayan sa puno ng buhay, at muli nilang narinig ang maganda Niyang boses, mas matamis kaysa alinmang musikang kanilang narinig, na nagsasabi, “Ang mga dahon ng punong ito ay para sa pagpapagaling ng mga bansa. Kumain kayo mula rito, lahat kayo.” Nasa puno ng buhay ang pinakamagandang prutas, na malayang makakain ng mga banal. May maluwalhating trono sa lunsod, at mula rito’y dumadaloy ang napakalinis na ilog ng tubig ng buhay na kasinglinaw ng kristal. Sa gilid ng ilog ay ang puno ng buhay, at may iba pang magagandang mga puno na namumunga at masarap kainin sa tabi ng ilog.

Hindi sapat ang salita para tangkaing ilarawan ang langit. Maisisigaw na lang natin, “O, anong laking pag-ibig! Talagang kamangha-manghang pag-ibig!” Hindi mailarawan ang kalu-walhatian ng langit o ang di-mapantayang pag-ibig ng isang Tagapagligtas. [114]

Kabanata 14 - Ang Sentensya

Milenyo

Nalipol ang mga masasama sa lupa at nakahandusay sa ibabaw nito ang kanilang bangkay. Sumapit sa mga naninirahan dito ang galit ng Diyos sa huling pitong salot, dahilan para ngatngatin nila ang kanilang dila sa hirap at sumpain Siya. Matapos iligtas ng tinig ng Diyos ang mga banal, binalingan ng galit ng napakakapal na mga masasama ang isa’t isa. Parang babahain ng dugo ang lupa, at nasa iba’t ibang dako ang mga bangkay.

Tila isang mapanglaw na ilang ang lupa. Naging mga guho ang mga lunsod at nayon dahil sa lindol. Naalis ang mga bundok sa kanilang kinalalagyan at nag-iwan ng malalaking hukay. Nangalat sa ibabaw ang mga basag na batong ibinuga ng dagat o natungkab sa lupa. Naghambalang sa buong lupain ang mga nabunot na puno. Titira si Satanas dito kasama ng kanyang masasamang anghel sa loob ng 1,000 taon. Dito siya ikukulong upang magpagala- gala sa gibang lupa at makita niya ang mga naging resulta ng paghihimagsik laban sa kautusan ng Diyos. Matatamasa niya sa loob ng 1,000 taon ang bunga ng sumpang idinulot niya.

Dahil nilimitahan sa lupa, siya’y hindi makakapunta sa ibang mga daigdig upang tuksuhin at abalahin ang mga hindi nagkasala. Napakatindi ng paghihirap ni Satanas sa panahong ito. Simula nang siya’y bumagsak, walang-tigil niyang ginamit ang masasama niyang katangian. Pero sa loob ng 1,000 taon, tatanggalan siya ng kapangyarihan at babayaang magbulay-bulay sa mga ginawa niya simula nang siya’y magkasala, at tunghayang may panginginig ang kakila-kilabot na hinaharap kung kailan dapat siyang magdusa dahil sa lahat ng mga kasamaang ginawa niya at kasalanang isinulsol niya.

Narinig ang mga sigaw ng pagtatagumpay na tulad sa sampung libong instrumento ng musika mula sa mga anghel at tinubos na banal, dahil hindi na sila muling iinisin at tutuksuhin ni Satanas at dahil ligtas na sa kanyang presensya at mga panunukso ang mga nakatira sa ibang daigdig. [115]

Umupo sa mga trono si Jesus at ang mga tinubos na banal, at nanungkulan bilang mga hari at mga pari ng Diyos ang mga banal. Kasama ng Kanyang bayan, hinatulan ni Cristo ang mga masasamang patay, na inihahambing ang kanilang mga gawa sa Tuntuning Aklat, ang Salita ng Diyos, at pinagpapasyahan ang bawat kaso ayon sa mga gawang ginawa. (Tingnan ang Apocalipsis 20:4-6.) Kung gayo’y igagawad na ang bahaging dapat pagdusahan ng mga masasama, ayon sa kanilang mga gawa, at ito’y nakasulat sa aklat ng kamatayan katapat ng kanilang mga pangalan. Hinatulan din ni Jesus at ng Kanyang mga banal si Satanas at ang kanyang mga anghel. Higit na mas matindi ang kanyang kaparusahan kaysa iba. Lubhang higit pa sa kanila ang kanyang pagdurusa anupa’t walang maihahambing dito. Kapag namatay na ang lahat ng nadaya niya, mabubuhay pa rin at patuloy pang magdurusa si Satanas.

Pagkatapos ng paghuhukom sa mga masasamang patay sa dulo ng 1,000 taon, iniwan ni Jesus ang lunsod, at sumunod sa Kanya ang mga anghel at banal. Bumaba Siya sa isang malaking bundok, at pagkalapat ng Kanyang mga paa rito, nahati ito’t naging malawak na kapatagan. Pagkatapos, lumitaw sa itaas ang dakila’t magandang lunsod, na may labindalawang pundasyon at labindalawang pin- tuan, tatlo sa bawat panig, at may isang anghel bawat pintuan. Sumigaw ang mga tinubos, “Ang lunsod! Ang dakilang lunsod! Ito’y bumababa mula sa langit buhat sa Diyos!” Bumaba ito sa buong kagandaha’t nakakasilaw na kaluwalhatian, at lumapag sa malawak na kapatagang sadyang inihanda ni Jesus para rito.

Ikalawang Pagkabuhay na Muli—Sa kakila-kilabot at nakaka- sindak na kapangyarihan, binuhay ni Jesus ang mga masasamang patay. Bumangon sila taglay ang mahina’t sakiting mga katawang nahimlay sa libingan. Anong tagpo! Pawang bumangon sa walang- hanggang kasariwaan iyong sa unang pagkabuhay na muli, ngunit makikita sa lahat ang mga bakas ng sumpa sa ikalawang pagkabuhay na muli. Lumabas sa libingan ang mga hari’t mahal na tao sa lupa, dukha at hamak, edukado’t di-edukado. Nakita nilang lahat ang Anak ng Tao. Nakita Siya ngayon sa buo Niyang makaharing kamahalan ng mismong mga taong humamak at nagtawa sa Kanya, na naglagay ng koronang tinik sa sagrado Niyang ulo at humampas [116] sa Kanya ng tambo. Umiiwas ngayon sa tumatagos Niyang tingin at sa kaluwalhatian ng Kanyang mukha ang mga dumura sa Kanya nang Siya ay nilitis. Nakatitig na ngayon sa mga bakas ng pagkapako Niya sa krus ang mga nagbaon ng pako sa Kanyang mga kamay at mga paa. Nakita ng mga tumusok ng sibat sa Kanyang tagiliran ang mga tanda ng kanilang kalupitan sa Kanyang katawan. Alam nila na Siya mismo ang ipinako nila sa krus at nilibak sa hirap ng Kanyang paghihingalo. Doo’y may narinig na mahaba’t matagal na taghoy ng pagdadalamhati, habang sila’y tumatakas upang magtago sa presensya ng Hari ng mga hari at Panginoon ng mga panginoon.

Lahat ay gustong makapagtago sa malalaking bato, upang ipag- sanggalang ang kanilang sarili sa kakila-kilabot na kaluwalhatian Niya na kanilang nilait. At, palibhasa’y sinakmal at sinaktan ng Kanyang kamahalan at dakilang kaluwalhatian, sama-sama nilang inilakas ang kanilang mga tinig, at bumulalas nang napakalinaw, “Mapalad ang pumaparito sa pangalan ng Panginoon!”

Pagkatapos, pumasok uli sa lunsod si Jesus at ang mga banal na anghel kasama ng lahat ng mga banal at pinuno ng masasaklap na pagtangis at taghoy ng kapahamakan ang papawirin. Nagsimula na naman si Satanas sa kanyang gawain. Nilibot niya ang kanyang mga sakop at pinalakas ang mahihina’t walang-kaya, sinasabi sa kanila na makapangyarihan siya at ang mga anghel niya. Itinuro niya ang di-mabilang na karamihang binuhay. May mga makapangyarihang mandirigma at mga hari na bihasang-bihasa sa labanan at sumakop na ng mga kaharian. Merong mga makapangyarihang higante at matatapang na taong wala pang naipatalong laban. Naroon ang mapagmalaki’t ambisyosong si Napoleon, na nagpanginig sa mga kaharian sa paglapit pa lang. Naroon ang mga taong napakatatangkad at makikisig ang tindig. Sila’y namatay sa digmaan sa paghahangad na manakop.

Ipinagpatuloy nila ang takbo ng kanilang isipan kung saan ito tumigil nang sila’y lumabas sa libingan. Inudyukan sila ng ganoon ding paghahangad na manakop na siyang naghahari sa kanila noong sila’y mamatay. Sumangguni si Satanas sa kanyang mga anghel, at pagkatapos sa mga hari, mananakop, at makapangyarihang tao. Tapos, tiningnan niya ang lakas at dami ng kanilang panig, at sinabing kakaunti at mahihina ang hukbong nasa loob ng lunsod, at [117] puwede na silang lumusob at kunin ito, palayasin ang mga nakatira rito, at angkinin ang kayamanan at kaluwalhatian nito.

Nagtagumpay si Satanas na dayain sila. At agad na naghanda para sa labanan ang lahat. Maraming mahuhusay na tao sa napakalaking hukbong iyon, at sila’y gumawa ng lahat ng uri ng kagamitang pandigma. Pagkatapos, sa pangunguna ni Satanas, kumilos na ang napakaraming tao. Nakabuntot kay Satanas ang mga hari’t mga mandirigma, at kasunod nila ang hukbong nakaayos nang pulu-pulutong. May lider ang bawat pulutong, at sumulong sila sa maayos na paraan sa bitak-bitak na ibabaw ng lupa patungo sa Banal na Lunsod. Ipinasara ni Jesus ang mga pintuan ng lunsod, at ito’y pinalibutan ng napakalaking hukbong ito na humilera na sa pakikidigma, inaasahan ang isang matinding labanan.

Pagkorona Kay Cristo

Nakitang muli si Cristo ng Kanyang mga kaaway. May isang trono, mataas at nakaangat sa itaas ng lunsod, sa ibabaw ng isang makintab na gintong pundasyon. Nakaupo Siya roon, at sa palibot Niya’y naroon ang mga sakop ng Kanyang kaharian. Walang salitang makapaghahayag sa kapangyarihan at kadakilaan Niya; walang panulat ang kayang makapaglarawan. Bumabalot sa Anak ang kaluwalhatian ng Walang-Hanggang Ama. Pinuno ng kaningningan ng Kanyang presensya ang lunsod, at umagos palabas sa mga pintuang-bayan, na binabaha ang lupa ng liwanag nito.

Ang mga dati’y masisigasig sa gawain ni Satanas ang pinakamalapit sa trono, ngunit gaya ng isang gatong na inagaw sa apoy, sila’y nagsisunod sa kanilang Tagapagligtas nang may malalim at masidhing katapatan. Kasunod naman ang mga maiging nagpakahusay ng karakter ng isang Kristiyano sa gitna ng kasinungalingan at kawalang-paniniwala, ang mga nagparangal sa kautusan ng Diyos bagaman ipinahayag ng buong Sangkakristiyanuhan na ito’y wala nang kabuluhan, at ang milyun-milyong mula sa lahat ng panahong naging martir dahil sa kanilang pananampalataya. Sa dako roon ay ang “napakaraming tao na di-mabilang ng sinuman, mula sa bawat bansa, sa lahat ng lipi, mga bayan at mga wika, ang nakatayo sa harapan ng trono at sa harapan ng Kordero, na nakasuot ng mapuputing damit, at may mga sanga ng palma sa kanilang mga kamay.” Apocalipsis [118] 7:9. Tapos na ang kanilang pakikipaglaban, nagtagumpay na sila. Tinakbo nila ang takbuhin at nakamit ang gantimpala. Simbolo ng kanilang pagtatagumpay ang sanga ng palma sa kanilang mga kamay. Sagisag ng walang-dungis na katuwiran ni Cristo ang puting damit na ngayo’y kanila na.

Umawit ng pagpupuri ang mga natubos na umalingawngaw sa buong kalangitan, “Ang pagliligtas ay sa aming Diyos na nakaupo sa trono, at sa Kordero!” Nakisaliw sa pagpupuri ang mga anghel. Nang masaksihan ng mga tinubos ang kapangyarihan at masamang balak ni Satanas, ngayon lang nila lalong nakita na wala na ngang ibang kapangyarihan kundi yung kay Cristo lamang ang makakapagbigay sa kanila ng tagumpay. Sa buong maningning na karamihang iyon ay wala ni isa mang nagsabing sila’y naligtas dahil sa kanilang sarili, na para bagang sila’y nagtagumpay sa pamamagitan ng sarili nilang kapangyarihan at kabutihan. Wala silang sinabing anuman tungkol sa kanilang ginawa o pinagdaanan, kundi ang buod ng bawat kanta, ang tema ng bawat awit ng papuri ay, “Ang pagliligtas ay sa aming Diyos...at sa Kordero!” Apocalipsis 7:10.

Naganap ang pagkorona sa Anak sa harapan ng mga nag- kakatipong tagalupa at tagalangit. At ngayong nabigyan na ng pinakamataas na kadakilaan at kapangyarihan, binigkas na ng Hari ng mga hari ang sentensya sa mga naghimagsik sa Kanyang pamahalaan, at ipinatupad ang katarungan sa lahat ng sumalangsang sa Kanyang kautusan at nagpahirap sa Kanyang bayan. Ang sabi ng propeta ng Diyos: “At nakita ko ang isang malaking tronong puti at ang nakaupo roon; ang lupa at ang langit ay tumakas sa Kanyang harapan at walang natagpuang lugar para sa kanila. At nakita ko ang mga patay, mga dakila at mga hamak, na nakatayo sa harapan ng trono, at binuksan ang mga aklat. Binuksan din ang isa pang aklat, ang Aklat ng Buhay. At ang mga patay ay hinatulan ayon sa kanilang mga gawa, ayon sa nakatala sa mga aklat.” Apocalipsis 20:11, 12.

Pagkabukas sa mga aklat ng talaan, at pagkatitig ni Jesus sa mga masasama, nabatid nila ang lahat ng kasalanang ginawa nila. Nakita nila kung saan sila humiwalay sa landas ng kalinisan at kabanalan, at kung gaano kalayo silang tinangay ng pagmamataas at pagrerebelde sa paglabag sa kautusan ng Diyos. Ang mga kaakit-akit na tuksong itinaguyod nila dahil sa pagpapakasawa sa kasalanan, ang mga [119] pagpapalang ginamit sa kasamaan, ang mga mensahero ng Diyos na kanilang hinamak, ang mga babalang hindi tinanggap, ang mga alon ng kahabagang itinaboy ng matigas na puso—napakalinaw ng lahat na para bang nakasulat sa mga titik na apoy.

Tanawin ng Dakilang Labanan—Nakita nila ang krus sa ibabaw ng trono, at makikita ang mga tagpo ng pagkatukso at pagkakasala ni Adan gaya ng isang panoorin, at ang sunud-sunod na hakbang sa dakilang panukala ng pagtubos. Ang hamak na kapanganakan ng Tagapagligtas; ang Kanyang buhay ng kamusmusa’t pagkamasunurin; ang bautismo Niya sa Jordan; ang pag-aayuno’t pagtukso sa Kanya sa ilang; ang paglilingkod Niya sa mga tao, na naghandog sa mga lalaki’t babae ng pinakamahahalagang pagpapala ng langit; ang mga araw na punung-puno ng mga gawain ng pag-ibig at kahabagan; ang mga gabi ng pananalangin at pagpupuyat sa katahimikan ng kabundukan; ang pagsasabwatan ng inggit, galit, at kasamaang iginanti sa mga pagpapala Niya; ang kakila-kilabot at mahiwagang paghihirap sa Getsemani, sa ilalim ng nakakadurog na bigat ng mga kasalanan ng buong sanlibutan; ang pagkakanulo sa Kanya sa mga kamay ng mga taong handang pumatay; ang mga nakakatakot na pangyayari nang gabing iyon ng lagim: ang di-lumalabang bihag, na nilayasan ng mga pinakamamahal Niyang alagad, walang-galang na dinala nang apurahan padaan sa mga lansangan ng Jerusalem, may pagbubunying iniharap kay Anas, pinaratangan sa palasyo ng punong pari, sa hukuman ni Pilato, sa harapan ng duwag at malupit na si Herodes, hinamak, ininsulto, pinahirapan, at hinatulang mamatay—lahat ng ito’y malinaw na ipinalabas.

Inihayag ang mga huling tagpo sa harap ng napakaraming tao: ang matiising Taong Nagdurusa na tinatahak ang landas patungo sa Kalbaryo, ang Prinsipe ng langit na nakabayubay roon sa krus, ang mga mapanghamak na pari at ang nagkakagulong mga tao na nililibak ang hirap ng Kanyang paghihingalo, ang di-karaniwang kadiliman, ang taas-babang lupa, ang mga natipak na bato, ang mga nabuksang libingan, na siyang tanda ng sandaling nalagutan ng hininga ang Manunubos ng sanlibutan.

Ipinakita ayon sa kung anong nangyari ang kakila-kilabot na palabas. Walang lakas si Satanas, ang kanyang mga anghel at [120] tagasunod, na umiwas sa larawang sila ang maygawa. Naalala ng bawat gumanap ang bahaging ginampanan niya. Si Herodes, na nagpapatay sa mga inosenteng bata sa Bethlehem mapatay lamang ang Hari ng Israel; ang napakasamang si Herodias, na may-sala sa dugo ni Juan Bautista; ang mahina at mahilig magpalakas na si Pilato; ang mga nanlilibak na sundalo; ang mga pari’t pinuno at ang galit na galit na karamihan na sumigaw, “Pananagutan namin at ng aming mga anak ang Kanyang dugo!”—ay pawang nakita ang kakila-kilabot na kasamaan ng kanilang kasalanan. Walang- kabuluhan nilang sinikap na magtago sa banal na kamahalan ng Kanyang mukha, na higit pa sa kaluwalhatian ng araw, samantalang inilalapag naman ng mga tinubos ang kanilang korona sa paanan ng Tagapagligtas, na sinasabi, “Namatay Siya dahil sa akin!”

Kasama sa mga tinubos ang mga apostol ni Cristo, ang magiting na si Pablo, ang masigasig na si Pedro, ang minamahal at mapagmahal na si Juan, at ang mga tapat nilang kapatiran, at napakaraming mga martir, samantalang sa labas ng mga pader, kasama ng lahat ng napakasama at kasuklam-suklam na bagay, ang mga nang-usig, nagbilanggo, at pumatay sa kanila. Naroon si Nero, ang halimaw sa kalupitan at bisyo, minamasdan ang kagalakan at karangalan ng mga pinahirapan niya noon, na ang pinakamatinding hirap ay kinasumpungan niya ng makademonyong kaligayahan. Naroon din ang kanyang ina upang saksihan ang resulta ng kanyang gawa, kung paanong ang masamang tatak ng karakter na isinalin niya sa kanyang anak, ang mga hilig na isinulsol at hinubog ng kanyang impluwensya at halimbawa, ay nagbunga ng mga krimen na nagpangatal sa sanlibutan.

Naroon ang mga pari at matataas na alagad ng simbahan, na nagsabing mga kinatawan sila ni Cristo, subalit gumamit ng pag- papahirap, bilangguan, at sunugan, upang kontrolin ang budhi ng Kanyang bayan. Naroon ang mga mapagmalaking papa na itinaas ang kanilang sarili nang higit sa Diyos at nangahas na baguhin ang Kanyang kautusan. May pananagutang ipagsusulit sa Diyos iyong mga nagkunwaring ama ng iglesia, na dito’y mas gugustuhin nilang makaiwas. Huling-huli na nang makita nila na ang Isang Nakakaalam ng lahat ay naninibugho para sa Kanyang kautusan, at hindi Niya aariing walang-sala ang may-sala sa anumang paraan. [121] Ngayon nila nalaman na ibinibilang pala ni Cristo ang Kanyang sarili sa nagdurusa Niyang bayan, at nadama nila ang bigat ng sarili Niyang salita, “Yamang ginawa ninyo ito sa isa sa pinakamaliit sa mga kapatid Kong ito, ay sa Akin ninyo ginawa” Mateo 25:40.

Sa Hukuman—Nasasakdal sa hukuman ng Diyos ang buong daigdig ng kasamaan, sa paratang ng sukdulang pagtataksil sa pamahalaan ng langit. Walang magtatanggol sa kaso ng mga napahamak. Wala silang maidahilan, at iginawad na sa kanila ang hatol na walang-hanggang kamatayan.

Ngayo’y malinaw na sa lahat na hindi marangal na kalayaan at walang-hanggang buhay ang kabayaran ng kasalanan, kundi pagkaalipin, pagkawasak, at kamatayan. Nakita ng mga makasalanan kung ano ang nawala sa kanila dahil sa kanilang paghihimagsik. Hinamak nila ang “walang hanggan at di-masukat na kaluwalhatian” nang ito’y ialok sa kanila, pero ngayon ito’y lubhang kahangad- hangad. “Ang lahat ng ito,” sigaw ng napahamak na kaluluwa, “ay napasaakin sana, pero pinili kong ilayo sa akin ang mga bagay na ito. O, kakaibang kahibangan! Ipinagpalit ko ang kapayapaan, kali- gayahan, at karangalan sa pagkaaba, kahihiyan, at kawalang pag-asa.” Nakita ng lahat na makatarungan ang di-pagsasama sa kanila sa langit. Sinabi nila sa paraan ng kanilang pamumuhay, “Ayaw naming pagharian kami ng Jesus na ito.”

Minasdan ng mga masasama ang pagkorona sa Anak ng Diyos. Nakita nila sa Kanyang mga kamay ang mga batong tapyas ng kautusan, ang mga alituntuning hinamak at nilabag nila. Nasaksihan nila ang silakbo ng paghanga, labis na kagalakan, at pagsamba mula sa mga naligtas, at habang humahaplos sa napakaraming taong nasa labas ng lunsod ang alon ng himig, sabay-sabay ang lahat na sumigaw: “Dakila at kamangha-mangha ang Iyong mga gawa, O Panginoong Diyos na Makapangyarihan sa Lahat! Matuwid at tunay ang Iyong mga daan, Ikaw na Hari ng mga banal” (Apocalipsis 15:3), at sila’y nagpatirapa upang sambahin ang Prinsipe ng buhay.

Ikalawang Kamatayan—Natulala si Satanas habang mina- masdan ang kaluwalhatian at kadakilaan ni Cristo. Naalala ng dating kerubing tumatakip kung saan siya bumagsak. Maningning [122] na anghel, “anak ng umaga”—kaylaking pagbabago, kaylubhang pagsama!

Nakita niyang ang kusa niyang pagrerebelde, ang ikinawala ng kanyang karapatan sa langit. Sinanay niya ang kanyang kapang-yarihan na makipaglaban sa Diyos, kaya’t magiging sukdulang pahirap sa kanya ang kalinisan, kapayapaan, at kaayusan ng langit. Natahimik ang mga paratang niya laban sa kaawaan at katarungan ng Diyos. Pawang nakapatong lahat sa kanyang sarili ang kasiraang pinagsikapan niyang ibato kay Jehova. At, yumukod si Satanas at ipinahayag ang katarungan ng sentensya sa kanya.

Naging malinaw na ngayon ang bawat tanong ukol sa katotohanan at kamalian sa matagal nang tunggalian. Lubos na nabigyang- katuwiran ang katarungan ng Diyos. Nakita ng buong sansinukob ang malinaw na pagtatanghal ng napakalaking sakripisyo na ginawa ng Ama at ng Anak para sa kapakanan ng sangkatauhan. Dumating na ang oras upang punan ni Cristo ang karapat-dapat Niyang kalagayan at luwalhatiin nang higit na mataas kaysa mga pamunuan at kapamahalaan at sa bawat pangalan na pinangalanan.

Bagaman napilitan siyang kilalanin ang katarungan ng Diyos at yumukod sa kataas-taasang kapangyarihan ni Cristo, hindi pa rin nagbabago ang kanyang likas. Muling sumilakbo gaya ng isang napakabilis na ilog ang espiritu ng rebelyon. Ipinasya niyang huwag isuko ang malaking tunggalian. Dumating na ang panahon para sa huling desperadong pakikipagpunyagi laban sa Hari ng kalangitan. Madali siyang nagpunta sa kalagitnaan ng kanyang mga sakop at sinikap na pukawin sila sa pamamagitan ng matindi niyang galit at pakilusin sila sa dagliang pakikipaglaban. Ngunit wala ni isa man na kumilala sa kanyang paghahari sa di-mabilang na karamihang natukso niya. Katapusan na ng kanyang kapangyarihan. Napuno ng pagkamuhi sa Diyos ang mga makasalanan na nagpapasigla sa kanya, ngunit nakita nilang wala nang pag-asa ang kanilang kalagayan, na hindi sila mananaig laban kay Jehova. Nagsiklab ang kanilang galit laban sa kanya at sa mga naging ahensya niya sa pandaraya. Binalingan nila sila taglay ang matinding galit, at doo’y sumunod ang tagpo ng pangkalahatang kaguluhan.

Sa gayo’y matutupad ang mga sinabi ng propeta: “Sapagkat ang Panginoon ay galit laban sa lahat ng bansa, at napopoot laban sa lahat [123] nilang hukbo. Kanyang inilaan sila, Kanyang ibinigay sila upang patayin” Isaias 34:2. “Sa masama ay magpapaulan Siya ng mga baga ng apoy; apoy at asupre at hanging nakakapaso ang magiging bahagi ng kanilang kopa.” Awit 11:6. Bumaba mula sa Diyos sa langit ang apoy. Nagbitak-bitak ang lupa. Lumabas ang mga sandatang nakatago sa kailaliman nito. Lumabas din ang tumutupok na apoy. Nagliliyab mismo ang malalaking bato. Dumating na ang araw “na gaya ng nagniningas na pugon.” Malakias 4:1. Natunaw ang mga elemento dahil sa matinding init, at nasunog pati ang lupa, at ang mga gawang naroon (2 Pedro 3:10). Parang isang nalulusaw na kimpal ang ibabaw ng lupa—isang malawak at kumukulong lawa ng apoy. Oras iyon ng kahatulan at kapahamakan ng mga makasalanang tao—“araw ng paghihiganti...[ng] Panginoon, at ang taon ng pagganti para sa kapakanan ng Zion.” Isaias 34:8.

Tinanggap ng mga makasalanan ang makatuwiran nilang kagantihan sa lupa. Sila’y “‘magiging parang ipa, at ang araw na dumarating ang susunog sa kanila,’ sabi ng Panginoon ng mga hukbo.” Malakias 4:1. May mga ilang saglit lang na namatay, samantalang nagdusa ng maraming araw ang iba. Pinarusahan ang lahat ayon sa kanilang mga gawa. Pinagdusa si Satanas hindi lamang para sa sarili niyang paghihimagsik, kundi para sa lahat ng kasalanang ipinagawa niya sa bayan ng Diyos. Lubhang mas matindi ang kaparusahan niya kaysa sa iba. Namatay nang lahat ang mga nagkasala dahil sa pandaraya niya, pero siya’y buhay pa rin at patuloy na nagdurusa. Dahil sa naglilinis na apoy, nalipol na rin sa wakas ang masasama, ugat at sanga—si Satanas ang ugat, ang mga tagasunod niya ang sanga. Nasapatan ang katarungan ng Diyos, at nagsabi sa malakas na tinig ang mga banal at mga anghel, Amen.

Samantalang nababalot ng apoy ng pagwasak ang lupa, ligtas naman sa loob ng Banal na Siyudad ang mga matuwid. Walang kapangyarihan ang ikalawang kamatayan sa mga nakasama sa unang pagkabuhay na muli (Apocalipsis 20:6). Samantalang isang tumutupok na apoy sa mga masasama ang Diyos, Siya nama’y araw at kalasag sa Kanyang bayan (Awit 84:11). [124]

Kabanata 15 - Ang Bagong Pasimula

Nakita ko ang isang bagong langit at ang isang bagong lupa; sapagkat ang unang langit at ang unang lupa ay lumipas na.” Apocalipsis 21:1. Dinalisay ng apoy na tumupok sa mga masasama ang lupa. Nalinis na ang bawat bakas ng sumpa. Walang impiyernong nagliliyab magpakailanman na magpapaalala sa mga naligtas sa kinahinatnan ng kasalanan. Isang paalala lamang ang matitira: Tataglayin ng ating Manunubos magpakailanman ang mga bakas ng pagkapako sa krus. Sa Kanyang ulo, mga kamay at paa, ay naroon ang mga bakas ng kalupitang ginawa ng kasalanan.

“O Tore ng kawan, na burol ng anak na babae ng Zion, ito sa Iyo’y darating, ang dating [teritoryo] ay darating.” Mikas 4:8. Nabawi ni Cristo ang kahariang nawala dahil sa kasalanan, at maghahari rito ang mga tinubos kasama Niya. “Mamanahin ng matuwid ang lupain, at maninirahan doon magpakailanman.” Awit 37:29. Ang takot na gawing materyal ang hinaharap na pamana ng mga banal ang siyang nagtulak sa marami upang bigyan ng espirituwal na pakahulugan ang mismong mga katotohanang nag-aakay sa atin na ituring ang bagong lupa na tahanan natin. Tiniyak ni Cristo sa Kanyang mga alagad na Siya’y umalis upang maghanda ng lugar para sa kanila. Yaong mga tumatanggap sa mga turo ng Salita ng Diyos ay hindi magiging lubos na mangmang tungkol sa makalangit nilang tahanan. Gayunma’y sinasabi ni apostol Pablo, “Hindi nakita ng mata, at hindi narinig ng tainga, at hindi pumasok sa puso ng tao,... ang mga bagay na inihanda ng Diyos para sa kanila na nagmamahal sa Kanya” 1 Corinto 2:9. Hindi sapat ang salita ng tao upang ilarawan ang gantimpalang ito. Malalaman lamang ito ng mga talagang nakakita rito. Walang may-hangganang isipan ang makakaunawa sa kaluwalhatian ng Paraiso ng Diyos.

Sa Biblia, ang pamana sa mga naligtas ay tinatawag na bayan (Hebreo 11:14-16). Aakayin ng dakilang Pastol doon ang Kanyang kawan sa mga bukal ng tubig na buhay. Ang puno ng buhay ay namumunga buwan-buwan, at sa kapakinabangan ng mga bansa [125] ang mga dahon. Naroon ang mga mala-kristal na batis na walang tigil ang pag-agos, at sa tabi ng mga ito ang mga umuugoy na puno na nililiman ang mga daang inihanda para sa mga natubos. May napakagagandang mga burol sa dulo ng napakaluluwang na kapatagan, at makikita ang matatayog na tuktok ng kabundukan ng Diyos. Sa lugar na iyon, sa tabi ng mga batis, ang bayan ng Diyos, na napakatagal nang mga manlalakbay at lagalag ay makasusumpong ng tahanan.

Bagong Jerusalem—Naroon ang Bagong Jerusalem, “may kaluwalhatian ng Diyos, ang kanyang ningning ay katulad ng isang totoong mahalagang bato, na gaya ng batong jaspe, na malinaw na gaya ng kristal.” Apocalipsis 21:11. Ang sabi ng Panginoon, “Ako’y magagalak sa Jerusalem, at maliligayahan sa Aking bayan.” Isaias 65:19. “Ang tabernakulo ng Diyos ay nasa mga tao. Siya’y maninirahang kasama nila, at sila’y magiging bayan Niya. Ang Diyos mismo ay makakasama nila, at Siya’y magiging Diyos nila. At papahirin Niya ang bawat luha sa kanilang mga mata, at hindi na magkakaroon ng kamatayan; hindi na rin magkakaroon pa ng pagdadalamhati, o ng pagtangis man, o ng kirot man, sapagkat ang mga unang bagay ay lumipas na.” Apocalipsis 21:3, 4.

“Hindi na magkakaroon pa ng gabi” sa lunsod ng Diyos. Wala nang mangangailangan o maghahangad na magpahinga. Wala nang pagkapagod sa paggawa ng kalooban ng Diyos at pag-aalay ng papuri sa Kanyang pangalan. Lagi nating mararanasan ang kasiglahan ng umaga, at hindi na magwawakas pa. “At sila’y hindi nangangailangan ng liwanag ng ilawan, ni ng liwanag man ng araw, sapagkat ang Panginoong Diyos ang magbibigay-liwanag sa kanila.” Apocalipsis 22:5. Mapapalitan ang liwanag ng araw ng liwanag na di nakasilaw, ngunit labis na nakahihigit ang liwanag kaysa sa katanghaliang tapat. Ang kaluwalhatian ng Diyos at Kordero ang siyang liwanag sa lunsod. Lalakad ang mga tinubos sa kaluwalhatiang walang araw sa walang-hanggang araw.

“At hindi ako nakakita ng templo roon; sapagkat ang Panginoong Diyos na Makapangyarihan sa lahat at ang Kordero ang siyang templo roon.” Apocalipsis 21:22. Ang bayan ay may tanging- karapatang makipag-usap nang malaya sa Ama at Anak. “Ngayo’y [126] malabo nating nakikita sa isang salamin.” 1 Corinto 13:12. Nakikita natin ang larawan ng Diyos na naaaninag sa ginawa Niyang kalikasan at sa pakikitungo Niya sa mga tao, gaya ng sa isang salamin; subalit makikita natin Siya nang mukhaan sa panahong iyon, na walang nakapagitang tabing na nagpapalabo. Tayo’y tatayo sa Kanyang harapan, at pagmamasdan ang kaluwalhatian ng Kanyang mukha.

Masayang pag-aaralan doon ng mga may imortal na isipan ang mga kababalaghan ng lumilikhang kapangyarihan at tumutubos na pag- ibig. Wala nang malupit at mapandayang kaaway na manunuksong kalimutan ang Diyos. Bawat bahagi ng isipan ay susulong, bawat kakayahan ay madaragdagan. Hindi ikapapagod ng isip o ikauubos man ng lakas ang pagtamo ng kaalaman. Maipagpapatuloy ang pinaka- malalaking proyekto, maaabot ang pinakamatatayog na pangarap, matutupad ang pinakamatataas na ambisyon; subalit meron pa ring mga bagong tugatog na aakyatin, kababalaghang kamamanghaan, katotohanang uunawain, layuning nangangailangang gamitan ng kapangyarihan ng isipan, kaluluwa, at katawan.

Sa paglipas ng walang-hanggan, maghahatid ito ng mas masagana at maluwalhati pang mga kapahayagan ng Diyos at ni Cristo. Kung paanong sumusulong ang kaalaman, lumalago rin ang pag-ibig, paggalang, at kaligayahan. Habang higit na natututo ang mga tao tungkol sa Diyos, lalo rin naman nilang hinahangaan ang Kanyang karakter. Habang binubuksan ni Jesus sa kanila ang kasaganaan ng pagtubos at ang mga kahanga-hangang tagumpay na nakamit sa matinding pakikipagtunggali kay Satanas, ang puso ng mga tinubos ay lalo namang pumipintig sa mas maalab na pagtatalaga, at nang kinakalabit nila ang kanilang mga gintong alpa mas mahigpit na hawak; at milyun-milyon at libu-libong tinig ang nagsama-sama upang ilakas ang makapangyarihang awitin ng papuri.

“At ang bawat bagay na nilalang na nasa langit, at nasa ibabaw ng lupa, at nasa ilalim ng lupa, at nasa ibabaw ng dagat, at lahat ng mga bagay na nasa mga ito ay narinig kong nagsasabi, ‘Sa Kanya na nakaupo sa trono at sa Kordero ay ang kapurihan, karangalan, kaluwalhatian, at kapangyarihan, magpakailanpaman.’ ” Apocalipsis 5:13.

Wala nang kasalanan at mga makasalanan. Malinis na ang buong sansinukob ng Diyos at nagwakas na ang dakilang tunggalian magpakailanman.